http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 2026-06-10T13:17:08Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=65791&oldid=prev 2024-12-10T17:55:01Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فلات آلپی «کلی» یکی از عجیب ترین گوشه‌های دامنه‌دار جنوبی قفقاز مرکزی است. این فلات از آتشفشان‌های کوارترنری شکل گرفته است. گدازه‌های چنین آتشفشان‌ها مانند «مپیسکالو» بزرگ (3694 متر)، «خوریسار» (3830 متر) و «کلی» (3628 متر)، در دامنه‌ها جریان یافته و فلات نسبتاً وسیع و همواری را به وجود آورده‌اند که در لبه آن‌ها به علت وجود دیوارهای گداز‌های، سبب به وجود آمدن دریاچه «کلی» شده است. از قله مخروطی «مپیسکالو» در شمال، می‌توان قله بسیار زیبای «قازبگی» را با کلاهی از برف مشاهده کرد (مقین واری و یا مقین وارتسوری که در زبان گرجی «قله برفی» معنی می‌دهد). کوه [[قازبگ]] نیز همانند کوه البروس یک آتشفشان غیر فعال است. جاده نظامی [[گرجستان]] که شهرت جهانی دارد، از کنار این کوه می‌گذرد. قفقاز شرقی از شرق قازبگی آغاز می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فلات آلپی «کلی» یکی از عجیب ترین گوشه‌های دامنه‌دار جنوبی قفقاز مرکزی است. این فلات از آتشفشان‌های کوارترنری شکل گرفته است. گدازه‌های چنین آتشفشان‌ها مانند «مپیسکالو» بزرگ (3694 متر)، «خوریسار» (3830 متر) و «کلی» (3628 متر)، در دامنه‌ها جریان یافته و فلات نسبتاً وسیع و همواری را به وجود آورده‌اند که در لبه آن‌ها به علت وجود دیوارهای گداز‌های، سبب به وجود آمدن دریاچه «کلی» شده است. از قله مخروطی «مپیسکالو» در شمال، می‌توان قله بسیار زیبای «قازبگی» را با کلاهی از برف مشاهده کرد (مقین واری و یا مقین وارتسوری که در زبان گرجی «قله برفی» معنی می‌دهد). کوه [[قازبگ]] نیز همانند کوه البروس یک آتشفشان غیر فعال است. جاده نظامی [[گرجستان]] که شهرت جهانی دارد، از کنار این کوه می‌گذرد. قفقاز شرقی از شرق قازبگی آغاز می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ظاهر کوه‌ها تا اندازه‌ای، با هم اختلاف دارند. اگرچه آب پخشان اصلی و آبریزها ی جانبی در شمال آن واقع شده‌اند، خصوصیات آلپی خود را حفظ کرده و تا اندازه‌ای کم ارتفاع تر از قفقاز مرکزی هستند. شمال لبه‌های آب پخشان و موازی با آن رشته کوه‌هایی کشیده‌اند که توسط دره‌های عمیق رودهای «ترک»، آسسا، آزگونی و آندی کویسو جدا می‌شوند. بلندترین این رشته کوه‌ها، رشته‌کوه «توشتی» یا «پیریکیتی» نام دارد که 4285 متر است. 4494 متر ارتفاع دارد و قله دیکلوسمتا قله آن تبولوسمتا جنوب آب پخشان رشته کوه‌های قفقاز شرقی، رشته کوه‌های [[كارتلی|کارتلی]] و کاختی درجهت عمود بر آن کشیده شده که با شیب تند به طرف جنوب، پای تپه‌های اراضی پست کاختی را تشکیل می‌دهند. به علت اقلیم خشک‌تری که‌این قسمت نسبت به قفقاز غربی و مرکزی دارد، کناره‌ها و حاشیه‌های برف داخلی خیلی بلندتر است، 3500 تا 3600 متر از سطح دریا، یخچال‌ها فقط دامنه‌های بلندترین قله‌های رشته کوه «پیریکیتی» را می‌پوشاند. در آب پخشان اصلی تعداد یخچال‌ها نسبتاً اندک است&lt;ref&gt;مارشال لانگ، دیوید و بهزادی، رقیه (1372). گرجی‌ها. تهران: [https://www.ipis.ir/ دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه] ج.ا.ا، ص17<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;بنیاد مطالعات قفقاز (۱۳۹۲). جامعه و فرهنگ [https://wikimelal.ir/%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 گرجستان]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص15-17</del>.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ظاهر کوه‌ها تا اندازه‌ای، با هم اختلاف دارند. اگرچه آب پخشان اصلی و آبریزها ی جانبی در شمال آن واقع شده‌اند، خصوصیات آلپی خود را حفظ کرده و تا اندازه‌ای کم ارتفاع تر از قفقاز مرکزی هستند. شمال لبه‌های آب پخشان و موازی با آن رشته کوه‌هایی کشیده‌اند که توسط دره‌های عمیق رودهای «ترک»، آسسا، آزگونی و آندی کویسو جدا می‌شوند. بلندترین این رشته کوه‌ها، رشته‌کوه «توشتی» یا «پیریکیتی» نام دارد که 4285 متر است. 4494 متر ارتفاع دارد و قله دیکلوسمتا قله آن تبولوسمتا جنوب آب پخشان رشته کوه‌های قفقاز شرقی، رشته کوه‌های [[كارتلی|کارتلی]] و کاختی درجهت عمود بر آن کشیده شده که با شیب تند به طرف جنوب، پای تپه‌های اراضی پست کاختی را تشکیل می‌دهند. به علت اقلیم خشک‌تری که‌این قسمت نسبت به قفقاز غربی و مرکزی دارد، کناره‌ها و حاشیه‌های برف داخلی خیلی بلندتر است، 3500 تا 3600 متر از سطح دریا، یخچال‌ها فقط دامنه‌های بلندترین قله‌های رشته کوه «پیریکیتی» را می‌پوشاند. در آب پخشان اصلی تعداد یخچال‌ها نسبتاً اندک است&lt;ref&gt;مارشال لانگ، دیوید و بهزادی، رقیه (1372). گرجی‌ها. تهران: [https://www.ipis.ir/ دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه] ج.ا.ا، ص17.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نیز نگاه کنید به==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نیز نگاه کنید به==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سلسله کوه های چین]]؛ [[ارتفاعات روسیه]]؛ [[ارتفاعات کانادا]]؛ [[ارتفاعات مصر]]؛ [[ارتفاعات افغانستان]]؛ [[ارتفاعات کوبا]]؛ [[ارتفاعات تونس]]؛ [[ارتفاعات ساحل عاج]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های فرانسه]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های سوریه]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های سودان]]؛ [[ارتفاعات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساحل عاج</del>]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیمبابوه</del>]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوکراین</del>]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسپانیا</del>]]؛ [[ارتفاعات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرژانتین</del>]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اردن</del>]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قطر</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سلسله کوه های چین]]؛ [[ارتفاعات روسیه]]؛ [[ارتفاعات کانادا]]؛ [[ارتفاعات مصر]]؛ [[ارتفاعات افغانستان]]؛ [[ارتفاعات کوبا]]؛ [[ارتفاعات تونس]]؛ [[ارتفاعات ساحل عاج]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های