http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86 2026-05-27T10:00:18Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86&diff=70725&oldid=prev 2025-01-29T20:34:34Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروزه، اغلب مسلمانان [[سودان]]، مالکی مذهب هستند و همان‌گونه که پیش از ‌این بیان شد، بیشتر مسلمانان‌ این سرزمین نسبت به اهل بیت عصمت و طهارت (ع) ابراز علاقه‌مندی می‌کنند و بخش قابل توجّهی از آنان، تابع فرقه‌های صوفیّه و مقیّد به آداب و رسوم آنانمی‌باشند. طریقت‌های مختلف صوفیّه در سراسر‌این کشور حضور دارند و از نفوذ فوق العاده‌ای برخوردارند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروزه، اغلب مسلمانان [[سودان]]، مالکی مذهب هستند و همان‌گونه که پیش از ‌این بیان شد، بیشتر مسلمانان‌ این سرزمین نسبت به اهل بیت عصمت و طهارت (ع) ابراز علاقه‌مندی می‌کنند و بخش قابل توجّهی از آنان، تابع فرقه‌های صوفیّه و مقیّد به آداب و رسوم آنانمی‌باشند. طریقت‌های مختلف صوفیّه در سراسر‌این کشور حضور دارند و از نفوذ فوق العاده‌ای برخوردارند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باتوجّه به نقش و جایگاه قرآن کریم در [[جامعه سودان]] می‌توان‌ این کشور را سرزمین حافظان قرآن نامید. گفتنی است که بیش از پانصد هزار (500/000) نفر از سودانیان، به‌طور رسمی گواهی‌نامه حفظ کل قرآن کریم دریافت کرده‌اند. علاوه‌بر‌ این اغلب مردم [[سودان]]، به‌طور غیررسمی، بخش عمده‌ای از قرآن کریم را حفظ هستند. گفتنی است که مسلمانان [[سودان]] غالباً، از دوران کودکی و حتی قبل از ورود به مدارس رسمی، ضمن حضور در خلوه‌های قرآنی، قرائت و حفظ قرآن کریم را، آغاز می‌کنند و پس ازآن نیز، معمولاً‌، به‌طور مستمر در اوقاتی از روز و شب به تلاوت بخش‌هایی از ‌این کتاب آسمانی می‌پردازند. همچنین حضور در حلقه‌های ذکر و شرکت در نماز ‌تراویح نیز سبب گردیده که بیشتر مردم به‌طور غیر رسمی حافظ کل یا اجزایی از قرآن کریم ‌باشند وابسته فرهنگی سابق ج.ا.اـ&lt;ref name=":0"&gt;مشاهدات عینی مصطفی امیدی، وابسته فرهنگی سابق ج.ا.ا ـ خارطوم<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;معماریان، مریم، امیدی، مصطفی (1394). جامعه و فرهنگ [[سودان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، ص.95-97.</del>&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باتوجّه به نقش و جایگاه قرآن کریم در [[جامعه سودان]] می‌توان‌ این کشور را سرزمین حافظان قرآن نامید. گفتنی است که بیش از پانصد هزار (500/000) نفر از سودانیان، به‌طور رسمی گواهی‌نامه حفظ کل قرآن کریم دریافت کرده‌اند. علاوه‌بر‌ این اغلب مردم [[سودان]]، به‌طور غیررسمی، بخش عمده‌ای از قرآن کریم را حفظ هستند. گفتنی است که مسلمانان [[سودان]] غالباً، از دوران کودکی و حتی قبل از ورود به مدارس رسمی، ضمن حضور در خلوه‌های قرآنی، قرائت و حفظ قرآن کریم را، آغاز می‌کنند و پس ازآن نیز، معمولاً‌، به‌طور مستمر در اوقاتی از روز و شب به تلاوت بخش‌هایی از ‌این کتاب آسمانی می‌پردازند. همچنین حضور در حلقه‌های ذکر و شرکت در نماز ‌تراویح نیز سبب گردیده که بیشتر مردم به‌طور غیر رسمی حافظ کل یا اجزایی از قرآن کریم ‌باشند وابسته فرهنگی سابق ج.ا.اـ&lt;ref name=":0"&gt;مشاهدات عینی مصطفی امیدی، وابسته فرهنگی سابق ج.ا.ا ـ خارطوم&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[تاریخ سودان]]؛ [[ادیان در سودان]]؛ [[اسلام و مسلمانان سودان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[تاریخ سودان]]؛ [[ادیان در سودان]]؛ [[اسلام و مسلمانان سودان]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==منبع اصلی==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماریان، مریم، امیدی، مصطفی (1394). جامعه و فرهنگ [[سودان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، ص.25-30.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==نویسندگان مقاله==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مریم معماریان و مصطفی امیدی</ins></div></td></tr> </table>

Jafari http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86&diff=37593&oldid=prev 2024-05-04T17:37:45Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۳۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره چگونگی ورود اسلام به [[سودان]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </del>در طول سده‌های اوّل تا سوم هجری، اطّلاعات ‌اندکی در دست است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اغلب اسناد و مدارک موجود حکایت </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن دارند </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلام و مسلمانان عرب </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهه چهارم نخستین قرن هجری شمسی[V]، به </del>[[سودان]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وارد </del>شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‌اند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امّا، حاکمان‌ایوبی که در اواسط قرن چهارم هجری، در </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصر</del>]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، روی کار آمدند کوشیدند </del>تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقه «نوبه»(بخشی از سودان کنونی) </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به تصرّف خویش درآورند. صلاح الدّین‌ایوبی، </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرن ششم هجری، لشگریان مسلمان را تجهیز و برای </del>تصرّف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سودان]]، به سوی‌ این سرزمین، روانه کرد. ولی حکومت‌های سه گانه مسیحی مملکت «نوباطیان»، مملکت «مغره» </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملکت «علوه»ـ با‌ایستادگی در برابر حملات مسلمانان‌ایوبی، آنها را به شکست و عقب نشینی واداشتند و حتّی، بخش‌هایی از جنوب </del>[[مصر]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز، </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصرّف مملکت‌های نوبه‌ای درآمد. دیری نپایید که صلاح الدّین‌ایوبی، با نَبَردی دیگر </del>در سال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1170م</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(برابر با 549هـ</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ش) نیروهای مملکت‌های نوبه‌ای را از سرزمین [[مصر]] بیرون راند و با ادامه حملات، به دوره حکومت هر سه مملکت نوبه‌ای مسیحی، پایان بخشید</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره چگونگی ورود اسلام به [[سودان]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و گسترش آن سرزمین، </ins>در طول سده‌های اوّل تا سوم هجری، اطّلاعات ‌اندکی در دست است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":1"&gt;برگرفته از: 2013, https://sudan.sd/sudanhistory.php?lang=ar&lt;/ref&gt;</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروهی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشگران بر‌ این باورند </ins>که از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدر اسلام، برخی از ساکنان </ins>[[سودان]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسلمان بوده‌اند  و در دوره‌ ایوبیان، موجبات گسترش فرهنگ اسلامی‌ و عربی سرزمین، بیش از پیش، فراهم </ins>شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براساس نظر برخی تاریخ نگاران، </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصریان و شاهکارهای ادب