تاریخ چین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mahdi در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۱

2025-09-13T14:41:44Z

Mahdi در ‏۱۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۰

2025-08-12T15:10:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۰
خط ۱:		خط ۱:
	مردم سرزمین [[چین]] را باید جزو ملت‌هایی به شمار آورد که از آغاز دوره‌ی احساس نیاز انسان به انتقال ایده و اندیشه‌ی خود به دیگران از طرق مختلف، به فکر کشف راه‌هایی پرداخت که بتواند از طریق ثبت اندیشه‌ها، خود راجاودان سازد. گفته می‌شود که کتابت در[[چین]]~~،2000~~ سال پس از کشف و مورد استفاده قرار گرفتن علایم نوشتاری در بین‌النهرین آغاز شده است، یعنی حدود3000 سال پیش، مکتوب‌های اولیه‌ی چینی تحت عنوان جیاگووِن که در واقع حروف تصویری هستند و بر روی کاسه‌ی لاک پشت‌ها حکاکی شده‌اند، متعلق به دوران [[سلسله شانگ]] است که در قرن‌های 16 تا 11 پیش از میلاد حکمفرمایی می‌کرده‌اند. ولی چنانچه کشفیات اخیری که از منطقه‌ای به نام جیاخو به دست آمده است ازسوی دانشمندان مورد تایید قرار گیرد. تاریخ کتابت و استفاده از علایم نوشتاری انسان‌های اولیه در [[چین\|سرزمین چین]] به 8600 سال قبل برخواهد گشت که در آن صورت قدمت نوشته‌های کشف شده از جیاخو 3000سال بیشتر از آثار منطقه‌ی بین‌النهرین خواهد بود. اگرچه کشفیات منطقه‌ی جیاخو هنوز مورد توافق اکثر باستان‌شاسان قرار نگرفته و موجب مباحثات داغی بین اندیشمندان گردیده است، ولی این اختلافات و مباحثات چیزی از اهمیت و ارزش مکتوبات تاریخی به اثبات رسیده‌ی [[تاریخ دوران باستان چین\|تاریخ باستان چین]] نمی‌کاهد و بلکه تأکیدی بر جدی بودن این ایده است که فرهنگ تاریخ نویسی در[[چین]]، یکی از قدیمی‌ترین پدیده‌های جهان بوده و مردم این سرزمین جزو نخستین انسان‌هایی بوده‌اند که از علایم نوشتاری برای ثبت و انتقال پیام تاریخی خود استفاده کرده‌اند<ref name=":1">سابقی، علی محمد (1384). شهر تاریخی زیتون(چوانجو)، یادگاری از حضور ایرانیان در چین، مجله چشم انداز، شماره 19.</ref>.		مردم سرزمین [[چین]] را باید جزو ملت‌هایی به شمار آورد که از آغاز دوره‌ی احساس نیاز انسان به انتقال ایده و اندیشه‌ی خود به دیگران از طرق مختلف، به فکر کشف راه‌هایی پرداخت که بتواند از طریق ثبت اندیشه‌ها، خود راجاودان سازد. گفته می‌شود که کتابت در [[چین]]، 2000 سال پس از کشف و مورد استفاده قرار گرفتن علایم نوشتاری در بین‌النهرین آغاز شده است، یعنی حدود3000 سال پیش، مکتوب‌های اولیه‌ی چینی تحت عنوان جیاگووِن که در واقع حروف تصویری هستند و بر روی کاسه‌ی لاک پشت‌ها حکاکی شده‌اند، متعلق به دوران [[سلسله شانگ]] است که در قرن‌های 16 تا 11 پیش از میلاد حکمفرمایی می‌کرده‌اند. ولی چنانچه کشفیات اخیری که از منطقه‌ای به نام جیاخو به دست آمده است ازسوی دانشمندان مورد تایید قرار گیرد. تاریخ کتابت و استفاده از علایم نوشتاری انسان‌های اولیه در [[چین\|سرزمین چین]] به 8600 سال قبل برخواهد گشت که در آن صورت قدمت نوشته‌های کشف شده از جیاخو 3000سال بیشتر از آثار منطقه‌ی بین‌النهرین خواهد بود. اگرچه کشفیات منطقه‌ی جیاخو هنوز مورد توافق اکثر باستان‌شاسان قرار نگرفته و موجب مباحثات داغی بین اندیشمندان گردیده است، ولی این اختلافات و مباحثات چیزی از اهمیت و ارزش مکتوبات تاریخی به اثبات رسیده‌ی [[تاریخ دوران باستان چین\|تاریخ باستان چین]] نمی‌کاهد و بلکه تأکیدی بر جدی بودن این ایده است که فرهنگ تاریخ نویسی در [[چین]]، یکی از قدیمی‌ترین پدیده‌های جهان بوده و مردم این سرزمین جزو نخستین انسان‌هایی بوده‌اند که از علایم نوشتاری برای ثبت و انتقال پیام تاریخی خود استفاده کرده‌اند<ref name=":1">سابقی، علی محمد (1384). شهر تاریخی زیتون(چوانجو)، یادگاری از حضور ایرانیان در چین، مجله چشم انداز، شماره 19.</ref>.

	=== [[پیش از تاریخ چین]] ===		=== [[پیش از تاریخ چین]] ===
	[[پرونده:چین ماقبل تاریخ.jpg\|بندانگشتی\|تصویر [[چین]] ماقبل تاریخ. قابل بازیابی از https://www.etsy.com/ca/market/landscape_china]]		[[پرونده:چین ماقبل تاریخ.jpg\|بندانگشتی\|تصویر [[چین]] ماقبل تاریخ. قابل بازیابی از https://www.etsy.com/ca/market/landscape_china]]
	تاریخ اولیه‌ی [[چین]] به دلیل نبود اسناد و مدارک نوشته شده از آن دوران، قابل اطمینان نیست. این عدم اطمینان به خاطر تلاش‌های صورت گرفته در چندین قرن بعد، برای نوشتن تاریخ آن دوران، دوچندان شده است. به یک معنا، این مشکل ناشی از چندین قرن درونگرایی حاکم بر بخشی از مردم [[چین]] است که به دنبال تمایز میان واقعیت و افسانه در تاریخ این کشور ~~بوده اند~~. عصر ماقبل تاریخ [[چین]] به دو عصر حجر قدیم (پارینه سنگی) و [[عصر نوسنگی]] تقسیم می‌شود<ref name=":0">Ulrich Theobald(2000).”Chinese history”. In Online Encyclopedia on Chinese History, Literature and Art. Available for <nowiki>http://www.chinaknowledge.de/About/about.html</nowiki></ref>.		تاریخ اولیه‌ی [[چین]] به دلیل نبود اسناد و مدارک نوشته شده از آن دوران، قابل اطمینان نیست. این عدم اطمینان به خاطر تلاش‌های صورت گرفته در چندین قرن بعد، برای نوشتن تاریخ آن دوران، دوچندان شده است. به یک معنا، این مشکل ناشی از چندین قرن درونگرایی حاکم بر بخشی از مردم [[چین]] است که به دنبال تمایز میان واقعیت و افسانه در تاریخ این کشور بوده‌اند. عصر ماقبل تاریخ [[چین]] به دو عصر حجر قدیم (پارینه سنگی) و [[عصر نوسنگی]] تقسیم می‌شود<ref name=":0">Ulrich Theobald(2000).”Chinese history”. In Online Encyclopedia on Chinese History, Literature and Art. Available for <nowiki>http://www.chinaknowledge.de/About/about.html</nowiki></ref>.

