http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82ایزدی ها در عراق - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-27T06:21:12Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.0http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=73070&oldid=prevSamiei در ۱۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۹2025-05-19T04:49:14Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:373837 981.jpg|بندانگشتی|پیشوای ایزدی در حال برکت دادن به یکی از زنان ایزدی، قابل بازیابی از [https://www.asriran.com/fa/news/349793/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 https://www.asriran.com/fa/news/349793/]]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایزدیها یا یزیدیها یک دیگر از اقلیتهای دینی در [[عراق]] هستند که در بخشهایی از استان موصل عراق استقرار دارند و در شهرهای بحزانی، بعشیقه، باغذره و بویژه در شهرهای سنجار و شیخان سکونت دارند. برخی از ایزدیها به علل شغلی به شهرهای دیگر [[عراق]] بویژه شهر بغداد مهاجرت کردند<ref>فب مار(1380). '''''تاریخ نوین عراق'''''، ترجمه محمد عباسپور، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، ص. 33.</ref>. بر اساس برخی اعتقادات، ایزدیها از اقوام باستانی [https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ایران] و شعبههایی از کردهای ایرانی هستند. آنان از اعقاب و بازماندگان کیشهای باستانی بینالنهرین و مخصوصا ایران هستند که در دوران اسلامی به حیات خویش ادامه داده و کمابیش رسوم و باورهای خود را در قالب جدید حفظ کردهاند به گونهای که در مواردی چنان با آداب و آیین اسلامی آمیخته است که برای پیروان امروزی قابل تشخیص و تفکیک نیست<ref>آورزمانی، فریدون (1397). آیین و باورهای قوم ایزدی، '''''فصلنامه هنر و تمدن شرق'''''،6(19)، بهار، ص 6.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایزدیها یا یزیدیها یک دیگر از اقلیتهای دینی در [[عراق]] هستند که در بخشهایی از استان موصل عراق استقرار دارند و در شهرهای بحزانی، بعشیقه، باغذره و بویژه در شهرهای سنجار و شیخان سکونت دارند. برخی از ایزدیها به علل شغلی به شهرهای دیگر [[عراق]] بویژه شهر بغداد مهاجرت کردند<ref>فب مار(1380). '''''تاریخ نوین عراق'''''، ترجمه محمد عباسپور، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، ص. 33.</ref>. بر اساس برخی اعتقادات، ایزدیها از اقوام باستانی [https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ایران] و شعبههایی از کردهای ایرانی هستند. آنان از اعقاب و بازماندگان کیشهای باستانی بینالنهرین و مخصوصا ایران هستند که در دوران اسلامی به حیات خویش ادامه داده و کمابیش رسوم و باورهای خود را در قالب جدید حفظ کردهاند به گونهای که در مواردی چنان با آداب و آیین اسلامی آمیخته است که برای پیروان امروزی قابل تشخیص و تفکیک نیست<ref>آورزمانی، فریدون (1397). آیین و باورهای قوم ایزدی، '''''فصلنامه هنر و تمدن شرق'''''،6(19)، بهار، ص 6.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
</table>Samieihttp://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=73066&oldid=prevHamidian در ۱۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۹2025-05-18T21:59:14Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>معصومه فاریابی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>معصومه فاریابی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادیان و مذاهب]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سایر ادیان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سایر ادیان]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:پیشینه سایر ادیان]]</ins></div></td></tr>
