http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 2026-05-27T18:33:07Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=84289&oldid=prev 2026-01-31T17:34:34Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۳۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;blockquote&gt;</del>ادبیات فارسی یکی از غنی‌ترین مکاتب ادبی جهان به شمار می‌رود و شاعران ایرانی همچون فردوسی، سعدی، حافظ، مولانا، خیام و شهریار در زمره‌ی بزرگ‌ترین شاعران تاریخ قرار دارند. این ادبیات با ادبیات عربی درآمیخته و از آن تأثیر پذیرفته و بر آن اثر گذاشته است. ادبیات فارسی تأثیر بسیاری بر شعر عربی گذاشته است، چنان‌که عربی از عظمت شعر مولانا بهره‌ی فراوان برده و آثار حافظ شیرازی به عربی ترجمه شده است. .در این خصوص از جمله دکتر دلال عباس در مقاله‌ای با عنوان "تأثیر ادبیات فارسی بر زبان و ادبیات عربی" چنین بیان می‌کند: هیچ دو ملتی باوجود تفاوت‌های نژادی، زبانی و فرهنگی، به‌اندازه‌ی ملت‌های عرب و فارس به یکدیگر نزدیک نشده‌اند، تا جایی که گاه تشخیص ادبیات یکی از دیگری، جز از طریق زبان، دشوار است. حتی پیش از اسلام، زبان عربی تحت تأثیر زبان فارسی قرار گرفته بود و بسیاری از واژگان فارسی در اشعار شاعران جاهلی دیده می‌شود. اما پس از اسلام، زبان فارسی با تأثیر از قرآن کریم توسعه یافت و به خط عربی نوشته شد. ایرانیان با پذیرش اسلام، در علوم مختلف همچون فلسفه، ریاضیات، پزشکی، نجوم و علوم دینی شکوفا شدند. آنان بسیاری از آثار خود را به زبان عربی نگاشتند و در علوم بلاغت، نحو، صرف و دیگر شاخه‌های زبان عربی نقش مهمی ایفا کردند. در زمینه‌ی ادبیات، فارسی و عربی در تبادل موضوعات و سبک‌ها تأثیر متقابلی داشتند؛ ادبیات فارسی عمق معنا، تصویرپردازی زیبا و حکمت را به ادبیات عربی بخشید و ادبیات عربی، عروض، بدیع و اندیشه‌های دینی را به فارسی منتقل کرد&lt;ref&gt;الوفاق،  الأدب الفارسي والعربي. جناحي تطور الثقافة، علی الموقع:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ادبیات فارسی یکی از غنی‌ترین مکاتب ادبی جهان به شمار می‌رود و شاعران ایرانی همچون فردوسی، سعدی، حافظ، مولانا، خیام و شهریار در زمره‌ی بزرگ‌ترین شاعران تاریخ قرار دارند. این ادبیات با ادبیات عربی درآمیخته و از آن تأثیر پذیرفته و بر آن اثر گذاشته است. ادبیات فارسی تأثیر بسیاری بر شعر عربی گذاشته است، چنان‌که عربی از عظمت شعر مولانا بهره‌ی فراوان برده و آثار حافظ شیرازی به عربی ترجمه شده است. .در این خصوص از جمله دکتر دلال عباس در مقاله‌ای با عنوان "تأثیر ادبیات فارسی بر زبان و ادبیات عربی" چنین بیان می‌کند:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;blockquote&gt;</ins>هیچ دو ملتی باوجود تفاوت‌های نژادی، زبانی و فرهنگی، به‌اندازه‌ی ملت‌های عرب و فارس به یکدیگر نزدیک نشده‌اند، تا جایی که گاه تشخیص ادبیات یکی از دیگری، جز از طریق زبان، دشوار است. حتی پیش از اسلام، زبان عربی تحت تأثیر زبان فارسی قرار گرفته بود و بسیاری از واژگان فارسی در اشعار شاعران جاهلی دیده می‌شود. اما پس از اسلام، زبان فارسی با تأثیر از قرآن کریم توسعه یافت و به خط عربی نوشته شد. ایرانیان با پذیرش اسلام، در علوم مختلف همچون فلسفه، ریاضیات، پزشکی، نجوم و علوم دینی شکوفا شدند. آنان بسیاری از آثار خود را به زبان عربی نگاشتند و در علوم بلاغت، نحو، صرف و دیگر شاخه‌های زبان عربی نقش مهمی ایفا کردند. در زمینه‌ی ادبیات، فارسی و عربی در تبادل موضوعات و سبک‌ها تأثیر متقابلی داشتند؛ ادبیات فارسی عمق معنا، تصویرپردازی زیبا و حکمت را به ادبیات عربی بخشید و ادبیات عربی، عروض، بدیع و اندیشه‌های دینی