ادیان در تاجیکستان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Noskhechi در ‏۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۱۱

2024-12-07T20:11:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۱۱
خط ۱۳۳:		خط ۱۳۳:
	از ابتدای اشاعه‌ی اسلام [[تصوف در تاجیکستان\|تصوف]] در این منطقه روبه شكوفایی نهاد، به گونه‌ای كه زبان عربی به عنوان زبان دینی ـ علمی و زبان فارسی به عنوان زبان عرفان و ادب منطقه اسلامی آسیای مركزی مورد استفاده قرار گرفت. بخارا و خیوه دو مركز مهم از تعلیمات صوفیه در قرون وسطی به شمار می‌رفته و در كل جهان [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]] از اهمیت زیادی برخوردار بودند. این منطقه در طول [[تاریخ تاجیکستان\|تاریخ]] حیات اجتماعی و [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]] خود در بعد از [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]]، علاوه بر آنكه چندین طریقت مهم عرفانی را در دامان خود پرورش داده، پذیرای چند طریقت مهم عرفانی ایرانی نیز در فضای فكری خود بوده‌است. از جمله این طریقت‌های عرفانی می‌توان به موارد زیر اشاره كرد.		از ابتدای اشاعه‌ی اسلام [[تصوف در تاجیکستان\|تصوف]] در این منطقه روبه شكوفایی نهاد، به گونه‌ای كه زبان عربی به عنوان زبان دینی ـ علمی و زبان فارسی به عنوان زبان عرفان و ادب منطقه اسلامی آسیای مركزی مورد استفاده قرار گرفت. بخارا و خیوه دو مركز مهم از تعلیمات صوفیه در قرون وسطی به شمار می‌رفته و در كل جهان [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]] از اهمیت زیادی برخوردار بودند. این منطقه در طول [[تاریخ تاجیکستان\|تاریخ]] حیات اجتماعی و [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]] خود در بعد از [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]]، علاوه بر آنكه چندین طریقت مهم عرفانی را در دامان خود پرورش داده، پذیرای چند طریقت مهم عرفانی ایرانی نیز در فضای فكری خود بوده‌است. از جمله این طریقت‌های عرفانی می‌توان به موارد زیر اشاره كرد.

	طریقت حكیمیه (منسوب به حكیم ترمذی متوفی پس از285ق/898م)، طریقت یسویه، منسوب به خواجه احمد یسوی (432ق-1041م.)، طریقت كبرویه، منسوب به شیخ نجم‌الدین كبرا (شهادت618ق/1221م.)، طریقت قادریه، منسوب به شیخ عبدالقادرگیلانی (ف561ق/1166م.) و طریقت نقشبندیه منسوب به خواجه بهاءالدین نقشبند (بلاگردان) (791ق/1389م.) این طریقت‌های عرفانی هركدام به نوبه خود در تلطیف كردن قوانین شرع [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]] و پیوند آن با عرفان و [[تصوف در تاجیکستان\|تصوف]] نقش مهمی در اذهان مردم داشته و هركدام دارای پیروانی بوده‌اند، اما در این میان دو طریقت قادریه و نقشبندیه در میان مردم بخارا و [[تاجیکستان\|تاجیكستان]] هنوز نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است<ref>خدایار، ابراهیم (1384). ص 93-104.</ref><ref>زهریی، حسن (1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار). ص 211-227.</ref>.		طریقت حكیمیه (منسوب به حكیم ترمذی متوفی پس از285ق/898م)، طریقت یسویه، منسوب به خواجه احمد یسوی (432ق-1041م.)، طریقت كبرویه، منسوب به شیخ نجم‌الدین كبرا (شهادت618ق/1221م.)، طریقت قادریه، منسوب به شیخ عبدالقادرگیلانی (ف561ق/1166م.) و طریقت نقشبندیه منسوب به خواجه بهاءالدین نقشبند (بلاگردان) (791ق/1389م.) این طریقت‌های عرفانی هركدام به نوبه خود در تلطیف كردن قوانین شرع [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]] و پیوند آن با عرفان و [[تصوف در تاجیکستان\|تصوف]] نقش مهمی در اذهان مردم داشته و هركدام دارای پیروانی بوده‌اند، اما در این میان دو طریقت قادریه و نقشبندیه در میان مردم بخارا و [[تاجیکستان\|تاجیكستان]] هنوز نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است<ref>خدایار، ابراهیم (1384). ص 93-104.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۱۴۶:		خط ۱۴۶:

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			زهریی، حسن (1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار). ص 211-227.

			== نویسنده مقاله ==
			حسن زهریی
			[[رده:ادیان و مذاهب]]

Samiei: /* موقعیت دین رسمی و سایر ادیان و مذاهب */

2024-08-06T21:37:54Z

موقعیت دین رسمی و سایر ادیان و مذاهب

نمایش تغییرات

Fatemi: /* نیز نگاه کنید به */

2024-08-03T14:40:24Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۴۰
خط ۱۴۳:		خط ۱۴۳:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
	[[ادیان در ژاپن]]؛ [[ادیان در کانادا]]؛ [[ادیان در چین]]؛ [[ادیان در کوبا]]؛ [[ادیان در تونس]]؛ [[ادیان در مصر]]؛ [[ادیان در لبنان]]؛ [[ادیان در افغانستان]]؛ [[ادیان در روسیه]]؛ [[ادیان در سنگال]]؛ [[ادیان در فرانسه]]؛ [[ادیان در اسپانیا]]؛ [[ادیان در آرژانتین]]؛ [[ادیان در مالی]]؛ [[ادیان در ساحل عاج]]؛ [[ادیان در سیرالئون]]؛ [[ادیان در زیمبابوه]]؛ [[ادیان در اتیوپی]]؛ [[ادیان در سوریه]]؛ [[ادیان در اردن]]؛ [[ادیان در قطر]]؛ [[ادیان در اوکراین]]؛ [[ادیان در بنگلادش]]؛ [[ادیان در گرجستان]]؛ [[ادیان در سریلانکا]]؛ [[ادیان در قزاقستان]]؛ [[ادیان در تایلند]]		[[ادیان در ژاپن]]؛ [[ادیان در کانادا]]؛ [[ادیان در چین]]؛ [[ادیان در کوبا]]؛ [[ادیان در تونس]]؛ [[ادیان در مصر]]؛ [[ادیان در لبنان]]؛ [[ادیان در افغانستان]]؛ [[ادیان در روسیه]]؛ [[ادیان در سنگال]]؛ [[ادیان در فرانسه]]؛ [[ادیان در اسپانیا]]؛ [[ادیان در آرژانتین]]؛ [[ادیان در مالی]]؛ [[ادیان در ساحل عاج]]؛ [[ادیان در سیرالئون]]؛ [[ادیان در زیمبابوه]]؛ [[ادیان در اتیوپی]]؛ [[ادیان در سوریه]]؛ [[ادیان در اردن]]؛ [[ادیان در قطر]]؛ [[ادیان در اوکراین]]؛ [[ادیان در بنگلادش]]؛ [[ادیان در گرجستان]]؛ [[ادیان در سریلانکا]]؛ [[ادیان در قزاقستان]]؛ [[ادیان در تایلند]].

	== پاورقی ==		== پاورقی ==

Samiei: /* تصوف اسلامی در تاجیکستان */

2024-07-30T18:34:44Z

تصوف اسلامی در تاجیکستان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۳۴
خط ۱۳۷:		خط ۱۳۷:
	در مجموع نفوذ [[حزب التحریر اسلامی تاجیکستان\|حزب التحریر]] از سال‌‌های 1998 به این سو روز به روز در حال گسترش بوده‌است. در طول دوسال یعنی از 1998 تا 2000 سازمان مخفی [[حزب التحریر اسلامی تاجیکستان\|حزب التحریر]] بر اساس شهادت مقامات انتظامی و رسانه‌‌‌های خبری داخلی و خارجی توانست تعداد اعضای خود را نسبت به اعضای بعضی از حزب‌ها دو برابر نماید. برخی از کارشناسان مشکلات قشر روشنفکر و دانشگاهی را از جمله دلایل گرایش آنان به [[حزب التحریر اسلامی تاجیکستان\|حزب التحریر]] می‌دانند که خود به خود موجب ارتقاء سطح [[زبان و ادبیات تاجیکستان\|ادبیات]] نوشتاری حزب شده‌است.		در مجموع نفوذ [[حزب التحریر اسلامی تاجیکستان\|حزب التحریر]] از سال‌‌های 1998 به این سو روز به روز در حال گسترش بوده‌است. در طول دوسال یعنی از 1998 تا 2000 سازمان مخفی [[حزب التحریر اسلامی تاجیکستان\|حزب التحریر]] بر اساس شهادت مقامات انتظامی و رسانه‌‌‌های خبری داخلی و خارجی توانست تعداد اعضای خود را نسبت به اعضای بعضی از حزب‌ها دو برابر نماید. برخی از کارشناسان مشکلات قشر روشنفکر و دانشگاهی را از جمله دلایل گرایش آنان به [[حزب التحریر اسلامی تاجیکستان\|حزب التحریر]] می‌دانند که خود به خود موجب ارتقاء سطح [[زبان و ادبیات تاجیکستان\|ادبیات]] نوشتاری حزب شده‌است.