فرانسه]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های سوریه]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های سودان]]؛ [[ارتفاعات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و ناهمواری های زیمبابوه</ins>]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوکراین</ins>]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسپانیا]]؛ [[ارتفاعات آرژانتین</ins>]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اردن</ins>]]؛ [[ارتفاعات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و ناهمواری های قطر</ins>]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سریلانکا]]؛ [[ارتفاعات تاجیکستان</ins>]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنگلادش]]؛ [[ارتفاعات قزاقستان</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==کتابشناسی==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==کتابشناسی==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنیاد مطالعات قفقاز (۱۳۹۲). جامعه و فرهنگ [https://wikimelal.ir/%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 گرجستان]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص15-17.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ویژگی ها وموقعیت جغرافیایی]]</ins></div></td></tr> </table>

Mohammad http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=49050&oldid=prev 2024-07-13T18:16:05Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۱۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''كوه ها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آتشفشان ها'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمهوری [[گرجستان]] کشوری عمدتاً کوهستانی است. بیش از 80 درصد قلمرو این سرزمین را کوهستان‌ها </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تپه ماهورها پوشانده است. [[گرجستان]] بر اساس ویژگی‌های پستی‌ها و بلندی‌های خود به نواحی متفاوت زیر تقسیم می‌شود:</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمهوري [[گرجستان]] كشوري عمدتاً كوهستاني </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيش </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">80 درصد قلمرو اين سرزمين را كوهستان ها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تپه ماهورها پوشانده است</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرجستان بر اساس ويژگي هاي پستي ها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلندي هاي خود به نواحي متفاوت زير تقسيم مي شود:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در شمال، کوه‌های قفقاز بزرگ چون دیوار عظیمی‌کشیده </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرتگاه‌های شیب‌دار تیغه‌های کوه‌های دامنه جنوبی، به تدریج به سمت جنوب </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارتفاعشان کاسته می‌شود </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به ناحیه تپه‌های کوه پایه‌ای که در حاشیه دشت‌های بین کوهی قرار دارند، تبدیل می‌شود&lt;ref&gt;مارشال لانگ، دیوید و بهزادی، رقیه (1372). گرجی‌ها. تهران: [https://www.ipis</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ دفتر مطالعات سیاسی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بین‌المللی وزارت امور خارجه] ج.ا.ا، ص14.&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شمال، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوه هاي قفقاز بزر گ چون ديوار عظيم ي كشيده </del>است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. پرتگاه هاي شيبدار تيغه هاي كوه هاي دامنه جنوبي، به تدريج به سمت </del>جنوب از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارتفاعشان كاسته مي شود </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به ناحيه تپه هاي كوه پايه اي كه در حاشيه دشت هاي بين كوهي </del>قرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارند، تبديل مي شود. </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوید مارشال لانگ، 1372، ص 14</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در جنوب، رشته کوها و فلات‌های بلندی از سرزمین‌های بلند قفقاز جنوبی قرار دارد (در محدوده [[گرجستان]] «سرزمین‌های بلند [[گرجستان]] جنوبی» نامیده می‌شود)، قسمت تشکیل دهنده آن </ins>در شمال، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشته کوه‌های [[چین]] خورده «قفقاز کوچک» </ins>است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که تقریباً در جهت عرض جغرافیایی کشیده شده و در </ins>جنوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلات بلند آتشفشانی، در امتداد طول جغرافیایی، رشته‌هایی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آتشفشان‌های غیر فعال </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حفره‌های انباشته از گدازه‌های سرزمین‌های بلند جاواختی </ins>قرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارد که بخشی از سرزمین‌های بلند آتشفشانی ارمنستان است&lt;ref&gt;امیراحمدیان، بهرام </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1377</ins>)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. جغرافیای [[گرجستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، ص35.