را به فارسی منتقل کرد&lt;ref&gt;الوفاق،  الأدب الفارسي والعربي. جناحي تطور الثقافة، علی الموقع:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>https://al-vefagh.net/72426/%D8%.82/&lt;/ref&gt;. &quot;&lt;/blockquote&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>https://al-vefagh.net/72426/%D8%.82/&lt;/ref&gt;. &quot;&lt;/blockquote&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== پیشینه زبان و ادبیات فارسی در عراق ===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== پیشینه زبان و ادبیات فارسی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در میان کشورهای عربی، عراق به دلیل مجاورت جغرافیایی و پیوندهای تاریخی بیشترین مراوده و اثرپذیری را از زبان و ادبیات فارسی داشته است. پیشینه ادبیات فارسی در کشور عراق به دلیل روابط تاریخی، فرهنگی، و مذهبی عمیق بین ایران و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق، </del>به ویژه در مناطق شیعه‌نشین، بسیار غنی و قابل توجه است. این پیشینه شامل تأثیرات زبان و ادبیات فارسی بر فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق، </del>حضور شاعران و نویسندگان فارسی‌زبان، و نیز تأثیر متقابل ادبیات عربی و فارسی در طول قرنها می‌شود. ارتباط فرهنگی و تاریخی بین ایران و عراق به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد و پس از اسلام نیز این ارتباط ادامه یافته است. این تعاملات فرهنگی باعث شده‌اند که زبان و ادبیات فارسی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع تأثیرگذار بر ادبیات عربی در عراق شناخته شود. اشتراکات فرهنگی دو کشور ایران و عراق دارای اشتراکات فرهنگی، اعتقادی و تاریخی بسیاری هستند که این امر باعث شده است ادبیات فارسی در عراق جایگاه ویژه‌ای پیدا کند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در میان کشورهای عربی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به دلیل مجاورت جغرافیایی و پیوندهای تاریخی بیشترین مراوده و اثرپذیری را از زبان و ادبیات فارسی داشته است. پیشینه ادبیات فارسی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عراق|</ins>کشور عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به دلیل روابط تاریخی، فرهنگی، و مذهبی عمیق بین ایران و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عراق]]، </ins>به ویژه در مناطق شیعه‌نشین، بسیار غنی و قابل توجه است. این پیشینه شامل تأثیرات زبان و ادبیات فارسی بر فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عراق]]، </ins>حضور شاعران و نویسندگان فارسی‌زبان، و نیز تأثیر متقابل ادبیات عربی و فارسی در طول قرنها می‌شود. ارتباط فرهنگی و تاریخی بین ایران و عراق به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد و پس از اسلام نیز این ارتباط ادامه یافته است. این تعاملات فرهنگی باعث شده‌اند که زبان و ادبیات فارسی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع تأثیرگذار بر ادبیات عربی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شناخته شود. اشتراکات فرهنگی دو کشور ایران و عراق دارای اشتراکات فرهنگی، اعتقادی و تاریخی بسیاری هستند که این امر باعث شده است ادبیات فارسی در عراق جایگاه ویژه‌ای پیدا کند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره پیش از اسلام مناطق جنوبی عراق (بین‌النهرین) و غرب ایران از دیرباز دارای روابط فرهنگی و تجاری بودند و زبانهای ایرانی و بین‌النهرینی در این مناطق تأثیرات متقابل داشتند. در دوره اسلامی پس از فتح ایران توسط اعراب در قرن هفتم میلادی، زبان فارسی و عربی در