	=== [[تصوف در تاجیکستان\| ~~'''~~تصوف اسلامی در تاجیکستان~~'''~~]] ===		=== [[تصوف در تاجیکستان\| تصوف اسلامی در تاجیکستان]] ===
	از ابتدای اشاعه‌ی اسلام [[تصوف در تاجیکستان\|تصوف]] در این منطقه روبه شكوفایی نهاد، به گونه‌ای كه زبان عربی به عنوان زبان دینی ـ علمی و زبان فارسی به عنوان زبان عرفان و ادب منطقه اسلامی آسیای مركزی مورد استفاده قرار گرفت. بخارا و خیوه دو مركز مهم از تعلیمات صوفیه در قرون وسطی به شمار می‌رفته و در كل جهان [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]] از اهمیت زیادی برخوردار بودند. این منطقه در طول [[تاریخ تاجیکستان\|تاریخ]] حیات اجتماعی و [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]] خود در بعد از [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]]، علاوه بر آنكه چندین طریقت مهم عرفانی را در دامان خود پرورش داده، پذیرای چند طریقت مهم عرفانی ایرانی نیز در فضای فكری خود بوده‌است. از جمله این طریقت‌های عرفانی می‌توان به موارد زیر اشاره كرد.		از ابتدای اشاعه‌ی اسلام [[تصوف در تاجیکستان\|تصوف]] در این منطقه روبه شكوفایی نهاد، به گونه‌ای كه زبان عربی به عنوان زبان دینی ـ علمی و زبان فارسی به عنوان زبان عرفان و ادب منطقه اسلامی آسیای مركزی مورد استفاده قرار گرفت. بخارا و خیوه دو مركز مهم از تعلیمات صوفیه در قرون وسطی به شمار می‌رفته و در كل جهان [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]] از اهمیت زیادی برخوردار بودند. این منطقه در طول [[تاریخ تاجیکستان\|تاریخ]] حیات اجتماعی و [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]] خود در بعد از [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]]، علاوه بر آنكه چندین طریقت مهم عرفانی را در دامان خود پرورش داده، پذیرای چند طریقت مهم عرفانی ایرانی نیز در فضای فكری خود بوده‌است. از جمله این طریقت‌های عرفانی می‌توان به موارد زیر اشاره كرد.

Samiei در ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۳۳

2024-07-30T18:33:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۳۳
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	از گذشته دور [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان در تاجیکستان]] ساکن بوده‌اند. شمار [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان در تاجیکستان]]، به خصوص در شهر‌‌های بزرگ، بسیار بود. جمعیت آنان را در کل [[تاجیکستان]] 20 هزار و در [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] 15 هزار تخمین می‌زدند. بسیاری از آنها در [[موسیقی در تاجیکستان\|موسیقی]] سنتی تاجیکستان نقش داشتند و تعدادی از استادان به نام [[موسیقی در تاجیکستان\|موسیقی]] این کشور از همان‌ها بودند. قبل از فروپاشی اتحاد شوروی در زمان گورباچف بنا بر توافقی که وی با تل‌آویو به عمل آورد یهودیان مقیم شوروی اجازه یافتند به اسرائیل مهاجرت کنند. از همان زمان تعدادی از [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان تاجیکستان]]، مانند سایر جمهوری‌‌های شوروی، به اسرائیل، اروپا و [[ایالات متحده]] [[آمریکا]] مهاجرت کردند. این روند در [[تاجیکستان]] پس از استقلال و به خصوص در جریان جنگ داخلی شدت یافت و جمعیت یهودی آن کشور رو به کاهش گذاشت و امروز در [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] کمتر از 5 هزار [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودی]] زندگی می‌کنند<ref>[[تاجیکستان]] (1387). تهران: [https://www.ipis.ir/ دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه]، ص 25-28.</ref>.		از گذشته دور [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان در تاجیکستان]] ساکن بوده‌اند. شمار [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان در تاجیکستان]]، به خصوص در شهر‌‌های بزرگ، بسیار بود. جمعیت آنان را در کل [[تاجیکستان]] 20 هزار و در [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] 15 هزار تخمین می‌زدند. بسیاری از آنها در [[موسیقی در تاجیکستان\|موسیقی]] سنتی تاجیکستان نقش داشتند و تعدادی از استادان به نام [[موسیقی در تاجیکستان\|موسیقی]] این کشور از همان‌ها بودند. قبل از فروپاشی اتحاد شوروی در زمان گورباچف بنا بر توافقی که وی با تل‌آویو به عمل آورد یهودیان مقیم شوروی اجازه یافتند به اسرائیل مهاجرت کنند. از همان زمان تعدادی از [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان تاجیکستان]]، مانند سایر جمهوری‌‌های شوروی، به اسرائیل، اروپا و [[ایالات متحده]] [[آمریکا]] مهاجرت کردند. این روند در [[تاجیکستان]] پس از استقلال و به خصوص در جریان جنگ داخلی شدت یافت و جمعیت یهودی آن کشور رو به کاهش گذاشت و امروز در [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] کمتر از 5 هزار [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودی]] زندگی می‌کنند<ref>[[تاجیکستان]] (1387). تهران: [https://www.ipis.ir/ دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه]، ص 25-28.</ref>.
	[[پرونده:مسلمانان تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|مسلمانان تاجیکستان (1403). برگرفته از سایت خبرگزاری مهر، قابل بازیابی از https://www.mehrnews.com/news/5324221/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%85%DB%8C%D9%82-%D8%A7%D8%B3%D8%AA]]		[[پرونده:مسلمانان تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|مسلمانان تاجیکستان (1403). برگرفته از سایت خبرگزاری مهر، قابل بازیابی از [https://www.mehrnews.com/news/5324221/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%85%DB%8C%D9%82-%D8%A7%D8%B3%D8%AA https://www.mehrnews.com/news/5324221/]]]

	=== [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام و مسلمانان]] ===		=== [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام و مسلمانان]] ===
	در این میان وجود روحانیان تاجیک و نقش آنها در حفظ هویت اسلامی مردم قابل توجه است. روحانیت تاجیکستان در میان روحانیان آسیای میانه از امتیازات ویژه‌ای برخورداراند. برخلاف ویژگی ارتجاع و تحجر عمومی روحانیان این منطقه، روحانیان تاجیک از تحول و رشد فکری و سیاسی خاصی بهره‌مند می‌باشند. به طور کلی روحانیت تاجیکستان را می‌توان به چهار گروه تقسیم کرد.		در این میان وجود روحانیان تاجیک و نقش آنها در حفظ هویت اسلامی مردم قابل توجه است. روحانیت تاجیکستان در میان روحانیان آسیای میانه از امتیازات ویژه‌ای برخورداراند. برخلاف ویژگی ارتجاع و تحجر عمومی روحانیان این منطقه، روحانیان تاجیک از تحول و رشد فکری و سیاسی خاصی بهره‌مند می‌باشند. به طور کلی روحانیت تاجیکستان را می‌توان به چهار گروه تقسیم کرد:

	* روحانیت رسمی دولتی. یعنی روحانیانی که تابع اداره امور دینی یا قاضیات می‌باشند؛		* روحانیت رسمی دولتی. یعنی روحانیانی که تابع اداره امور دینی یا قاضیات می‌باشند؛
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:

	ایمه جماعت و خطبا [[مساجد تاجیکستان\|مساجد]] که زیر نظر این اداره فعالیت می‌کنند نفوذ این اداره را در سراسر [[تاجیکستان]] گسترش می‌دهند. تعداد [[مساجد تاجیکستان\|مساجد]] رسمی تاجیکستان 104 باب است که تحت سرپرستی اداره قاضیات فعالیت می‌کنند علاوه بر این 2800 باب مسجد غیررسمی در محلات و قصبات وجود دارند که مسئولیت رسیدگی به امور این [[مساجد تاجیکستان\|مساجد]] نیز بر عهده اداره قاضیات کشور است. [[مدارس تاجیکستان\|مدارس]] مهمی که تحت سرپرستی اداره قاضیات هستند عبارت اند از "مهد عالی" که شعبه‌ای از دانشگاه بین المللی پاکستان است و به طور غیر مستقیم توسط وهابیون اداره ‌می‌شود. حدود 150 طلبه در آن مشغول تحصیل هستند. [[مدارس تاجیکستان\|مدرسه]] دیگری در شهر خجند با 110 طلبه و مدرسه "مولا یعقوب چرخی" در [[شهر دوشنبه]] نیز دارای 130 طلبه است. این [[مدارس تاجیکستان\|مدرسه]] در کنار [[مساجد تاجیکستان\|مسجد]] قدیمی 500 ساله "مولانا یعقوب چرخی" تأسیس شده است. اداره قاضیات [[تاجیکستان]] دارای هفته‌نامه‌ای به نام منبر [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]] است که در روز‌‌های جمعه با خط سیریلیک منتشر ‌می‌شود<ref>نبوی، محمدحسن (1378). راه‌آورد سفر به [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. مجله مبلغان، شماره 25. ص 6.</ref>.		ایمه جماعت و خطبا [[مساجد تاجیکستان\|مساجد]] که زیر نظر این اداره فعالیت می‌کنند نفوذ این اداره را در سراسر [[تاجیکستان]] گسترش می‌دهند. تعداد [[مساجد تاجیکستان\|مساجد]] رسمی تاجیکستان 104 باب است که تحت سرپرستی اداره قاضیات فعالیت می‌کنند علاوه بر این 2800 باب مسجد غیررسمی در محلات و قصبات وجود دارند که مسئولیت رسیدگی به امور این [[مساجد تاجیکستان\|مساجد]] نیز بر عهده اداره قاضیات کشور است. [[مدارس تاجیکستان\|مدارس]] مهمی که تحت سرپرستی اداره قاضیات هستند عبارت اند از "مهد عالی" که شعبه‌ای از دانشگاه بین المللی پاکستان است و به طور غیر مستقیم توسط وهابیون اداره ‌می‌شود. حدود 150 طلبه در آن مشغول تحصیل هستند. [[مدارس تاجیکستان\|مدرسه]] دیگری در شهر خجند با 110 طلبه و مدرسه "مولا یعقوب چرخی" در [[شهر دوشنبه]] نیز دارای 130 طلبه است. این [[مدارس تاجیکستان\|مدرسه]] در کنار [[مساجد تاجیکستان\|مسجد]] قدیمی 500 ساله "مولانا یعقوب چرخی" تأسیس شده است. اداره قاضیات [[تاجیکستان]] دارای هفته‌نامه‌ای به نام منبر [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]] است که در روز‌‌های جمعه با خط سیریلیک منتشر ‌می‌شود<ref>نبوی، محمدحسن (1378). راه‌آورد سفر به [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. مجله مبلغان، شماره 25. ص 6.</ref>.
	[[پرونده:حزب نهضت اسلامی تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|حزب نهضت اسلامی تاجیکستان (1403). برگرفته از سایت خبرگزاری تسنیم، قابل بازیابی از https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/05/09/1790750/%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D9%86%D9%87%D8%B6%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA]]		[[پرونده:حزب نهضت اسلامی تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|حزب نهضت اسلامی تاجیکستان (1403). برگرفته از سایت خبرگزاری تسنیم، قابل بازیابی از [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/05/09/1790750/%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D9%86%D9%87%D8%B6%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/05/09/1790750/]]]