</table>Hamidianhttp://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=73035&oldid=prevSamiei در ۱۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۲2025-05-18T17:02:44Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایزدیها یا یزیدیها یک دیگر از اقلیتهای دینی در [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق] هستند که در بخشهایی از استان موصل عراق استقرار دارند و در شهرهای بحزانی، بعشیقه، باغذره و بویژه در شهرهای سنجار و شیخان سکونت دارند. برخی از ایزدیها به علل شغلی به شهرهای دیگر [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق] بویژه شهر بغداد مهاجرت کردند<ref>فب مار(1380). '''''تاریخ نوین عراق'''''، ترجمه محمد عباسپور، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، ص. 33.</ref>. بر اساس برخی اعتقادات، ایزدیها از اقوام باستانی ایران و شعبههایی از کردهای ایرانی هستند. آنان از اعقاب و بازماندگان کیشهای باستانی بینالنهرین و مخصوصا ایران هستند که در دوران اسلامی به حیات خویش ادامه داده و کمابیش رسوم و باورهای خود را در قالب جدید حفظ کردهاند به گونهای که در مواردی چنان با آداب و آیین اسلامی آمیخته است که برای پیروان امروزی قابل تشخیص و تفکیک نیست<ref>آورزمانی، فریدون (1397). آیین و باورهای قوم ایزدی، '''''فصلنامه هنر و تمدن شرق'''''،6(19)، بهار، ص 6.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایزدیها یا یزیدیها یک دیگر از اقلیتهای دینی در [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] هستند که در بخشهایی از استان موصل عراق استقرار دارند و در شهرهای بحزانی، بعشیقه، باغذره و بویژه در شهرهای سنجار و شیخان سکونت دارند. برخی از ایزدیها به علل شغلی به شهرهای دیگر [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] بویژه شهر بغداد مهاجرت کردند<ref>فب مار(1380). '''''تاریخ نوین عراق'''''، ترجمه محمد عباسپور، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، ص. 33.</ref>. بر اساس برخی اعتقادات، ایزدیها از اقوام باستانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و شعبههایی از کردهای ایرانی هستند. آنان از اعقاب و بازماندگان کیشهای باستانی بینالنهرین و مخصوصا ایران هستند که در دوران اسلامی به حیات خویش ادامه داده و کمابیش رسوم و باورهای خود را در قالب جدید حفظ کردهاند به گونهای که در مواردی چنان با آداب و آیین اسلامی آمیخته است که برای پیروان امروزی قابل تشخیص و تفکیک نیست<ref>آورزمانی، فریدون (1397). آیین و باورهای قوم ایزدی، '''''فصلنامه هنر و تمدن شرق'''''،6(19)، بهار، ص 6.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این دین پیش از ورود اسلام وجود داشتهاست و تحت تأثیر ادیان زرتشتی و مانوی قرار گرفته و عقاید مهرپرستانه و ثنویت زرتشتی بر آن تأثیر داشتهاند. تأثیراتی از دین یهود و فرقه «نسطوری» و عقاید صوفیه (پس از اسلام) نیز در منابع برشمرده شدهاند. ایزدیها، قرنها در کوهستان حلوان و نواحی آن در عراق و سکونتگاههایی در روستاهای دورافتاده و در انزوا زیستهاند ولی برخی آنان را با نام «شیطانپرست» میشناسند، عنوانی که ایزدیها با آن مخالفند. البته با وجود آنکه در باور ایزدیها، دین آنان پیشینهای به قدمت تاریخ بشر دارد اما مورخان، کیش ایزدی را در شمار دیگر فرقههایی طبقهبندی میکنند که پس از اسلام، به نیت احیای سنتهای پیشینیان و با انگیزه حفظ و بازیافت هویت تاریخی در نقاط مختلف خاورمیانه زاییده شدند و رشد کردند؛ هرچند به اعتقاد برخی بنیانگذارانشان صوفیهای مسلمان بودند. ایزدیها تاریخ مذهب خود را به چهار هزار سال پیش میرسانند. اما به گفته پژوهشگران، کیش ایزدی در قرن چهاردهم میلادی در جنوب جلگه بینالنهرین پدید آمدهاست. آمار رسمی و مشخصی در مورد شمار ایزدیان در دست نیست، و شمار آنان در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق، سوریه، </del>ترکیه و قفقاز، تا پانصد هزار نفر برآورد میشود که حدود دویست هزار نفر از آنان در عراق زندگی میکند. البته تحسین سعید بیک رئیس ایزدیان معتقد است آنان در عراق بین ۶۰۰٬۰۰۰ الی ۷۰۰٬۰۰۰ نفر و در دنیا نیز حدود ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر هستند<ref>العالم، ایزدیها چه کسانی هستند؟