فارسی|مصریان</ins>]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باستان </ins>تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آبشار چهارم رود نیل </ins>را در تصرّف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خود داشته‌اند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با فتح </ins>[[مصر]] به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دست مسلمانان </ins>در سال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۰ هجرى اعراب مهاجر به‌این منطقه راه یافتند&lt;ref name=":2"&gt;برگرفته از:  2013 , https://iraninstitute</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">com/html/history</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">htm&lt;/ref&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با ورود اسلام به </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سودان</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم‌ این سرزمین، به‌ این‌ ایین یکتاپرستی روی آوردند و زبان عربی را نیز، به‌عنوان زبان رایج برگزیدند. هر چند که با پیروزی مسلمانان، حکومت‌های مسیحی، سقوط کردند ولی مسلمانان عرب با مسیحیان ساکن در </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سودان</del>]]، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک پیمان صلح باعنوان قرارداد «البقت» یا «معاهده نوبه» بستند تا از حمله و تجاوز </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکدیگر دست بردارند. در متنِ‌ این پیمان، برای انجام فرایض و شعائر دینی مسلمانان، بر ساخت مسجدی در شهر «دُنقُلا»، تأکید شده است. همین امر، نظرِ آن دسته از پژوهشگران را تقویت می‌کند که معتقدند از صدر اسلام، برخی از ساکنان </del>[[سودان]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسلمان بوده‌اند و در دوره‌ ایوبیان، موجبات گسترش فرهنگ اسلامی‌و عربی سرزمین، بیش از پیش، فراهم شده است.</del>‌ این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صاحب نظران بر آن باورند که «معاهده نوبه» زمینه حضور گسترده‌تر مسلمانانِ عرب در </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سودان</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را مساعد کرده و راه اعتراض مسیحیان </del>به‌ این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موضوع را بسته و به درگیری‌های خونین بین آنها پایان بخشیده </del>است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه‌هایی از مسلمانان عرب، از طریق دریای سُرخ از سرزمین‌های «نجد» و «تهامه» ـ واقع در شبه جزیره عربستان ـ  و مناطق ش</ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مالی</ins>]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفریقا مانند </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تونس</ins>]]، به [[سودان]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمده‌‌اند، ولی تعداد </ins>‌ این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه‌ها در مقابل مسلمانانی که </ins>از [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصر</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </ins>به‌ این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمین وارد شده‌اند کمتر بوده </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه‌های دیگری از مسلمانان عرب نیز، از طریق دریای سُرخ از سرزمین‌های «نجد» و «تهامه» ـ واقع در شبه جزیره عربی و مناطق ش[[مالی]] آفریقا مانند [[تونس]]، </del>به [[سودان]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمده‌اند ولی تعداد‌ </del>این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه‌ها </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقابل مسلمانانی که از </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصر</del>]]، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌ این سرزمین وارد شده‌اند کمتر بوده است</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به هر حال، با ورود اسلام </ins>به [[سودان]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم‌ این سرزمین، به </ins>این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‌آیین یکتاپرستی روی آوردند و زبان عربی را نیز، به‌عنوان زبان رایج برگزیدند و </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقیقت، مهاجرت مسلمانان به </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سودان</ins>]]، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موجب تقویت فرهنگ اسلامی‌ و عربی کشور شد&lt;ref name=":1" /&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهاجرت مسلمانان </del>به [[سودان]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، موجب تقویت فرهنگ اسلامی‌و عربی کشور </del>شد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین مملکت عربی در </del>[[سودان]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، پس </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فروپاشی مملکت «علوه» </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تسلّط مسلمانان بر «سوبا»</del>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">VI</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال 1450م</del>. (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برابر با 829هـ</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ش</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شکل گرفت </del>و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دنبال </del>آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملکت «فونج» (مملکة الفونج) </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«سنّار» تأسیس گردید</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملکت «فونج»، تا سال 1504م</del>. (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برابر با 883هـ</del>.ش) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقه تحت حاکمیّت </del>خود را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تا آبشار دوم رود نیل در نزدیکی «اسوان» </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهری در مصر</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گسترش </del>داد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سپس </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال 1560م</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(برابر با 939هـ</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ش) مملکت عربی «تقلی» </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقه «نوبه» </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملکت «فور» (مملکة الفور) </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارفور (غرب </del>[[سودان]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) تأسیس شد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلام توسط بازرگانان و بادیه‌نشینان، در مناطق مختلف </del>[[سودان]]، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گسترش یافت. دوره، مملکت‌های سه گانه یادشده، </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نفوذِ دانشمندان مسلمان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رهبران </del>طریقت‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صوفیه، برای گسترش هرچه بیشتر اسلام، بهره جُستند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تا قبل از ورود نیروهای مصری </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عثمانی </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال 1821م</del>. (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برابر با 1200هـ</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ش) حکومت‌های سه گانه فوق، در سرزمین </del>[[سودان]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاکم بوده ‌اند</del>&lt;ref name=":<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12</del>"&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگرفته از 2013,https://sudan</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sd/sudanhistory</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">php</del>&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;معماریان، مریم، امیدی، مصطفی (1394). جامعه و فرهنگ [[سودان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص26</del>&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ادامه تسلّط حکومت خلفا، در زمان فرمانروایان بنى عباس </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مناطق مرکزى و جنوبى </ins>[[سودان]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لشگرکشى‌هاى بى‌نتیجه‌اى </ins>شد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(سال ۲۴۰ هجرى). بعد از آن با ظهور خلافت فاطمى در [[مصر]] (سال 358 هجرى) [[سودان]] تحت نفوذ خلفاى فاطمى [[مصر]] قرار گرفت. با تضعیف حکومت فاطمیان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آغاز حکومت «صلاح الدّین‌ایوبى» سیاهان </ins>[[سودان]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شورش کردند و صلاح الدّین ‌این شورش را فرو نشاند. با انقراض‌ ایوبیان، ممالیک قدرت گرفتند (سال ۶۴۷ هجرى قمری ) و بر بخش‌های  مهمى </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سودان]] مسلّط شدند. سرانجام با ظهور امپراتورى عثمانى سرزمین [[سودان]] نیز مورد هجوم‌ترکان عثمانى قرار گرفت.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در سال‌هاى بعد که محمّدعلى پاشا، به اوج قدرت رسیده بود، براى دیدار </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مذاکره با پادشاهان محلّى به [</ins>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سودان</ins>]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] رفت و براى نخستین بار نیروى دریایى عثمانى وارد نیل سفید شد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرانجام امپراتور عثمانى طى فرمانى </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ ۱۳ فوریه ۱۸۴۱م</ins>. (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">24بهمن ماه 1220هـ.ش، ۲۱ ذی الحجه ۱۲۵۶ هـ</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ق</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت ولایات «نوبه»، «دارفور»، «کُردُفان» </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«سنّار» را مادام‌العمر </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمّدعلى پاشا واگذار کرد و بعد از </ins>آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ، سودان جزئى از کشور مصر به‌شمار رفت.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعد از تسلّط بریتانیا بر سرزمین [[مصر]]، [[سودان]] نیز عملاً مستعمره انگلستان شد. ولى از سوى خدیو [[مصر]] همیشه نماینده‌اى باعنوان حاکم یا استاندار در [[خارطوم]] مستقر بود.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دوره حکومت‌ترکان عثمانی و [[مصریان و شاهکارهای ادب فارسی|مصریان]] بر [[سودان]] تعداد طریقت‌های صوفیّه در‌این سرزمین افزایش یافت و نقش آنان پررنگ‌تر شد. دراین دوره، پیروان طریقت‌های صوفیّه‌، به رهبری محمّد احمد المهدى[I] نقش مهمی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبارزه با حکومت‌ ترکان و [[مصریان و شاهکارهای ادب فارسی|مصریان]]، ‌ایفا کردند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی، یک صوفی سودانی و یکی از مدعیان معروف مهدویت بود که  در شعبان 1298هـ</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ق </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1260هـ.</ins>.ش) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعالیت مبارزاتی </ins>خود را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آغازکرد و پیروان او </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دراویش</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آماده جهاد شدند. «رؤوف پاشا» حاکم مصرى [[سودان]] براى مهارکردن شورش دراویش او را به [[خارطوم]] فراخواند. ولی مهدى دعوت او را نپذیرفت و با ادامه مبارزه سپاهى را که براى دستگیرى وی فرستاده بودند، شکست </ins>داد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنگاه دولت [[مصر]] سپاه مجهّزى را به فرماندهى ژنرال «جیگلر پاشا» به جنگ او فرستاد و جیگلر با پنجاه هزار سپاه سودانى، شکست خورد. سپاه دیگرى هم که به فرماندهى ژنرال هیکس برای سرکوب مهدی سودانی و یارانش روانه شده بود، نتوانست کاری از پیش ببرد. مهدى سودانی، بعد از پیروزى‌هاى پیاپى به مرکز [[سودان]] حمله کرد که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثر آن، «ژنرال گوردون» حاکم انگلیسى [[خارطوم]] کشته شد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدین‌ترتیب مهدى بر سراسر [[سودان]] مسلّط گردید</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فتح [[خارطوم]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال ۱۳۰۲ هجرى قمرى روى داد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‌اندکى بعد مهدى براثر بیمارى تیفوس یا آبله درگذشت.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره حکومت دوگانه بر </ins>[[سودان]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، عموم مردم ‌این کشور، طریقت‌های صوفیّه را پناهگاهی در برابر هجوم استعمارگران </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگ‌های بیگانه می‌دانستند. براین اساس تعداد پیروان ‌این طریقت‌ها روی به فزونی نهاد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امروزه، اغلب مسلمانان </ins>[[سودان]]، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مالکی مذهب هستند و همان‌گونه که پیش از ‌این بیان شد، بیشتر مسلمانان‌ این سرزمین نسبت به اهل بیت عصمت و طهارت (ع) ابراز علاقه‌مندی می‌کنند و بخش قابل توجّهی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنان، تابع فرقه‌های صوفیّه و مقیّد به آداب </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسوم آنانمی‌باشند. </ins>طریقت‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مختلف صوفیّه در سراسر‌این کشور حضور دارند و از نفوذ فوق العاده‌ای برخوردارند</ins>.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باتوجّه به نقش </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جایگاه قرآن کریم </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جامعه سودان]] می‌توان‌ این کشور را سرزمین حافظان قرآن نامید</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گفتنی است که بیش از پانصد هزار </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">500/000) نفر از سودانیان، به‌طور رسمی گواهی‌نامه حفظ کل قرآن کریم دریافت کرده‌اند. علاوه‌بر‌ این اغلب مردم [[سودان]]، به‌طور غیررسمی، بخش عمده‌ای از قرآن کریم را حفظ هستند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گفتنی است که مسلمانان </ins>[[سودان]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غالباً، از دوران کودکی و حتی قبل از ورود به مدارس رسمی، ضمن حضور در خلوه‌های قرآنی، قرائت و حفظ قرآن کریم را، آغاز می‌کنند و پس ازآن نیز، معمولاً‌، به‌طور مستمر در اوقاتی از روز و شب به تلاوت بخش‌هایی از ‌این کتاب آسمانی می‌پردازند. همچنین حضور در حلقه‌های ذکر و شرکت در نماز ‌تراویح نیز سبب گردیده که بیشتر مردم به‌طور غیر رسمی حافظ کل یا اجزایی از قرآن کریم ‌باشند وابسته فرهنگی سابق ج.