	==== [[حزب نهضت اسلامی تاجیکستان]] ====		==== [[حزب نهضت اسلامی تاجیکستان]] ====

Fatemi در ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۶

2024-07-22T11:56:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۶
خط ۲۷:		خط ۲۷:

	==== [[تشیع در تاجیکستان\|ریشه‌‌های شیعه‌گری در میان تاجیکان]] ====		==== [[تشیع در تاجیکستان\|ریشه‌‌های شیعه‌گری در میان تاجیکان]] ====
	در میان علایق دینی و مذهبی موجود، تاجیک‌ها اشتراکات فراوانی با [[تشیع در تاجیکستان\|تشیع]] دارند. از نظر عقیدتی، به تشیع نزدیک‌تر اند<ref>دولت آبادی، فیروزه (1374). معیارهای مسئولیت‌پذیری برای تاجیکستان. سخنرانی در کنفرانس بین المللی ~~(تاجیکستان~~: ژئوپولیتیک و مسائل روابط بین ~~الملل)~~. ص 248.</ref>. برخلاف برخی از گروه‌‌های اهل سنت، تاجیک‌ها به اهل بیت پیامبر (ص) علاقه وافر دارند که این امر از نام‌‌های رایج در این کشور کاملاً هویداست. اصولاً در میان حنفی‌‌های آسیای میانه به خاطر وجود ریشه‌‌های قوی [[تصوف در تاجیکستان\|تصوف]]، گرایش‌‌های اساسی به [[تشیع در تاجیکستان\|تشیع]] مشاهده می‌گردد. ارادت به اولیاء و زیارت مکان‌‌های مقدس و قبور صلحاء و ورد و ذکر در میان روحانیان تاجیک امری رایج می‌باشد. همین امر جایگاه فرقه وهابیت را با مشکلات جدی روبه رو می‌سازد.		در میان علایق دینی و مذهبی موجود، تاجیک‌ها اشتراکات فراوانی با [[تشیع در تاجیکستان\|تشیع]] دارند. از نظر عقیدتی، به تشیع نزدیک‌تر اند<ref>دولت آبادی، فیروزه (1374). معیارهای مسئولیت‌پذیری برای تاجیکستان. سخنرانی در کنفرانس بین المللی «تاجیکستان: ژئوپولیتیک و مسائل روابط بین الملل». ص 248.</ref>. برخلاف برخی از گروه‌‌های اهل سنت، تاجیک‌ها به اهل بیت پیامبر (ص) علاقه وافر دارند که این امر از نام‌‌های رایج در این کشور کاملاً هویداست. اصولاً در میان حنفی‌‌های آسیای میانه به خاطر وجود ریشه‌‌های قوی [[تصوف در تاجیکستان\|تصوف]]، گرایش‌‌های اساسی به [[تشیع در تاجیکستان\|تشیع]] مشاهده می‌گردد. ارادت به اولیاء و زیارت مکان‌‌های مقدس و قبور صلحاء و ورد و ذکر در میان روحانیان تاجیک امری رایج می‌باشد. همین امر جایگاه فرقه وهابیت را با مشکلات جدی روبه رو می‌سازد.

	==== [[شیعیان اسماعیلی تاجیکستان\|شیعیان اسماعیلی]] ====		==== [[شیعیان اسماعیلی تاجیکستان\|شیعیان اسماعیلی]] ====
خط ۳۵:		خط ۳۵:

	=== [[موقعیت دین رسمی و سایر ادیان و مذاهب در تاجیکستان\|موقعیت دین رسمی و سایر ادیان و مذاهب]] ===		=== [[موقعیت دین رسمی و سایر ادیان و مذاهب در تاجیکستان\|موقعیت دین رسمی و سایر ادیان و مذاهب]] ===
	در میان ملت‌‌های آسیای میانه تاجیک‌ها به علایق دینی ریشه‌دار شهرت دارند(تمدن اسلامی ماوراءالنهر نیز هموراه از فرهنگ دینی تاجیک‌ها متأثر بوده است). مذهب از جایگاه ویژه‌ای در میان ملت تاجیک و [[آداب و رسوم تاجیکستان\|آداب و رسوم]] اجتماعی آنها برخوردار است. حدود 95% کل [[جمعیت تاجیکستان]] مسلمان و پیرو مذاهب مختلف اسلامی هستند. اکثر مردم [[تاجیکستان]] سنی حنفی مذهب بوده و ابوحنیفه را به عنوان امام اعضم می‌شناختند. اهل سنت حدود 90% از جمعیت [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|مسلمان]] کشور را به خود اختصاص داده و حدود 5% مسلمانان این کشور [[شیعیان اسماعیلی تاجیکستان\|شیعیان اسماعیلی]] مذهب می‌باشند. درصد اندکی از جمعیت [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|مسلمان تاجیکستان]] نیز شیعیان اثنی عشری یا جعفری مذهب هستند که تعداد دقیق آن‌ها مشخص نیست. اهل سنت در بخش‌‌های شمال مرکز و جنوب کشور<ref>The World Factbook (2004). p 4.</ref> و [[شیعیان اسماعیلی تاجیکستان\|شیعیان اسماعیلی]] در شرق کشور در منطقه خودمختار بدخشان و شیعیان اثنی عشری عمدتاً در منطقه بدخشان و شهر‌‌های [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] و برخی از نواحی شمالی [[تاجیکستان]] در ولایت سغد سکونت دارند<ref>نبوی، محمدحسن (1378). راه‌آورد سفر به [[تاجیکستان]]. مجله مبلغان، شماره 25. ص 2.</ref>. در بررسی ویژگی‌‌های اجتماعی [[تاجیکستان]] نکته‌ای که به صورتی واضح جلب نظر می‌کند حفظ ظواهر و اجرای احکام اسلامی در میان تاجیکان می‌باشد. برگزاری مناسبت‌‌های مختلف در این کشور به شیوه ایرانی مرسوم است. اعیاد ملی چون عید نوروز، فطر و قربان مورد بزرگداشت عمومی بوده و تعطیل رسمی می‌باشد<ref>چویکاز، اونال (1373). نظری به وضعیت اقتصادی جمهوری‌های آسیای مرکزی ترجمه قاسم ملکی. فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی قفقاز، شماره 7. تهران: [https://mfa.ir/portal/viewpage/14736/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه]، ص 135.</ref>. دولت شوروی در طول دوره استیلاء بر [[تاجیکستان]] تلاش فوق العاده‌ای برای جدایی مردم تاجیک از فرهنگ ملی - اسلامی خویش به کار بست. از جمله اقدامات برنامه‌ریزی شده می‌توان از تحمیل مرز‌‌های جغرافیایی ساختگی (به نحوی که جمهوری [[تاجیکستان]] بخش کوچکی از سرزمین‌‌های تاجیک‌نشین را در برگرفته و در حقیقت سرزمین اصلی سکونت تاجیک‌ها و تعداد زیادی از مردم تاجیک در خارج از مرز‌‌های آن باقی بماند)، برنامه‌ریزی برای حذف نقش دین از زندگی اجتماعی تاجیک‌ها، تغییر الفبای فارسی به لاتین (در 1929م.) و سپس به سیریلیک (در 1945م.)، محو آثار [[تاریخ تاجیکستان\|تاریخی]] و [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]]، تحریف پیشینه تاریخ، آمیزش تحمیلی با روس‌ها و تحریف ادبیات تاجیکی نام برد<ref>حامدی، نذری (1376). جوانان و تهاجم فرهنگی در [[تاجیکستان]]. مجموعه مقالات برگزیده سمینار ~~(اسلام~~ و دورنمای [[تاجیکستان]]). کمیته فرهنگی نهضت اسلامی تاجیکستان، ص 233.</ref>. تلاش حساب شده روس‌ها طبیعتاً تأثیرات مختلفی در میان مردم خصوصاً در جوامع شهری و قشر روشنفکر به جای می‌گذاشت. از جمله سیاست‌‌های تحمیلی روس‌ها، جلوگیری از رشد فکری و فرهنگی و مردم و تبعیت از چارچوب تدوین‌شده تحمیلی بود.		در میان ملت‌‌های آسیای میانه تاجیک‌ها به علایق دینی ریشه‌دار شهرت دارند(تمدن اسلامی ماوراءالنهر نیز هموراه از فرهنگ دینی تاجیک‌ها متأثر بوده است). مذهب از جایگاه ویژه‌ای در میان ملت تاجیک و [[آداب و رسوم تاجیکستان\|آداب و رسوم]] اجتماعی آنها برخوردار است. حدود 95% کل [[جمعیت تاجیکستان]] مسلمان و پیرو مذاهب مختلف اسلامی هستند. اکثر مردم [[تاجیکستان]] سنی حنفی مذهب بوده و ابوحنیفه را به عنوان امام اعضم می‌شناختند. اهل سنت حدود 90% از جمعیت [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|مسلمان]] کشور را به خود اختصاص داده و حدود 5% مسلمانان این کشور [[شیعیان اسماعیلی تاجیکستان\|شیعیان اسماعیلی]] مذهب می‌باشند. درصد اندکی از جمعیت [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|مسلمان تاجیکستان]] نیز شیعیان اثنی عشری یا جعفری مذهب هستند که تعداد دقیق آن‌ها مشخص نیست. اهل سنت در بخش‌‌های شمال مرکز و جنوب کشور<ref>The World Factbook (2004). p 4.</ref> و [[شیعیان اسماعیلی تاجیکستان\|شیعیان اسماعیلی]] در شرق کشور در منطقه خودمختار بدخشان و شیعیان اثنی عشری عمدتاً در منطقه بدخشان و شهر‌‌های [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] و برخی از نواحی شمالی [[تاجیکستان]] در ولایت سغد سکونت دارند<ref>نبوی، محمدحسن (1378). راه‌آورد سفر به [[تاجیکستان]]. مجله مبلغان، شماره 25. ص 2.</ref>. در بررسی ویژگی‌‌های اجتماعی [[تاجیکستان]] نکته‌ای که به صورتی واضح جلب نظر می‌کند حفظ ظواهر و اجرای احکام اسلامی در میان تاجیکان می‌باشد. برگزاری مناسبت‌‌های مختلف در این کشور به شیوه ایرانی مرسوم است. اعیاد ملی چون عید نوروز، فطر و قربان مورد بزرگداشت عمومی بوده و تعطیل رسمی می‌باشد<ref>چویکاز، اونال (1373). نظری به وضعیت اقتصادی جمهوری‌های آسیای مرکزی ترجمه قاسم ملکی. فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی قفقاز، شماره 7. تهران: [https://mfa.ir/portal/viewpage/14736/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه]، ص 135.</ref>. دولت شوروی در طول دوره استیلاء بر [[تاجیکستان]] تلاش فوق العاده‌ای برای جدایی مردم تاجیک از فرهنگ ملی - اسلامی خویش به کار بست. از جمله اقدامات برنامه‌ریزی شده می‌توان از تحمیل مرز‌‌های جغرافیایی ساختگی (به نحوی که جمهوری [[تاجیکستان]] بخش کوچکی از سرزمین‌‌های تاجیک‌نشین را در برگرفته و در حقیقت سرزمین اصلی سکونت تاجیک‌ها و تعداد زیادی از مردم تاجیک در خارج از مرز‌‌های آن باقی بماند)، برنامه‌ریزی برای حذف نقش دین از زندگی اجتماعی تاجیک‌ها، تغییر الفبای فارسی به لاتین (در 1929م.) و سپس به سیریلیک (در 1945م.)، محو آثار [[تاریخ تاجیکستان\|تاریخی]] و [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]]، تحریف پیشینه تاریخ، آمیزش تحمیلی با روس‌ها و تحریف ادبیات تاجیکی نام برد<ref>حامدی، نذری (1376). جوانان و تهاجم فرهنگی در [[تاجیکستان]]. مجموعه مقالات برگزیده سمینار «اسلام و دورنمای [[تاجیکستان]]». کمیته فرهنگی نهضت اسلامی تاجیکستان، ص 233.</ref>. تلاش حساب شده روس‌ها طبیعتاً تأثیرات مختلفی در میان مردم خصوصاً در جوامع شهری و قشر روشنفکر به جای می‌گذاشت. از جمله سیاست‌‌های تحمیلی روس‌ها، جلوگیری از رشد فکری و فرهنگی و مردم و تبعیت از چارچوب تدوین‌شده تحمیلی بود.