، (18 مرداد 1393)، قابل بازیابی از:https://fa.alalam.ir/news/1621528/%D8%+%9F</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این دین پیش از ورود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 </ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>وجود داشتهاست و تحت تأثیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86 </ins>ادیان زرتشتی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86 </ins>مانوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>قرار گرفته و عقاید <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%B1_%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C </ins>مهرپرستانه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و ثنویت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86 </ins>زرتشتی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>بر آن تأثیر داشتهاند. تأثیراتی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%86_%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C </ins>دین یهود<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و فرقه «نسطوری» و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%88%D9%81%DB%8C%D9%87 </ins>عقاید صوفیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 </ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>) نیز در منابع برشمرده شدهاند. ایزدیها، قرنها در کوهستان حلوان و نواحی آن در عراق و سکونتگاههایی در روستاهای دورافتاده و در انزوا زیستهاند ولی برخی آنان را با نام «شیطانپرست» میشناسند، عنوانی که ایزدیها با آن مخالفند. البته با وجود آنکه در باور ایزدیها، دین آنان پیشینهای به قدمت تاریخ بشر دارد اما مورخان، کیش ایزدی را در شمار دیگر فرقههایی طبقهبندی میکنند که پس از اسلام، به نیت احیای سنتهای پیشینیان و با انگیزه حفظ و بازیافت هویت تاریخی در نقاط مختلف خاورمیانه زاییده شدند و رشد کردند؛ هرچند به اعتقاد برخی بنیانگذارانشان صوفیهای مسلمان بودند. ایزدیها تاریخ مذهب خود را به چهار هزار سال پیش میرسانند. اما به گفته پژوهشگران، کیش ایزدی در قرن چهاردهم میلادی در جنوب جلگه بینالنهرین پدید آمدهاست. آمار رسمی و مشخصی در مورد شمار ایزدیان در دست نیست، و شمار آنان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عراق]]، [[سوریه]]، </ins>ترکیه و قفقاز، تا پانصد هزار نفر برآورد میشود که حدود دویست هزار نفر از آنان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>زندگی میکند. البته تحسین سعید بیک رئیس ایزدیان معتقد است آنان در عراق بین ۶۰۰٬۰۰۰ الی ۷۰۰٬۰۰۰ نفر و در دنیا نیز حدود ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر هستند<ref>العالم، ایزدیها چه کسانی هستند؟، (18 مرداد 1393)، قابل بازیابی از:https://fa.alalam.ir/news/1621528/%D8%+%9F</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مقدسترین مکان در جهان هستی نزد ایزدیان لالش است. زیرا علاوه بر محل دفن شیخ عدی بنیانگذار آئین ایزدی، ابولبرکات و سایر مشایخ، در باور آنها خداوند در روز قیامت در این وادی نزول میکند و نیز ملک طاوس برای اولین بار در چهارشنبه در این مکان هبوط کرد. لالش درهای در استان دهوک در شمال عراق است که در شصت کیلومتری شمال غربی شهر موصل و ده کیلومتری شهرستان شیخان واقع شده است. ایزدیان به جشن و سرور و شادمانی گرایش بسیار داشته و اعیاد متعددی دارند و مهمترین عید آنها عید کبیر یا جماعت است. این عید مصادف است با موسم زیارت و حج ایزدیان که از 14 مهر آغاز و در 21 مهر پایان میپذیرد. عید کبیر باشکوهترین و بزرگترین عید ایزدیان است و آنها از مناطق مختلف به لالش میآیند تا مراسم حج و جشن عید جماعت را برپا کنند. ایزدیان در عید چندین مراسم ویژه دارند که از جمله عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مقدسترین مکان در جهان هستی نزد ایزدیان لالش است. زیرا علاوه بر محل دفن شیخ عدی بنیانگذار آئین ایزدی، ابولبرکات و سایر مشایخ، در باور آنها خداوند در روز قیامت در این وادی نزول میکند و نیز ملک طاوس برای اولین بار در چهارشنبه در این مکان هبوط کرد. لالش درهای در استان دهوک در شمال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است که در شصت کیلومتری شمال غربی شهر موصل و ده کیلومتری شهرستان شیخان واقع شده است. ایزدیان به جشن و سرور و شادمانی گرایش بسیار داشته و اعیاد متعددی دارند و مهمترین عید آنها عید کبیر یا جماعت است. این عید مصادف است با موسم زیارت و حج ایزدیان که از 14 مهر آغاز و در 21 مهر پایان میپذیرد. عید کبیر باشکوهترین و بزرگترین عید ایزدیان است و آنها از مناطق مختلف به لالش میآیند تا مراسم حج و جشن عید جماعت را برپا کنند. ایزدیان در عید چندین مراسم ویژه دارند که از جمله عبارتند از:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* غسل در چشمه زمزم یا عین البیضاء؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* غسل در چشمه زمزم یا عین البیضاء؛</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نصب تخت ایزد<ref>آورزمانی، فریدون (1397). آیین و باورهای قوم ایزدی، '''''فصلنامه هنر و تمدن شرق'''''،6(19)، بهار، ص 7-8.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نصب تخت ایزد<ref>آورزمانی، فریدون (1397). آیین و باورهای قوم ایزدی، '''''فصلنامه هنر و تمدن شرق'''''،6(19)، بهار، ص 7-8.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایزدیان در طول تاریخ با چالشها و تهدیدات بسیاری روبرو بودهاند، با این حال قتل عام و نسلکشی ایزدیها از سوی داعش در سال 2014 به عنوان بزرگترین فاجعه برای این اقلیت مذهبی در عراق معاصر محسوب میشود. در سال 2014 داعش هزاران ایزدی را در سنجار و بحزانی قتل عام کرد و ربود. بیش از شش هزار زن اسیر شدند و مردان خارج از شهر تیرباران شدند. بسیاری هم در طول محاصره کوه سنجار بر اثر کمبود آب و گرسنگی جان باختند<ref>دیپلماسی ایرانی، داعش چگونه مذهب «ایزدیها» را تغییر داد؟، (۰۴ دی ۱۳۹۶)، قابل بازیابی از: https://irdiplomacy.ir/fa/news/1973975/%D8+%D8%AF</ref>. بعد از گذشت یک دهه از قتلعام ایزدیان در سال 2014، همچنان نزدیک به 200000 ایزدی هنوز در اردوگاه ها محبوس هستند و برخی از آنها هم در تلاش برای سفر به اروپا و در جستجوی امنیت هستند. علاوه بر این، بیش از 2700 نفر از ایزدیها هنوز مفقود هستند و برخی از آنها همچنان در اسارت داعش هستند. حدود 42 هزار نفر از ایزدیها که به سنجار بازگشتهاند نیز همچنان با چالشهایی روبرو هستند. روند بازگشت ایزدیان هنوز کند است و تخریب زیرساختها و خانهها در شهرها و روستاهای سنجار و قحطانیه، عدم دسترسی به خدمات اولیه و دسترسی محدود به آب، برق، مراقبتهای بهداشتی، آموزش و پرورش و همچنین عدم وجود فرصت اشتغال از جمله موانع بازگشت آنهاست. ضمن اینکه برخی تهدیدات امنیتی و اختلافات سیاسی مانع از بازگشت ایزدیان به مناطق خود است<ref>کردپرس، زندگی ایزدیها 9 سال پس از حمله داعش، (۱ شهریور ۱۴۰۲ )، قابل بازیابی از : https://www.kurdpress.com/news/2759850</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایزدیان در طول تاریخ با چالشها و تهدیدات بسیاری روبرو بودهاند، با این حال قتل عام و نسلکشی ایزدیها از سوی داعش در سال 2014 به عنوان بزرگترین فاجعه برای این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[گروه های مذهبی و قومی عراق|</ins>اقلیت مذهبی در عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins> معاصر محسوب میشود. در سال 2014 داعش هزاران ایزدی را در سنجار و بحزانی قتل عام کرد و ربود. بیش از شش هزار زن اسیر شدند و مردان خارج از شهر تیرباران شدند. بسیاری هم در طول محاصره کوه سنجار بر اثر کمبود آب و گرسنگی جان باختند<ref>دیپلماسی ایرانی، داعش چگونه مذهب «ایزدیها» را تغییر داد؟