ا.اـ</ins>&lt;ref name=":<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">0</ins>"&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشاهدات عینی مصطفی امیدی، وابسته فرهنگی سابق ج</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ا</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ا ـ خارطوم</ins>&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;معماریان، مریم، امیدی، مصطفی (1394). جامعه و فرهنگ [[سودان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص.95-97.</ins>&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[تاریخ سودان]]؛ [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ دوره باستان </del>سودان]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[تاریخ سودان]]؛ [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادیان در سودان]]؛ [[اسلام و مسلمانان </ins>سودان]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td></tr> </table>

Samiei http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86&diff=37219&oldid=prev 2024-05-04T00:23:01Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۰:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره چگونگی ورود اسلام به [[سودان]]، در طول سده‌های اوّل تا سوم هجری، اطّلاعات ‌اندکی در دست است. اغلب اسناد و مدارک موجود حکایت از آن دارند که اسلام و مسلمانان عرب از دهه چهارم نخستین قرن هجری شمسی[V]، به [[سودان]] وارد شده ‌اند. امّا، حاکمان‌ایوبی که در اواسط قرن چهارم هجری، در [[مصر]]، روی کار آمدند کوشیدند تا منطقه «نوبه»(بخشی از سودان کنونی) را به تصرّف خویش درآورند. صلاح الدّین‌ایوبی، در قرن ششم هجری، لشگریان مسلمان را تجهیز و برای تصرّف [[سودان]]، به سوی‌ این سرزمین، روانه کرد. ولی حکومت‌های سه گانه مسیحی مملکت «نوباطیان»، مملکت «مغره» و مملکت «علوه»ـ با‌ایستادگی در برابر حملات مسلمانان‌ایوبی، آنها را به شکست و عقب نشینی واداشتند و حتّی، بخش‌هایی از جنوب [[مصر]] نیز، به تصرّف مملکت‌های نوبه‌ای درآمد. دیری نپایید که صلاح الدّین‌ایوبی، با نَبَردی دیگر در سال 1170م. (برابر با 549هـ.ش) نیروهای مملکت‌های نوبه‌ای را از سرزمین [[مصر]] بیرون راند و با ادامه حملات، به دوره حکومت هر سه مملکت نوبه‌ای مسیحی، پایان بخشید.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره چگونگی ورود اسلام به [[سودان]]، در طول سده‌های اوّل تا سوم هجری، اطّلاعات ‌اندکی در دست است. اغلب اسناد و مدارک موجود حکایت از آن دارند که اسلام و مسلمانان عرب از دهه چهارم نخستین قرن هجری شمسی[V]، به [[سودان]] وارد شده ‌اند. امّا، حاکمان‌ایوبی که در اواسط قرن چهارم هجری، در [[مصر]]، روی کار آمدند کوشیدند تا منطقه «نوبه»(بخشی از سودان کنونی) را به تصرّف خویش درآورند. صلاح الدّین‌ایوبی، در قرن ششم هجری، لشگریان مسلمان را تجهیز و برای تصرّف [[سودان]]، به سوی‌ این سرزمین، روانه کرد. ولی حکومت‌های سه گانه مسیحی مملکت «نوباطیان»، مملکت «مغره» و مملکت «علوه»ـ با‌ایستادگی در برابر حملات مسلمانان‌ایوبی، آنها را به شکست و عقب نشینی واداشتند و حتّی، بخش‌هایی از جنوب [[مصر]] نیز، به تصرّف مملکت‌های نوبه‌ای درآمد. دیری نپایید که صلاح الدّین‌ایوبی، با نَبَردی دیگر در سال 1170م. (برابر با 549هـ.ش) نیروهای مملکت‌های نوبه‌ای را از سرزمین [[مصر]] بیرون راند و با ادامه حملات، به دوره حکومت هر سه مملکت نوبه‌ای مسیحی، پایان بخشید.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ورود اسلام به [[سودان]] مردم‌ این سرزمین، به‌ این‌ ایین یکتاپرستی روی آوردند و زبان عربی را نیز، به‌عنوان زبان رایج برگزیدند. هر چند که با پیروزی مسلمانان، حکومت‌های مسیحی، سقوط کردند ولی مسلمانان عرب با مسیحیان ساکن در [[سودان]]، یک پیمان صلح باعنوان قرارداد «البقت» یا «معاهده نوبه» بستند تا از حمله و تجاوز به یکدیگر دست بردارند . در متنِ‌ این پیمان، برای انجام فرایض و شعائر دینی مسلمانان، بر ساخت مسجدی در شهر «دُنقُلا»، تأکید شده است. همین امر، نظرِ آن دسته از پژوهشگران را تقویت می‌کند که معتقدند از صدر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلام ، </del>برخی از ساکنان [[سودان]] مسلمان بوده‌اند و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره‌ایوبیان، </del>موجبات گسترش فرهنگ اسلامی‌و عربی سرزمین، بیش از پیش، فراهم شده است.‌ این گروه از صاحب نظران بر آن باورند که «معاهده نوبه» زمینه حضور گسترده‌تر مسلمانانِ عرب در [[سودان]] را مساعد کرده و راه اعتراض مسیحیان به‌ این موضوع را بسته و به درگیری‌های خونین بین آنها پایان بخشیده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ورود اسلام به [[سودان]] مردم‌ این سرزمین، به‌ این‌ ایین یکتاپرستی روی آوردند و زبان عربی را نیز، به‌عنوان زبان رایج برگزیدند. هر چند که با پیروزی مسلمانان، حکومت‌های مسیحی، سقوط کردند ولی مسلمانان عرب با مسیحیان ساکن در [[سودان]]، یک پیمان صلح باعنوان قرارداد «البقت» یا «معاهده نوبه» بستند تا از حمله و تجاوز به یکدیگر دست بردارند. در متنِ‌ این پیمان، برای انجام فرایض و شعائر دینی مسلمانان، بر ساخت مسجدی در شهر «دُنقُلا»، تأکید شده است. همین امر، نظرِ آن دسته از پژوهشگران را تقویت می‌کند که معتقدند از صدر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلام، </ins>برخی از ساکنان [[سودان]] مسلمان بوده‌اند و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره‌ ایوبیان، </ins>موجبات گسترش فرهنگ اسلامی‌و عربی سرزمین، بیش از پیش، فراهم شده است.‌ این گروه از صاحب نظران بر آن باورند که «معاهده نوبه» زمینه حضور گسترده‌تر مسلمانانِ عرب در [[سودان]] را مساعد کرده و راه اعتراض مسیحیان به‌ این موضوع را بسته و به درگیری‌های خونین بین آنها پایان بخشیده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گروه‌های دیگری از مسلمانان عرب نیز، از طریق دریای سُرخ از سرزمین‌های «نجد» و «تهامه» ـ واقع در شبه جزیره عربی و مناطق ش[[مالی]] آفریقا مانند [[تونس]]، به [[سودان]] آمده‌اند ولی تعداد‌ این گروه‌ها در مقابل مسلمانانی که از [[مصر]]، به‌ این سرزمین وارد شده‌اند کمتر بوده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گروه‌های دیگری از مسلمانان عرب نیز، از طریق دریای سُرخ از سرزمین‌های «نجد» و «تهامه» ـ واقع در شبه جزیره عربی و مناطق ش[[مالی]] آفریقا مانند [[تونس]]، به [[سودان]] آمده‌اند ولی تعداد‌ این گروه‌ها در مقابل مسلمانانی که از [[مصر]]، به‌ این سرزمین وارد شده‌اند کمتر بوده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهاجرت مسلمانان به [[سودان]]، موجب تقویت فرهنگ اسلامی‌و عربی کشور شد و نخستین مملکت عربی در [[سودان]]، پس از فروپاشی مملکت «علوه» و تسلّط مسلمانان بر «سوبا»[VI]، در سال 1450م. (برابر با 829هـ.ش) شکل گرفت و به دنبال آن مملکت «فونج» (مملکة الفونج) در «سنّار» تأسیس گردید. مملکت «فونج»، تا سال 1504م. (برابر با 883هـ.ش) منطقه تحت حاکمیّت خود را تا آبشار دوم رود نیل در نزدیکی «اسوان» (شهری در مصر) گسترش داد. سپس در سال 1560م. (برابر با 939هـ.