	بعد از دوره استقلال نیز فقر فرهنگی مردم تاجیک تحت تأثیر عوامل متعددی ریشه دارتر گردید. جنگ داخلی، پیچیدگی روابط بحرانی اجتماعی در این کشور را به دنبال داشت. تهاجم فرهنگی غرب از طریق شبکه‌‌‌های [[تلویزیون در تاجیکستان\|تلویزیونی]] و ویدیویی، ساختن محافل فساد و فحشاء و فعالیت گسترده فرقه‌‌‌های گوناگون هر یک به گونه‌ای، ریشه‌‌‌های اعتقادی مردم تاجیک را هدف قرار داده است.		بعد از دوره استقلال نیز فقر فرهنگی مردم تاجیک تحت تأثیر عوامل متعددی ریشه دارتر گردید. جنگ داخلی، پیچیدگی روابط بحرانی اجتماعی در این کشور را به دنبال داشت. تهاجم فرهنگی غرب از طریق شبکه‌‌‌های [[تلویزیون در تاجیکستان\|تلویزیونی]] و ویدیویی، ساختن محافل فساد و فحشاء و فعالیت گسترده فرقه‌‌‌های گوناگون هر یک به گونه‌ای، ریشه‌‌‌های اعتقادی مردم تاجیک را هدف قرار داده است.

Fatemi در ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۳

2024-07-22T11:53:27Z

نمایش تغییرات

Nazanin در ‏۱۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۰۸

2024-07-18T06:08:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۰۸
خط ۱۴۶:		خط ۱۴۶:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
			[[ادیان در ژاپن]]؛ [[ادیان در کانادا]]؛ [[ادیان در چین]]؛ [[ادیان در کوبا]]؛ [[ادیان در تونس]]؛ [[ادیان در مصر]]؛ [[ادیان در لبنان]]؛ [[ادیان در افغانستان]]؛ [[ادیان در روسیه]]؛ [[ادیان در سنگال]]؛ [[ادیان در فرانسه]]؛ [[ادیان در اسپانیا]]؛ [[ادیان در آرژانتین]]؛ [[ادیان در مالی]]؛ [[ادیان در ساحل عاج]]؛ [[ادیان در سیرالئون]]؛ [[ادیان در زیمبابوه]]؛ [[ادیان در اتیوپی]]؛ [[ادیان در سوریه]]؛ [[ادیان در اردن]]؛ [[ادیان در قطر]]؛ [[ادیان در اوکراین]]؛ [[ادیان در بنگلادش]]؛ [[ادیان در گرجستان]]؛ [[ادیان در سریلانکا]]؛ [[ادیان در قزاقستان]]؛ [[ادیان در تایلند]]

	== پاورقی ==		== پاورقی ==
خط ۱۵۵:		خط ۱۵۶:

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
			[[رده:دین، ادیان و مذاهب]]

Fatemi در ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۳۳

2024-07-17T15:33:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۳۳
خط ۱۰۳:		خط ۱۰۳:

	ایمه جماعت و خطبا [[مساجد تاجیکستان\|مساجد]] که زیر نظر این اداره فعالیت می‌کنند نفوذ این اداره را در سراسر [[تاجیکستان]] گسترش می‌دهند. تعداد [[مساجد تاجیکستان\|مساجد]] رسمی تاجیکستان 104 باب است که تحت سرپرستی اداره قاضیات فعالیت می‌کنند علاوه بر این 2800 باب مسجد غیررسمی در محلات و قصبات وجود دارند که مسئولیت رسیدگی به امور این [[مساجد تاجیکستان\|مساجد]] نیز بر عهده اداره قاضیات کشور است. [[مدارس تاجیکستان\|مدارس]] مهمی که تحت سرپرستی اداره قاضیات هستند عبارت اند از "مهد عالی" که شعبه‌ای از دانشگاه بین المللی پاکستان است و به طور غیر مستقیم توسط وهابیون اداره ‌می‌شود. حدود 150 طلبه در آن مشغول تحصیل هستند. [[مدارس تاجیکستان\|مدرسه]] دیگری در شهر خجند با 110 طلبه و مدرسه "مولا یعقوب چرخی" در [[شهر دوشنبه]] نیز دارای 130 طلبه است. این [[مدارس تاجیکستان\|مدرسه]] در کنار [[مساجد تاجیکستان\|مسجد]] قدیمی 500 ساله "مولانا یعقوب چرخی" تأسیس شده است. اداره قاضیات [[تاجیکستان]] دارای هفته‌نامه‌ای به نام منبر [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]] است که در روز‌‌های جمعه با خط سیریلیک منتشر ‌می‌شود. (نبوی، 6:1378).		ایمه جماعت و خطبا [[مساجد تاجیکستان\|مساجد]] که زیر نظر این اداره فعالیت می‌کنند نفوذ این اداره را در سراسر [[تاجیکستان]] گسترش می‌دهند. تعداد [[مساجد تاجیکستان\|مساجد]] رسمی تاجیکستان 104 باب است که تحت سرپرستی اداره قاضیات فعالیت می‌کنند علاوه بر این 2800 باب مسجد غیررسمی در محلات و قصبات وجود دارند که مسئولیت رسیدگی به امور این [[مساجد تاجیکستان\|مساجد]] نیز بر عهده اداره قاضیات کشور است. [[مدارس تاجیکستان\|مدارس]] مهمی که تحت سرپرستی اداره قاضیات هستند عبارت اند از "مهد عالی" که شعبه‌ای از دانشگاه بین المللی پاکستان است و به طور غیر مستقیم توسط وهابیون اداره ‌می‌شود. حدود 150 طلبه در آن مشغول تحصیل هستند. [[مدارس تاجیکستان\|مدرسه]] دیگری در شهر خجند با 110 طلبه و مدرسه "مولا یعقوب چرخی" در [[شهر دوشنبه]] نیز دارای 130 طلبه است. این [[مدارس تاجیکستان\|مدرسه]] در کنار [[مساجد تاجیکستان\|مسجد]] قدیمی 500 ساله "مولانا یعقوب چرخی" تأسیس شده است. اداره قاضیات [[تاجیکستان]] دارای هفته‌نامه‌ای به نام منبر [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]] است که در روز‌‌های جمعه با خط سیریلیک منتشر ‌می‌شود. (نبوی، 6:1378).
			[[پرونده:حزب نهضت اسلامی تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|حزب نهضت اسلامی تاجیکستان (1403). برگرفته از سایت خبرگزاری تسنیم، قابل بازیابی از https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/05/09/1790750/%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D9%86%D9%87%D8%B6%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA]]