&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوب، </del>رشته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوها و فلات هاي بلندي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمين هاي بلند </del>قفقاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوبي قرار دارد </del>(در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محدوده گرجستان "سرزمين هاي بلند گرجستان جنوبي " ناميده مي شود</del>)، قسمت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكيل دهنده آن در شمال، رشته كوه هاي چين خورده " </del>قفقاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوچك " است كه تقريباً </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهت عرض جغرافيايي كشيده </del>شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </del>در جنوب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلات بلند آتشفشاني، در امتداد طول جغرافيايي، </del>رشته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هايي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آتشفشان هاي غير فعال </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حفر ههاي انباشته </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گدازه هاي سرزمين هاي </del>بلند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جاواختي قرار </del>دارد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ك ه بخشي از سرزمين هاي بلند آتشفشاني ارمنستان </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(بهرام امیر احمدیان، 1377، ص 35)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با گذر از غرب به شرق </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امتداد رشته‌کوه قفقاز بزرگ امکان مشاهده افزایش تدریجی آب پخشان اصلی بین رودخانه‌های دامنه‌های شمالی و جنوبی و همچنین کوه‌های نوک تیزی که به طرف سواحل دریای سیاه و اراضی پست کولخیس، کشیده شده‌اند وجود دارد. همه نواحی کوهستانی که بین دره «پسو» و مرزهای شرقی جمهوری خودمختار آبخازیا کشیده شده‌اند «قفقاز غربی» (قفقاز [[آبخازیا]]) نامیده می‌شود. </ins>رشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلی قفقاز غربی همچون برآمدگی‌های عظیمی، پوشیده </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قلل صخر‌های برافراشته است که در بی ن آن، یخچال‌هایی در عمق حفره‌های سیرکی قرار دارند. ستیغ عظیم </ins>قفقاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگ، نزدیک 1000 متر بالاتر از خط برف‌های دائمی‌است. گذرگاه‌های کوهستانی، که در اغلب موارد، جاد‌های مالرو است، در ارتفاعات 2400 تا 3000 متری از سطح دریا قراردارند. در راهی که به دریا منتهی می‌شود، رشته کوه گاگرا (کوه آگیستا به بلندی 3261 متر)، بزیب و کودوری </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوه خوجال 3309 متر) و رشته کوه‌ها و دره‌های عمیق رودهای بزیب و کودوری و شاخابه‌های آن به چشم می‌خورند. بلندترین قسمت مرکزی قفقاز بزر گ با قللی که بیش از 4500 متر ارتفاع دارند بین آتشفشان‌های خاموش دوره، کوارترنری «البروس» و «قازبک» کشیده شده است. </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اینجا بیش از ده قله بزرگ، شامل شخارا (5201 متر</ins>)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جانگی تائو (5049 متر) گیستولا 4859 متر) و قازبک (5047 متر) وجود دارد که بلندتر از مونبلان (بلندترین قله آلپ) هستند. این قلل با لایه ضخیمی‌از بر ف پوشیده شده‌اند. اسوانتی، </ins>قسمت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکزی </ins>قفقاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگ را </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برمی‌گیرد، حال آنکه رشته‌های حاشیه‌ای که از آن منشعب می‌شود تشکیل سیستمی‌ از برآمدگی‌ها را می‌دهد که به موازات آن کشیده </ins>شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است. بالای دره عمیق اینگوری، </ins>در جنوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روستای مستیا، مرکزی ا[[سوانتی]] بالا، دامنه‌های سنگی رشته کوه اسوانتی سربرافراشته‌اند که تقریباً به موازات آب پخشان اصلی کشیده می‌شود. اینجا نقطه آغاز حاشیه برف‌های دائمی‌ و یخچال‌ها است. بلندترین قله‌این </ins>رشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوه «لایلا» نام دارد که ارتفاعی بیش </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4000 متر دارد. جنوب رشته کوه اسوانتی، رشته کوه‌های راچا، </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لچخومی‌کشیده شده است که منابع تأمین کننده آب رود ریونی هستند. پس </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گذشتن از پای «گذرگاه روکی» از رشته کوه قفقاز اصلی، فلات «ارمانی» قرار دارد، ناحی‌های وحشی و </ins>بلند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوهستانی، که توسط کانیون‌های عمیقی بریده شده و در میان سطح هموار آن مناطق آب پخشان، چراگاه‌های وسیع کوهستانی با حصارهای تابستانی گوسفندان وجود </ins>دارد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که در سراسر منطقه پراکنده شده </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با گذر </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غر ب به شرق در امتداد رشته كوه قفقاز بزر گ امكان مشاهدة افزايش تدريجي آب پخشان اصلي بين رودخانه هاي دامنه هاي شمالي و جنوبي و همچنين كوه هاي نوك تيزي كه به طرف سواحل درياي سياه و اراضي پست كولخيس، كشيده شده اند وجود دارد. همه نواحي كوهستاني كه بين دره "پسو" و مرزهاي شرقي جمهوري خودمختار آبخازي ا كشيده شده اند "</del>قفقاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غربي" (قفقاز آبخازيا) ناميده مي شود. رشته اصلي قفقاز غربي همچون برآمدگي هاي عظيمي، پوشيده از قلل صخر هاي برافراشته </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه در بي ن آن، يخچال هايي در عمق حفره هاي سيركي قرار دارند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ستيغ عظيم قفقاز بزرگ، نزديك 1000 متر بالاتر </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خط برف هاي دائمي </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گذرگاه هاي كوهستاني، ك ه در اغل ب موارد، جاد هاي مال رو است، در ارتفاعات 2400 تا 3000 متري از سطح دريا قراردارند. در راهي كه به دريا منتهي مي شود، رشته كوه گاگرا </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوه آگيستا به بلندي 3261 </del>متر)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزيب و كودوري </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوه خوجال 3309 </del>متر) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشته كوه ها و دره هاي عميق رودهاي بزيب و كودوري و شاخابه هاي آن به چشم م يخورند. بلندترين قسمت مركزي قفقاز بزر گ با قللي كه بيش از 4500 متر ارتفاع دارند بين آتشفشان هاي خاموش دوره، كوارترنري "البروس" و "قازبك " كشيده شده است. در اينجا بيش از ده قله بزرگ، شام ل شخارا </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5201 </del>متر)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جانگ ي تائو ( 5049 متر) گيستولا 4859 متر) </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قازبك ( 5047 متر) </del>وجود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارد كه بلندتر از مون بلان (بلندترين قله آلپ ) هستند. اين قلل با لايه ضخيمي از بر ف پوشيده شده اند. اسوانتي، قسمت مركزي قفقاز بزرگ را </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برميگيرد، حال آنكه رشته هاي حاشيه اي كه از آن منشعب مي شود تشكيل سيستمي از برآمدگي ها را مي دهد كه </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موازات آن كشيده </del>شده است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بالاي دره عميق اينگوري، </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنو ب روستاي مستيا، مركزي اسوانتي بالا، دامنه هاي سنگي رشته كوه اسوانتي سربرافراشته اند كه تقريباً به موازات آب پخشان اصلي كشيده مي شود. اينجا نقطه آغاز حاشيه </del>برف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاي دائمي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يخچال ها </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلندترين قله اين رشته كوه "لايلا" نام دارد كه ارتفاعي بيش </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4000 متر دارد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوب رشته كوه اسوانتي، رشته كوه هاي راچا، و لچخومي كشيده شده است كه منابع تأمين كننده آب رود ريوني هستند. پس </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گذشتن از پاي "گذرگاه روكي" از رشته كوه قفقاز اصلي، فلات "ارماني" قرار دارد، ناحي هاي وحشي و بلند كوهستاني، كه توسط كانيون هاي عميقي بريده شده و در ميان سطح هموار آن مناطق آب پخشان، چراگاه هاي وسيع كوهستاني با حصارهاي تابستاني گوسفندان وجود دارد كه در سراسر منطقه پراكنده شده است</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلات آلپی «کلی» یکی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عجیب ترین گوشه‌های دامنه‌دار جنوبی </ins>قفقاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکزی </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این فلات </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آتشفشان‌های کوارترنری شکل گرفته </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گدازه‌های چنین آتشفشان‌ها مانند «مپیسکالو» بزرگ </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3694 </ins>متر)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«خوریسار» </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3830 </ins>متر) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«کلی» </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3628 </ins>متر)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دامنه‌ها جریان یافته و فلات نسبتاً وسیع </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همواری را به </ins>وجود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آورده‌اند که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لبه آن‌ها به علت وجود دیوارهای گداز‌های، سبب </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وجود آمدن دریاچه «کلی» </ins>شده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از قله مخروطی «مپیسکالو» </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شمال، می‌توان قله بسیار زیبای «قازبگی» را با کلاهی از </ins>برف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشاهده کرد (مقین واری </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا مقین وارتسوری که در زبان گرجی «قله برفی» معنی می‌دهد). کوه [[قازبگ]] نیز همانند کوه البروس یک آتشفشان غیر فعال </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جاده نظامی [[گرجستان]] که شهرت جهانی دارد، </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کنار این کوه می‌گذرد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قفقاز شرقی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرق قازبگی آغاز می‌شود</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلات آلپي "كلي" يكي از عجيب ترين گوشه هاي دامنه دار جنوبي قفقاز مركزي است. اين فلات از آتشفشان هاي كوارترنري شكل گرفته است. گدازه هاي چنين آتشفشان ها مانند "مپيسكالو" بزرگ ( 3694 متر)، "خوريسار" (3830 متر) و "كلي" (3628 متر)، در دامن هها جريا ن يافته و فلات نسبتاً وسي ع و هموار ي را به وجود آورده اند كه در لبه آن ها به علت وجود ديوارها ي گداز هاي، سبب به وجود آمدن درياچه "كلي" شده است. از قله مخروطي "مپيسكالو" در شمال، مي توان قله بسيار زيباي "قازبگي" را با كلاهي از برف مشاهده كرد (مقين واري و يا مقين وارتسوري كه در زبان گرجي "قله برفي" معني مي دهد). كوه [[قازبگ]] نيز همانند كوه البروس يك آتشفشان غير فعال است. جاده نظامي گرجستان كه شهرت جهاني دارد، از كنار اين كوه مي گذرد. قفقاز شرقي از شرق قازبگي آغاز مي شود. </del>ظاهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوه هاتا اندازه اي، </del>با هم اختلاف دارند. اگرچه آب پخشان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آبريزها ي جانبي </del>در شمال آن واقع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده اند، خصوصيات آلپي </del>خود را حفظ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده </del>و تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندازه اي كم </del>ارتفاع تر از قفقاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مركزي </del>هستند. شمال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لبه هاي </del>آب پخشان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موازي </del>با آن رشته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوه هايي كشيده اند كه </del>توسط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دره هاي عميق رودهاي "ترك" ، </del>آسسا، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزگوني </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آند ي كوي سو </del>جدا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي شوند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلندترين اين رشته كوه ها، </del>رشته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوه "توشتي" يا "پيريكيتي" </del>نام دارد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>4285 متر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اس ت</del>. 