اقوام و اقلیت های نژادی مسلمان در چین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hamidian در ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۸

2026-02-04T17:18:09Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۸
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	علی محمد سابقی		علی محمد سابقی
	[[رده:~~ادیان~~ و ~~مذاهب~~]]		[[رده:گروه های قومی و نژادی]]
			[[رده:اقوام شاخص]]

Mahdi در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۰

2025-12-02T08:20:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۰
خط ۴۲:		خط ۴۲:

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	<sub><big>سابقی، علی محمد(1392). جامعه و فرهنگ [~~https://dmelal.ir/%DA%86%DB%8C%D9%86~~ چین]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین الملی الهدی].</big></sub>		<sub><big>سابقی، علی محمد(1392). جامعه و فرهنگ [[چین]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین الملی الهدی].</big></sub>

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	علی محمد سابقی		علی محمد سابقی
	[[رده:ادیان و مذاهب]]		[[رده:ادیان و مذاهب]]

Mahdi در ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۰

2025-11-13T19:20:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۰
خط ۳:		خط ۳:

	=== [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم خویی]] ===		=== [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم خویی]] ===
	[[پرونده:Image.png\|بندانگشتی]]		[[پرونده:Image.png\|بندانگشتی\|مسلمانان قوم خویی(هویی)، برگرفته از سایت ویکی پدیای فارسی، قابل بازیابی از https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85_%D9%87%D9%88%D8%A6%DB%8C]]
	[[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|مسلمانان قوم هویی]] در چین بزرگترین اقلیت مسلمان این کشور را تشکیل می‌دهند. به دلیل اهمیت و جایگاهی که [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|مسلمانان خویی]] در طول تاریخ در [[چین\|سرزمین چین]] داشته‌اند، اسلام هم با کلمه‌ی«خویی» مترادف شناخته شده است. منشأ نام خویی از اصطلاح «خویی خویی» که همان مسلمانان چینی است شمرده شده است، اگرچه برای این نام مفاهیم دیگری نیز ذکر شده است. این قوم از آمیختگی و ارتباط میان مسلمانان ایرانی و عرب و آسیای مرکزی تبار با چینیان پدید آمده است. به عبارت دیگر، [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم خویی]] یک قوم نژادی خاص به مفهوم اصطلاحی آن نیست، بلکه مفهوم آن بیشتر اعتقادی و فرهنگی است تا نژادی و تاریخی. فرزندانی که از ازدواج مسلمانان خارجی با زنان و دختران چینی به وجود می‌آمد، موجب پیدایش [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم خویی]] شده است، یعنی از پدری مسلمان و غیر چینی و مادری چینی که بر اثر ازدواج با یک مسلمان اسلام را پذیرفته است. از ویژگی‌های این قوم پراکندگی حضور آنان در سرتاسر [[چین]] و پذیرش زبان، [[آداب و رسوم عامیانه ی مردم چین\|آداب و رسوم اجتماعی]] و برخی از [[فرهنگ چینی\|فرهنگ سنتی چینی]] که مغایر با اعتقادات اسلامی نبوده است می‌باشد. با این حال، ساختار اصلی فرهنگی این قوم مخلوطی از فرهنگ اسلامی، ایرانی و چینی است. تجمع جمعیت خویی در استان خود مختار خویی نینگ شیا، و استان‌های گنسو، چینگ خَی، خِه نان، خِه بِی، شَن دونگ و یون نن، بیش از سایر مناطق است. براساس سرشماری سال 2009 [[چین]]، جمعیت [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم هویی]] درحال حاضر 10 میلیون نفر است.		[[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|مسلمانان قوم هویی]] در چین بزرگترین اقلیت مسلمان این کشور را تشکیل می‌دهند. به دلیل اهمیت و جایگاهی که [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|مسلمانان خویی]] در طول تاریخ در [[چین\|سرزمین چین]] داشته‌اند، اسلام هم با کلمه‌ی«خویی» مترادف شناخته شده است. منشأ نام خویی از اصطلاح «خویی خویی» که همان مسلمانان چینی است شمرده شده است، اگرچه برای این نام مفاهیم دیگری نیز ذکر شده است. این قوم از آمیختگی و ارتباط میان مسلمانان ایرانی و عرب و آسیای مرکزی تبار با چینیان پدید آمده است. به عبارت دیگر، [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم خویی]] یک قوم نژادی خاص به مفهوم اصطلاحی آن نیست، بلکه مفهوم آن بیشتر اعتقادی و فرهنگی است تا نژادی و تاریخی. فرزندانی که از ازدواج مسلمانان خارجی با زنان و دختران چینی به وجود می‌آمد، موجب پیدایش [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم خویی]] شده است، یعنی از پدری مسلمان و غیر چینی و مادری چینی که بر اثر ازدواج با یک مسلمان اسلام را پذیرفته است. از ویژگی‌های این قوم پراکندگی حضور آنان در سرتاسر [[چین]] و پذیرش زبان، [[آداب و رسوم عامیانه ی مردم چین\|آداب و رسوم اجتماعی]] و برخی از [[فرهنگ چینی\|فرهنگ سنتی چینی]] که مغایر با اعتقادات اسلامی نبوده است می‌باشد. با این حال، ساختار اصلی فرهنگی این قوم مخلوطی از فرهنگ اسلامی، ایرانی و چینی است. تجمع جمعیت خویی در استان خود مختار خویی نینگ شیا، و استان‌های گنسو، چینگ خَی، خِه نان، خِه بِی، شَن دونگ و یون نن، بیش از سایر مناطق است. براساس سرشماری سال 2009 [[چین]]، جمعیت [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم هویی]] درحال حاضر 10 میلیون نفر است.