	==== [[عصر نوسنگی\|عصر حجر قدیم (پارینه سنگی)]] ====		==== [[عصر نوسنگی\|عصر حجر قدیم (پارینه سنگی)]] ====
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	==== [[سلسله شانگ]] (1046-1700 پیش از میلاد) ====		==== [[سلسله شانگ]] (1046-1700 پیش از میلاد) ====
	[[پرونده:سلسله شانگ.jpg\|بندانگشتی\|سلسله شانگ. قابل بازیابی از https://www.pinterest.com/]]		[[پرونده:سلسله شانگ.jpg\|بندانگشتی\|سلسله شانگ. قابل بازیابی از https://www.pinterest.com/]]
	یافته‌های باستانشناسی شواهدی مبنی بر وجود [[سلسله شانگ\|سلسله‌ی شانگ]] در میانه‌ی 1600 تا 1046 پیش از میلاد ارایه می‌کنند که به دو دسته تقسیم می‌شوند. بخش اول از سایت‌های باستانی اِرلیگانگ (Erligang)، جِنگجو (Zhengzhou) و شانگ چِنگ (Shangcheng) متعلق به اوایل [[سلسله شانگ\|دوران شانگ]]، به دست ~~آمده اند~~. بخش دوم، متعلق به اواخر [[سلسله شانگ\|دوران شانگ]] یا اوایل یین (Yin) در اَنیانگ (Anyang)، در خِه نَن امروز که به عنوان آخرین پایتخت 9 گانه‌ی شانگ شناخته می‌شود، به دست آمده‌اند.		یافته‌های باستانشناسی شواهدی مبنی بر وجود [[سلسله شانگ\|سلسله‌ی شانگ]] در میانه‌ی 1600 تا 1046 پیش از میلاد ارایه می‌کنند که به دو دسته تقسیم می‌شوند. بخش اول از سایت‌های باستانی اِرلیگانگ (Erligang)، جِنگجو (Zhengzhou) و شانگ چِنگ (Shangcheng) متعلق به اوایل [[سلسله شانگ\|دوران شانگ]]، به دست آمده‌اند. بخش دوم، متعلق به اواخر [[سلسله شانگ\|دوران شانگ]] یا اوایل یین (Yin) در اَنیانگ (Anyang)، در خِه نَن امروز که به عنوان آخرین پایتخت 9 گانه‌ی شانگ شناخته می‌شود، به دست آمده‌اند.

	آثار مربوط به اَنیانگ، شامل قدیمی‌ترین نوشته‌های مربوط به گذشته‌های [[چین]] است که تاکنون کشف شده است، کتیبه‌هایی از سوابق فالگیری روی استخوان و یا لاک لاک‌پشت مربوط به تاریخ حدود 1200 سال پیش از میلاد. [[سلسله شانگ\|سلسله‌ی شانگ]] دارای 31 پادشاه بود و در آن دوران مردم خدایان متعددی را می‌پرستیدند که بزرگترین آن‌ها شانگدی (Shangdi) بود و بر سایر خدایان حکم‌فرمایی داشت. آن‌ها همچنین معتقد بودند که نیاکانشان پس از مرگ خداگونه شده و از خانواده‌های خود خواستار پرستش هستند.		آثار مربوط به اَنیانگ، شامل قدیمی‌ترین نوشته‌های مربوط به گذشته‌های [[چین]] است که تاکنون کشف شده است، کتیبه‌هایی از سوابق فالگیری روی استخوان و یا لاک لاک‌پشت مربوط به تاریخ حدود 1200 سال پیش از میلاد. [[سلسله شانگ\|سلسله‌ی شانگ]] دارای 31 پادشاه بود و در آن دوران مردم خدایان متعددی را می‌پرستیدند که بزرگترین آن‌ها شانگدی (Shangdi) بود و بر سایر خدایان حکم‌فرمایی داشت. آن‌ها همچنین معتقد بودند که نیاکانشان پس از مرگ خداگونه شده و از خانواده‌های خود خواستار پرستش هستند.

Mahdi در ‏۱۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۹

2025-08-12T15:09:03Z

نمایش تغییرات

Mohammad در ‏۲۲ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۱۰

2024-12-22T21:10:20Z

نمایش تغییرات

Nazanin در ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۷

2024-12-15T11:27:51Z

نمایش تغییرات

Nazanin در ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۳

2024-12-15T11:23:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۳
خط ۱۴۲:		خط ۱۴۲:
	در واکنش به شرایط نابسامان حاکم بر امپراتوری و تهدیدات خارجی، جنبشی مردمی و ملی برای تقویت چین از داخل و ایجاد نهادی اصلاحی برای مدرن سازی این کشور با تأکید بر تقویت نظامی شکل گرفت. این اصلاحات به خاطر فساد مقامات، بدبینی و نزاع داخلی خاندان امپراتوری، به زودی رو به تحلیل رفت. در نتیجه، نیروی دریایی [[چین]] در مقابل [[ژاپن]](1895-1894) متحمل شکست شد. پس از آن امپراتور گوانگ شو( Guangxu)و اصلاح طلبان، اصلاحات گسترده ای را تحت عنوان اصلاحات صد روزه(1898) آغاز کردند ولی این جنبش اصلاح طلبانه در یک کودتای نظامی به رهبری ملکه دواگِر سی شی( Dowager CiXi)و محافظه کاران به شکست انجامید.		در واکنش به شرایط نابسامان حاکم بر امپراتوری و تهدیدات خارجی، جنبشی مردمی و ملی برای تقویت چین از داخل و ایجاد نهادی اصلاحی برای مدرن سازی این کشور با تأکید بر تقویت نظامی شکل گرفت. این اصلاحات به خاطر فساد مقامات، بدبینی و نزاع داخلی خاندان امپراتوری، به زودی رو به تحلیل رفت. در نتیجه، نیروی دریایی [[چین]] در مقابل [[ژاپن]](1895-1894) متحمل شکست شد. پس از آن امپراتور گوانگ شو( Guangxu)و اصلاح طلبان، اصلاحات گسترده ای را تحت عنوان اصلاحات صد روزه(1898) آغاز کردند ولی این جنبش اصلاح طلبانه در یک کودتای نظامی به رهبری ملکه دواگِر سی شی( Dowager CiXi)و محافظه کاران به شکست انجامید.

	در آغاز قرن بیستم، جنبش محافظه کارانه‌ی ضد امپریالیستی دیگری به نام [[قیام بوکسورها در چین\|شورش بوکسورها]]، با هدف توقف سلطه‌ی غربی‌ها و [[تشکیل دولتی مسیحی در چین با حمایت مسیونرهای خارجی\|مسیونرهای مسیحی]] بر مناطق شمالی و شرقی [[چین]] آغاز شد. ملکه دواگِر با هدف تثبیت قدرت خود، از [[قیام بوکسورها در چین\|بوکسورها]] حمایت نمود و آنها تا [[پکن]] پیشروی کردند. با کشته شدن تعدادی تبعه‌ی اروپایی و [[تشکیل دولتی مسیحی در چین با حمایت مسیونرهای خارجی\|مسیونر مذهبی توسط بوکسورها]]، نیروهای 8 قدرت خارجی شامل انگلیس، [[ژاپن]]، [[آمریکا]]، [[روسیه]]، ایتالیا، آلمان، [[فرانسه]] و اتریش، با تشکیل ائتلافی نظامی، به [[پکن]] حمله کرده و شورشیان را شکست داده و غرامت‌ها و امتیازهای بیشتری به چنگ آورده و معاهدات ننگین دیگری بر [[چین]] تحمیل کردند. این شکست‌ها و تحقیرها زمینه را برای ایجاد تغییراتی گسترده تر در سیستم سیاسی و اجتماعی [[چین]] فراهم کرد<ref>سابقی، علی محمد(1392). جامعه و فرهنگ [[چین]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین الملی الهدی]، جلد 1، ص.107-133.</ref>.		در آغاز قرن بیستم، جنبش محافظه کارانه‌ی ضد امپریالیستی دیگری به نام [[قیام بوکسورها در چین\|شورش بوکسورها]]، با هدف توقف سلطه‌ی غربی‌ها و [[تشکیل دولتی مسیحی در چین با حمایت مسیونرهای خارجی\|مسیونرهای مسیحی]] بر مناطق شمالی و شرقی [[چین]] آغاز شد. ملکه دواگِر با هدف تثبیت قدرت خود، از [[قیام بوکسورها در چین\|بوکسورها]] حمایت نمود و آنها تا [[پکن]] پیشروی کردند. با کشته شدن تعدادی تبعه‌ی اروپایی و [[تشکیل دولتی مسیحی در چین با حمایت مسیونرهای خارجی\|مسیونر مذهبی توسط بوکسورها]]، نیروهای 8 قدرت خارجی شامل انگلیس، [[ژاپن]]، [[آمریکا]]، [[روسیه]]، ایتالیا، آلمان، [[فرانسه]] و اتریش، با تشکیل ائتلافی نظامی، به [[پکن]] حمله کرده و شورشیان را شکست داده و غرامت‌ها و امتیازهای بیشتری به چنگ آورده و معاهدات ننگین دیگری بر [[چین]] تحمیل کردند. این شکست‌ها و تحقیرها زمینه را برای ایجاد تغییراتی گسترده تر در سیستم سیاسی و اجتماعی [[چین]] فراهم کرد.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۱۴۹:		خط ۱۴۹:
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />

			== منبع اصلی ==
			سابقی، علی محمد(1392). جامعه و فرهنگ [[چین]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین الملی الهدی]، جلد 1، ص.107-133.