ش) مملکت عربی «تقلی» در منطقه «نوبه» و مملکت «فور» (مملکة الفور) در دارفور (غرب [[سودان]]) تأسیس شد و اسلام توسط بازرگانان و بادیه‌نشینان، در مناطق مختلف [[سودان]]، گسترش یافت. دوره، مملکت‌های سه گانه یادشده، از نفوذِ دانشمندان مسلمان و رهبران طریقت‌های صوفیه، برای گسترش هرچه بیشتر اسلام، بهره جُستند. تا قبل از ورود نیروهای مصری و عثمانی در سال 1821م. (برابر با 1200هـ.ش) حکومت‌های سه گانه فوق، در سرزمین [[سودان]] حاکم بوده ‌اند&lt;ref name=":<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>"&gt;برگرفته از 2013,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;nowiki&gt;</del>https://sudan.sd/sudanhistory.php<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">?lang=ar&lt;/nowiki&gt;</del>&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;معماریان، مریم، امیدی، مصطفی (1394). جامعه و فرهنگ [[سودان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، ص26&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهاجرت مسلمانان به [[سودان]]، موجب تقویت فرهنگ اسلامی‌و عربی کشور شد و نخستین مملکت عربی در [[سودان]]، پس از فروپاشی مملکت «علوه» و تسلّط مسلمانان بر «سوبا»[VI]، در سال 1450م. (برابر با 829هـ.ش) شکل گرفت و به دنبال آن مملکت «فونج» (مملکة الفونج) در «سنّار» تأسیس گردید. مملکت «فونج»، تا سال 1504م. (برابر با 883هـ.ش) منطقه تحت حاکمیّت خود را تا آبشار دوم رود نیل در نزدیکی «اسوان» (شهری در مصر) گسترش داد. سپس در سال 1560م. (برابر با 939هـ.ش) مملکت عربی «تقلی» در منطقه «نوبه» و مملکت «فور» (مملکة الفور) در دارفور (غرب [[سودان]]) تأسیس شد و اسلام توسط بازرگانان و بادیه‌نشینان، در مناطق مختلف [[سودان]]، گسترش یافت. دوره، مملکت‌های سه گانه یادشده، از نفوذِ دانشمندان مسلمان و رهبران طریقت‌های صوفیه، برای گسترش هرچه بیشتر اسلام، بهره جُستند. تا قبل از ورود نیروهای مصری و عثمانی در سال 1821م. (برابر با 1200هـ.ش) حکومت‌های سه گانه فوق، در سرزمین [[سودان]] حاکم بوده ‌اند&lt;ref name=":<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12</ins>"&gt;برگرفته از 2013,https://sudan.sd/sudanhistory.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;معماریان، مریم، امیدی، مصطفی (1394). جامعه و فرهنگ [[سودان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، ص26&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[تاریخ سودان]]؛ [[تاریخ دوره باستان سودان]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[تاریخ سودان]]؛ [[تاریخ دوره باستان سودان]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td></tr> </table>

Samiei http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86&diff=36995&oldid=prev 2024-05-03T17:16:35Z

<p>The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۱۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;small&gt;[V] - در برخی اسناد تاریخی، زمان  ورود اسلام به سودان، سال 31 هـ.ش نوشته شده است.&lt;/small&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;small&gt;[V] - در برخی اسناد تاریخی، زمان  ورود اسلام به سودان، سال 31 هـ.ش نوشته شده است.&lt;/small&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;small&gt;[VI] - شهری در جنوب خارطوم که پایتخت مملکت «علوه» بوده است.&lt;/small&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;small&gt;[VI] - شهری در جنوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خارطوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که پایتخت مملکت «علوه» بوده است.&lt;/small&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td></tr> </table>

127.0.0.1 http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86&diff=36728&oldid=prev 2024-05-02T12:25:01Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </del>ورود اسلام به [[سودان]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره چگونگی </ins>ورود اسلام به [[سودان]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، در طول سده‌های اوّل تا سوم هجری، اطّلاعات ‌اندکی در دست است. اغلب اسناد و مدارک موجود حکایت از آن دارند که اسلام و مسلمانان عرب از دهه چهارم نخستین قرن هجری شمسی[V]، به [[سودان]] وارد شده ‌اند. امّا، حاکمان‌ایوبی که در اواسط قرن چهارم هجری، در [[مصر]]، روی کار آمدند کوشیدند تا منطقه «نوبه»(بخشی از سودان کنونی) را به تصرّف خویش درآورند. صلاح الدّین‌ایوبی، در قرن ششم هجری، لشگریان مسلمان را تجهیز و برای تصرّف [[سودان]]، به سوی‌ این سرزمین، روانه کرد. ولی حکومت‌های سه گانه مسیحی مملکت «نوباطیان»، مملکت «مغره» و مملکت «علوه»ـ با‌ایستادگی در برابر حملات مسلمانان‌ایوبی، آنها را به شکست و عقب نشینی واداشتند و حتّی، بخش‌هایی از جنوب [[مصر]] نیز، به تصرّف مملکت‌های نوبه‌ای درآمد. دیری نپایید که صلاح الدّین‌ایوبی، با نَبَردی دیگر در سال 1170م. (برابر با 549هـ.ش) نیروهای مملکت‌های نوبه‌ای را از سرزمین [[مصر]] بیرون راند و با ادامه حملات، به دوره حکومت هر سه مملکت نوبه‌ای مسیحی، پایان بخشید.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره چگونگی </del>ورود اسلام به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سودان، در طول سده‌های اوّل تا سوم هجری، اطّلاعات ‌اندکی در دست است</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اغلب اسناد و مدارک موجود حکایت از آن دارند </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلام و </del>مسلمانان عرب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از دهه چهارم نخستین قرن هجری شمسی</del>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">15</del>]، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به سودان وارد شده ‌اند. امّا، حاکمان‌ایوبی که در اواسط قرن چهارم هجری، در مصر، روی کار آمدند کوشیدند </del>تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقه «نوبه»[16] را </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصرّف خویش درآورند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صلاح الدّین‌ایوبی، </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرن ششم هجری، لشگریان مسلمان را تجهیز و </del>برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصرّف سودان، به سوی‌ این سرزمین، روانه کرد. ولی حکومت‌های سه گانه مسیحیـ مملکت «نوباطیان»، مملکت «مغره» </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملکت «علوه»ـ با‌ایستادگی </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برابر حملات مسلمانان‌ایوبی، آنها </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به شکست و عقب نشینی واداشتند و حتّی، بخش‌هایی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوب </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصر</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز، به تصرّف مملکت‌های نوبه‌ای درآمد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیری نپایید </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صلاح الدّین‌ایوبی، با نَبَردی دیگر </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال 1170م. (برابر با 549هـ.