	=== [[قوم اویغور در چین\|قوم اویغور]] ===		=== [[قوم اویغور در چین\|قوم اویغور]] ===
	[[پرونده:نتاندتا.png\|بندانگشتی]]		[[پرونده:نتاندتا.png\|بندانگشتی\|شاهزادگان اویغور، برگرفته از سایت ویکی پدیای فارسی، قابل بازیابی از https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%BA%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7]]
	[[قوم اویغور در چین\|اویغورها]]، از قدیمی ترین اقوام ترک زبان مناطق مغولستان و آسیای مرکزی هستند که درحال حاضر بیشتر در منتهاالیه شمال و شمال غربی سرزمین [[چین]] و منطقه‌ی سین کیانگ در واحه‌های جنوبی رشته کوه‌های تیَن شَن ساکنند. این قوم پیش از اسلام از خط نوشتاری خویخه استفاده می‌کردند، ولی پس از گرویدن به اسلام در قرن یازدهم میلادی، خط نوشتاری خود را به حروف الفبای فارسی و عربی تغییر داده است. اگرچه این خط نوشتاری در اوایل تأسیس [[چین]] نوین برای مدت کوتاهی(10 سال) جای خود را به حروف لاتین داد، ولی در دهه 1980 مجددا به الفبای فارسی و عربی بازگشت و درحال حاضر تنها منطقه‌ی ترک زبان در جهان است که خط نوشتاری خود را با همان الفبای فارسی-عربی حفظ کرده است. زبان اویغوری از ادبیات غنی برخوردار است وتأثیر ادبیات فارسی در آن کاملا مشهود می‌باشد. براساس تحقیقات صورت گرفته در دانشگاه سین کیانگ، حدود 35 درصد واژه‌های زبان اویغوری را کلمات فارسی تشکیل می‌دهند. از شخصیت‌های مهم ادبی و علمی [[قوم اویغور در چین\|اویغور می]]توان از محمود کاشغری صاحب دیوان اللغات الترک، و یوسف خاص حاجب نویسنده ی اثر مشهور ادبی قوتاد غوبلیک نام برد. [[موسیقی سنتی چین\|موسیقی کلاسیک]] 12 مقام [[قوم اویغور در چین\|اویغوری]] نیز که از سوی یونسکو به عنوان اثر غیرمادی بشری به ثبت رسیده است، کاملا تحت تأثیر مقام‌های موسیقی ایرانی است. براساس سرشماری سال 2009 میلادی، شمار جمعیت [[قوم اویغور در چین\|قوم اویغور]] 9 میلیون نفر است.		[[قوم اویغور در چین\|اویغورها]]، از قدیمی ترین اقوام ترک زبان مناطق مغولستان و آسیای مرکزی هستند که درحال حاضر بیشتر در منتهاالیه شمال و شمال غربی سرزمین [[چین]] و منطقه‌ی سین کیانگ در واحه‌های جنوبی رشته کوه‌های تیَن شَن ساکنند. این قوم پیش از اسلام از خط نوشتاری خویخه استفاده می‌کردند، ولی پس از گرویدن به اسلام در قرن یازدهم میلادی، خط نوشتاری خود را به حروف الفبای فارسی و عربی تغییر داده است. اگرچه این خط نوشتاری در اوایل تأسیس [[چین]] نوین برای مدت کوتاهی(10 سال) جای خود را به حروف لاتین داد، ولی در دهه 1980 مجددا به الفبای فارسی و عربی بازگشت و درحال حاضر تنها منطقه‌ی ترک زبان در جهان است که خط نوشتاری خود را با همان الفبای فارسی-عربی حفظ کرده است. زبان اویغوری از ادبیات غنی برخوردار است وتأثیر ادبیات فارسی در آن کاملا مشهود می‌باشد. براساس تحقیقات صورت گرفته در دانشگاه سین کیانگ، حدود 35 درصد واژه‌های زبان اویغوری را کلمات فارسی تشکیل می‌دهند. از شخصیت‌های مهم ادبی و علمی [[قوم اویغور در چین\|اویغور می]]توان از محمود کاشغری صاحب دیوان اللغات الترک، و یوسف خاص حاجب نویسنده ی اثر مشهور ادبی قوتاد غوبلیک نام برد. [[موسیقی سنتی چین\|موسیقی کلاسیک]] 12 مقام [[قوم اویغور در چین\|اویغوری]] نیز که از سوی یونسکو به عنوان اثر غیرمادی بشری به ثبت رسیده است، کاملا تحت تأثیر مقام‌های موسیقی ایرانی است. براساس سرشماری سال 2009 میلادی، شمار جمعیت [[قوم اویغور در چین\|قوم اویغور]] 9 میلیون نفر است.