4494 متر ارتفاع دارد و قله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديكلوسمتا </del>قله آن تبولوسمتا جنوب آب پخشان رشته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوه هاي </del>قفقاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرقي، </del>رشته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوه هاي كارتلي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاختي </del>درجهت عمود بر آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشيده </del>شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيب </del>تند به طرف جنوب، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاي تپه هاي اراضي </del>پست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاختي </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكيل مي دهند</del>. به علت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقليم خشك تري كه اين </del>قسمت نسبت به قفقاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غربي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مركزي </del>دارد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كناره ها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاشيه هاي </del>برف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داخلي خيلي </del>بلندتر است، 3500 تا 3600 متر از سطح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دريا، يخچال ها </del>فقط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دامنه هاي بلندترين قله هاي </del>رشته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوه "پيريكيتي" </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي پوشاند</del>. در آب پخشان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلي </del>تعداد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يخچال ها </del>نسبتاً <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندك </del>است. (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوید مارشال لانگ، 1372، ص </del>17<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ظاهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوه‌ها تا اندازه‌ای، </ins>با هم اختلاف دارند. اگرچه آب پخشان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آبریزها ی جانبی </ins>در شمال آن واقع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده‌اند، خصوصیات آلپی </ins>خود را حفظ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>و تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندازه‌ای کم </ins>ارتفاع تر از قفقاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکزی </ins>هستند. شمال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لبه‌های </ins>آب پخشان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موازی </ins>با آن رشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوه‌هایی کشیده‌اند که </ins>توسط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دره‌های عمیق رودهای «ترک»، </ins>آسسا، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزگونی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آندی کویسو </ins>جدا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شوند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلندترین این </ins>رشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوه‌ها، رشته‌کوه «توشتی» یا «پیریکیتی» </ins>نام دارد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>4285 متر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</ins>. 4494 متر ارتفاع دارد و قله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیکلوسمتا </ins>قله آن تبولوسمتا جنوب آب پخشان رشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوه‌های </ins>قفقاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرقی، </ins>رشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوه‌های [[كارتلی|کارتلی]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاختی </ins>درجهت عمود بر آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشیده </ins>شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیب </ins>تند به طرف جنوب، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پای تپه‌های اراضی </ins>پست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاختی </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشکیل می‌دهند</ins>. به علت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقلیم خشک‌تری که‌این </ins>قسمت نسبت به قفقاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غربی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکزی </ins>دارد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کناره‌ها </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاشیه‌های </ins>برف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داخلی خیلی </ins>بلندتر است، 3500 تا 3600 متر از سطح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دریا، یخچال‌ها </ins>فقط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دامنه‌های بلندترین قله‌های </ins>رشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوه «پیریکیتی» </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌پوشاند</ins>. در آب پخشان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلی </ins>تعداد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یخچال‌ها </ins>نسبتاً <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندک </ins>است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;مارشال لانگ، دیوید و بهزادی، رقیه (1372). گرجی‌ها. تهران: [https://www.ipis.ir/ دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه] ج.