مناطق مرزی مانند عراق در هم آمیختند. در دوره صفوی و با رسمی شدن مذهب شیعه در ایران و گسترش این مذهب در میان ایرانیان کاروان‌های زائران ایرانی برای زیارت اماکن مقدس شیعیان به عراق که در آن زمان ایالتی وابسته به امپراتوری عثمانی بود سرازیر شدند. بسیاری از زائران ایرانی که به زیارت امامان شیعه در عراق می‌رفتند در همان دیار سکنی می‌گزیدند و دیگر به ایران باز نمی‌گشتند. وجود مکان‌های مقدس که بسیار مورد علاقه ایرانیان شیعه‌مذهب بود و همچنین بازار همیشه گرم این شهر‌ها که رونقشان را از رفت و آمد زائران می‌گرفتند بهترین انگیزه برای این گروه از مردم بود تا این شهر‌ها را برای زندگی انتخاب کنند. اینگونه بود که این خانواده‌های ایرانی‌زبان فرهنگ فارسی را با خود به عراق به خصوص شهرهای نجف، کربلا و کاظمین بردند&lt;ref name=":0"&gt;حمدی ملک، زبان فارسی در عراق از صفویه تا صدام، (4 مهر 1400)، قابل بازیابی از https://parsianjoman.org/8600/%&amp;#x20;9%85&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره پیش از اسلام مناطق جنوبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(بین‌النهرین) و غرب ایران از دیرباز دارای روابط فرهنگی و تجاری بودند و زبانهای ایرانی و بین‌النهرینی در این مناطق تأثیرات متقابل داشتند. در دوره اسلامی پس از فتح ایران توسط اعراب در قرن هفتم میلادی، زبان فارسی و عربی در مناطق مرزی مانند عراق در هم آمیختند. در دوره صفوی و با رسمی شدن مذهب شیعه در ایران و گسترش این مذهب در میان ایرانیان کاروان‌های زائران ایرانی برای زیارت اماکن مقدس شیعیان به عراق که در آن زمان ایالتی وابسته به امپراتوری عثمانی بود سرازیر شدند. بسیاری از زائران ایرانی که به زیارت امامان شیعه در عراق می‌رفتند در همان دیار سکنی می‌گزیدند و دیگر به ایران باز نمی‌گشتند. وجود مکان‌های مقدس که بسیار مورد علاقه ایرانیان شیعه‌مذهب بود و همچنین بازار همیشه گرم این شهر‌ها که رونقشان را از رفت و آمد زائران می‌گرفتند بهترین انگیزه برای این گروه از مردم بود تا این شهر‌ها را برای زندگی انتخاب کنند. اینگونه بود که این خانواده‌های ایرانی‌زبان فرهنگ فارسی را با خود به عراق به خصوص شهرهای نجف، کربلا و کاظمین بردند&lt;ref name=":0"&gt;حمدی ملک، زبان فارسی در عراق از صفویه تا صدام، (4 مهر 1400)، قابل بازیابی از https://parsianjoman.org/8600/%&amp;#x20;9%85&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره کشمکش‌ها و جنگ‌های میان دو دولت عثمانی و صفوی شهرهای مقدس در عراق و حتی بغداد برای مدتی به دست صفویان افتاد تا حضور زبان فارسی بیش از پیش در عراق ملموس شود. از سوی دیگر با فروپاشی حکومت صفوی در قرن هجدهم میلادی بسیاری از علمای شیعه از اصفهان به کربلا و سپس نجف مهاجرت کردند. رونق گرفتن حوزه علمیه نجف و سرازیر شدن طلاب ایرانی به عراق باعث شد که حضور زبان فارسی باز هم پررنگ‌تر شود. اما به دلیل در اقلیت بودن فارسی‌زبانان در این شهر‌ها و همچنین به دلیل مقدس بودن زبان عربی به عنوان زبان قرآن و اهمیت این زبان در تحصیلات حوزوی، فارسی هیچ گاه به زبان اول این مناطق تبدیل نشد، ولی حضور واژگان و اصطلاحات فراوان فارسی در لهجه عراقی بیانگر تأثیر چند صد ساله زبان فارسی در این مناطق است.  