	==== [[حزب نهضت اسلامی تاجیکستان]] ====		==== [[حزب نهضت اسلامی تاجیکستان]] ====

Fatemi در ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۲۸

2024-07-17T15:28:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۲۸
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	از گذشته دور [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان در تاجیکستان]] ساکن بوده‌اند. شمار [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان در تاجیکستان]]، به خصوص در شهر‌‌های بزرگ، بسیار بود. جمعیت آنان را در کل [[تاجیکستان]] 20 هزار و در [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] 15 هزار تخمین می‌زدند. بسیاری از آنها در [[موسیقی در تاجیکستان\|موسیقی]] سنتی تاجیکستان نقش داشتند و تعدادی از استادان به نام [[موسیقی در تاجیکستان\|موسیقی]] این کشور از همان‌ها بودند. قبل از فروپاشی اتحاد شوروی در زمان گورباچف بنا بر توافقی که وی با تل‌آویو به عمل آورد یهودیان مقیم شوروی اجازه یافتند به اسرائیل مهاجرت کنند. از همان زمان تعدادی از [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان تاجیکستان]]، مانند سایر جمهوری‌‌های شوروی، به اسرائیل، اروپا و [[ایالات متحده]] [[آمریکا]] مهاجرت کردند. این روند در [[تاجیکستان]] پس از استقلال و به خصوص در جریان جنگ داخلی شدت یافت و جمعیت یهودی آن کشور رو به کاهش گذاشت و امروز در [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] کمتر از 5 هزار [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودی]] زندگی می‌کنند(تاجیکستان، 1387: 28 - 25).		از گذشته دور [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان در تاجیکستان]] ساکن بوده‌اند. شمار [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان در تاجیکستان]]، به خصوص در شهر‌‌های بزرگ، بسیار بود. جمعیت آنان را در کل [[تاجیکستان]] 20 هزار و در [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] 15 هزار تخمین می‌زدند. بسیاری از آنها در [[موسیقی در تاجیکستان\|موسیقی]] سنتی تاجیکستان نقش داشتند و تعدادی از استادان به نام [[موسیقی در تاجیکستان\|موسیقی]] این کشور از همان‌ها بودند. قبل از فروپاشی اتحاد شوروی در زمان گورباچف بنا بر توافقی که وی با تل‌آویو به عمل آورد یهودیان مقیم شوروی اجازه یافتند به اسرائیل مهاجرت کنند. از همان زمان تعدادی از [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان تاجیکستان]]، مانند سایر جمهوری‌‌های شوروی، به اسرائیل، اروپا و [[ایالات متحده]] [[آمریکا]] مهاجرت کردند. این روند در [[تاجیکستان]] پس از استقلال و به خصوص در جریان جنگ داخلی شدت یافت و جمعیت یهودی آن کشور رو به کاهش گذاشت و امروز در [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] کمتر از 5 هزار [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودی]] زندگی می‌کنند(تاجیکستان، 1387: 28 - 25).
			[[پرونده:مسلمانان تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|مسلمانان تاجیکستان (1403). برگرفته از سایت خبرگزاری مهر، قابل بازیابی از https://www.mehrnews.com/news/5324221/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%85%DB%8C%D9%82-%D8%A7%D8%B3%D8%AA]]

	=== [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام و مسلمانان]] ===		=== [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام و مسلمانان]] ===
خط ۷۰:		خط ۷۱:

	این انجمن در راستای برنامه‌‌های خود چندین برنامه از تاریخ اوستا و فرهنگ آریایی با [[زبان روسی]] تهیه نموده که در [[رادیو در تاجیکستان\|رادیو]] و [[تلویزیون در تاجیکستان\|تلویزیون]] تاجیکستان ضبط و پخش شده است. مجله «زوروان»[iii] توسط این انجمن منتشر ‌می‌شود. فرهنگستان تاجیک تأسیس انجمن را به عنوان یک واقعه‌ی مهم پذیرفتند.		این انجمن در راستای برنامه‌‌های خود چندین برنامه از تاریخ اوستا و فرهنگ آریایی با [[زبان روسی]] تهیه نموده که در [[رادیو در تاجیکستان\|رادیو]] و [[تلویزیون در تاجیکستان\|تلویزیون]] تاجیکستان ضبط و پخش شده است. مجله «زوروان»[iii] توسط این انجمن منتشر ‌می‌شود. فرهنگستان تاجیک تأسیس انجمن را به عنوان یک واقعه‌ی مهم پذیرفتند.
			[[پرونده:مسیحیت در تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|مسیحیت در تاجیکستان (1403). برگرفته از سایت ویکی پدیا، قابل بازیابی از https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%AD%DB%8C%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86]]

	==== [[مسیحیت در تاجیکستان\|مسیحیت]] ====		==== [[مسیحیت در تاجیکستان\|مسیحیت]] ====
خط ۹۱:		خط ۹۳:
	چنانچه در مباحث گذشته گفته شد رهبر اسماعیلیان بدخشان کریم آقاخان است که رهبر تمام اسماعیلیان در سطح جهان می‌باشد. تا قبل از استقلال [[تاجیکستان]]، اسماعیلیان ارتباطی با رهبر خود نداشتند. لیکن در سال ‌‌های 3-1992 که [[تاجیکستان]] در جنگ‌های داخلی غوطه‌ور بود و وضع [[نظام اقتصادی تاجیکستان\|اقتصادی]] کشور اسفبار شده بود و ارتباط ناحیه کوهستانی بدخشان با پایتخت قطع شده بود و خطر قحطی و مرگ و میر در منطقه قوت داشت، کریم خان به کمک پیروان خود در کوه‌‌‌های پامیر می‌رود و با گشودن راه‌ها، مواد غذایی را به آن‌ها می‌رساند. این حرکت موجب بیشتر شدن علاقه اسماعیلیه به رهبر خود گردیده است.		چنانچه در مباحث گذشته گفته شد رهبر اسماعیلیان بدخشان کریم آقاخان است که رهبر تمام اسماعیلیان در سطح جهان می‌باشد. تا قبل از استقلال [[تاجیکستان]]، اسماعیلیان ارتباطی با رهبر خود نداشتند. لیکن در سال ‌‌های 3-1992 که [[تاجیکستان]] در جنگ‌های داخلی غوطه‌ور بود و وضع [[نظام اقتصادی تاجیکستان\|اقتصادی]] کشور اسفبار شده بود و ارتباط ناحیه کوهستانی بدخشان با پایتخت قطع شده بود و خطر قحطی و مرگ و میر در منطقه قوت داشت، کریم خان به کمک پیروان خود در کوه‌‌‌های پامیر می‌رود و با گشودن راه‌ها، مواد غذایی را به آن‌ها می‌رساند. این حرکت موجب بیشتر شدن علاقه اسماعیلیه به رهبر خود گردیده است.

	در ماه مه 1995 کریم آقا خان سفری رسمی به پامیر می‌کند و سر راه خود به شرق [[تاجیکستان]] وارد [[شهر دوشنبه\|دوشنبه ‌]]<nowiki/>می‌شود و با رئیس جمهور [[تاجیکستان]]؛ امام علی رحمان دیدار و گفت و گو می‌کند. آن ها در مورد چگونگی همکاری بیشتر میان [[بنیاد آقاخان تاجیکستان\|بنیاد آقاخان]] و [[سیاست و حکومت تاجیکستان\|حکومت تاجیکستان]] صحبت کرده و موافقت‌نامه [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]] و [[نظام اقتصادی تاجیکستان\|اقتصادی]] به امضا می‌رسانند. هدف از این موافقت‌نامه، آباد کردن زمین ‌‌های بدخشان و نیز رشد [[نظام اقتصادی تاجیکستان\|اقتصاد]] و [[فرهنگ عمومی تاجیکستان\|فرهنگ]] است. نماینده شخصی آقاخان، سمت سفیر در [[تاجیکستان]] را خواهد داشت.		در ماه مه 1995 کریم آقا خان سفری رسمی به پامیر می‌کند و سر راه خود به شرق [[تاجیکستان]] وارد [[شهر دوشنبه\|دوشنبه ‌]]<nowiki/>می‌شود و با رئیس جمهور [[تاجیکستان]]؛ امام علی رحمان دیدار و گفت و گو می‌کند. آن ها در مورد چگونگی همکاری بیشتر میان [[بنیاد آقاخان تاجیکستان\|بنیاد آقاخان]] و [[سیاست و حکومت تاجیکستان\|حکومت تاجیکستان]] صحبت کرده و موافقت‌نامه [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]] و [[نظام اقتصادی تاجیکستان\|اقتصادی]] به امضا می‌رسانند. هدف از این موافقت‌نامه، آباد کردن زمین ‌‌های بدخشان و نیز رشد [[نظام اقتصادی تاجیکستان\|اقتصاد]] و [[فرهنگ عمومی تاجیکستان\|فرهنگ]] است. نماینده شخصی آقاخان، سمت سفیر در [[تاجیکستان]] را خواهد داشت.