ش) نیروهای مملکت‌های نوبه‌ای </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از سرزمین مصر بیرون راند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با ادامه حملات، </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره حکومت هر سه مملکت نوبه‌ای مسیحی، </del>پایان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشید</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با </ins>ورود اسلام به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سودان]] مردم‌ این سرزمین، به‌ این‌ ایین یکتاپرستی روی آوردند و زبان عربی را نیز، به‌عنوان زبان رایج برگزیدند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هر چند </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با پیروزی مسلمانان، حکومت‌های مسیحی، سقوط کردند ولی </ins>مسلمانان عرب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با مسیحیان ساکن در [</ins>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سودان]</ins>]، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک پیمان صلح باعنوان قرارداد «البقت» یا «معاهده نوبه» بستند </ins>تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از حمله و تجاوز </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکدیگر دست بردارند </ins>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متنِ‌ این پیمان، </ins>برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انجام فرایض </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شعائر دینی مسلمانان، بر ساخت مسجدی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهر «دُنقُلا»، تأکید شده است. همین امر، نظرِ آن دسته از پژوهشگران </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقویت می‌کند که معتقدند از صدر اسلام ، برخی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساکنان </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سودان</ins>]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسلمان بوده‌اند و در دوره‌ایوبیان، موجبات گسترش فرهنگ اسلامی‌و عربی سرزمین، بیش از پیش، فراهم شده است</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‌ این گروه از صاحب نظران بر آن باورند </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«معاهده نوبه» زمینه حضور گسترده‌تر مسلمانانِ عرب </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سودان]] را مساعد کرده و راه اعتراض مسیحیان به‌ این موضوع </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسته </ins>و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درگیری‌های خونین بین آنها </ins>پایان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشیده است</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با ورود اسلام به سودان مردم‌ این سرزمین، به‌ این‌ایین یکتاپرستی روی آوردند و زبان عربی را نیز، به‌عنوان زبان رایج برگزیدند. هر چند که با پیروزی مسلمانان، حکومت‌های مسیحی، سقوط کردند ولی </del>مسلمانان عرب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با مسیحیان ساکن </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سودان، یک پیمان صلح باعنوان قرارداد «البقت» یا «معاهده نوبه» بستند تا از حمله </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تجاوز </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکدیگر دست بردارند . در متنِ‌ </del>این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیمان، برای انجام فرایض و شعائر دینی مسلمانان، بر ساخت مسجدی </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهر «دُنقُلا»، تأکید شده است. همین امر، نظرِ آن دسته از پژوهشگران را تقویت می‌کند </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معتقدند </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدر اسلام </del>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی از ساکنان سودان مسلمان بوده‌اند    و در دوره‌ایوبیان، موجبات گسترش فرهنگ اسلامی‌و عربی سرزمین، بیش از پیش، فراهم شده است.‌ این گروه از صاحب نظران بر آن باورند که «معاهده نوبه» زمینه حضور گسترده‌تر مسلمانانِ عرب در سودان را مساعد کرده و راه اعتراض مسیحیان </del>به‌ این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موضوع را بسته و به درگیری‌های خونین بین آنها پایان بخشیده </del>است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه‌های دیگری از </ins>مسلمانان عرب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز، از طریق دریای سُرخ از سرزمین‌های «نجد» و «تهامه» ـ واقع </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شبه جزیره عربی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مناطق ش[[مالی]] آفریقا مانند [[تونس]]، </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سودان]] آمده‌اند ولی تعداد‌ </ins>این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه‌ها </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقابل مسلمانانی </ins>که از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مصر]]</ins>، به‌ این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمین وارد شده‌اند کمتر بوده </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه‌های دیگری از </del>مسلمانان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرب نیز، از طریق دریای سُرخ </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمین‌های «نجد» </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«تهامه» ـ واقع </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شبه جزیره عربیـ  </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مناطق </del>ش[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مالی</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفریقا مانند تونس، به </del>سودان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمدهاند ولی تعداد‌ این گروه‌ها </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقابل مسلمانانی که از مصر، به‌ این </del>سرزمین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وارد شده‌اند کمتر </del>بوده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهاجرت </ins>مسلمانان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به [[سودان]]، موجب تقویت فرهنگ اسلامی‌و عربی کشور شد و نخستین مملکت عربی در [[سودان]]، پس </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فروپاشی مملکت «علوه» </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تسلّط مسلمانان بر «سوبا»[VI]، </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال 1450م. (برابر با 829هـ.ش) شکل گرفت </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به دنبال آن مملکت «فونج» (مملکة الفونج) در «سنّار» تأسیس گردید. مملکت «فونج»، تا سال 1504م. (برابر با 883هـ.ش) منطقه تحت حاکمیّت خود را تا آبشار دوم رود نیل در نزدیکی «اسوان» (شهری در مصر) گسترش داد. سپس در سال 1560م. (برابر با 939هـ.</ins>ش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) مملکت عربی «تقلی» در منطقه «نوبه» و مملکت «فور» (مملکة الفور) در دارفور (غرب </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سودان</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) تأسیس شد و اسلام توسط بازرگانان و بادیه‌نشینان، در مناطق مختلف [[</ins>سودان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]، گسترش یافت. دوره، مملکت‌های سه گانه یادشده، از نفوذِ دانشمندان مسلمان و رهبران طریقت‌های صوفیه، برای گسترش هرچه بیشتر اسلام، بهره جُستند. تا قبل از ورود نیروهای مصری و عثمانی در سال 1821م. (برابر با 1200هـ.