، (۰۴ دی ۱۳۹۶)، قابل بازیابی از: https://irdiplomacy.ir/fa/news/1973975/%D8+%D8%AF</ref>. بعد از گذشت یک دهه از قتلعام ایزدیان در سال 2014، همچنان نزدیک به 200000 ایزدی هنوز در اردوگاه ها محبوس هستند و برخی از آنها هم در تلاش برای سفر به اروپا و در جستجوی امنیت هستند. علاوه بر این، بیش از 2700 نفر از ایزدیها هنوز مفقود هستند و برخی از آنها همچنان در اسارت داعش هستند. حدود 42 هزار نفر از ایزدیها که به سنجار بازگشتهاند نیز همچنان با چالشهایی روبرو هستند. روند بازگشت ایزدیان هنوز کند است و تخریب زیرساختها و خانهها در شهرها و روستاهای سنجار و قحطانیه، عدم دسترسی به خدمات اولیه و دسترسی محدود به آب، برق، مراقبتهای بهداشتی، آموزش و پرورش و همچنین عدم وجود فرصت اشتغال از جمله موانع بازگشت آنهاست. ضمن اینکه برخی تهدیدات امنیتی و اختلافات سیاسی مانع از بازگشت ایزدیان به مناطق خود است<ref>کردپرس، زندگی ایزدیها 9 سال پس از حمله داعش، (۱ شهریور ۱۴۰۲ )، قابل بازیابی از : https://www.kurdpress.com/news/2759850</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[گروه های مذهبی و قومی عراق]]؛ [[اقلیتهای دینی در عراق]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== کتابشناسی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معصومه فاریابی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادیان و مذاهب]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:سایر ادیان]]</ins></div></td></tr>
</table>Samieihttp://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=73034&oldid=prevSamiei: صفحهای تازه حاوی «ایزدیها یا یزیدیها یک دیگر از اقلیتهای دینی در [https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] هستند که در بخشهایی از استان موصل عراق استقرار دارند و در شهرهای بحزانی، بعشیقه، باغذره و بویژه در شهرهای سنجار و شیخان سکونت دارند. برخی از ایزدیها به علل شغلی...» ایجاد کرد2025-05-18T16:54:48Z<p>صفحهای تازه حاوی «ایزدیها یا یزیدیها یک دیگر از اقلیتهای دینی در [https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] هستند که در بخشهایی از استان موصل عراق استقرار دارند و در شهرهای بحزانی، بعشیقه، باغذره و بویژه در شهرهای سنجار و شیخان سکونت دارند. برخی از ایزدیها به علل شغلی...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>ایزدیها یا یزیدیها یک دیگر از اقلیتهای دینی در [https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] هستند که در بخشهایی از استان موصل عراق استقرار دارند و در شهرهای بحزانی، بعشیقه، باغذره و بویژه در شهرهای سنجار و شیخان سکونت دارند. برخی از ایزدیها به علل شغلی به شهرهای دیگر [https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] بویژه شهر بغداد مهاجرت کردند<ref>فب مار(1380). '''''تاریخ نوین عراق'''''، ترجمه محمد عباسپور، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، ص. 33.</ref>. بر اساس برخی اعتقادات، ایزدیها از اقوام باستانی ایران و شعبههایی از کردهای ایرانی هستند. آنان از اعقاب و بازماندگان کیشهای باستانی بینالنهرین و مخصوصا ایران هستند که در دوران اسلامی به حیات خویش ادامه داده و کمابیش رسوم و باورهای خود را در قالب جدید حفظ کردهاند به گونهای که در مواردی چنان با آداب و آیین اسلامی آمیخته است که برای پیروان امروزی قابل تشخیص و تفکیک نیست<ref>آورزمانی، فریدون (1397). آیین و باورهای قوم ایزدی، '''''فصلنامه هنر و تمدن شرق'''''،6(19)، بهار، ص 6.</ref>.<br />
<br />