	در حال حاضر اهل سنت [[تاجیکستان]] که پیرو مذهب حنفی بوده و حدود 90% [[جمعیت تاجیکستان\|جمعیت]] بیش از 7 میلیونی کشور را به خود اختصاص داده‌اند دارای یک سازمان رسمی (دولتی) دینی تحت عنوان اداره دینی و یک سازمان غیررسمی (غیردولتی) که همان [[حزب نهضت اسلامی تاجیکستان\|حزب نهضت اسلامی]] است می‌باشد.		در حال حاضر اهل سنت [[تاجیکستان]] که پیرو مذهب حنفی بوده و حدود 90% [[جمعیت تاجیکستان\|جمعیت]] بیش از 7 میلیونی کشور را به خود اختصاص داده‌اند دارای یک سازمان رسمی (دولتی) دینی تحت عنوان اداره دینی و یک سازمان غیررسمی (غیردولتی) که همان [[حزب نهضت اسلامی تاجیکستان\|حزب نهضت اسلامی]] است می‌باشد.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۳۴
خط ۱۳۷:		خط ۱۳۷:
	در مجموع نفوذ [[حزب التحریر اسلامی تاجیکستان\|حزب التحریر]] از سال‌‌های 1998 به این سو روز به روز در حال گسترش بوده‌است. در طول دوسال یعنی از 1998 تا 2000 سازمان مخفی [[حزب التحریر اسلامی تاجیکستان\|حزب التحریر]] بر اساس شهادت مقامات انتظامی و رسانه‌‌‌های خبری داخلی و خارجی توانست تعداد اعضای خود را نسبت به اعضای بعضی از حزب‌ها دو برابر نماید. برخی از کارشناسان مشکلات قشر روشنفکر و دانشگاهی را از جمله دلایل گرایش آنان به [[حزب التحریر اسلامی تاجیکستان\|حزب التحریر]] می‌دانند که خود به خود موجب ارتقاء سطح [[زبان و ادبیات تاجیکستان\|ادبیات]] نوشتاری حزب شده‌است.		در مجموع نفوذ [[حزب التحریر اسلامی تاجیکستان\|حزب التحریر]] از سال‌‌های 1998 به این سو روز به روز در حال گسترش بوده‌است. در طول دوسال یعنی از 1998 تا 2000 سازمان مخفی [[حزب التحریر اسلامی تاجیکستان\|حزب التحریر]] بر اساس شهادت مقامات انتظامی و رسانه‌‌‌های خبری داخلی و خارجی توانست تعداد اعضای خود را نسبت به اعضای بعضی از حزب‌ها دو برابر نماید. برخی از کارشناسان مشکلات قشر روشنفکر و دانشگاهی را از جمله دلایل گرایش آنان به [[حزب التحریر اسلامی تاجیکستان\|حزب التحریر]] می‌دانند که خود به خود موجب ارتقاء سطح [[زبان و ادبیات تاجیکستان\|ادبیات]] نوشتاری حزب شده‌است.

	=== [[تصوف در تاجیکستان\| ~~'''~~تصوف اسلامی در تاجیکستان~~'''~~]] ===		=== [[تصوف در تاجیکستان\| تصوف اسلامی در تاجیکستان]] ===
	از ابتدای اشاعه‌ی اسلام [[تصوف در تاجیکستان\|تصوف]] در این منطقه روبه شكوفایی نهاد، به گونه‌ای كه زبان عربی به عنوان زبان دینی ـ علمی و زبان فارسی به عنوان زبان عرفان و ادب منطقه اسلامی آسیای مركزی مورد استفاده قرار گرفت. بخارا و خیوه دو مركز مهم از تعلیمات صوفیه در قرون وسطی به شمار می‌رفته و در كل جهان [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]] از اهمیت زیادی برخوردار بودند. این منطقه در طول [[تاریخ تاجیکستان\|تاریخ]] حیات اجتماعی و [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]] خود در بعد از [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]]، علاوه بر آنكه چندین طریقت مهم عرفانی را در دامان خود پرورش داده، پذیرای چند طریقت مهم عرفانی ایرانی نیز در فضای فكری خود بوده‌است. از جمله این طریقت‌های عرفانی می‌توان به موارد زیر اشاره كرد.		از ابتدای اشاعه‌ی اسلام [[تصوف در تاجیکستان\|تصوف]] در این منطقه روبه شكوفایی نهاد، به گونه‌ای كه زبان عربی به عنوان زبان دینی ـ علمی و زبان فارسی به عنوان زبان عرفان و ادب منطقه اسلامی آسیای مركزی مورد استفاده قرار گرفت. بخارا و خیوه دو مركز مهم از تعلیمات صوفیه در قرون وسطی به شمار می‌رفته و در كل جهان [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]] از اهمیت زیادی برخوردار بودند. این منطقه در طول [[تاریخ تاجیکستان\|تاریخ]] حیات اجتماعی و [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]] خود در بعد از [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام]]، علاوه بر آنكه چندین طریقت مهم عرفانی را در دامان خود پرورش داده، پذیرای چند طریقت مهم عرفانی ایرانی نیز در فضای فكری خود بوده‌است. از جمله این طریقت‌های عرفانی می‌توان به موارد زیر اشاره كرد.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۶
خط ۲۷:		خط ۲۷:

	==== [[تشیع در تاجیکستان\|ریشه‌‌های شیعه‌گری در میان تاجیکان]] ====		==== [[تشیع در تاجیکستان\|ریشه‌‌های شیعه‌گری در میان تاجیکان]] ====
	در میان علایق دینی و مذهبی موجود، تاجیک‌ها اشتراکات فراوانی با [[تشیع در تاجیکستان\|تشیع]] دارند. از نظر عقیدتی، به تشیع نزدیک‌تر اند<ref>دولت آبادی، فیروزه (1374). معیارهای مسئولیت‌پذیری برای تاجیکستان. سخنرانی در کنفرانس بین المللی ~~(تاجیکستان~~: ژئوپولیتیک و مسائل روابط بین ~~الملل)~~. ص 248.</ref>. برخلاف برخی از گروه‌‌های اهل سنت، تاجیک‌ها به اهل بیت پیامبر (ص) علاقه وافر دارند که این امر از نام‌‌های رایج در این کشور کاملاً هویداست. اصولاً در میان حنفی‌‌های آسیای میانه به خاطر وجود ریشه‌‌های قوی [[تصوف در تاجیکستان\|تصوف]]، گرایش‌‌های اساسی به [[تشیع در تاجیکستان\|تشیع]] مشاهده می‌گردد. ارادت به اولیاء و زیارت مکان‌‌های مقدس و قبور صلحاء و ورد و ذکر در میان روحانیان تاجیک امری رایج می‌باشد. همین امر جایگاه فرقه وهابیت را با مشکلات جدی روبه رو می‌سازد.		در میان علایق دینی و مذهبی موجود، تاجیک‌ها اشتراکات فراوانی با [[تشیع در تاجیکستان\|تشیع]] دارند. از نظر عقیدتی، به تشیع نزدیک‌تر اند<ref>دولت آبادی، فیروزه (1374). معیارهای مسئولیت‌پذیری برای تاجیکستان. سخنرانی در کنفرانس بین المللی «تاجیکستان: ژئوپولیتیک و مسائل روابط بین الملل». ص 248.</ref>. برخلاف برخی از گروه‌‌های اهل سنت، تاجیک‌ها به اهل بیت پیامبر (ص) علاقه وافر دارند که این امر از نام‌‌های رایج در این کشور کاملاً هویداست. اصولاً در میان حنفی‌‌های آسیای میانه به خاطر وجود ریشه‌‌های قوی [[تصوف در تاجیکستان\|تصوف]]، گرایش‌‌های اساسی به [[تشیع در تاجیکستان\|تشیع]] مشاهده می‌گردد. ارادت به اولیاء و زیارت مکان‌‌های مقدس و قبور صلحاء و ورد و ذکر در میان روحانیان تاجیک امری رایج می‌باشد. همین امر جایگاه فرقه وهابیت را با مشکلات جدی روبه رو می‌سازد.