البته دلایل حضور زبان فارسی به اینجا ختم نمی‌شود. بسیاری از مردم مناطق مرزی عراق در دوره قاجاریه نیز برای تجارت و زیارت به عراق می‌رفتند و با مردم عراق مراوده می‌کردند. با تأسیس دولت جدید در عراق در سال ۱۹۲۱ و همچنین با جدی شدن قانون شناسنامه، رفت و آمد ایرانیان در عراق شکل و شمایل دیگری به خود گرفت و اندکی محدودتر شد، اما حضور طلاب علوم دینی در حوزه نجف همچنان ادامه داشت. اما با روی کار آمدن حزب بعث و به خصوص با به قدرت رسیدن صدام حسین اذیت و آزار اتباع ایران شروع شد. بسیاری از خانواده‌ها به اتهام داشتن فرهنگی ایرانی از عراق اخراج شدند. در این دوران صحبت کردن به زبان فارسی تبدیل به تابو شد و بسیاری از خانواده‌های فارسی‌زبان که از موج‌های تبعید در امان مانده بودند، هویت اصلی خود را پنهان می‌کردند تا مجبور به تبعید و آوارگی نشوند&lt;ref name=":0" /&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره کشمکش‌ها و جنگ‌های میان دو دولت عثمانی و صفوی شهرهای مقدس در عراق و حتی بغداد برای مدتی به دست صفویان افتاد تا حضور زبان فارسی بیش از پیش در عراق ملموس شود. از سوی دیگر با فروپاشی حکومت صفوی در قرن هجدهم میلادی بسیاری از علمای شیعه از اصفهان به کربلا و سپس نجف مهاجرت کردند. رونق گرفتن حوزه علمیه نجف و سرازیر شدن طلاب ایرانی به عراق باعث شد که حضور زبان فارسی باز هم پررنگ‌تر شود. اما به دلیل در اقلیت بودن فارسی‌زبانان در این شهر‌ها و همچنین به دلیل مقدس بودن زبان عربی به عنوان زبان قرآن و اهمیت این زبان در تحصیلات حوزوی، فارسی هیچ گاه به زبان اول این مناطق تبدیل نشد، ولی حضور واژگان و اصطلاحات فراوان فارسی در لهجه عراقی بیانگر تأثیر چند صد ساله زبان فارسی در این مناطق است.  البته دلایل حضور زبان فارسی به اینجا ختم نمی‌شود. بسیاری از مردم مناطق مرزی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در دوره قاجاریه نیز برای تجارت و زیارت به عراق می‌رفتند و با مردم عراق مراوده می‌کردند. با تأسیس دولت جدید در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در سال ۱۹۲۱ و همچنین با جدی شدن قانون شناسنامه، رفت و آمد ایرانیان در عراق شکل و شمایل دیگری به خود گرفت و اندکی محدودتر شد، اما حضور طلاب علوم دینی در حوزه نجف همچنان ادامه داشت. اما با روی کار آمدن حزب بعث و به خصوص با به قدرت رسیدن صدام حسین اذیت و آزار اتباع ایران شروع شد. بسیاری از خانواده‌ها به اتهام داشتن فرهنگی ایرانی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اخراج شدند. در این دوران صحبت کردن به زبان فارسی تبدیل به تابو شد و بسیاری از خانواده‌های فارسی‌زبان که از موج‌های تبعید در امان مانده بودند، هویت اصلی خود را پنهان می‌کردند تا مجبور به تبعید و آوارگی نشوند&lt;ref name=":0" /&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعد از سقوط صدام و ارتباطاتی که میان ایران و عراق شکل گرفت، ضرورتهایی برای یادگیری زبان فارسی ایجاد شد و روابط دولت‌های هر دو کشور در عرصه سیاسی به اهمیت این مسئله افزود. در دوره جدید مهم‌ترین دلایل افزایش علاقه‌مندی به زبان فارسی در عراق شامل رابطه سیاسی دو کشور، رفت‌وآمد زائران و تجارت و بازرگانی است. حضور چشمگیر زائران ایرانی در عتبات عالیات و همچنین سفر زائران عراقی به شهرهای زیارتی نظیر مشهد و قم نقش قابل توجهی در این علاقه‌مندی ایفا کرده است. همچنین فعالیت‌های تجاری میان افراد و شرکت‌ها نیز بر گسترش روابط میان دو کشور و همچنین افزایش استقبال به یادگیری زبان فارسی کمک می‌کند&lt;ref&gt;رونق زبان فارسی در عراق با نقش‌آفرینی زائران و تاجران، (9/10/1400)، قابل بازیابی از https://khabarfarsi.com/u/205412796&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعد از سقوط صدام و ارتباطاتی که میان ایران و عراق شکل گرفت، ضرورتهایی برای یادگیری زبان فارسی ایجاد شد و روابط دولت‌های هر دو کشور در عرصه سیاسی به اهمیت این مسئله افزود. در دوره جدید مهم‌ترین دلایل افزایش علاقه‌مندی به زبان فارسی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شامل