	=== [[قوم قزاق در چین\|قوم قزاق]] ===		=== [[قوم قزاق در چین\|قوم قزاق]] ===
	[[پرونده:Image1.png\|بندانگشتی]]		[[پرونده:Image1.png\|بندانگشتی\|مردم قزاق، برگرفته از سایت ویکی پدیای فارسی، قابل بازیابی از https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85_%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82]]
	[[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] عمدتا در بخش‌هایی از استان سین کیانگ زندگی می‌کنند و بخش کوچکی از [[قوم قزاق در چین\|قزاق‌ها]] نیز در استان‌های گَنسو، [[مغولستان]] و چینگ خَی سکونت دارند. [[قوم قزاق در چین\|قزاق‌ها]] که قبلا از خط نوشتاری خویخو استفاده می‌کردند، به تبعیت از [[قزاقستان]] از سال 1959 میلادی زبان نوشتاری خود را به حروف لاتین تغییر دادند. درحال حاضر، طبق سرشماری سال 2009، جمعیت [[قوم قزاق در چین]] حدود 1میلیون و هفتصد هزار نفر است.		[[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] عمدتا در بخش‌هایی از استان سین کیانگ زندگی می‌کنند و بخش کوچکی از [[قوم قزاق در چین\|قزاق‌ها]] نیز در استان‌های گَنسو، [[مغولستان]] و چینگ خَی سکونت دارند. [[قوم قزاق در چین\|قزاق‌ها]] که قبلا از خط نوشتاری خویخو استفاده می‌کردند، به تبعیت از [[قزاقستان]] از سال 1959 میلادی زبان نوشتاری خود را به حروف لاتین تغییر دادند. درحال حاضر، طبق سرشماری سال 2009، جمعیت [[قوم قزاق در چین]] حدود 1میلیون و هفتصد هزار نفر است.