	==== [[شیعیان اسماعیلی تاجیکستان\|شیعیان اسماعیلی]] ====		==== [[شیعیان اسماعیلی تاجیکستان\|شیعیان اسماعیلی]] ====
خط ۳۵:		خط ۳۵:

	=== [[موقعیت دین رسمی و سایر ادیان و مذاهب در تاجیکستان\|موقعیت دین رسمی و سایر ادیان و مذاهب]] ===		=== [[موقعیت دین رسمی و سایر ادیان و مذاهب در تاجیکستان\|موقعیت دین رسمی و سایر ادیان و مذاهب]] ===
	در میان ملت‌‌های آسیای میانه تاجیک‌ها به علایق دینی ریشه‌دار شهرت دارند(تمدن اسلامی ماوراءالنهر نیز هموراه از فرهنگ دینی تاجیک‌ها متأثر بوده است). مذهب از جایگاه ویژه‌ای در میان ملت تاجیک و [[آداب و رسوم تاجیکستان\|آداب و رسوم]] اجتماعی آنها برخوردار است. حدود 95% کل [[جمعیت تاجیکستان]] مسلمان و پیرو مذاهب مختلف اسلامی هستند. اکثر مردم [[تاجیکستان]] سنی حنفی مذهب بوده و ابوحنیفه را به عنوان امام اعضم می‌شناختند. اهل سنت حدود 90% از جمعیت [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|مسلمان]] کشور را به خود اختصاص داده و حدود 5% مسلمانان این کشور [[شیعیان اسماعیلی تاجیکستان\|شیعیان اسماعیلی]] مذهب می‌باشند. درصد اندکی از جمعیت [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|مسلمان تاجیکستان]] نیز شیعیان اثنی عشری یا جعفری مذهب هستند که تعداد دقیق آن‌ها مشخص نیست. اهل سنت در بخش‌‌های شمال مرکز و جنوب کشور<ref>The World Factbook (2004). p 4.</ref> و [[شیعیان اسماعیلی تاجیکستان\|شیعیان اسماعیلی]] در شرق کشور در منطقه خودمختار بدخشان و شیعیان اثنی عشری عمدتاً در منطقه بدخشان و شهر‌‌های [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] و برخی از نواحی شمالی [[تاجیکستان]] در ولایت سغد سکونت دارند<ref>نبوی، محمدحسن (1378). راه‌آورد سفر به [[تاجیکستان]]. مجله مبلغان، شماره 25. ص 2.</ref>. در بررسی ویژگی‌‌های اجتماعی [[تاجیکستان]] نکته‌ای که به صورتی واضح جلب نظر می‌کند حفظ ظواهر و اجرای احکام اسلامی در میان تاجیکان می‌باشد. برگزاری مناسبت‌‌های مختلف در این کشور به شیوه ایرانی مرسوم است. اعیاد ملی چون عید نوروز، فطر و قربان مورد بزرگداشت عمومی بوده و تعطیل رسمی می‌باشد<ref>چویکاز، اونال (1373). نظری به وضعیت اقتصادی جمهوری‌های آسیای مرکزی ترجمه قاسم ملکی. فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی قفقاز، شماره 7. تهران: [https://mfa.ir/portal/viewpage/14736/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه]، ص 135.</ref>. دولت شوروی در طول دوره استیلاء بر [[تاجیکستان]] تلاش فوق العاده‌ای برای جدایی مردم تاجیک از فرهنگ ملی - اسلامی خویش به کار بست. از جمله اقدامات برنامه‌ریزی شده می‌توان از تحمیل مرز‌‌های جغرافیایی ساختگی (به نحوی که جمهوری [[تاجیکستان]] بخش کوچکی از سرزمین‌‌های تاجیک‌نشین را در برگرفته و در حقیقت سرزمین اصلی سکونت تاجیک‌ها و تعداد زیادی از مردم تاجیک در خارج از مرز‌‌های آن باقی بماند)، برنامه‌ریزی برای حذف نقش دین از زندگی اجتماعی تاجیک‌ها، تغییر الفبای فارسی به لاتین (در 1929م.) و سپس به سیریلیک (در 1945م.)، محو آثار [[تاریخ تاجیکستان\|تاریخی]] و [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]]، تحریف پیشینه تاریخ، آمیزش تحمیلی با روس‌ها و تحریف ادبیات تاجیکی نام برد<ref>حامدی، نذری (1376). جوانان و تهاجم فرهنگی در [[تاجیکستان]]. مجموعه مقالات برگزیده سمینار ~~(اسلام~~ و دورنمای [[تاجیکستان]]). کمیته فرهنگی نهضت اسلامی تاجیکستان، ص 233.</ref>. تلاش حساب شده روس‌ها طبیعتاً تأثیرات مختلفی در میان مردم خصوصاً در جوامع شهری و قشر روشنفکر به جای می‌گذاشت. از جمله سیاست‌‌های تحمیلی روس‌ها، جلوگیری از رشد فکری و فرهنگی و مردم و تبعیت از چارچوب تدوین‌شده تحمیلی بود.		در میان ملت‌‌های آسیای میانه تاجیک‌ها به علایق دینی ریشه‌دار شهرت دارند(تمدن اسلامی ماوراءالنهر نیز هموراه از فرهنگ دینی تاجیک‌ها متأثر بوده است). مذهب از جایگاه ویژه‌ای در میان ملت تاجیک و [[آداب و رسوم تاجیکستان\|آداب و رسوم]] اجتماعی آنها برخوردار است. حدود 95% کل [[جمعیت تاجیکستان]] مسلمان و پیرو مذاهب مختلف اسلامی هستند. اکثر مردم [[تاجیکستان]] سنی حنفی مذهب بوده و ابوحنیفه را به عنوان امام اعضم می‌شناختند. اهل سنت حدود 90% از جمعیت [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|مسلمان]] کشور را به خود اختصاص داده و حدود 5% مسلمانان این کشور [[شیعیان اسماعیلی تاجیکستان\|شیعیان اسماعیلی]] مذهب می‌باشند. درصد اندکی از جمعیت [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|مسلمان تاجیکستان]] نیز شیعیان اثنی عشری یا جعفری مذهب هستند که تعداد دقیق آن‌ها مشخص نیست. اهل سنت در بخش‌‌های شمال مرکز و جنوب کشور<ref>The World Factbook (2004). p 4.</ref> و [[شیعیان اسماعیلی تاجیکستان\|شیعیان اسماعیلی]] در شرق کشور در منطقه خودمختار بدخشان و شیعیان اثنی عشری عمدتاً در منطقه بدخشان و شهر‌‌های [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] و برخی از نواحی شمالی [[تاجیکستان]] در ولایت سغد سکونت دارند<ref>نبوی، محمدحسن (1378). راه‌آورد سفر به [[تاجیکستان]]. مجله مبلغان، شماره 25. ص 2.</ref>. در بررسی ویژگی‌‌های اجتماعی [[تاجیکستان]] نکته‌ای که به صورتی واضح جلب نظر می‌کند حفظ ظواهر و اجرای احکام اسلامی در میان تاجیکان می‌باشد. برگزاری مناسبت‌‌های مختلف در این کشور به شیوه ایرانی مرسوم است. اعیاد ملی چون عید نوروز، فطر و قربان مورد بزرگداشت عمومی بوده و تعطیل رسمی می‌باشد<ref>چویکاز، اونال (1373). نظری به وضعیت اقتصادی جمهوری‌های آسیای مرکزی ترجمه قاسم ملکی. فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی قفقاز، شماره 7. تهران: [https://mfa.ir/portal/viewpage/14736/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه]، ص 135.</ref>. دولت شوروی در طول دوره استیلاء بر [[تاجیکستان]] تلاش فوق العاده‌ای برای جدایی مردم تاجیک از فرهنگ ملی - اسلامی خویش به کار بست. از جمله اقدامات برنامه‌ریزی شده می‌توان از تحمیل مرز‌‌های جغرافیایی ساختگی (به نحوی که جمهوری [[تاجیکستان]] بخش کوچکی از سرزمین‌‌های تاجیک‌نشین را در برگرفته و در حقیقت سرزمین اصلی سکونت تاجیک‌ها و تعداد زیادی از مردم تاجیک در خارج از مرز‌‌های آن باقی بماند)، برنامه‌ریزی برای حذف نقش دین از زندگی اجتماعی تاجیک‌ها، تغییر الفبای فارسی به لاتین (در 1929م.) و سپس به سیریلیک (در 1945م.)، محو آثار [[تاریخ تاجیکستان\|تاریخی]] و [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]]، تحریف پیشینه تاریخ، آمیزش تحمیلی با روس‌ها و تحریف ادبیات تاجیکی نام برد<ref>حامدی، نذری (1376). جوانان و تهاجم فرهنگی در [[تاجیکستان]]. مجموعه مقالات برگزیده سمینار «اسلام و دورنمای [[تاجیکستان]]». کمیته فرهنگی نهضت اسلامی تاجیکستان، ص 233.</ref>. تلاش حساب شده روس‌ها طبیعتاً تأثیرات مختلفی در میان مردم خصوصاً در جوامع شهری و قشر روشنفکر به جای می‌گذاشت. از جمله سیاست‌‌های تحمیلی روس‌ها، جلوگیری از رشد فکری و فرهنگی و مردم و تبعیت از چارچوب تدوین‌شده تحمیلی بود.