			== نویسنده مقاله ==
			علی محمد سابقی
	[[رده:تاریخ]]		[[رده:تاریخ]]

Rashid در ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۲۶

2024-09-01T21:26:27Z

Rashid در ‏۳۰ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۴۹

2024-08-30T14:49:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	مردم سرزمین [[چین]] را باید جزو ملت هایی به شمار آورد که از آغاز دوره‌ی احساس نیاز انسان به انتقال ایده و اندیشه‌ی خود به دیگران از طرق مختلف، به فکر کشف راه هایی پرداخت که بتواند از طریق ثبت اندیشه ها، خود راجاودان سازد. گفته می شود که کتابت در[[چین]]،2000سال پس از کشف و مورد استفاده قرار گرفتن علایم نوشتاری در بین النهرین آغاز شده است، یعنی حدود3000 سال پیش، مکتوب‌های اولیه‌ی چینی تحت عنوان جیاگووِن که در واقع حروف تصویری هستند و بر روی کاسه‌ی لاک پشت‌ها حکاکی شده اند، متعلق به دوران [[سلسله شانگ]] است که در قرن‌های 16 تا11پیش از میلاد حکمفرمایی می کرده اند. ولی چنانچه کشفیات اخیری که از منطقه‌ای به نام جیاخو به دست آمده است ازسوی دانشمندان مورد تایید قرار گیرد. تاریخ کتابت و استفاده از علایم نوشتاری انسان‌های اولیه در [[چین\|سرزمین چین]] به8600 سال قبل برخواهد گشت که در آن صورت قدمت نوشته‌های کشف شده از جیاخو 3000سال بیشتر از آثار منطقه‌ی بین النهرین خواهد بود. اگرچه کشفیات منطقه‌ی جیاخو هنوز مورد توافق اکثر باستان‌شاسان قرار نگرفته و موجب مباحثات داغی بین اندیشمندان گردیده است، ولی این اختلافات و مباحثات چیزی از اهمیت و ارزش مکتوبات تاریخی به اثبات رسیده‌ی [[تاریخ دوران باستان چین\|تاریخ باستان چین]] نمی کاهد و بلکه تأکیدی بر جدی بودن این ایده است که فرهنگ تاریخ نویسی در[[چین]]، یکی از قدیمی ترین پدیده‌های جهان بوده و مردم این سرزمین جزو نخستین انسان هایی بوده اند که از علایم نوشتاری برای ثبت ~~وانتقال~~ پیام تاریخی خود استفاده کرده اند<ref name=":1">سابقی، علی محمد (1384). شهر تاریخی زیتون(چوانجو)، یادگاری از حضور ایرانیان در چین، مجله چشم انداز، شماره 19.</ref>.		مردم سرزمین [[چین]] را باید جزو ملت هایی به شمار آورد که از آغاز دوره‌ی احساس نیاز انسان به انتقال ایده و اندیشه‌ی خود به دیگران از طرق مختلف، به فکر کشف راه هایی پرداخت که بتواند از طریق ثبت اندیشه ها، خود راجاودان سازد. گفته می شود که کتابت در[[چین]]،2000سال پس از کشف و مورد استفاده قرار گرفتن علایم نوشتاری در بین النهرین آغاز شده است، یعنی حدود3000 سال پیش، مکتوب‌های اولیه‌ی چینی تحت عنوان جیاگووِن که در واقع حروف تصویری هستند و بر روی کاسه‌ی لاک پشت‌ها حکاکی شده اند، متعلق به دوران [[سلسله شانگ]] است که در قرن‌های 16 تا11پیش از میلاد حکمفرمایی می کرده اند. ولی چنانچه کشفیات اخیری که از منطقه‌ای به نام جیاخو به دست آمده است ازسوی دانشمندان مورد تایید قرار گیرد. تاریخ کتابت و استفاده از علایم نوشتاری انسان‌های اولیه در [[چین\|سرزمین چین]] به8600 سال قبل برخواهد گشت که در آن صورت قدمت نوشته‌های کشف شده از جیاخو 3000سال بیشتر از آثار منطقه‌ی بین النهرین خواهد بود. اگرچه کشفیات منطقه‌ی جیاخو هنوز مورد توافق اکثر باستان‌شاسان قرار نگرفته و موجب مباحثات داغی بین اندیشمندان گردیده است، ولی این اختلافات و مباحثات چیزی از اهمیت و ارزش مکتوبات تاریخی به اثبات رسیده‌ی [[تاریخ دوران باستان چین\|تاریخ باستان چین]] نمی کاهد و بلکه تأکیدی بر جدی بودن این ایده است که فرهنگ تاریخ نویسی در[[چین]]، یکی از قدیمی ترین پدیده‌های جهان بوده و مردم این سرزمین جزو نخستین انسان هایی بوده اند که از علایم نوشتاری برای ثبت و انتقال پیام تاریخی خود استفاده کرده اند<ref name=":1">سابقی، علی محمد (1384). شهر تاریخی زیتون(چوانجو)، یادگاری از حضور ایرانیان در چین، مجله چشم انداز، شماره 19.</ref>.

	=== [[پیش از تاریخ چین]] ===		=== [[پیش از تاریخ چین]] ===
خط ۱۲۵:		خط ۱۲۵:
	[[سلسله مینگ\|سلسله‌ی مینگ]] از حکومت مرکزی قوی و پیچیده ای برخوردار بود که توانست امپراتوری را کنترل و متحد نگهدارد. نقش امپراتور، علیرغم ادعای دربار بیشتر استبدادی بود و بوروکراسی حاکم زمینه‌ی سقوط سلسله را به دلیل ناتوانی در هماهنگ شدن با تغییرات اجتماعی مورد نیاز فراهم کرد و موجب سقوطش شد.		[[سلسله مینگ\|سلسله‌ی مینگ]] از حکومت مرکزی قوی و پیچیده ای برخوردار بود که توانست امپراتوری را کنترل و متحد نگهدارد. نقش امپراتور، علیرغم ادعای دربار بیشتر استبدادی بود و بوروکراسی حاکم زمینه‌ی سقوط سلسله را به دلیل ناتوانی در هماهنگ شدن با تغییرات اجتماعی مورد نیاز فراهم کرد و موجب سقوطش شد.