Mahdi در ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۹

2025-11-13T19:19:31Z

نمایش تغییرات

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-07-05T08:18:14Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۸
خط ۲۶:		خط ۲۶:

	=== [[قوم تاجیک در چین\|قوم تاجیک]] ===		=== [[قوم تاجیک در چین\|قوم تاجیک]] ===
	[[قوم تاجیک در چین\|تاجیک]] عمدتا در بخش خودمختار تاجیک نشین تاشغورقان در استان سین کیانگ زندگی می کنند و زبان آنان شاخه ای از زبان تاجیکی(سرکوهی) متعلق به زبان های ایرانی هندو-اروپایی است. در گذشته [[قوم تاجیک در چین\|تاجیک ها]] زبان نوشتاری نداشته و [[ادبیات چینی\|ادبیات]] آن به صورت شفاهی و سینه به سینه به نسل های بعدی منتقل شده است. اکثر قریب به اتفاق [[قوم تاجیک در چین\|تاجیک ها]] از [[شیعیان اسماعیلیه در چین\|شیعیان اسماعیلیه]] بوده و از نظر فرهنگی وهنری شباهت خیلی زیادی به فرهنگ و هنر ایرانی دارند. طبق سرشماری اخیر، جمعیت [[قوم تاجیک در چین\|تاجیک ها]] 50 هزار نفر بوده است.		[[قوم تاجیک در چین\|تاجیک]] عمدتا در بخش خودمختار تاجیک نشین تاشغورقان در استان سین کیانگ زندگی می کنند و زبان آنان شاخه ای از [[زبان تاجیکی]](سرکوهی) متعلق به زبان های ایرانی هندو-اروپایی است. در گذشته [[قوم تاجیک در چین\|تاجیک ها]] زبان نوشتاری نداشته و [[ادبیات چینی\|ادبیات]] آن به صورت شفاهی و سینه به سینه به نسل های بعدی منتقل شده است. اکثر قریب به اتفاق [[قوم تاجیک در چین\|تاجیک ها]] از [[شیعیان اسماعیلیه در چین\|شیعیان اسماعیلیه]] بوده و از نظر فرهنگی وهنری شباهت خیلی زیادی به فرهنگ و هنر ایرانی دارند. طبق سرشماری اخیر، جمعیت [[قوم تاجیک در چین\|تاجیک ها]] 50 هزار نفر بوده است.

	=== '''[[قوم ازبک در چین\|قوم ازبک]]''' ===		=== '''[[قوم ازبک در چین\|قوم ازبک]]''' ===

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-05-23T07:02:28Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۰۲
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	=== [[قوم قزاق در چین\|قوم قزاق]] ===		=== [[قوم قزاق در چین\|قوم قزاق]] ===
	[[پرونده:Image1.png\|بندانگشتی]]		[[پرونده:Image1.png\|بندانگشتی]]
	[[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] عمدتا در بخش هایی از استان سین کیانگ زندگی می کنند و بخش کوچکی از [[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] نیز در استان های گَنسو، مغولستان و چینگ خَی سکونت دارند. [[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] که قبلا از خط نوشتاری خوی خو استفاده می کردند، به تبعیت از قزاقستان از سال 1959 میلادی زبان نوشتاری خود را به حروف لاتین تغییر دادند. درحال حاضر، طبق سرشماری سال 2009، جمعیت [[قوم قزاق در چین]] حدود 1میلیون و هفتصد هزار نفر است.		[[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] عمدتا در بخش هایی از استان سین کیانگ زندگی می کنند و بخش کوچکی از [[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] نیز در استان های گَنسو، مغولستان و چینگ خَی سکونت دارند. [[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] که قبلا از خط نوشتاری خوی خو استفاده می کردند، به تبعیت از [[قزاقستان]] از سال 1959 میلادی زبان نوشتاری خود را به حروف لاتین تغییر دادند. درحال حاضر، طبق سرشماری سال 2009، جمعیت [[قوم قزاق در چین]] حدود 1میلیون و هفتصد هزار نفر است.

	=== [[قوم دونگ شیانگ در چین\|قوم دونگ شیانگ]] ===		=== [[قوم دونگ شیانگ در چین\|قوم دونگ شیانگ]] ===

Samiei در ‏۱۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۲۳

2024-01-13T17:23:14Z

نمایش تغییرات

Samiei در ‏۱۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۱۲

2024-01-13T14:12:43Z

نمایش تغییرات

Samiei در ‏۱ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۵۳

2023-12-01T16:53:02Z

نمایش تغییرات

Momeni در ‏۱۹ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۰۱

2023-11-19T19:01:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۰۱
خط ۳۳:		خط ۳۳:

	==== 10-قوم تاتار: ====		==== 10-قوم تاتار: ====
	تاتارها در سرتاسر استان سین کیانگ پراکنده بوده و به زبان تاتاری از گروه زبان های ترکی آلتایی صحبت می کنند. به خاطر اختلاط این قوم با اویغورها و قزاق ها، این دو زبان نیز میان تاتارها رواج دارد. قوم تاتار از باسوادترین اقلیت های چینی به شمار می روند که این پیشرفت مرهون تلاش رهبران آنها در قرن نوزدهم است. آداب و رسوم فرهنگی و اجتماعی تاتارها متأثر از فرهنگ اسلامی است. تعداد جمعیت تاتارها طبق سرشماری اخیر حدود 8 هزار نفر بوده است<ref>China Encyclopedia.hinese Intercontinental press. Bijing. 2008</ref><ref>سابقی، علی محمد(1392).جامعه و فرهنگ چین.تهران:موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی ~~الهدی~~</ref>		تاتارها در سرتاسر استان سین کیانگ پراکنده بوده و به زبان تاتاری از گروه زبان های ترکی آلتایی صحبت می کنند. به خاطر اختلاط این قوم با اویغورها و قزاق ها، این دو زبان نیز میان تاتارها رواج دارد. قوم تاتار از باسوادترین اقلیت های چینی به شمار می روند که این پیشرفت مرهون تلاش رهبران آنها در قرن نوزدهم است. آداب و رسوم فرهنگی و اجتماعی تاتارها متأثر از فرهنگ اسلامی است. تعداد جمعیت تاتارها طبق سرشماری اخیر حدود 8 هزار نفر بوده است<ref>China Encyclopedia.hinese Intercontinental press. Bijing. 2008</ref><ref>سابقی، علی محمد(1392).جامعه و فرهنگ چین.تهران:موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی،جلد2، ص840</ref>

	نیز نگاه کنید به [[چین]]		نیز نگاه کنید به [[چین]]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۰
خط ۳:		خط ۳:

	=== [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم خویی]] ===		=== [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم خویی]] ===
	[[پرونده:Image.png\|بندانگشتی]]		[[پرونده:Image.png\|بندانگشتی\|مسلمانان قوم خویی(هویی)، برگرفته از سایت ویکی پدیای فارسی، قابل بازیابی از https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85_%D9%87%D9%88%D8%A6%DB%8C]]
	[[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|مسلمانان قوم هویی]] در چین بزرگترین اقلیت مسلمان این کشور را تشکیل می‌دهند. به دلیل اهمیت و جایگاهی که [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|مسلمانان خویی]] در طول تاریخ در [[چین\|سرزمین چین]] داشته‌اند، اسلام هم با کلمه‌ی«خویی» مترادف شناخته شده است. منشأ نام خویی از اصطلاح «خویی خویی» که همان مسلمانان چینی است شمرده شده است، اگرچه برای این نام مفاهیم دیگری نیز ذکر شده است. این قوم از آمیختگی و ارتباط میان مسلمانان ایرانی و عرب و آسیای مرکزی تبار با چینیان پدید آمده است. به عبارت دیگر، [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم خویی]] یک قوم نژادی خاص به مفهوم اصطلاحی آن نیست، بلکه مفهوم آن بیشتر اعتقادی و فرهنگی است تا نژادی و تاریخی. فرزندانی که از ازدواج مسلمانان خارجی با زنان و دختران چینی به وجود می‌آمد، موجب پیدایش [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم خویی]] شده است، یعنی از پدری مسلمان و غیر چینی و مادری چینی که بر اثر ازدواج با یک مسلمان اسلام را پذیرفته است. از ویژگی‌های این قوم پراکندگی حضور آنان در سرتاسر [[چین]] و پذیرش زبان، [[آداب و رسوم عامیانه ی مردم چین\|آداب و رسوم اجتماعی]] و برخی از [[فرهنگ چینی\|فرهنگ سنتی چینی]] که مغایر با اعتقادات اسلامی نبوده است می‌باشد. با این حال، ساختار اصلی فرهنگی این قوم مخلوطی از فرهنگ اسلامی، ایرانی و چینی است. تجمع جمعیت خویی در استان خود مختار خویی نینگ شیا، و استان‌های گنسو، چینگ خَی، خِه نان، خِه بِی، شَن دونگ و یون نن، بیش از سایر مناطق است. براساس سرشماری سال 2009 [[چین]]، جمعیت [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم هویی]] درحال حاضر 10 میلیون نفر است.		[[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|مسلمانان قوم هویی]] در چین بزرگترین اقلیت مسلمان این کشور را تشکیل می‌دهند. به دلیل اهمیت و جایگاهی که [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|مسلمانان خویی]] در طول تاریخ در [[چین\|سرزمین چین]] داشته‌اند، اسلام هم با کلمه‌ی«خویی» مترادف شناخته شده است. منشأ نام خویی از اصطلاح «خویی خویی» که همان مسلمانان چینی است شمرده شده است، اگرچه برای این نام مفاهیم دیگری نیز ذکر شده است. این قوم از آمیختگی و ارتباط میان مسلمانان ایرانی و عرب و آسیای مرکزی تبار با چینیان پدید آمده است. به عبارت دیگر، [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم خویی]] یک قوم نژادی خاص به مفهوم اصطلاحی آن نیست، بلکه مفهوم آن بیشتر اعتقادی و فرهنگی است تا نژادی و تاریخی. فرزندانی که از ازدواج مسلمانان خارجی با زنان و دختران چینی به وجود می‌آمد، موجب پیدایش [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم خویی]] شده است، یعنی از پدری مسلمان و غیر چینی و مادری چینی که بر اثر ازدواج با یک مسلمان اسلام را پذیرفته است. از ویژگی‌های این قوم پراکندگی حضور آنان در سرتاسر [[چین]] و پذیرش زبان، [[آداب و رسوم عامیانه ی مردم چین\|آداب و رسوم اجتماعی]] و برخی از [[فرهنگ چینی\|فرهنگ سنتی چینی]] که مغایر با اعتقادات اسلامی نبوده است می‌باشد. با این حال، ساختار اصلی فرهنگی این قوم مخلوطی از فرهنگ اسلامی، ایرانی و چینی است. تجمع جمعیت خویی در استان خود مختار خویی نینگ شیا، و استان‌های گنسو، چینگ خَی، خِه نان، خِه بِی، شَن دونگ و یون نن، بیش از سایر مناطق است. براساس سرشماری سال 2009 [[چین]]، جمعیت [[مسلمانان قوم هویی(خویی) در چین\|قوم هویی]] درحال حاضر 10 میلیون نفر است.