	بعد از دوره استقلال نیز فقر فرهنگی مردم تاجیک تحت تأثیر عوامل متعددی ریشه دارتر گردید. جنگ داخلی، پیچیدگی روابط بحرانی اجتماعی در این کشور را به دنبال داشت. تهاجم فرهنگی غرب از طریق شبکه‌‌‌های [[تلویزیون در تاجیکستان\|تلویزیونی]] و ویدیویی، ساختن محافل فساد و فحشاء و فعالیت گسترده فرقه‌‌‌های گوناگون هر یک به گونه‌ای، ریشه‌‌‌های اعتقادی مردم تاجیک را هدف قرار داده است.		بعد از دوره استقلال نیز فقر فرهنگی مردم تاجیک تحت تأثیر عوامل متعددی ریشه دارتر گردید. جنگ داخلی، پیچیدگی روابط بحرانی اجتماعی در این کشور را به دنبال داشت. تهاجم فرهنگی غرب از طریق شبکه‌‌‌های [[تلویزیون در تاجیکستان\|تلویزیونی]] و ویدیویی، ساختن محافل فساد و فحشاء و فعالیت گسترده فرقه‌‌‌های گوناگون هر یک به گونه‌ای، ریشه‌‌‌های اعتقادی مردم تاجیک را هدف قرار داده است.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۲۸
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	از گذشته دور [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان در تاجیکستان]] ساکن بوده‌اند. شمار [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان در تاجیکستان]]، به خصوص در شهر‌‌های بزرگ، بسیار بود. جمعیت آنان را در کل [[تاجیکستان]] 20 هزار و در [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] 15 هزار تخمین می‌زدند. بسیاری از آنها در [[موسیقی در تاجیکستان\|موسیقی]] سنتی تاجیکستان نقش داشتند و تعدادی از استادان به نام [[موسیقی در تاجیکستان\|موسیقی]] این کشور از همان‌ها بودند. قبل از فروپاشی اتحاد شوروی در زمان گورباچف بنا بر توافقی که وی با تل‌آویو به عمل آورد یهودیان مقیم شوروی اجازه یافتند به اسرائیل مهاجرت کنند. از همان زمان تعدادی از [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان تاجیکستان]]، مانند سایر جمهوری‌‌های شوروی، به اسرائیل، اروپا و [[ایالات متحده]] [[آمریکا]] مهاجرت کردند. این روند در [[تاجیکستان]] پس از استقلال و به خصوص در جریان جنگ داخلی شدت یافت و جمعیت یهودی آن کشور رو به کاهش گذاشت و امروز در [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] کمتر از 5 هزار [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودی]] زندگی می‌کنند(تاجیکستان، 1387: 28 - 25).		از گذشته دور [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان در تاجیکستان]] ساکن بوده‌اند. شمار [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان در تاجیکستان]]، به خصوص در شهر‌‌های بزرگ، بسیار بود. جمعیت آنان را در کل [[تاجیکستان]] 20 هزار و در [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] 15 هزار تخمین می‌زدند. بسیاری از آنها در [[موسیقی در تاجیکستان\|موسیقی]] سنتی تاجیکستان نقش داشتند و تعدادی از استادان به نام [[موسیقی در تاجیکستان\|موسیقی]] این کشور از همان‌ها بودند. قبل از فروپاشی اتحاد شوروی در زمان گورباچف بنا بر توافقی که وی با تل‌آویو به عمل آورد یهودیان مقیم شوروی اجازه یافتند به اسرائیل مهاجرت کنند. از همان زمان تعدادی از [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودیان تاجیکستان]]، مانند سایر جمهوری‌‌های شوروی، به اسرائیل، اروپا و [[ایالات متحده]] [[آمریکا]] مهاجرت کردند. این روند در [[تاجیکستان]] پس از استقلال و به خصوص در جریان جنگ داخلی شدت یافت و جمعیت یهودی آن کشور رو به کاهش گذاشت و امروز در [[شهر دوشنبه\|دوشنبه]] کمتر از 5 هزار [[یهودی ها در تاجیکستان\|یهودی]] زندگی می‌کنند(تاجیکستان، 1387: 28 - 25).
			[[پرونده:مسلمانان تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|مسلمانان تاجیکستان (1403). برگرفته از سایت خبرگزاری مهر، قابل بازیابی از https://www.mehrnews.com/news/5324221/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%85%DB%8C%D9%82-%D8%A7%D8%B3%D8%AA]]

	=== [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام و مسلمانان]] ===		=== [[اسلام و مسلمانان تاجیکستان\|اسلام و مسلمانان]] ===
خط ۷۰:		خط ۷۱:

	این انجمن در راستای برنامه‌‌های خود چندین برنامه از تاریخ اوستا و فرهنگ آریایی با [[زبان روسی]] تهیه نموده که در [[رادیو در تاجیکستان\|رادیو]] و [[تلویزیون در تاجیکستان\|تلویزیون]] تاجیکستان ضبط و پخش شده است. مجله «زوروان»[iii] توسط این انجمن منتشر ‌می‌شود. فرهنگستان تاجیک تأسیس انجمن را به عنوان یک واقعه‌ی مهم پذیرفتند.		این انجمن در راستای برنامه‌‌های خود چندین برنامه از تاریخ اوستا و فرهنگ آریایی با [[زبان روسی]] تهیه نموده که در [[رادیو در تاجیکستان\|رادیو]] و [[تلویزیون در تاجیکستان\|تلویزیون]] تاجیکستان ضبط و پخش شده است. مجله «زوروان»[iii] توسط این انجمن منتشر ‌می‌شود. فرهنگستان تاجیک تأسیس انجمن را به عنوان یک واقعه‌ی مهم پذیرفتند.
			[[پرونده:مسیحیت در تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|مسیحیت در تاجیکستان (1403). برگرفته از سایت ویکی پدیا، قابل بازیابی از https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%AD%DB%8C%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86]]

	==== [[مسیحیت در تاجیکستان\|مسیحیت]] ====		==== [[مسیحیت در تاجیکستان\|مسیحیت]] ====
خط ۹۱:		خط ۹۳:
	چنانچه در مباحث گذشته گفته شد رهبر اسماعیلیان بدخشان کریم آقاخان است که رهبر تمام اسماعیلیان در سطح جهان می‌باشد. تا قبل از استقلال [[تاجیکستان]]، اسماعیلیان ارتباطی با رهبر خود نداشتند. لیکن در سال ‌‌های 3-1992 که [[تاجیکستان]] در جنگ‌های داخلی غوطه‌ور بود و وضع [[نظام اقتصادی تاجیکستان\|اقتصادی]] کشور اسفبار شده بود و ارتباط ناحیه کوهستانی بدخشان با پایتخت قطع شده بود و خطر قحطی و مرگ و میر در منطقه قوت داشت، کریم خان به کمک پیروان خود در کوه‌‌‌های پامیر می‌رود و با گشودن راه‌ها، مواد غذایی را به آن‌ها می‌رساند. این حرکت موجب بیشتر شدن علاقه اسماعیلیه به رهبر خود گردیده است.		چنانچه در مباحث گذشته گفته شد رهبر اسماعیلیان بدخشان کریم آقاخان است که رهبر تمام اسماعیلیان در سطح جهان می‌باشد. تا قبل از استقلال [[تاجیکستان]]، اسماعیلیان ارتباطی با رهبر خود نداشتند. لیکن در سال ‌‌های 3-1992 که [[تاجیکستان]] در جنگ‌های داخلی غوطه‌ور بود و وضع [[نظام اقتصادی تاجیکستان\|اقتصادی]] کشور اسفبار شده بود و ارتباط ناحیه کوهستانی بدخشان با پایتخت قطع شده بود و خطر قحطی و مرگ و میر در منطقه قوت داشت، کریم خان به کمک پیروان خود در کوه‌‌‌های پامیر می‌رود و با گشودن راه‌ها، مواد غذایی را به آن‌ها می‌رساند. این حرکت موجب بیشتر شدن علاقه اسماعیلیه به رهبر خود گردیده است.

	در ماه مه 1995 کریم آقا خان سفری رسمی به پامیر می‌کند و سر راه خود به شرق [[تاجیکستان]] وارد [[شهر دوشنبه\|دوشنبه ‌]]<nowiki/>می‌شود و با رئیس جمهور [[تاجیکستان]]؛ امام علی رحمان دیدار و گفت و گو می‌کند. آن ها در مورد چگونگی همکاری بیشتر میان [[بنیاد آقاخان تاجیکستان\|بنیاد آقاخان]] و [[سیاست و حکومت تاجیکستان\|حکومت تاجیکستان]] صحبت کرده و موافقت‌نامه [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]] و [[نظام اقتصادی تاجیکستان\|اقتصادی]] به امضا می‌رسانند. هدف از این موافقت‌نامه، آباد کردن زمین ‌‌های بدخشان و نیز رشد [[نظام اقتصادی تاجیکستان\|اقتصاد]] و [[فرهنگ عمومی تاجیکستان\|فرهنگ]] است. نماینده شخصی آقاخان، سمت سفیر در [[تاجیکستان]] را خواهد داشت.		در ماه مه 1995 کریم آقا خان سفری رسمی به پامیر می‌کند و سر راه خود به شرق [[تاجیکستان]] وارد [[شهر دوشنبه\|دوشنبه ‌]]<nowiki/>می‌شود و با رئیس جمهور [[تاجیکستان]]؛ امام علی رحمان دیدار و گفت و گو می‌کند. آن ها در مورد چگونگی همکاری بیشتر میان [[بنیاد آقاخان تاجیکستان\|بنیاد آقاخان]] و [[سیاست و حکومت تاجیکستان\|حکومت تاجیکستان]] صحبت کرده و موافقت‌نامه [[نظام فرهنگی تاجیکستان\|فرهنگی]] و [[نظام اقتصادی تاجیکستان\|اقتصادی]] به امضا می‌رسانند. هدف از این موافقت‌نامه، آباد کردن زمین ‌‌های بدخشان و نیز رشد [[نظام اقتصادی تاجیکستان\|اقتصاد]] و [[فرهنگ عمومی تاجیکستان\|فرهنگ]] است. نماینده شخصی آقاخان، سمت سفیر در [[تاجیکستان]] را خواهد داشت.

	در حال حاضر اهل سنت [[تاجیکستان]] که پیرو مذهب حنفی بوده و حدود 90% [[جمعیت تاجیکستان\|جمعیت]] بیش از 7 میلیونی کشور را به خود اختصاص داده‌اند دارای یک سازمان رسمی (دولتی) دینی تحت عنوان اداره دینی و یک سازمان غیررسمی (غیردولتی) که همان [[حزب نهضت اسلامی تاجیکستان\|حزب نهضت اسلامی]] است می‌باشد.		در حال حاضر اهل سنت [[تاجیکستان]] که پیرو مذهب حنفی بوده و حدود 90% [[جمعیت تاجیکستان\|جمعیت]] بیش از 7 میلیونی کشور را به خود اختصاص داده‌اند دارای یک سازمان رسمی (دولتی) دینی تحت عنوان اداره دینی و یک سازمان غیررسمی (غیردولتی) که همان [[حزب نهضت اسلامی تاجیکستان\|حزب نهضت اسلامی]] است می‌باشد.