	امپراتور یونگلی، مصرانه تلاش کرد تا نفوذ [[چین]] در خارج از این سرزمین را با درخواست اعزام سفیر از سوی کشورهای پیرامونی برای اعلام وفاداری به [[مینگ زی(منسیوس)، احیا کننده مکتب کنفوسیوس\|مینگ]]، به فراتر از مرزهای خود گسترش دهد. لذا یک ناوگان بزرگ دریایی، از جمله چهار کشتی باقابلیت جابه جایی 1500 تن کالا، یک ارتش مجهز با یک میلیون نیرو( برخی برآورد 9/1 میلیون هم کرده اند)، ساخته شد. ارتش [[چین]] برای مدت 20 سال [[ویتنام]] را اشغال کرد، در ~~حالیکه~~ ناوگان چینی دریاهای [[چین]] را تا اقیانوس هند پیمود و به سواحل شرق آفریقا رسید. همچنین، چینی‌ها در شرق مغولستان نفوذ کردند. چندین سفر بزرگ دریایی به نمایندگی از امپراتور به خلیج فارس و شرق آفریقا اعزام شدند. از نظر داخلی، کانال بزرگ آبی توسعه یافت و محرکی برای تجارت داخلی بود. سالانه بیش از یکصد هزار تن فولاد تولید شد. کتاب‌های زیادی با استفاده از صنعت حروف چاپی متحرک منتشر گردید. [[شهر ممنوعه پکن\|شهر ممنوعه]](کاخ امپراتوری) در [[پکن]] به شکوه و جلال کنونی رسید. در همین ایام بود که اهمیت [[چین]] جنوبی کشف و محصولات کشاورزی جدیدی بصورت گسترده کِشت و صنایعی همچون سفالگری و پارچه بافی توسعه پیدا کرد. آخرین بازسازی دیوار چین برای حفاظت از متجاوزین خارجی به مورد اجرا گذاشته شد و بیشتر قسمت‌های دیوار امروزین توسط [[سلسله مینگ\|سلسله‌ی مینگ]]<nowiki/>بازسازی و یا ساخته شد و برج‌های نگهبانی باز طراحی و در آنها توپ‌های آتشین مستقر گردید.		امپراتور یونگلی، مصرانه تلاش کرد تا نفوذ [[چین]] در خارج از این سرزمین را با درخواست اعزام سفیر از سوی کشورهای پیرامونی برای اعلام وفاداری به [[مینگ زی(منسیوس)، احیا کننده مکتب کنفوسیوس\|مینگ]]، به فراتر از مرزهای خود گسترش دهد. لذا یک ناوگان بزرگ دریایی، از جمله چهار کشتی باقابلیت جابه جایی 1500 تن کالا، یک ارتش مجهز با یک میلیون نیرو( برخی برآورد 9/1 میلیون هم کرده اند)، ساخته شد. ارتش [[چین]] برای مدت 20 سال ویتنام را اشغال کرد، در حالی‌که ناوگان چینی دریاهای [[چین]] را تا اقیانوس هند پیمود و به سواحل شرق آفریقا رسید. همچنین، چینی‌ها در شرق مغولستان نفوذ کردند. چندین سفر بزرگ دریایی به نمایندگی از امپراتور به خلیج فارس و شرق آفریقا اعزام شدند. از نظر داخلی، کانال بزرگ آبی توسعه یافت و محرکی برای تجارت داخلی بود. سالانه بیش از یکصد هزار تن فولاد تولید شد. کتاب‌های زیادی با استفاده از صنعت حروف چاپی متحرک منتشر گردید. [[شهر ممنوعه پکن\|شهر ممنوعه]](کاخ امپراتوری) در [[پکن]] به شکوه و جلال کنونی رسید. در همین ایام بود که اهمیت [[چین]] جنوبی کشف و محصولات کشاورزی جدیدی بصورت گسترده کِشت و صنایعی همچون سفالگری و پارچه بافی توسعه پیدا کرد. آخرین بازسازی دیوار چین برای حفاظت از متجاوزین خارجی به مورد اجرا گذاشته شد و بیشتر قسمت‌های دیوار امروزین توسط [[سلسله مینگ\|سلسله‌ی مینگ]]<nowiki/>بازسازی و یا ساخته شد و برج‌های نگهبانی باز طراحی و در آنها توپ‌های آتشین مستقر گردید.

	در سال 1542 میلادی، آلتان خان، خانِ خانان مغول، فعالیت‌های ایذایی خود را در مرزهای شمالی کشور آغاز کرد. در سال 1550 میلادی، ارتش او به حومه‌ی [[پکن]] رسید. لذا، امپراتوری همزمان درگیر مبارزه با راهزنان دریایی [[ژاپن]] در سواحل جنوبی هم شد. در همین ایام مرگ آورترین زلزله‌ی تاریخ نیز در سال 1556 میلادی در استان شانسی رخ داد و موجب مرگ و میر حدود 830 هزار نفر در این منطقه شد.		در سال 1542 میلادی، آلتان خان، خانِ خانان مغول، فعالیت‌های ایذایی خود را در مرزهای شمالی کشور آغاز کرد. در سال 1550 میلادی، ارتش او به حومه‌ی [[پکن]] رسید. لذا، امپراتوری همزمان درگیر مبارزه با راهزنان دریایی [[ژاپن]] در سواحل جنوبی هم شد. در همین ایام مرگ آورترین زلزله‌ی تاریخ نیز در سال 1556 میلادی در استان شانسی رخ داد و موجب مرگ و میر حدود 830 هزار نفر در این منطقه شد.