	=== [[قوم اویغور در چین\|قوم اویغور]] ===		=== [[قوم اویغور در چین\|قوم اویغور]] ===
	[[پرونده:نتاندتا.png\|بندانگشتی]]		[[پرونده:نتاندتا.png\|بندانگشتی\|شاهزادگان اویغور، برگرفته از سایت ویکی پدیای فارسی، قابل بازیابی از https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%BA%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7]]
	[[قوم اویغور در چین\|اویغورها]]، از قدیمی ترین اقوام ترک زبان مناطق مغولستان و آسیای مرکزی هستند که درحال حاضر بیشتر در منتهاالیه شمال و شمال غربی سرزمین [[چین]] و منطقه‌ی سین کیانگ در واحه‌های جنوبی رشته کوه‌های تیَن شَن ساکنند. این قوم پیش از اسلام از خط نوشتاری خویخه استفاده می‌کردند، ولی پس از گرویدن به اسلام در قرن یازدهم میلادی، خط نوشتاری خود را به حروف الفبای فارسی و عربی تغییر داده است. اگرچه این خط نوشتاری در اوایل تأسیس [[چین]] نوین برای مدت کوتاهی(10 سال) جای خود را به حروف لاتین داد، ولی در دهه 1980 مجددا به الفبای فارسی و عربی بازگشت و درحال حاضر تنها منطقه‌ی ترک زبان در جهان است که خط نوشتاری خود را با همان الفبای فارسی-عربی حفظ کرده است. زبان اویغوری از ادبیات غنی برخوردار است وتأثیر ادبیات فارسی در آن کاملا مشهود می‌باشد. براساس تحقیقات صورت گرفته در دانشگاه سین کیانگ، حدود 35 درصد واژه‌های زبان اویغوری را کلمات فارسی تشکیل می‌دهند. از شخصیت‌های مهم ادبی و علمی [[قوم اویغور در چین\|اویغور می]]توان از محمود کاشغری صاحب دیوان اللغات الترک، و یوسف خاص حاجب نویسنده ی اثر مشهور ادبی قوتاد غوبلیک نام برد. [[موسیقی سنتی چین\|موسیقی کلاسیک]] 12 مقام [[قوم اویغور در چین\|اویغوری]] نیز که از سوی یونسکو به عنوان اثر غیرمادی بشری به ثبت رسیده است، کاملا تحت تأثیر مقام‌های موسیقی ایرانی است. براساس سرشماری سال 2009 میلادی، شمار جمعیت [[قوم اویغور در چین\|قوم اویغور]] 9 میلیون نفر است.		[[قوم اویغور در چین\|اویغورها]]، از قدیمی ترین اقوام ترک زبان مناطق مغولستان و آسیای مرکزی هستند که درحال حاضر بیشتر در منتهاالیه شمال و شمال غربی سرزمین [[چین]] و منطقه‌ی سین کیانگ در واحه‌های جنوبی رشته کوه‌های تیَن شَن ساکنند. این قوم پیش از اسلام از خط نوشتاری خویخه استفاده می‌کردند، ولی پس از گرویدن به اسلام در قرن یازدهم میلادی، خط نوشتاری خود را به حروف الفبای فارسی و عربی تغییر داده است. اگرچه این خط نوشتاری در اوایل تأسیس [[چین]] نوین برای مدت کوتاهی(10 سال) جای خود را به حروف لاتین داد، ولی در دهه 1980 مجددا به الفبای فارسی و عربی بازگشت و درحال حاضر تنها منطقه‌ی ترک زبان در جهان است که خط نوشتاری خود را با همان الفبای فارسی-عربی حفظ کرده است. زبان اویغوری از ادبیات غنی برخوردار است وتأثیر ادبیات فارسی در آن کاملا مشهود می‌باشد. براساس تحقیقات صورت گرفته در دانشگاه سین کیانگ، حدود 35 درصد واژه‌های زبان اویغوری را کلمات فارسی تشکیل می‌دهند. از شخصیت‌های مهم ادبی و علمی [[قوم اویغور در چین\|اویغور می]]توان از محمود کاشغری صاحب دیوان اللغات الترک، و یوسف خاص حاجب نویسنده ی اثر مشهور ادبی قوتاد غوبلیک نام برد. [[موسیقی سنتی چین\|موسیقی کلاسیک]] 12 مقام [[قوم اویغور در چین\|اویغوری]] نیز که از سوی یونسکو به عنوان اثر غیرمادی بشری به ثبت رسیده است، کاملا تحت تأثیر مقام‌های موسیقی ایرانی است. براساس سرشماری سال 2009 میلادی، شمار جمعیت [[قوم اویغور در چین\|قوم اویغور]] 9 میلیون نفر است.