رابطه سیاسی دو کشور، رفت‌وآمد زائران و تجارت و بازرگانی است. حضور چشمگیر زائران ایرانی در عتبات عالیات و همچنین سفر زائران عراقی به شهرهای زیارتی نظیر مشهد و قم نقش قابل توجهی در این علاقه‌مندی ایفا کرده است. همچنین فعالیت‌های تجاری میان افراد و شرکت‌ها نیز بر گسترش روابط میان دو کشور و همچنین افزایش استقبال به یادگیری زبان فارسی کمک می‌کند&lt;ref&gt;رونق زبان فارسی در عراق با نقش‌آفرینی زائران و تاجران، (9/10/1400)، قابل بازیابی از https://khabarfarsi.com/u/205412796&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== استادان، نویسندگان و پژوهشگران ادبیات فارسی در عراق ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== استادان، نویسندگان و پژوهشگران ادبیات فارسی در عراق ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l63">خط ۶۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ایجاد ارتباط و زمینه سازی برای گسترش مراکز علمی و دانشگاهی دو کشور در حوزه زبان و ادبیات فارسی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ایجاد ارتباط و زمینه سازی برای گسترش مراکز علمی و دانشگاهی دو کشور در حوزه زبان و ادبیات فارسی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>نیز نگاه کنید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیز نگاه کنید به</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زبان فارسی در اسپانیا]]؛ [[زبان فارسی در افغانستان]]؛ [[زبان فارسی در قزاقستان]]؛ [[زبان فارسی در چین]]؛ [[زبان فارسی در کوبا]]؛ [[زبان و ادبیات فارسی در اوكراین]]؛ [[زبان و ادبیات فارسی در بنگلادش]]؛ [[زبان و ادبیات فارسی در عربستان سعودی]]؛ [[زبان و ادبیات فارسی در گرجستان]]؛ [[عوامل توسعه و ترویج زبان فارسی در چین]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l73">خط ۷۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]</ins></div></td></tr> </table>

Hamidian http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=84288&oldid=prev 2026-01-31T17:23:41Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ادبیات فارسی یکی از غنی‌ترین مکاتب ادبی جهان به شمار می‌رود و شاعران ایرانی همچون فردوسی، سعدی، حافظ، مولانا، خیام و شهریار در زمره‌ی بزرگ‌ترین شاعران تاریخ قرار دارند. این ادبیات با ادبیات عربی درآمیخته و از آن تأثیر پذیرفته و بر آن اثر گذاشته است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>. ادبیات فارسی تأثیر بسیاری بر شعر عربی گذاشته است، چنان‌که عربی از عظمت شعر مولانا بهره‌ی فراوان برده و آثار حافظ شیرازی به عربی ترجمه شده است. .در این خصوص از جمله دکتر دلال عباس در مقاله‌ای با عنوان "تأثیر ادبیات فارسی بر زبان و ادبیات عربی" چنین بیان می‌کند: هیچ دو ملتی باوجود تفاوت‌های نژادی، زبانی و فرهنگی، به‌اندازه‌ی ملت‌های عرب و فارس به یکدیگر نزدیک نشده‌اند، تا جایی که گاه تشخیص ادبیات یکی از دیگری، جز از طریق زبان، دشوار است. حتی پیش از اسلام، زبان عربی تحت تأثیر زبان فارسی قرار گرفته بود و بسیاری از واژگان فارسی در اشعار شاعران جاهلی دیده می‌شود. اما پس از اسلام، زبان فارسی با تأثیر از قرآن کریم توسعه یافت و به خط عربی نوشته شد. ایرانیان با پذیرش اسلام، در علوم مختلف همچون فلسفه، ریاضیات، پزشکی، نجوم و علوم دینی شکوفا شدند. آنان بسیاری از آثار خود را به زبان عربی نگاشتند و در علوم بلاغت، نحو، صرف و دیگر شاخه‌های زبان عربی نقش مهمی ایفا کردند. در زمینه‌ی ادبیات، فارسی و عربی در تبادل موضوعات و سبک‌ها تأثیر متقابلی داشتند؛ ادبیات فارسی عمق