Rashid در ‏۳۰ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۴۹

2024-08-30T14:49:07Z

نمایش تغییرات

Fatemi در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۵۵

2024-07-24T18:55:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۵۵
خط ۱۴۵:		خط ۱۴۵:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
	[[تاریخ لبنان]]؛ [[تاریخ روسیه]]؛ [[تاریخ سودان]]؛ [[تاریخ کانادا]]؛ [[تاریخ ژاپن]]؛ [[تاریخ مصر]]؛ [[تاریخ کوبا]]؛ [[تاریخ افغانستان]]؛ [[تاریخ سنگال]]؛ [[تاریخ ساحل عاج]]؛ [[تاریخ مالی]]؛ [[تاریخ اردن]]؛ [[تاریخ فرانسه]]؛ [[تاریخ سوریه]]؛ [[تاریخ آرژانتین]]؛ [[تاریخ اسپانیا]]؛ [[تاریخ قطر]]؛ [[تاریخ امارات متحده عربی]]؛ [[تاریخ اتیوپی]]؛ [[تاریخ سیرالئون]]؛ [[تاریخ اوکراین]]؛ [[تاریخ زیمبابوه]]؛ [[تاریخ تایلند]]؛ [[تاریخ بنگلادش]]؛ [[تاریخ سریلانکا]]؛ [[تاریخ تونس]]؛ [[تاریخ تاجیکستان]]؛ [[تاریخ قزاقستان]]؛ [[تاریخ گرجستان]]		[[تاریخ لبنان]]؛ [[تاریخ روسیه]]؛ [[تاریخ سودان]]؛ [[تاریخ کانادا]]؛ [[تاریخ ژاپن]]؛ [[تاریخ مصر]]؛ [[تاریخ کوبا]]؛ [[تاریخ افغانستان]]؛ [[تاریخ سنگال]]؛ [[تاریخ ساحل عاج]]؛ [[تاریخ مالی]]؛ [[تاریخ اردن]]؛ [[تاریخ فرانسه]]؛ [[تاریخ سوریه]]؛ [[تاریخ آرژانتین]]؛ [[تاریخ اسپانیا]]؛ [[تاریخ قطر]]؛ [[تاریخ امارات متحده عربی]]؛ [[تاریخ اتیوپی]]؛ [[تاریخ سیرالئون]]؛ [[تاریخ اوکراین]]؛ [[تاریخ زیمبابوه]]؛ [[تاریخ تایلند]]؛ [[تاریخ بنگلادش]]؛ [[تاریخ سریلانکا]]؛ [[تاریخ تونس]]؛ [[تاریخ تاجیکستان]]؛ [[تاریخ قزاقستان]]؛ [[تاریخ گرجستان]]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />
	[[رده:تاریخ]]		[[رده:تاریخ]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۱
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	[[پرونده:History7.jpg\|بندانگشتی\|تصویری از تاریخ چین. قابل بازیابی از https://www.istockphoto.com/photo/chinese-traditional-medicine-ancient-book-gm136642574-11800604 ]][[عصر نوسنگی]] در [[چین]] را می‌توان از 10 تا 12 هزار سال پیش ردیابی کرد. قدیمی‌ترین شواهد موجود از کشاورزی ارزن در [[چین]] که از طریق آزمایش مشخص شده است، مربوط به 7000 سال قبل از میلاد است. فرهنگ پِی لیانگ (Pei Liang)، در شهرستان شین جینگ (Xin Zheng) از استان خِه نان (He Nan)، در سال 1977 کشف شد. با شروع کشاورزی [[جمعیت چین\|جمعیت]] افزایش یافت، توان انبار کردن و استفاده طولانی مدت از محصولات، و امکان حمایت از صنعتگران و رهبران قبایل فراهم گردید. در اواخر دوران نوسنگی، در دره‌ی رود زرد، جایی که نخستین روستا بنیان گذاشته شد، نخستین مرکز فرهنگ سازمان یافته در این منطقه از جهان شکل گرفت. بهترین نمونه‌ی اینگونه روستاها در بانپوشیان (Ban Poxian)، یافت شده است. این رودخانه بدین دلیل زرد نامیده شده است که خاک رُس کناره‌های آن آب رودخانه را زرد می‌کند.		[[پرونده:History7.jpg\|بندانگشتی\|تصویری از تاریخ چین. قابل بازیابی از https://www.istockphoto.com/photo/chinese-traditional-medicine-ancient-book-gm136642574-11800604 ]][[عصر نوسنگی]] در [[چین]] را می‌توان از 10 تا 12 هزار سال پیش ردیابی کرد. قدیمی‌ترین شواهد موجود از کشاورزی ارزن در [[چین]] که از طریق آزمایش مشخص شده است، مربوط به 7000 سال قبل از میلاد است. فرهنگ پِی لیانگ (Pei Liang)، در شهرستان شین جینگ (Xin Zheng) از استان خِه نان (He Nan)، در سال 1977 کشف شد. با شروع کشاورزی [[جمعیت چین\|جمعیت]] افزایش یافت، توان انبار کردن و استفاده طولانی مدت از محصولات، و امکان حمایت از صنعتگران و رهبران قبایل فراهم گردید. در اواخر دوران نوسنگی، در دره‌ی رود زرد، جایی که نخستین روستا بنیان گذاشته شد، نخستین مرکز فرهنگ سازمان یافته در این منطقه از جهان شکل گرفت. بهترین نمونه‌ی اینگونه روستاها در بانپوشیان (Ban Poxian)، یافت شده است. این رودخانه بدین دلیل زرد نامیده شده است که خاک رُس کناره‌های آن آب رودخانه را زرد می‌کند.
	[[پرونده:تاریخ باستان.jpg\|بندانگشتی\|تاریخ باستان [[چین]]. قابل بازیابی از https://www.advantour.com/china/history.htm]]		[[پرونده:تاریخ باستان.jpg\|بندانگشتی\|تاریخ باستان [[چین]]. قابل بازیابی از https://www.advantour.com/china/history.htm]]
	در 7000 سال پیش از میلاد، چینی‌ها به کشت ارزن پرداخته و زمینه‌ی رشد فرهنگ جیاخو (Jiahu)را فراهم کردند. در منطقه‌ی دامایدی (Damaidi) در نینگ شیا، 3173 صخره‌ی کنده کاری شده متعلق به 6000 تا 5000 سال پیش از میلاد یافت شده که در بردارنده‌ی 8453 کاراکتر یا واژه‌ی چینی مثل خورشید، ماه، ستارگان، خدایان و صحنه‌های شکار و چرا است. این علایم تصویری و صورت نگاری‌ها تقریبا شبیه کاراکترهای اولیه ای هستند که ثابت شده نوشته‌ی چینی هستند. بعدها، حدود 2500 سال پیش از میلاد، فرهنگ یانگ شائو (Yang Shao) از سوی فرهنگ لونگ شان (Longshan) جایگزین شد.		در 7000 سال پیش از میلاد، چینی‌ها به کشت ارزن پرداخته و زمینه‌ی رشد فرهنگ جیاخو (Jiahu) را فراهم کردند. در منطقه‌ی دامایدی (Damaidi) در نینگ شیا، 3173 صخره‌ی کنده کاری شده متعلق به 6000 تا 5000 سال پیش از میلاد یافت شده که در بردارنده‌ی 8453 کاراکتر یا واژه‌ی چینی مثل خورشید، ماه، ستارگان، خدایان و صحنه‌های شکار و چرا است. این علایم تصویری و صورت نگاری‌ها تقریبا شبیه کاراکترهای اولیه ای هستند که ثابت شده نوشته‌ی چینی هستند. بعدها، حدود 2500 سال پیش از میلاد، فرهنگ یانگ شائو (Yang Shao) از سوی فرهنگ لونگ شان (Longshan) جایگزین شد.

	=== [[تاریخ دوران باستان چین]] ===		=== [[تاریخ دوران باستان چین]] ===
خط ۶۸:		خط ۶۸:

	==== [[دوران ووخو]] (439-304 میلادی) ====		==== [[دوران ووخو]] (439-304 میلادی) ====
	با درگیر شدن [[دوران امپراطوری وی و جین تاریخ چین\|سلسله‌ی جین]] در جنگ‌های داخلی، قبایل غیر نژاد خَن«ووخو» در اوایل قرن چهارم بیشتر سرزمین‌های [[چین]] را تحت سلطه‌ی خود درآورده و موجب مهاجرت گسترده‌ی نژاد خَن به سمت جنوب رودخانه‌ی یانگ تسه شدند. در سال 303 میلادی، قبیله‌ی دی (Di) شورش کرده و منطقه‌ی چِنگدو (Chengdo) را اشغال و پادشاهی چِنگ خَن را تأسیس کردند. در نزدیکی لینفِن (Lin Fen) شورشی به رهبری لیویوان (Liu Yuan) صورت گرفته و حکومت خَن جائو (Han Zhao) شکل گرفت. جانشین لیو، دو امپراتور آخر [[دوران امپراطوری وی و جین تاریخ چین\|سلسله‌ی جین]] را دستگیر و اعدام کرد. به وجود آمدن 16 پادشاهی همزمان در قرن‌های 4 و 5 میلادی، اوج تعدد سلسله‌های غیر نژاد خَن بودند که بر شمال و یا قسمتی از آن حکومت کردند. در این حکومت‌های محلی بسیاری از اقوام و نژادهای چینی از جمله ترک‌ها، مغول‌ها، و تبتی‌ها مشارکت داشتند. پس از این دوران، بسیاری از قبایل کوچ نشین پیش از دستیابی به قدرت، تا حدودی«چینی» شدند و برخی دیگر اجازه یافتند با استقرار در سرحدات، به پاسداری از مرزهای کشور ~~به پردازند~~.		با درگیر شدن [[دوران امپراطوری وی و جین تاریخ چین\|سلسله‌ی جین]] در جنگ‌های داخلی، قبایل غیر نژاد خَن«ووخو» در اوایل قرن چهارم بیشتر سرزمین‌های [[چین]] را تحت سلطه‌ی خود درآورده و موجب مهاجرت گسترده‌ی نژاد خَن به سمت جنوب رودخانه‌ی یانگ تسه شدند. در سال 303 میلادی، قبیله‌ی دی (Di) شورش کرده و منطقه‌ی چِنگدو (Chengdo) را اشغال و پادشاهی چِنگ خَن را تأسیس کردند. در نزدیکی لینفِن (Lin Fen) شورشی به رهبری لیویوان (Liu Yuan) صورت گرفته و حکومت خَن جائو (Han Zhao) شکل گرفت. جانشین لیو، دو امپراتور آخر [[دوران امپراطوری وی و جین تاریخ چین\|سلسله‌ی جین]] را دستگیر و اعدام کرد. به وجود آمدن 16 پادشاهی همزمان در قرن‌های 4 و 5 میلادی، اوج تعدد سلسله‌های غیر نژاد خَن بودند که بر شمال و یا قسمتی از آن حکومت کردند. در این حکومت‌های محلی بسیاری از اقوام و نژادهای چینی از جمله ترک‌ها، مغول‌ها، و تبتی‌ها مشارکت داشتند. پس از این دوران، بسیاری از قبایل کوچ نشین پیش از دستیابی به قدرت، تا حدودی«چینی» شدند و برخی دیگر اجازه یافتند با استقرار در سرحدات، به پاسداری از مرزهای کشور بپردازند.