ا.ا، ص17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;بنیاد مطالعات قفقاز (۱۳۹۲). جامعه و فرهنگ [https://wikimelal.ir/%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 گرجستان]. تهران: [https://www.icro</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دست انتشار)، ص15-</ins>17<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==نیز نگاه کنید به==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلسله کوه های چین]]؛ [[ارتفاعات روسیه]]؛ [[ارتفاعات کانادا]]؛ [[ارتفاعات مصر]]؛ [[ارتفاعات افغانستان]]؛ [[ارتفاعات کوبا]]؛ [[ارتفاعات تونس]]؛ [[ارتفاعات ساحل عاج]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های فرانسه]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های سوریه]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های سودان]]؛ [[ارتفاعات ساحل عاج]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های زیمبابوه]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های اوکراین]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های اسپانیا]]؛ [[ارتفاعات آرژانتین]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های اردن]]؛ [[ارتفاعات و ناهمواری های قطر]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==کتابشناسی==</ins></div></td></tr> </table>

Mahdi http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=43097&oldid=prev 2024-05-27T05:40:13Z

<p>The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۴۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;كوه ها و آتشفشان ها&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;كوه ها و آتشفشان ها&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمهوري گرجستان كشوري عمدتاً كوهستاني است. بيش از 80 درصد قلمرو اين سرزمين را كوهستان ها و تپه ماهورها پوشانده است. گرجستان بر اساس ويژگي هاي پستي ها و بلندي هاي خود به نواحي متفاوت زير تقسيم مي شود:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمهوري <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>گرجستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>كشوري عمدتاً كوهستاني است. بيش از 80 درصد قلمرو اين سرزمين را كوهستان ها و تپه ماهورها پوشانده است. گرجستان بر اساس ويژگي هاي پستي ها و بلندي هاي خود به نواحي متفاوت زير تقسيم مي شود:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شمال، كوه هاي قفقاز بزر گ چون ديوار عظيم ي كشيده است. پرتگاه هاي شيبدار تيغه هاي كوه هاي دامنه جنوبي، به تدريج به سمت جنوب از ارتفاعشان كاسته مي شود و به ناحيه تپه هاي كوه پايه اي كه در حاشيه دشت هاي بين كوهي قرار دارند، تبديل مي شود. (دیوید مارشال لانگ، 1372، ص 14)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شمال، كوه هاي قفقاز بزر گ چون ديوار عظيم ي كشيده است. پرتگاه هاي شيبدار تيغه هاي كوه هاي دامنه جنوبي، به تدريج به سمت جنوب از ارتفاعشان كاسته مي شود و به ناحيه تپه هاي كوه پايه اي كه در حاشيه دشت هاي بين كوهي قرار دارند، تبديل مي شود. (دیوید مارشال لانگ، 1372، ص 14)</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با گذر از غر ب به شرق در امتداد رشته كوه قفقاز بزر گ امكان مشاهدة افزايش تدريجي آب پخشان اصلي بين رودخانه هاي دامنه هاي شمالي و جنوبي و همچنين كوه هاي نوك تيزي كه به طرف سواحل درياي سياه و اراضي پست كولخيس، كشيده شده اند وجود دارد. همه نواحي كوهستاني كه بين دره &quot;پسو&quot; و مرزهاي شرقي جمهوري خودمختار آبخازي ا كشيده شده اند &quot;قفقاز غربي&quot; (قفقاز آبخازيا) ناميده مي شود. رشته اصلي قفقاز غربي همچون برآمدگي هاي عظيمي، پوشيده از قلل صخر هاي برافراشته است كه در بي ن آن، يخچال هايي در عمق حفره هاي سيركي قرار دارند. ستيغ عظيم قفقاز بزرگ، نزديك 1000 متر بالاتر از خط برف هاي دائمي است. گذرگاه هاي كوهستاني، ك ه در اغل ب موارد، جاد هاي مال رو است، در ارتفاعات 2400 تا 3000 متري از سطح دريا قراردارند. در راهي كه به دريا منتهي مي شود، رشته كوه گاگرا (كوه آگيستا به بلندي 3261 متر)، بزيب و كودوري (كوه خوجال 3309 متر) و رشته كوه ها و دره هاي عميق رودهاي بزيب و كودوري و شاخابه هاي آن به چشم م يخورند. بلندترين قسمت مركزي قفقاز بزر گ با قللي كه بيش از 4500 متر ارتفاع دارند بين آتشفشان هاي خاموش دوره، كوارترنري &quot;البروس&quot; و &quot;قازبك &quot; كشيده شده است. در اينجا بيش از ده قله بزرگ، شام ل شخارا (5201 متر)، جانگ ي تائو ( 5049 متر) گيستولا 4859 متر) و قازبك ( 5047 متر) وجود دارد كه بلندتر از مون بلان (بلندترين قله آلپ ) هستند. اين قلل با لايه ضخيمي از بر ف پوشيده شده اند. اسوانتي، قسمت مركزي قفقاز بزرگ را در برميگيرد، حال آنكه رشته هاي حاشيه اي كه از آن منشعب مي شود تشكيل سيستمي از برآمدگي ها را مي دهد كه به موازات آن كشيده شده است. بالاي دره عميق اينگوري، در جنو ب روستاي مستيا، مركزي اسوانتي بالا، دامنه هاي سنگي رشته كوه اسوانتي سربرافراشته اند كه تقريباً به موازات آب پخشان اصلي كشيده مي شود. اينجا نقطه آغاز حاشيه برف هاي دائمي و يخچال ها است. بلندترين قله اين رشته كوه &quot;لايلا&quot; نام دارد كه ارتفاعي بيش از 4000 متر دارد. جنوب رشته كوه اسوانتي، رشته كوه هاي راچا، و لچخومي كشيده شده است كه منابع تأمين كننده آب رود ريوني هستند. پس از گذشتن از پاي &quot;گذرگاه روكي&quot; از رشته كوه قفقاز اصلي، فلات &quot;ارماني&quot; قرار دارد، ناحي هاي وحشي و بلند كوهستاني، كه توسط كانيون هاي عميقي بريده شده و در ميان سطح هموار آن مناطق آب پخشان، چراگاه هاي وسيع كوهستاني با حصارهاي تابستاني گوسفندان وجود دارد كه در سراسر منطقه پراكنده شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با گذر از غر ب به شرق در امتداد رشته كوه قفقاز بزر گ امكان مشاهدة افزايش تدريجي آب پخشان اصلي بين رودخانه هاي دامنه هاي شمالي و جنوبي و همچنين كوه هاي نوك تيزي كه به طرف سواحل درياي سياه و اراضي پست كولخيس، كشيده شده اند وجود دارد. همه نواحي كوهستاني كه بين دره &quot;پسو&quot; و مرزهاي شرقي