معنا، تصویرپردازی زیبا و حکمت را به ادبیات عربی بخشید و ادبیات عربی، عروض، بدیع و اندیشه‌های دینی را به فارسی منتقل کرد&lt;ref&gt;الوفاق،  الأدب الفارسي والعربي. جناحي تطور الثقافة، علی الموقع:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;blockquote&gt;</ins>ادبیات فارسی یکی از غنی‌ترین مکاتب ادبی جهان به شمار می‌رود و شاعران ایرانی همچون فردوسی، سعدی، حافظ، مولانا، خیام و شهریار در زمره‌ی بزرگ‌ترین شاعران تاریخ قرار دارند. این ادبیات با ادبیات عربی درآمیخته و از آن تأثیر پذیرفته و بر آن اثر گذاشته است. ادبیات فارسی تأثیر بسیاری بر شعر عربی گذاشته است، چنان‌که عربی از عظمت شعر مولانا بهره‌ی فراوان برده و آثار حافظ شیرازی به عربی ترجمه شده است. .در این خصوص از جمله دکتر دلال عباس در مقاله‌ای با عنوان "تأثیر ادبیات فارسی بر زبان و ادبیات عربی" چنین بیان می‌کند: هیچ دو ملتی باوجود تفاوت‌های نژادی، زبانی و فرهنگی، به‌اندازه‌ی ملت‌های عرب و فارس به یکدیگر نزدیک نشده‌اند، تا جایی که گاه تشخیص ادبیات یکی از دیگری، جز از طریق زبان، دشوار است. حتی پیش از اسلام، زبان عربی تحت تأثیر زبان فارسی قرار گرفته بود و بسیاری از واژگان فارسی در اشعار شاعران جاهلی دیده می‌شود. اما پس از اسلام، زبان فارسی با تأثیر از قرآن کریم توسعه یافت و به خط عربی نوشته شد. ایرانیان با پذیرش اسلام، در علوم مختلف همچون فلسفه، ریاضیات، پزشکی، نجوم و علوم دینی شکوفا شدند. آنان بسیاری از آثار خود را به زبان عربی نگاشتند و در علوم بلاغت، نحو، صرف و دیگر شاخه‌های زبان عربی نقش مهمی ایفا کردند. در زمینه‌ی ادبیات، فارسی و عربی در تبادل موضوعات و سبک‌ها تأثیر متقابلی داشتند؛ ادبیات فارسی عمق معنا، تصویرپردازی زیبا و حکمت را به ادبیات عربی بخشید و ادبیات عربی، عروض، بدیع و اندیشه‌های دینی را به فارسی منتقل کرد&lt;ref&gt;الوفاق،  الأدب الفارسي والعربي. جناحي تطور الثقافة، علی الموقع:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>https://al-vefagh.net/72426/%D8%.82/&lt;/ref&gt;. "</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>https://al-vefagh.net/72426/%D8%.82/&lt;/ref&gt;. "<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/blockquote&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== پیشینه زبان و ادبیات فارسی در عراق ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== پیشینه زبان و ادبیات فارسی در عراق ===</div></td></tr> </table>

Hamidian http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=84287&oldid=prev 2026-01-31T17:22:42Z

<p></p> <a href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&amp;diff=84287&amp;oldid=84286">نمایش تغییرات</a>

Hamidian http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=84286&oldid=prev 2026-01-31T17:11:38Z

<p></p> <a href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&amp;diff=84286&amp;oldid=72717">نمایش تغییرات</a>

Hamidian http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=72717&oldid=prev 2025-05-11T18:35:45Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;ادبیات فارسی در عراق&#039;&#039;&#039; علی اکبر اسدی (عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) ادبیات فارسی یکی از غنی‌ترین مکاتب ادبی جهان به شمار می‌رود و شاعران ایرانی همچون فردوسی، سعدی، حافظ، مولانا، خیام و شهریار در زمره‌ی بزرگ‌ترین شا...» ایجاد کرد</p> <a href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&amp;diff=72717">نمایش تغییرات</a>

Samiei