این دین پیش از ورود اسلام وجود داشتهاست و تحت تأثیر ادیان زرتشتی و مانوی قرار گرفته و عقاید مهرپرستانه و ثنویت زرتشتی بر آن تأثیر داشتهاند. تأثیراتی از دین یهود و فرقه «نسطوری» و عقاید صوفیه (پس از اسلام) نیز در منابع برشمرده شدهاند. ایزدیها، قرنها در کوهستان حلوان و نواحی آن در عراق و سکونتگاههایی در روستاهای دورافتاده و در انزوا زیستهاند ولی برخی آنان را با نام «شیطانپرست» میشناسند، عنوانی که ایزدیها با آن مخالفند. البته با وجود آنکه در باور ایزدیها، دین آنان پیشینهای به قدمت تاریخ بشر دارد اما مورخان، کیش ایزدی را در شمار دیگر فرقههایی طبقهبندی میکنند که پس از اسلام، به نیت احیای سنتهای پیشینیان و با انگیزه حفظ و بازیافت هویت تاریخی در نقاط مختلف خاورمیانه زاییده شدند و رشد کردند؛ هرچند به اعتقاد برخی بنیانگذارانشان صوفیهای مسلمان بودند. ایزدیها تاریخ مذهب خود را به چهار هزار سال پیش میرسانند. اما به گفته پژوهشگران، کیش ایزدی در قرن چهاردهم میلادی در جنوب جلگه بینالنهرین پدید آمدهاست. آمار رسمی و مشخصی در مورد شمار ایزدیان در دست نیست، و شمار آنان در عراق، سوریه، ترکیه و قفقاز، تا پانصد هزار نفر برآورد میشود که حدود دویست هزار نفر از آنان در عراق زندگی میکند. البته تحسین سعید بیک رئیس ایزدیان معتقد است آنان در عراق بین ۶۰۰٬۰۰۰ الی ۷۰۰٬۰۰۰ نفر و در دنیا نیز حدود ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر هستند<ref>العالم، ایزدیها چه کسانی هستند؟، (18 مرداد 1393)، قابل بازیابی از:https://fa.alalam.ir/news/1621528/%D8%+%9F</ref>.<br />
<br />
مقدسترین مکان در جهان هستی نزد ایزدیان لالش است. زیرا علاوه بر محل دفن شیخ عدی بنیانگذار آئین ایزدی، ابولبرکات و سایر مشایخ، در باور آنها خداوند در روز قیامت در این وادی نزول میکند و نیز ملک طاوس برای اولین بار در چهارشنبه در این مکان هبوط کرد. لالش درهای در استان دهوک در شمال عراق است که در شصت کیلومتری شمال غربی شهر موصل و ده کیلومتری شهرستان شیخان واقع شده است. ایزدیان به جشن و سرور و شادمانی گرایش بسیار داشته و اعیاد متعددی دارند و مهمترین عید آنها عید کبیر یا جماعت است. این عید مصادف است با موسم زیارت و حج ایزدیان که از 14 مهر آغاز و در 21 مهر پایان میپذیرد. عید کبیر باشکوهترین و بزرگترین عید ایزدیان است و آنها از مناطق مختلف به لالش میآیند تا مراسم حج و جشن عید جماعت را برپا کنند. ایزدیان در عید چندین مراسم ویژه دارند که از جمله عبارتند از:<br />
<br />
* غسل در چشمه زمزم یا عین البیضاء؛<br />
* مراسم قاپاغ به معنی تیراندازی دسته جمعی و؛<br />
* نصب تخت ایزد<ref>آورزمانی، فریدون (1397). آیین و باورهای قوم ایزدی، '''''فصلنامه هنر و تمدن شرق'''''،6(19)، بهار، ص 7-8.</ref>.<br />
<br />
ایزدیان در طول تاریخ با چالشها و تهدیدات بسیاری روبرو بودهاند، با این حال قتل عام و نسلکشی ایزدیها از سوی داعش در سال 2014 به عنوان بزرگترین فاجعه برای این اقلیت مذهبی در عراق معاصر محسوب میشود. در سال 2014 داعش هزاران ایزدی را در سنجار و بحزانی قتل عام کرد و ربود. بیش از شش هزار زن اسیر شدند و مردان خارج از شهر تیرباران شدند. بسیاری هم در طول محاصره کوه سنجار بر اثر کمبود آب و گرسنگی جان باختند<ref>دیپلماسی ایرانی، داعش چگونه مذهب «ایزدیها» را تغییر داد؟، (۰۴ دی ۱۳۹۶)، قابل بازیابی از: https://irdiplomacy.ir/fa/news/1973975/%D8+%D8%AF</ref>. بعد از گذشت یک دهه از قتلعام ایزدیان در سال 2014، همچنان نزدیک به 200000 ایزدی هنوز در اردوگاه ها محبوس هستند و برخی از آنها هم در تلاش برای سفر به اروپا و در جستجوی امنیت هستند. علاوه بر این، بیش از 2700 نفر از ایزدیها هنوز مفقود هستند و برخی از آنها همچنان در اسارت داعش هستند. حدود 42 هزار نفر از ایزدیها که به سنجار بازگشتهاند نیز همچنان با چالشهایی روبرو هستند. روند بازگشت ایزدیان هنوز کند است و تخریب زیرساختها و خانهها در شهرها و روستاهای سنجار و قحطانیه، عدم دسترسی به خدمات اولیه و دسترسی محدود به آب، برق، مراقبتهای بهداشتی، آموزش و پرورش و همچنین عدم وجود فرصت اشتغال از جمله موانع بازگشت آنهاست. ضمن اینکه برخی تهدیدات امنیتی و اختلافات سیاسی مانع از بازگشت ایزدیان به مناطق خود است<ref>کردپرس، زندگی ایزدیها 9 سال پس از حمله داعش، (۱ شهریور ۱۴۰۲ )، قابل بازیابی از : https://www.kurdpress.com/news/2759850</ref>.</div>Samiei