جمهوري خودمختار آبخازي ا كشيده شده اند &quot;قفقاز غربي&quot; (قفقاز آبخازيا) ناميده مي شود. رشته اصلي قفقاز غربي همچون برآمدگي هاي عظيمي، پوشيده از قلل صخر هاي برافراشته است كه در بي ن آن، يخچال هايي در عمق حفره هاي سيركي قرار دارند. ستيغ عظيم قفقاز بزرگ، نزديك 1000 متر بالاتر از خط برف هاي دائمي است. گذرگاه هاي كوهستاني، ك ه در اغل ب موارد، جاد هاي مال رو است، در ارتفاعات 2400 تا 3000 متري از سطح دريا قراردارند. در راهي كه به دريا منتهي مي شود، رشته كوه گاگرا (كوه آگيستا به بلندي 3261 متر)، بزيب و كودوري (كوه خوجال 3309 متر) و رشته كوه ها و دره هاي عميق رودهاي بزيب و كودوري و شاخابه هاي آن به چشم م يخورند. بلندترين قسمت مركزي قفقاز بزر گ با قللي كه بيش از 4500 متر ارتفاع دارند بين آتشفشان هاي خاموش دوره، كوارترنري &quot;البروس&quot; و &quot;قازبك &quot; كشيده شده است. در اينجا بيش از ده قله بزرگ، شام ل شخارا (5201 متر)، جانگ ي تائو ( 5049 متر) گيستولا 4859 متر) و قازبك ( 5047 متر) وجود دارد كه بلندتر از مون بلان (بلندترين قله آلپ ) هستند. اين قلل با لايه ضخيمي از بر ف پوشيده شده اند. اسوانتي، قسمت مركزي قفقاز بزرگ را در برميگيرد، حال آنكه رشته هاي حاشيه اي كه از آن منشعب مي شود تشكيل سيستمي از برآمدگي ها را مي دهد كه به موازات آن كشيده شده است. بالاي دره عميق اينگوري، در جنو ب روستاي مستيا، مركزي اسوانتي بالا، دامنه هاي سنگي رشته كوه اسوانتي سربرافراشته اند كه تقريباً به موازات آب پخشان اصلي كشيده مي شود. اينجا نقطه آغاز حاشيه برف هاي دائمي و يخچال ها است. بلندترين قله اين رشته كوه &quot;لايلا&quot; نام دارد كه ارتفاعي بيش از 4000 متر دارد. جنوب رشته كوه اسوانتي، رشته كوه هاي راچا، و لچخومي كشيده شده است كه منابع تأمين كننده آب رود ريوني هستند. پس از گذشتن از پاي &quot;گذرگاه روكي&quot; از رشته كوه قفقاز اصلي، فلات &quot;ارماني&quot; قرار دارد، ناحي هاي وحشي و بلند كوهستاني، كه توسط كانيون هاي عميقي بريده شده و در ميان سطح هموار آن مناطق آب پخشان، چراگاه هاي وسيع كوهستاني با حصارهاي تابستاني گوسفندان وجود دارد كه در سراسر منطقه پراكنده شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فلات آلپي "كلي" يكي از عجيب ترين گوشه هاي دامنه دار جنوبي قفقاز مركزي است. اين فلات از آتشفشان هاي كوارترنري شكل گرفته است. گدازه هاي چنين آتشفشان ها مانند "مپيسكالو" بزرگ ( 3694 متر)، "خوريسار" (3830 متر) و "كلي" (3628 متر)، در دامن هها جريا ن يافته و فلات نسبتاً وسي ع و هموار ي را به وجود آورده اند كه در لبه آن ها به علت وجود ديوارها ي گداز هاي، سبب به وجود آمدن درياچه "كلي" شده است. از قله مخروطي "مپيسكالو" در شمال، مي توان قله بسيار زيباي "قازبگي" را با كلاهي از برف مشاهده كرد (مقين واري و يا مقين وارتسوري كه در زبان گرجي "قله برفي" معني مي دهد). كوه قازبگ نيز همانند كوه البروس يك آتشفشان غير فعال است. جاده نظامي گرجستان كه شهرت جهاني دارد، از كنار اين كوه مي گذرد. قفقاز شرقي از شرق قازبگي آغاز مي شود. ظاهر كوه هاتا اندازه اي، با هم اختلاف دارند. اگرچه آب پخشان اصلي و آبريزها ي جانبي در شمال آن واقع شده اند، خصوصيات آلپي خود را حفظ كرده و تا اندازه اي كم ارتفاع تر از قفقاز مركزي هستند. شمال لبه هاي آب پخشان و موازي با آن رشته كوه هايي كشيده اند كه توسط دره هاي عميق رودهاي "ترك" ، آسسا، آزگوني و آند ي كوي سو جدا مي شوند. بلندترين اين رشته كوه ها، رشته كوه "توشتي" يا "پيريكيتي" نام دارد كه 4285 متر اس ت. 4494 متر ارتفاع دارد و قله ديكلوسمتا قله آن تبولوسمتا جنوب آب پخشان رشته كوه هاي قفقاز شرقي، رشته كوه هاي كارتلي و كاختي درجهت عمود بر آن كشيده شده كه با شيب تند به طرف جنوب، پاي تپه هاي اراضي پست كاختي را تشكيل مي دهند. به علت اقليم خشك تري كه اين قسمت نسبت به قفقاز غربي و مركزي دارد، كناره ها و حاشيه هاي برف داخلي خيلي بلندتر است، 3500 تا 3600 متر از سطح دريا، يخچال ها فقط دامنه هاي بلندترين قله هاي رشته كوه "پيريكيتي" را مي پوشاند. در آب پخشان اصلي تعداد يخچال ها نسبتاً اندك است. (دیوید مارشال لانگ، 1372، ص 17)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فلات آلپي "كلي" يكي از عجيب ترين گوشه هاي دامنه دار جنوبي قفقاز مركزي است. اين فلات از آتشفشان هاي كوارترنري شكل گرفته است. گدازه هاي چنين آتشفشان ها مانند "مپيسكالو" بزرگ ( 3694 متر)، "خوريسار" (3830 متر) و "كلي" (3628 متر)، در دامن هها جريا ن يافته و فلات نسبتاً وسي ع و هموار ي را به وجود آورده اند كه در لبه آن ها به علت وجود ديوارها ي گداز هاي، سبب به وجود آمدن درياچه "كلي" شده است. از قله مخروطي "مپيسكالو" در شمال، مي توان قله بسيار زيباي "قازبگي" را با كلاهي از برف مشاهده كرد (مقين واري و يا مقين وارتسوري كه در زبان گرجي "قله برفي" معني مي دهد). كوه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قازبگ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نيز همانند كوه البروس يك آتشفشان غير فعال است. جاده نظامي گرجستان كه شهرت جهاني دارد، از كنار اين كوه مي گذرد. قفقاز شرقي از شرق قازبگي آغاز مي شود. ظاهر كوه هاتا اندازه اي، با هم اختلاف دارند. اگرچه آب پخشان اصلي و آبريزها ي جانبي در شمال آن واقع شده اند، خصوصيات آلپي خود را حفظ كرده و تا اندازه اي كم ارتفاع تر از قفقاز مركزي هستند. شمال لبه هاي آب پخشان و موازي با آن رشته كوه هايي كشيده اند كه توسط دره هاي عميق رودهاي "ترك" ، آسسا، آزگوني و آند ي كوي سو جدا مي شوند. بلندترين اين رشته كوه ها، رشته كوه "توشتي" يا "پيريكيتي" نام دارد كه 4285 متر اس ت. 4494 متر ارتفاع دارد و قله ديكلوسمتا قله آن تبولوسمتا جنوب آب پخشان رشته كوه هاي قفقاز شرقي، رشته كوه هاي كارتلي و كاختي درجهت عمود بر آن كشيده شده كه با شيب تند به طرف جنوب، پاي تپه هاي اراضي پست كاختي را تشكيل مي دهند. به علت اقليم خشك تري كه اين قسمت نسبت به قفقاز غربي و مركزي دارد، كناره ها و حاشيه هاي برف داخلي خيلي بلندتر است، 3500 تا 3600 متر از سطح دريا، يخچال ها فقط دامنه هاي بلندترين قله هاي رشته كوه "پيريكيتي" را مي پوشاند. در آب پخشان اصلي تعداد يخچال ها نسبتاً اندك است. (دیوید مارشال لانگ، 1372، ص 17)</div></td></tr> </table>