ش) حکومت‌های سه گانه فوق، </ins>در سرزمین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سودان]] حاکم </ins>بوده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‌اند&lt;ref name=":1"&gt;برگرفته از 2013,&lt;nowiki&gt;https://sudan.sd/sudanhistory.php?lang=ar&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;معماریان، مریم، امیدی، مصطفی (1394). جامعه و فرهنگ [[سودان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، ص26&lt;/ref&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهاجرت مسلمانان </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سودان، موجب تقویت فرهنگ اسلامی‌و عربی کشور شد و نخستین مملکت عربی در سودان، پس از فروپاشی مملکت «علوه» و تسلّط مسلمانان بر «سوبا»</del>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">17</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، در سال 1450م. (برابر با 829هـ.ش) شکل گرفت و به دنبال آن مملکت «فونج»</del>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">18</del>] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در «سنّار» تأسیس گردید. مملکت «فونج»، تا سال 1504م. (برابر با 883هـ.ش) منطقه تحت حاکمیّت خود را تا آبشار دوم رود نیل در نزدیکی «اسوان»[19</del>] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گسترش داد. سپس در سال 1560م. (برابر با 939هـ.ش) مملکت عربی «تقلی» در منطقه «نوبه» و مملکت «فور»</del>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">20</del>] در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارفور (غرب سودان) تأسیس شد و </del>اسلام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توسط بازرگانان و بادیه‌نشینان، در مناطق مختلف </del>سودان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گسترش یافت. دوره، مملکت‌های سه گانه یادشده، از نفوذِ دانشمندان مسلمان و رهبران طریقت‌های صوفیه، برای گسترش هرچه بیشتر اسلام، بهره جُستند. تا قبل از ورود نیروهای مصری و عثمانی در </del>سال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1821م</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(برابر با 1200هـ</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ش) حکومت‌های سه گانه فوق، </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمین سودان حاکم </del>بوده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‌اند. (2013, sudan</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sd</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sudanhistory.php?lang</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ar)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ سودان]</ins>]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛ [</ins>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ دوره باستان سودان</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== پاورقی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;small&gt;</ins>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">V</ins>] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی اسناد تاریخی، زمان  ورود </ins>اسلام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به </ins>سودان، سال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">31 هـ</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ش نوشته شده است</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/small&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;small&gt;[VI] - شهری </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوب خارطوم که پایتخت مملکت «علوه» </ins>بوده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">small&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== کتابشناسی =</ins>=</div></td></tr> </table>

Jafari http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86&diff=23532&oldid=prev 2024-03-03T12:49:09Z

<p>The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۴۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  ورود اسلام به سودان</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  ورود اسلام به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سودان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره چگونگی ورود اسلام به سودان، در طول سده‌های اوّل تا سوم هجری، اطّلاعات ‌اندکی در دست است. اغلب اسناد و مدارک موجود حکایت از آن دارند که اسلام و مسلمانان عرب از دهه چهارم نخستین قرن هجری شمسی[15]، به سودان وارد شده ‌اند. امّا، حاکمان‌ایوبی که در اواسط قرن چهارم هجری، در مصر، روی کار آمدند کوشیدند تا منطقه «نوبه»[16] را به تصرّف خویش درآورند. صلاح الدّین‌ایوبی، در قرن ششم هجری، لشگریان مسلمان را تجهیز و برای تصرّف سودان، به سوی‌ این سرزمین، روانه کرد. ولی حکومت‌های سه گانه مسیحیـ مملکت «نوباطیان»، مملکت «مغره» و مملکت «علوه»ـ با‌ایستادگی در برابر حملات مسلمانان‌ایوبی، آنها را به شکست و عقب نشینی واداشتند و حتّی، بخش‌هایی از جنوب مصر نیز، به تصرّف مملکت‌های نوبه‌ای درآمد. دیری نپایید که صلاح الدّین‌ایوبی، با نَبَردی دیگر در سال 1170م. (برابر با 549هـ.ش) نیروهای مملکت‌های نوبه‌ای را از سرزمین مصر بیرون راند و با ادامه حملات، به دوره حکومت هر سه مملکت نوبه‌ای مسیحی، پایان بخشید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره چگونگی ورود اسلام به سودان، در طول سده‌های اوّل تا سوم هجری، اطّلاعات ‌اندکی در دست است. اغلب اسناد و مدارک موجود حکایت از آن دارند که اسلام و مسلمانان عرب از دهه چهارم نخستین قرن هجری شمسی[15]، به سودان وارد شده ‌اند. امّا، حاکمان‌ایوبی که در اواسط قرن چهارم هجری، در مصر، روی کار آمدند کوشیدند تا منطقه «نوبه»[16] را به تصرّف خویش درآورند. صلاح الدّین‌ایوبی، در قرن ششم هجری، لشگریان مسلمان را تجهیز و برای تصرّف سودان، به سوی‌ این سرزمین، روانه کرد. ولی حکومت‌های سه گانه مسیحیـ مملکت «نوباطیان»، مملکت «مغره» و مملکت «علوه»ـ با‌ایستادگی در برابر حملات مسلمانان‌ایوبی، آنها را به شکست و عقب نشینی واداشتند و حتّی، بخش‌هایی از جنوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مصر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز، به تصرّف مملکت‌های نوبه‌ای درآمد. دیری نپایید که صلاح الدّین‌ایوبی، با نَبَردی دیگر در سال 1170م. (برابر با 549هـ.ش) نیروهای مملکت‌های نوبه‌ای را از سرزمین مصر بیرون راند و با ادامه حملات، به دوره حکومت هر سه مملکت نوبه‌ای مسیحی، پایان بخشید.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ورود اسلام به سودان مردم‌ این سرزمین، به‌ این‌ایین یکتاپرستی روی آوردند و زبان عربی را نیز، به‌عنوان زبان رایج برگزیدند. هر چند که با پیروزی مسلمانان، حکومت‌های مسیحی، سقوط کردند ولی مسلمانان عرب با مسیحیان ساکن در سودان، یک پیمان صلح باعنوان قرارداد «البقت» یا «معاهده نوبه» بستند تا از حمله و تجاوز به یکدیگر دست بردارند . در متنِ‌ این پیمان، برای انجام فرایض و شعائر دینی مسلمانان، بر ساخت مسجدی در شهر «دُنقُلا»، تأکید شده است. همین امر، نظرِ آن دسته از پژوهشگران را تقویت می‌کند که معتقدند از صدر اسلام ، برخی از ساکنان سودان مسلمان بوده‌اند    و در دوره‌ایوبیان، موجبات گسترش فرهنگ اسلامی‌و عربی سرزمین، بیش از پیش، فراهم شده است.