	=== [[قوم قزاق در چین\|قوم قزاق]] ===		=== [[قوم قزاق در چین\|قوم قزاق]] ===
	[[پرونده:Image1.png\|بندانگشتی]]		[[پرونده:Image1.png\|بندانگشتی\|مردم قزاق، برگرفته از سایت ویکی پدیای فارسی، قابل بازیابی از https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85_%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82]]
	[[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] عمدتا در بخش‌هایی از استان سین کیانگ زندگی می‌کنند و بخش کوچکی از [[قوم قزاق در چین\|قزاق‌ها]] نیز در استان‌های گَنسو، [[مغولستان]] و چینگ خَی سکونت دارند. [[قوم قزاق در چین\|قزاق‌ها]] که قبلا از خط نوشتاری خویخو استفاده می‌کردند، به تبعیت از [[قزاقستان]] از سال 1959 میلادی زبان نوشتاری خود را به حروف لاتین تغییر دادند. درحال حاضر، طبق سرشماری سال 2009، جمعیت [[قوم قزاق در چین]] حدود 1میلیون و هفتصد هزار نفر است.		[[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] عمدتا در بخش‌هایی از استان سین کیانگ زندگی می‌کنند و بخش کوچکی از [[قوم قزاق در چین\|قزاق‌ها]] نیز در استان‌های گَنسو، [[مغولستان]] و چینگ خَی سکونت دارند. [[قوم قزاق در چین\|قزاق‌ها]] که قبلا از خط نوشتاری خویخو استفاده می‌کردند، به تبعیت از [[قزاقستان]] از سال 1959 میلادی زبان نوشتاری خود را به حروف لاتین تغییر دادند. درحال حاضر، طبق سرشماری سال 2009، جمعیت [[قوم قزاق در چین]] حدود 1میلیون و هفتصد هزار نفر است.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۸
خط ۲۶:		خط ۲۶:

	=== [[قوم تاجیک در چین\|قوم تاجیک]] ===		=== [[قوم تاجیک در چین\|قوم تاجیک]] ===
	[[قوم تاجیک در چین\|تاجیک]] عمدتا در بخش خودمختار تاجیک نشین تاشغورقان در استان سین کیانگ زندگی می کنند و زبان آنان شاخه ای از زبان تاجیکی(سرکوهی) متعلق به زبان های ایرانی هندو-اروپایی است. در گذشته [[قوم تاجیک در چین\|تاجیک ها]] زبان نوشتاری نداشته و [[ادبیات چینی\|ادبیات]] آن به صورت شفاهی و سینه به سینه به نسل های بعدی منتقل شده است. اکثر قریب به اتفاق [[قوم تاجیک در چین\|تاجیک ها]] از [[شیعیان اسماعیلیه در چین\|شیعیان اسماعیلیه]] بوده و از نظر فرهنگی وهنری شباهت خیلی زیادی به فرهنگ و هنر ایرانی دارند. طبق سرشماری اخیر، جمعیت [[قوم تاجیک در چین\|تاجیک ها]] 50 هزار نفر بوده است.		[[قوم تاجیک در چین\|تاجیک]] عمدتا در بخش خودمختار تاجیک نشین تاشغورقان در استان سین کیانگ زندگی می کنند و زبان آنان شاخه ای از [[زبان تاجیکی]](سرکوهی) متعلق به زبان های ایرانی هندو-اروپایی است. در گذشته [[قوم تاجیک در چین\|تاجیک ها]] زبان نوشتاری نداشته و [[ادبیات چینی\|ادبیات]] آن به صورت شفاهی و سینه به سینه به نسل های بعدی منتقل شده است. اکثر قریب به اتفاق [[قوم تاجیک در چین\|تاجیک ها]] از [[شیعیان اسماعیلیه در چین\|شیعیان اسماعیلیه]] بوده و از نظر فرهنگی وهنری شباهت خیلی زیادی به فرهنگ و هنر ایرانی دارند. طبق سرشماری اخیر، جمعیت [[قوم تاجیک در چین\|تاجیک ها]] 50 هزار نفر بوده است.

	=== '''[[قوم ازبک در چین\|قوم ازبک]]''' ===		=== '''[[قوم ازبک در چین\|قوم ازبک]]''' ===

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۰۲
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	=== [[قوم قزاق در چین\|قوم قزاق]] ===		=== [[قوم قزاق در چین\|قوم قزاق]] ===
	[[پرونده:Image1.png\|بندانگشتی]]		[[پرونده:Image1.png\|بندانگشتی]]
	[[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] عمدتا در بخش هایی از استان سین کیانگ زندگی می کنند و بخش کوچکی از [[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] نیز در استان های گَنسو، مغولستان و چینگ خَی سکونت دارند. [[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] که قبلا از خط نوشتاری خوی خو استفاده می کردند، به تبعیت از قزاقستان از سال 1959 میلادی زبان نوشتاری خود را به حروف لاتین تغییر دادند. درحال حاضر، طبق سرشماری سال 2009، جمعیت [[قوم قزاق در چین]] حدود 1میلیون و هفتصد هزار نفر است.		[[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] عمدتا در بخش هایی از استان سین کیانگ زندگی می کنند و بخش کوچکی از [[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] نیز در استان های گَنسو، مغولستان و چینگ خَی سکونت دارند. [[قوم قزاق در چین\|قزاق ها]] که قبلا از خط نوشتاری خوی خو استفاده می کردند، به تبعیت از [[قزاقستان]] از سال 1959 میلادی زبان نوشتاری خود را به حروف لاتین تغییر دادند. درحال حاضر، طبق سرشماری سال 2009، جمعیت [[قوم قزاق در چین]] حدود 1میلیون و هفتصد هزار نفر است.

	=== [[قوم دونگ شیانگ در چین\|قوم دونگ شیانگ]] ===		=== [[قوم دونگ شیانگ در چین\|قوم دونگ شیانگ]] ===