127.0.0.1 http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=42985&oldid=prev 2024-05-26T19:26:11Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;كوه ها و آتشفشان ها&#039;&#039;&#039; جمهوري گرجستان كشوري عمدتاً كوهستاني است. بيش از 80 درصد قلمرو اين سرزمين را كوهستان ها و تپه ماهورها پوشانده است. گرجستان بر اساس ويژگي هاي پستي ها و بلندي هاي خود به نواحي متفاوت زير تقسيم مي شود: در شمال، كوه هاي قفقاز...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;كوه ها و آتشفشان ها&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> جمهوري گرجستان كشوري عمدتاً كوهستاني است. بيش از 80 درصد قلمرو اين سرزمين را كوهستان ها و تپه ماهورها پوشانده است. گرجستان بر اساس ويژگي هاي پستي ها و بلندي هاي خود به نواحي متفاوت زير تقسيم مي شود:<br /> <br /> در شمال، كوه هاي قفقاز بزر گ چون ديوار عظيم ي كشيده است. پرتگاه هاي شيبدار تيغه هاي كوه هاي دامنه جنوبي، به تدريج به سمت جنوب از ارتفاعشان كاسته مي شود و به ناحيه تپه هاي كوه پايه اي كه در حاشيه دشت هاي بين كوهي قرار دارند، تبديل مي شود. (دیوید مارشال لانگ، 1372، ص 14)<br /> <br /> در جنوب، رشته كوها و فلات هاي بلندي از سرزمين هاي بلند قفقاز جنوبي قرار دارد (در محدوده گرجستان &quot;سرزمين هاي بلند گرجستان جنوبي &quot; ناميده مي شود)، قسمت تشكيل دهنده آن در شمال، رشته كوه هاي چين خورده &quot; قفقاز كوچك &quot; است كه تقريباً در جهت عرض جغرافيايي كشيده شده و در جنوب فلات بلند آتشفشاني، در امتداد طول جغرافيايي، رشته هايي از آتشفشان هاي غير فعال و حفر ههاي انباشته از گدازه هاي سرزمين هاي بلند جاواختي قرار دارد ك ه بخشي از سرزمين هاي بلند آتشفشاني ارمنستان است. (بهرام امیر احمدیان، 1377، ص 35)<br /> <br /> با گذر از غر ب به شرق در امتداد رشته كوه قفقاز بزر گ امكان مشاهدة افزايش تدريجي آب پخشان اصلي بين رودخانه هاي دامنه هاي شمالي و جنوبي و همچنين كوه هاي نوك تيزي كه به طرف سواحل درياي سياه و اراضي پست كولخيس، كشيده شده اند وجود دارد. همه نواحي كوهستاني كه بين دره &quot;پسو&quot; و مرزهاي شرقي جمهوري خودمختار آبخازي ا كشيده شده اند &quot;قفقاز غربي&quot; (قفقاز آبخازيا) ناميده مي شود. رشته اصلي قفقاز غربي همچون برآمدگي هاي عظيمي، پوشيده از قلل صخر هاي برافراشته است كه در بي ن آن، يخچال هايي در عمق حفره هاي سيركي قرار دارند. ستيغ عظيم قفقاز بزرگ، نزديك 1000 متر بالاتر از خط برف هاي دائمي است. گذرگاه هاي كوهستاني، ك ه در اغل ب موارد، جاد هاي مال رو است، در ارتفاعات 2400 تا 3000 متري از سطح دريا قراردارند. در راهي كه به دريا منتهي مي شود، رشته كوه گاگرا (كوه آگيستا به بلندي 3261 متر)، بزيب و كودوري (كوه خوجال 3309 متر) و رشته كوه ها و دره هاي عميق رودهاي بزيب و كودوري و شاخابه هاي آن به چشم م يخورند. بلندترين قسمت مركزي قفقاز بزر گ با قللي كه بيش از 4500 متر ارتفاع دارند بين آتشفشان هاي خاموش دوره، كوارترنري &quot;البروس&quot; و &quot;قازبك &quot; كشيده شده است. در اينجا بيش از ده قله بزرگ، شام ل شخارا (5201 متر)، جانگ ي تائو ( 5049 متر) گيستولا 4859 متر) و قازبك ( 5047 متر) وجود دارد كه بلندتر از مون بلان (بلندترين قله آلپ ) هستند. اين قلل با لايه ضخيمي از بر ف پوشيده شده اند. اسوانتي، قسمت مركزي قفقاز بزرگ را در برميگيرد، حال آنكه رشته هاي حاشيه اي كه از آن منشعب مي شود تشكيل سيستمي از برآمدگي ها را مي دهد كه به موازات آن كشيده شده است. بالاي دره عميق اينگوري، در جنو ب روستاي مستيا، مركزي اسوانتي بالا، دامنه هاي سنگي رشته كوه اسوانتي سربرافراشته اند كه تقريباً به موازات آب پخشان اصلي كشيده مي شود. اينجا نقطه آغاز حاشيه برف هاي دائمي و يخچال ها است. بلندترين قله اين رشته كوه &quot;لايلا&quot; نام دارد كه ارتفاعي بيش از 4000 متر دارد. جنوب رشته كوه اسوانتي، رشته كوه هاي راچا، و لچخومي كشيده شده است كه منابع تأمين كننده آب رود ريوني هستند. پس از گذشتن از پاي &quot;گذرگاه روكي&quot; از رشته كوه قفقاز اصلي، فلات &quot;ارماني&quot; قرار دارد، ناحي هاي وحشي و بلند كوهستاني، كه توسط كانيون هاي عميقي بريده شده و در ميان سطح هموار آن مناطق آب پخشان، چراگاه هاي وسيع كوهستاني با حصارهاي تابستاني گوسفندان وجود دارد كه در سراسر منطقه پراكنده شده است.<br /> <br /> فلات آلپي &quot;كلي&quot; يكي از عجيب ترين گوشه هاي دامنه دار جنوبي قفقاز مركزي است. اين فلات از آتشفشان هاي كوارترنري شكل گرفته است. گدازه هاي چنين آتشفشان ها مانند &quot;مپيسكالو&quot; بزرگ ( 3694 متر)، &quot;خوريسار&quot; (3830 متر) و &quot;كلي&quot; (3628 متر)، در دامن هها جريا ن يافته و فلات نسبتاً وسي ع و هموار ي را به وجود آورده اند كه در لبه آن ها به علت وجود ديوارها ي گداز هاي، سبب به وجود آمدن درياچه &quot;كلي&quot; شده است. از قله مخروطي &quot;مپيسكالو&quot; در شمال، مي توان قله بسيار زيباي &quot;قازبگي&quot; را با كلاهي از برف مشاهده كرد (مقين واري و يا مقين وارتسوري كه در زبان گرجي &quot;قله برفي&quot; معني مي دهد). كوه قازبگ نيز همانند كوه البروس يك آتشفشان غير فعال است. جاده نظامي گرجستان كه شهرت جهاني دارد، از كنار اين كوه مي گذرد. قفقاز شرقي از شرق قازبگي آغاز مي شود. ظاهر كوه هاتا اندازه اي، با هم اختلاف دارند. اگرچه آب پخشان اصلي و آبريزها ي جانبي در شمال آن واقع شده اند، خصوصيات آلپي خود را حفظ كرده و تا اندازه اي كم ارتفاع تر از قفقاز مركزي هستند. شمال لبه هاي آب پخشان و موازي با آن رشته كوه هايي كشيده اند كه توسط دره هاي عميق رودهاي &quot;ترك&quot; ، آسسا، آزگوني و آند ي كوي سو جدا مي شوند. بلندترين اين رشته كوه ها، رشته كوه &quot;توشتي&quot; يا &quot;پيريكيتي&quot; نام دارد كه 4285 متر اس ت. 4494 متر ارتفاع دارد و قله ديكلوسمتا قله آن تبولوسمتا جنوب آب پخشان رشته كوه هاي قفقاز شرقي، رشته كوه هاي كارتلي و كاختي درجهت عمود بر آن كشيده شده كه با شيب تند به طرف جنوب، پاي تپه هاي اراضي پست كاختي را تشكيل مي دهند. به علت اقليم خشك تري كه اين قسمت نسبت به قفقاز غربي و مركزي دارد، كناره ها و حاشيه هاي برف داخلي خيلي بلندتر است، 3500 تا 3600 متر از سطح دريا، يخچال ها فقط دامنه هاي بلندترين قله هاي رشته كوه &quot;پيريكيتي&quot; را مي پوشاند. در آب پخشان اصلي تعداد يخچال ها نسبتاً اندك است. (دیوید مارشال لانگ، 1372، ص 17)</div>

Samiei