	==== [[سلسله های جنوب و شمال\|سلسله‌های جنوب و شمال]] (589-420) ====		==== [[سلسله های جنوب و شمال\|سلسله‌های جنوب و شمال]] (589-420) ====
خط ۹۶:		خط ۹۶:
	از دوران تفرقه و اختلافات میان [[سلسله تانگ\|سلسله‌های تانگ]] و [[سلسله های سونگ، لیائو، جین و شیای غربی\|سونگ]]، به عنوان دوره‌ی پنج سلسله و ده پادشاهی نام برده می‌شود که کمی بیش از نیم قرن (از 907 تا 960 میلادی) به طول انجامید. در طول این مدت کوتاه که [[چین]] به معنای واقعی در یک دوران چند حاکمیتی به سر می‌برد، پنج حکومت پشت سرِ هم در کنترل مرکز قدرت [[چین\|سرزمین چین،]] جایگزین یکدیگر شدند. در همین دوران، ده پادشاه پایدار قسمت‌هایی از مناطق جنوبی و غربی [[چین]] را اشغال کردند، لذا به این برهه از تاریخ [[چین]] دوران ده پادشاهی نیز گفته می‌شود.		از دوران تفرقه و اختلافات میان [[سلسله تانگ\|سلسله‌های تانگ]] و [[سلسله های سونگ، لیائو، جین و شیای غربی\|سونگ]]، به عنوان دوره‌ی پنج سلسله و ده پادشاهی نام برده می‌شود که کمی بیش از نیم قرن (از 907 تا 960 میلادی) به طول انجامید. در طول این مدت کوتاه که [[چین]] به معنای واقعی در یک دوران چند حاکمیتی به سر می‌برد، پنج حکومت پشت سرِ هم در کنترل مرکز قدرت [[چین\|سرزمین چین،]] جایگزین یکدیگر شدند. در همین دوران، ده پادشاه پایدار قسمت‌هایی از مناطق جنوبی و غربی [[چین]] را اشغال کردند، لذا به این برهه از تاریخ [[چین]] دوران ده پادشاهی نیز گفته می‌شود.

	==== [[سلسله های سونگ، لیائو، جین و شیای غربی\|سلسله‌های سونگ، لیائو، جین و شیای غربی]~~][i~~](1234-960 میلادی) ====		==== [[سلسله های سونگ، لیائو، جین و شیای غربی\|سلسله‌های سونگ، لیائو، جین و شیای غربی]] (1234-960 میلادی) ====
	در سال 960، [[سلسله های سونگ، لیائو، جین و شیای غربی\|سلسله‌ی سونگ]] اغلب [[چین\|سرزمین‌های چین]] را به تصرف خود درآورده و کایفِنگ (Kaifeng) را به پایتختی خود برگزید و دورانی از شکوفای اقتصادی آغاز شد. در حالی که سلسله‌ی خیتان لیائو (Khitan Liao)بر منچوری، مغولستان کنونی، و بخشی از شمال [[چین در یک نگاه\|چین]] حکومت می‌کرد. در سال 1115، سلسله‌ی جورچِن جین (Jurchen Jin) رشد یافت و طی ده سال سلسله‌ی لیائو را از بین برد.		در سال 960، [[سلسله های سونگ، لیائو، جین و شیای غربی\|سلسله‌ی سونگ]] اغلب [[چین\|سرزمین‌های چین]] را به تصرف خود درآورده و کایفِنگ (Kaifeng) را به پایتختی خود برگزید و دورانی از شکوفای اقتصادی آغاز شد. در حالی که سلسله‌ی خیتان لیائو (Khitan Liao)بر منچوری، مغولستان کنونی، و بخشی از شمال [[چین در یک نگاه\|چین]] حکومت می‌کرد. در سال 1115، سلسله‌ی جورچِن جین (Jurchen Jin) رشد یافت و طی ده سال سلسله‌ی لیائو را از بین برد.

خط ۱۳۰:		خط ۱۳۰:
	در عین حال، منچوها مردم نژاد خَن را مجبور به پوشیدن لباس منچوها و داشتن گیسوهای بلند پشت سر خود کردند. امپراتور کانگشی (Kangxi) دستور داد بزرگترین دایره‌المعارف به [[زبان چینی]] به نام یونگله دایان (Yongle Dayan) تدوین شود. منچوها یک سیستم نظامی خاصی ایجاد و ارتشیان را از دخالت در تجارت منع و برای آن‌ها امتیازات ویژه ای در نظر گرفتند.		در عین حال، منچوها مردم نژاد خَن را مجبور به پوشیدن لباس منچوها و داشتن گیسوهای بلند پشت سر خود کردند. امپراتور کانگشی (Kangxi) دستور داد بزرگترین دایره‌المعارف به [[زبان چینی]] به نام یونگله دایان (Yongle Dayan) تدوین شود. منچوها یک سیستم نظامی خاصی ایجاد و ارتشیان را از دخالت در تجارت منع و برای آن‌ها امتیازات ویژه ای در نظر گرفتند.

	امپراتور کانگشی بین سال‌های 1673 تا 1681 میلادی، شورش بزرگ سه ژنرال را در جنوب سرکوب نمود. در سال 1683 نیز شورش [[تایوان]] را به زانو درآورد. در دوران امپراتور چیانلونگ (~~Qianlongامپراتوری~~ چینگ به دوران اوج خود رسید که به یک سوم از جمعیت جهان حکومت می‌کرد و بزرگترین اقتصاد دنیا را در اختیار داشت و از نظر وسعت سرزمینی یکی از وسیع‌ترین امپراتوری‌های جهان بود.		امپراتور کانگشی بین سال‌های 1673 تا 1681 میلادی، شورش بزرگ سه ژنرال را در جنوب سرکوب نمود. در سال 1683 نیز شورش [[تایوان]] را به زانو درآورد. در دوران امپراتور چیانلونگ (Qianlong امپراطوری چینگ به دوران اوج خود رسید که به یک سوم از جمعیت جهان حکومت می‌کرد و بزرگترین اقتصاد دنیا را در اختیار داشت و از نظر وسعت سرزمینی یکی از وسیع‌ترین امپراتوری‌های جهان بود.

	در قرن 19 میلادی، امپراتوری به واسطه‌ی اختلافات داخلی به رکود کشانده شد و از سوی نیروهای خارجی نیز مورد تهدید قرار گرفت. با شکست [[چین]] در نخستین [[جنگ تریاک در چین\|جنگ تریاک]] (1840) از امپراتوری بریتانیا، زمینه برای امضای پیمان نانجینگ (1842) فراهم و منجر به واگذاری هنگ کنگ و آزادی تجارت تریاک گردید. متعاقب این شکست و تحمیل معاهده‌های نابرابر، تحقیر [[چین]] حتی پس از سقوط [[سلسله مینگ\|سلسله‌ی مینگ]] نیز ادامه یافت.		در قرن 19 میلادی، امپراتوری به واسطه‌ی اختلافات داخلی به رکود کشانده شد و از سوی نیروهای خارجی نیز مورد تهدید قرار گرفت. با شکست [[چین]] در نخستین [[جنگ تریاک در چین\|جنگ تریاک]] (1840) از امپراتوری بریتانیا، زمینه برای امضای پیمان نانجینگ (1842) فراهم و منجر به واگذاری هنگ کنگ و آزادی تجارت تریاک گردید. متعاقب این شکست و تحمیل معاهده‌های نابرابر، تحقیر [[چین]] حتی پس از سقوط [[سلسله مینگ\|سلسله‌ی مینگ]] نیز ادامه یافت.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۲۶
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۸:

	==== '''[[سلسله یوان]](1368-1271 میلادی)''' ====		==== '''[[سلسله یوان]](1368-1271 میلادی)''' ====
	سلسله‌ی جین(← [[سلسله های سونگ، لیائو، جین و شیای غربی\|سلسله‌های سونگ، لیائو، جین و شیای غربی]]) که توسط جورچین بنیان گذاشته شده بود، مغلوب مغول‌ها شد. آنها بعدا سونگ جنوبی را هم در مبارزهای خونین و طولانی مدت ، نخستین جنگی که اسلحه‌ی آتشین در آن نقش زیادی داشت، شکست دادند. در عصر پس از جنگ که عصر ~~مغولها~~ نام گرفت، ماجراجویان غربی همچون مارکوپولو، به سرتاسر [[چین]] سفر کرده و نخستین ~~گزارش ها~~ را از عجایب چین به اروپا بردند. در [[سلسله یوان\|سلسله‌ی یوان]]، ~~مغولها~~ به دو دسته تقسیم شدند، بخشی معتقد به استقرار در دشت‌های وسیع و زندگی بر پایه‌ی [[فرهنگ چینی\|فرهنگ]] و [[آداب و رسوم عامیانه ی مردم چین\|آداب و رسوم]] خود بودند، و برخی دیگر طرفدار پذیرفتن آداب و رسوم و [[فرهنگ چینی]].		سلسله‌ی جین(← [[سلسله های سونگ، لیائو، جین و شیای غربی\|سلسله‌های سونگ، لیائو، جین و شیای غربی]]) که توسط جورچین بنیان گذاشته شده بود، مغلوب مغول‌ها شد. آنها بعدا سونگ جنوبی را هم در مبارزهای خونین و طولانی مدت ، نخستین جنگی که اسلحه‌ی آتشین در آن نقش زیادی داشت، شکست دادند. در عصر پس از جنگ که عصر مغول‌ها نام گرفت، ماجراجویان غربی همچون مارکوپولو، به سرتاسر [[چین]] سفر کرده و نخستین گزارش‌ها را از عجایب چین به اروپا بردند. در [[سلسله یوان\|سلسله‌ی یوان]]، مغول‌ها به دو دسته تقسیم شدند، بخشی معتقد به استقرار در دشت‌های وسیع و زندگی بر پایه‌ی [[فرهنگ چینی\|فرهنگ]] و [[آداب و رسوم عامیانه ی مردم چین\|آداب و رسوم]] خود بودند، و برخی دیگر طرفدار پذیرفتن آداب و رسوم و [[فرهنگ چینی]].

	قوبلای خان، نوه‌ی چنگیز، طرفدار پذیرش آداب و رسوم چینی، [[سلسله یوان\|سلسله‌ی یوان]] را در این کشور بنیاد گذاشت. این نخستین سلسله بود که از [[پکن]] به عنوان پایتختی که به تمام سرزمین [[چین]] حکومت می کرد استفاده نمود.		قوبلای خان، نوه‌ی چنگیز، طرفدار پذیرش آداب و رسوم چینی، [[سلسله یوان\|سلسله‌ی یوان]] را در این کشور بنیاد گذاشت. این نخستین سلسله بود که از [[پکن]] به عنوان پایتختی که به تمام سرزمین [[چین]] حکومت می کرد استفاده نمود.
خط ۱۳۲:		خط ۱۳۲:
	[[سلسله چینگ\|سلسله‌ی چینگ]]، آخرین سلسله‌ی امپراتوری در [[چین]] است که توسط منچوها بنیان گذاشته شد که دومین سلسله‌ی غیر نژاد خَن [[چین]] نیز به شمار می آید. منچوها در [[سلسله مینگ\|دوران مینگ]]، بیرون از دیوار [[چین]] زندگی می کردند. حاکمان مینگ در اثر شورش کشاورزان به رهبری لی زیچینگ(Li Zicheng) سقوط کرد و [[پکن]] در سال 1644 میلادی تسخیر و چونگ جِن(Chong Zhen) آخرین امپراتور مینگ خودکشی کرد. تلاش منچوها برای پیروزی بر [[سلسله مینگ\|سلسله‌ی مینگ]] کشتار زیادی کرده و اقتصاد کشور به مرز ورشکستگی رسید. منچوها نیز سیستم سنتی مقررات [[آیین بومی کنفوسیوس\|کنفوسیوسی]] را اختیار و خود را سلسله ای چینی معرفی کردند.		[[سلسله چینگ\|سلسله‌ی چینگ]]، آخرین سلسله‌ی امپراتوری در [[چین]] است که توسط منچوها بنیان گذاشته شد که دومین سلسله‌ی غیر نژاد خَن [[چین]] نیز به شمار می آید. منچوها در [[سلسله مینگ\|دوران مینگ]]، بیرون از دیوار [[چین]] زندگی می کردند. حاکمان مینگ در اثر شورش کشاورزان به رهبری لی زیچینگ(Li Zicheng) سقوط کرد و [[پکن]] در سال 1644 میلادی تسخیر و چونگ جِن(Chong Zhen) آخرین امپراتور مینگ خودکشی کرد. تلاش منچوها برای پیروزی بر [[سلسله مینگ\|سلسله‌ی مینگ]] کشتار زیادی کرده و اقتصاد کشور به مرز ورشکستگی رسید. منچوها نیز سیستم سنتی مقررات [[آیین بومی کنفوسیوس\|کنفوسیوسی]] را اختیار و خود را سلسله ای چینی معرفی کردند.

	درعین حال، منچوها مردم نژاد خَن را مجبور به پوشیدن لباس منچوها و داشتن گیسوهای بلند پشت سر خود کردند. امپراتور کانگشی(Kangxi)دستور داد بزرگترین دایره المعارف به [[زبان چینی]] به نام یونگله دایان(Yongle Dayan) تدوین شود. منچوها یک سیستم نظامی خاصی ایجاد و ارتشیان را از دخالت در تجارت منع و برای ~~آنها~~ امتیازات ویژه ای در نظر گرفتند.		درعین حال، منچوها مردم نژاد خَن را مجبور به پوشیدن لباس منچوها و داشتن گیسوهای بلند پشت سر خود کردند. امپراتور کانگشی(Kangxi)دستور داد بزرگترین دایره المعارف به [[زبان چینی]] به نام یونگله دایان(Yongle Dayan) تدوین شود. منچوها یک سیستم نظامی خاصی ایجاد و ارتشیان را از دخالت در تجارت منع و برای آن‌ها امتیازات ویژه ای در نظر گرفتند.

	امپراتور کانگشی بین سال‌های 1673 تا 1681 میلادی، شورش بزرگ سه ژنرال را در جنوب سرکوب نمود. در سال 1683 نیز شورش [[تایوان]] را به زانو درآورد. در دوران امپراتور چیانلونگ( Qianlongامپراتوری چینگ به دوران اوج خود رسید که به یک سوم از جمعیت جهان حکومت می کرد و بزرگترین اقتصاد دنیا را در اختیار داشت و از نظر وسعت سرزمینی یکی از وسیع ترین امپراتوری‌های جهان بود.		امپراتور کانگشی بین سال‌های 1673 تا 1681 میلادی، شورش بزرگ سه ژنرال را در جنوب سرکوب نمود. در سال 1683 نیز شورش [[تایوان]] را به زانو درآورد. در دوران امپراتور چیانلونگ( Qianlongامپراتوری چینگ به دوران اوج خود رسید که به یک سوم از جمعیت جهان حکومت می کرد و بزرگترین اقتصاد دنیا را در اختیار داشت و از نظر وسعت سرزمینی یکی از وسیع ترین امپراتوری‌های جهان بود.
خط ۱۳۸:		خط ۱۳۸:
	در قرن 19میلادی، امپراتوری به واسطه‌ی اختلافات داخلی به رکود کشانده شد و از سوی نیروهای خارجی نیز مورد تهدید قرار گرفت. با شکست [[چین]] در نخستین [[جنگ تریاک در چین\|جنگ تریاک]](1840) از امپراتوری بریتانیا، زمینه برای امضای پیمان نانجینگ (1842) فراهم و منجر به واگذاری هنگ کنگ و آزادی تجارت تریاک گردید. متعاقب این شکست و تحمیل معاهده های نابرابر، تحقیر [[چین]] حتی پس از سقوط [[سلسله مینگ\|سلسله‌ی مینگ]] نیز ادامه یافت.		در قرن 19میلادی، امپراتوری به واسطه‌ی اختلافات داخلی به رکود کشانده شد و از سوی نیروهای خارجی نیز مورد تهدید قرار گرفت. با شکست [[چین]] در نخستین [[جنگ تریاک در چین\|جنگ تریاک]](1840) از امپراتوری بریتانیا، زمینه برای امضای پیمان نانجینگ (1842) فراهم و منجر به واگذاری هنگ کنگ و آزادی تجارت تریاک گردید. متعاقب این شکست و تحمیل معاهده های نابرابر، تحقیر [[چین]] حتی پس از سقوط [[سلسله مینگ\|سلسله‌ی مینگ]] نیز ادامه یافت.