‌ این گروه از صاحب نظران بر آن باورند که «معاهده نوبه» زمینه حضور گسترده‌تر مسلمانانِ عرب در سودان را مساعد کرده و راه اعتراض مسیحیان به‌ این موضوع را بسته و به درگیری‌های خونین بین آنها پایان بخشیده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ورود اسلام به سودان مردم‌ این سرزمین، به‌ این‌ایین یکتاپرستی روی آوردند و زبان عربی را نیز، به‌عنوان زبان رایج برگزیدند. هر چند که با پیروزی مسلمانان، حکومت‌های مسیحی، سقوط کردند ولی مسلمانان عرب با مسیحیان ساکن در سودان، یک پیمان صلح باعنوان قرارداد «البقت» یا «معاهده نوبه» بستند تا از حمله و تجاوز به یکدیگر دست بردارند . در متنِ‌ این پیمان، برای انجام فرایض و شعائر دینی مسلمانان، بر ساخت مسجدی در شهر «دُنقُلا»، تأکید شده است. همین امر، نظرِ آن دسته از پژوهشگران را تقویت می‌کند که معتقدند از صدر اسلام ، برخی از ساکنان سودان مسلمان بوده‌اند    و در دوره‌ایوبیان، موجبات گسترش فرهنگ اسلامی‌و عربی سرزمین، بیش از پیش، فراهم شده است.‌ این گروه از صاحب نظران بر آن باورند که «معاهده نوبه» زمینه حضور گسترده‌تر مسلمانانِ عرب در سودان را مساعد کرده و راه اعتراض مسیحیان به‌ این موضوع را بسته و به درگیری‌های خونین بین آنها پایان بخشیده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گروه‌های دیگری از مسلمانان عرب نیز، از طریق دریای سُرخ از سرزمین‌های «نجد» و «تهامه» ـ واقع در شبه جزیره عربیـ  و مناطق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شمالی </del>آفریقا مانند تونس، به سودان آمدهاند ولی تعداد‌ این گروه‌ها در مقابل مسلمانانی که از مصر، به‌ این سرزمین وارد شده‌اند کمتر بوده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گروه‌های دیگری از مسلمانان عرب نیز، از طریق دریای سُرخ از سرزمین‌های «نجد» و «تهامه» ـ واقع در شبه جزیره عربیـ  و مناطق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ش[[مالی]] </ins>آفریقا مانند تونس، به سودان آمدهاند ولی تعداد‌ این گروه‌ها در مقابل مسلمانانی که از مصر، به‌ این سرزمین وارد شده‌اند کمتر بوده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهاجرت مسلمانان به سودان، موجب تقویت فرهنگ اسلامی‌و عربی کشور شد و نخستین مملکت عربی در سودان، پس از فروپاشی مملکت «علوه» و تسلّط مسلمانان بر «سوبا»[17]، در سال 1450م. (برابر با 829هـ.ش) شکل گرفت و به دنبال آن مملکت «فونج»[18] در «سنّار» تأسیس گردید. مملکت «فونج»، تا سال 1504م. (برابر با 883هـ.ش) منطقه تحت حاکمیّت خود را تا آبشار دوم رود نیل در نزدیکی «اسوان»[19] گسترش داد. سپس در سال 1560م. (برابر با 939هـ.ش) مملکت عربی «تقلی» در منطقه «نوبه» و مملکت «فور»[20] در دارفور (غرب سودان) تأسیس شد و اسلام توسط بازرگانان و بادیه‌نشینان، در مناطق مختلف سودان، گسترش یافت. دوره، مملکت‌های سه گانه یادشده، از نفوذِ دانشمندان مسلمان و رهبران طریقت‌های صوفیه، برای گسترش هرچه بیشتر اسلام، بهره جُستند. تا قبل از ورود نیروهای مصری و عثمانی در سال 1821م. (برابر با 1200هـ.ش) حکومت‌های سه گانه فوق، در سرزمین سودان حاکم بوده ‌اند. (2013, sudan.sd/sudanhistory.php?lang=ar)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهاجرت مسلمانان به سودان، موجب تقویت فرهنگ اسلامی‌و عربی کشور شد و نخستین مملکت عربی در سودان، پس از فروپاشی مملکت «علوه» و تسلّط مسلمانان بر «سوبا»[17]، در سال 1450م. (برابر با 829هـ.ش) شکل گرفت و به دنبال آن مملکت «فونج»[18] در «سنّار» تأسیس گردید. مملکت «فونج»، تا سال 1504م. (برابر با 883هـ.ش) منطقه تحت حاکمیّت خود را تا آبشار دوم رود نیل در نزدیکی «اسوان»[19] گسترش داد. سپس در سال 1560م. (برابر با 939هـ.ش) مملکت عربی «تقلی» در منطقه «نوبه» و مملکت «فور»[20] در دارفور (غرب سودان) تأسیس شد و اسلام توسط بازرگانان و بادیه‌نشینان، در مناطق مختلف سودان، گسترش یافت. دوره، مملکت‌های سه گانه یادشده، از نفوذِ دانشمندان مسلمان و رهبران طریقت‌های صوفیه، برای گسترش هرچه بیشتر اسلام، بهره جُستند. تا قبل از ورود نیروهای مصری و عثمانی در سال 1821م. (برابر با 1200هـ.ش) حکومت‌های سه گانه فوق، در سرزمین سودان حاکم بوده ‌اند. (2013, sudan.sd/sudanhistory.php?lang=ar)</div></td></tr> </table>

127.0.0.1 http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86&diff=23277&oldid=prev 2024-03-02T19:40:13Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «  ورود اسلام به سودان درباره چگونگی ورود اسلام به سودان، در طول سده‌های اوّل تا سوم هجری، اطّلاعات ‌اندکی در دست است. اغلب اسناد و مدارک موجود حکایت از آن دارند که اسلام و مسلمانان عرب از دهه چهارم نخستین قرن هجری شمسی[15]، به سودان وارد شده ‌ا...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>  ورود اسلام به سودان<br /> <br /> درباره چگونگی ورود اسلام به سودان، در طول سده‌های اوّل تا سوم هجری، اطّلاعات ‌اندکی در دست است. اغلب اسناد و مدارک موجود حکایت از آن دارند که اسلام و مسلمانان عرب از دهه چهارم نخستین قرن هجری شمسی[15]، به سودان وارد شده ‌اند. امّا، حاکمان‌ایوبی که در اواسط قرن چهارم هجری، در مصر، روی کار آمدند کوشیدند تا منطقه «نوبه»[16] را به تصرّف خویش درآورند. صلاح الدّین‌ایوبی، در قرن ششم هجری، لشگریان مسلمان را تجهیز و برای تصرّف سودان، به سوی‌ این سرزمین، روانه کرد. ولی حکومت‌های سه گانه مسیحیـ مملکت «نوباطیان»، مملکت «مغره» و مملکت «علوه»ـ با‌ایستادگی در برابر حملات مسلمانان‌ایوبی، آنها را به شکست و عقب نشینی واداشتند و حتّی، بخش‌هایی از جنوب مصر نیز، به تصرّف مملکت‌های نوبه‌ای درآمد. دیری نپایید که صلاح الدّین‌ایوبی، با نَبَردی دیگر در سال 1170م. (برابر با 549هـ.ش) نیروهای مملکت‌های نوبه‌ای را از سرزمین مصر بیرون راند و با ادامه حملات، به دوره حکومت هر سه مملکت نوبه‌ای مسیحی، پایان بخشید.<br /> <br /> با ورود اسلام به سودان مردم‌ این سرزمین، به‌ این‌ایین یکتاپرستی روی آوردند و زبان عربی را نیز، به‌عنوان زبان رایج برگزیدند. هر چند که با پیروزی مسلمانان، حکومت‌های مسیحی، سقوط کردند ولی مسلمانان عرب با مسیحیان ساکن در سودان، یک پیمان صلح باعنوان قرارداد «البقت» یا «معاهده نوبه» بستند تا از حمله و تجاوز به یکدیگر دست بردارند . در متنِ‌ این پیمان، برای انجام فرایض و شعائر دینی مسلمانان، بر ساخت مسجدی در شهر «دُنقُلا»، تأکید شده است. همین امر، نظرِ آن دسته از پژوهشگران را تقویت می‌کند که معتقدند از صدر اسلام ، برخی از ساکنان سودان مسلمان بوده‌اند    و در دوره‌ایوبیان، موجبات گسترش فرهنگ اسلامی‌و عربی سرزمین، بیش از پیش، فراهم شده است.‌ این گروه از صاحب نظران بر آن باورند که «معاهده نوبه» زمینه حضور گسترده‌تر مسلمانانِ عرب در سودان را مساعد کرده و راه اعتراض مسیحیان به‌ این موضوع را بسته و به درگیری‌های خونین بین آنها پایان بخشیده است.<br /> <br /> گروه‌های دیگری از مسلمانان عرب نیز، از طریق دریای سُرخ از سرزمین‌های «نجد» و «تهامه» ـ واقع در شبه جزیره عربیـ  و مناطق شمالی آفریقا مانند تونس، به سودان آمدهاند ولی تعداد‌ این گروه‌ها در مقابل مسلمانانی که از مصر، به‌ این سرزمین وارد شده‌اند کمتر بوده است.<br /> <br /> مهاجرت مسلمانان به سودان، موجب تقویت فرهنگ اسلامی‌و عربی کشور شد و نخستین مملکت عربی در سودان، پس از فروپاشی مملکت «علوه» و تسلّط مسلمانان بر «سوبا»[17]، در سال 1450م. (برابر با 829هـ.ش) شکل گرفت و به دنبال آن مملکت «فونج»[18] در «سنّار» تأسیس گردید. مملکت «فونج»، تا سال 1504م. (برابر با 883هـ.ش) منطقه تحت حاکمیّت خود را تا آبشار دوم رود نیل در نزدیکی «اسوان»[19] گسترش داد. سپس در سال 1560م. (برابر با 939هـ.ش) مملکت عربی «تقلی» در منطقه «نوبه» و مملکت «فور»[20] در دارفور (غرب سودان) تأسیس شد و اسلام توسط بازرگانان و بادیه‌نشینان، در مناطق مختلف سودان، گسترش یافت. دوره، مملکت‌های سه گانه یادشده، از نفوذِ دانشمندان مسلمان و رهبران طریقت‌های صوفیه، برای گسترش هرچه بیشتر اسلام، بهره جُستند. تا قبل از ورود نیروهای مصری و عثمانی در سال 1821م. (برابر با 1200هـ.ش) حکومت‌های سه گانه فوق، در سرزمین سودان حاکم بوده ‌اند. (2013, sudan.sd/sudanhistory.php?lang=ar)</div>

Samiei