	شورش تایپینگ(1864-1851) حرکتی مذهبیِ مسیحیان به رهبری خونگ شیوچوان(Hong Xiu Quan)، یک سوم خاک [[چین]] را به مدت ده سال از این کشور جدا کرد. با کشته شدن 20 میلیون نفر در این شورش، از نظر تعداد نیروهای درگیر، این نزاع به بزرگترین جنگ قرن 19 تبدیل شد. متعاقب آن چندین شورش دیگر رخ داد که با هزینه‌های مالی و جانی زیادی سرکوب شدند. این نا ~~آرامی ها~~ زمینه را برای تضعیف امپراتوری و ظهور جنگ سالاران منطقه ای فراهم کرد و کشور [[چین]] درگیر جنگی داخلی شد. در سال 1911میلادی، نه تنها حاکمیت [[سلسله چینگ\|امپراتوری چینگ]]، بلکه سیستم دو هزار ساله‌ی امپراتوری در این سرزمین ساقط و برای نخستین بار، [[جمهوری خلق چین\|جمهوری چین]] پا به عرصه‌ی وجود گذاشت.		شورش تایپینگ(1864-1851) حرکتی مذهبیِ مسیحیان به رهبری خونگ شیوچوان(Hong Xiu Quan)، یک سوم خاک [[چین]] را به مدت ده سال از این کشور جدا کرد. با کشته شدن 20 میلیون نفر در این شورش، از نظر تعداد نیروهای درگیر، این نزاع به بزرگترین جنگ قرن 19 تبدیل شد. متعاقب آن چندین شورش دیگر رخ داد که با هزینه‌های مالی و جانی زیادی سرکوب شدند. این نا آرامی‌ها زمینه را برای تضعیف امپراتوری و ظهور جنگ سالاران منطقه ای فراهم کرد و کشور [[چین]] درگیر جنگی داخلی شد. در سال 1911میلادی، نه تنها حاکمیت [[سلسله چینگ\|امپراتوری چینگ]]، بلکه سیستم دو هزار ساله‌ی امپراتوری در این سرزمین ساقط و برای نخستین بار، [[جمهوری خلق چین\|جمهوری چین]] پا به عرصه‌ی وجود گذاشت.

	در واکنش به شرایط نابسامان حاکم بر امپراتوری و تهدیدات خارجی، جنبشی مردمی و ملی برای تقویت چین از داخل و ایجاد نهادی اصلاحی برای مدرن سازی این کشور با تأکید بر تقویت نظامی شکل گرفت. این اصلاحات به خاطر فساد مقامات، بدبینی و نزاع داخلی خاندان امپراتوری، به زودی رو به تحلیل رفت. در نتیجه، نیروی دریایی [[چین]] در مقابل [[ژاپن]](1895-1894) متحمل شکست شد. پس از آن امپراتور گوانگ شو( Guangxu)و اصلاح طلبان، اصلاحات گسترده ای را تحت عنوان اصلاحات صد روزه(1898) آغاز کردند ولی این جنبش اصلاح طلبانه در یک کودتای نظامی به رهبری ملکه دواگِر سی شی( Dowager CiXi)و محافظه کاران به شکست انجامید.		در واکنش به شرایط نابسامان حاکم بر امپراتوری و تهدیدات خارجی، جنبشی مردمی و ملی برای تقویت چین از داخل و ایجاد نهادی اصلاحی برای مدرن سازی این کشور با تأکید بر تقویت نظامی شکل گرفت. این اصلاحات به خاطر فساد مقامات، بدبینی و نزاع داخلی خاندان امپراتوری، به زودی رو به تحلیل رفت. در نتیجه، نیروی دریایی [[چین]] در مقابل [[ژاپن]](1895-1894) متحمل شکست شد. پس از آن امپراتور گوانگ شو( Guangxu)و اصلاح طلبان، اصلاحات گسترده ای را تحت عنوان اصلاحات صد روزه(1898) آغاز کردند ولی این جنبش اصلاح طلبانه در یک کودتای نظامی به رهبری ملکه دواگِر سی شی( Dowager CiXi)و محافظه کاران به شکست انجامید.

	در آغاز قرن بیستم، جنبش محافظه کارانه‌ی ضد امپریالیستی دیگری به نام [[قیام بوکسورها در چین\|شورش بوکسورها]]، با هدف توقف سلطه‌ی ~~غربیها~~ و [[تشکیل دولتی مسیحی در چین با حمایت مسیونرهای خارجی\|مسیونرهای مسیحی]] بر مناطق شمالی و شرقی [[چین]] آغاز شد. ملکه دواگِر با هدف تثبیت قدرت خود، از [[قیام بوکسورها در چین\|بوکسورها]] حمایت نمود و آنها تا [[پکن]] پیشروی کردند. با کشته شدن تعدادی تبعه‌ی اروپایی و [[تشکیل دولتی مسیحی در چین با حمایت مسیونرهای خارجی\|مسیونر مذهبی توسط بوکسورها]]، نیروهای 8 قدرت خارجی شامل انگلیس، [[ژاپن]]، [[آمریکا]]، [[روسیه]]، ایتالیا، آلمان، [[فرانسه]] و اتریش، با تشکیل ائتلافی نظامی، به [[پکن]] حمله کرده و شورشیان را شکست داده و غرامت‌ها و امتیازهای بیشتری به چنگ آورده و معاهدات ننگین دیگری بر [[چین]] تحمیل کردند. این ~~شکستها~~ و تحقیرها زمینه را برای ایجاد تغییراتی گسترده تر در سیستم سیاسی و اجتماعی [[چین]] فراهم کرد<ref>سابقی، علی محمد(1392). جامعه و فرهنگ [[چین]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین الملی الهدی]، جلد 1، ص.107-133.</ref>.		در آغاز قرن بیستم، جنبش محافظه کارانه‌ی ضد امپریالیستی دیگری به نام [[قیام بوکسورها در چین\|شورش بوکسورها]]، با هدف توقف سلطه‌ی غربی‌ها و [[تشکیل دولتی مسیحی در چین با حمایت مسیونرهای خارجی\|مسیونرهای مسیحی]] بر مناطق شمالی و شرقی [[چین]] آغاز شد. ملکه دواگِر با هدف تثبیت قدرت خود، از [[قیام بوکسورها در چین\|بوکسورها]] حمایت نمود و آنها تا [[پکن]] پیشروی کردند. با کشته شدن تعدادی تبعه‌ی اروپایی و [[تشکیل دولتی مسیحی در چین با حمایت مسیونرهای خارجی\|مسیونر مذهبی توسط بوکسورها]]، نیروهای 8 قدرت خارجی شامل انگلیس، [[ژاپن]]، [[آمریکا]]، [[روسیه]]، ایتالیا، آلمان، [[فرانسه]] و اتریش، با تشکیل ائتلافی نظامی، به [[پکن]] حمله کرده و شورشیان را شکست داده و غرامت‌ها و امتیازهای بیشتری به چنگ آورده و معاهدات ننگین دیگری بر [[چین]] تحمیل کردند. این شکست‌ها و تحقیرها زمینه را برای ایجاد تغییراتی گسترده تر در سیستم سیاسی و اجتماعی [[چین]] فراهم کرد<ref>سابقی، علی محمد(1392). جامعه و فرهنگ [[چین]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین الملی الهدی]، جلد 1، ص.107-133.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==