جغرافیای انسانی عراق - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hamidian در ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۱۱

2025-07-26T18:11:21Z

Hamidian در ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۷

2025-07-26T17:57:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۷
خط ۶:		خط ۶:

	==== جمعیت کل ====		==== جمعیت کل ====
	بر اساس برآوردهای اخیر، جمعیت عراق در سال ۲۰۲5 حدود ۴7 میلیون نفر تخمین زده شده است<ref>''Iraq Population (2025) - Worldometers''. (2019). Worldometers.info. https://www.worldometers.info/world-population/iraq-population </ref>، در حالی که پیش‌بینی‌ها برای سال ۲۰50 نشان می‌دهند که این رقم ممکن است به80میلیون نفر برسد<ref>Adel Bakawan. (2025). ''Iraq is on the verge of a deep demographic crisis''. Eismena.com. [https://eismena.com/en/article/iraq-is-on-the-verge-of-a-demographic-disaster-2023-08-28‌ https://eismena.com/en/article/iraq-is-on-the-verge-of-a-demographic-disaster-2023-08-28]		بر اساس برآوردهای اخیر، جمعیت عراق در سال ۲۰۲5 حدود ۴7 میلیون نفر تخمین زده شده است<ref name=":0">''Iraq Population (2025) - Worldometers''. (2019). Worldometers.info. https://www.worldometers.info/world-population/iraq-population </ref>، در حالی که پیش‌بینی‌ها برای سال ۲۰50 نشان می‌دهند که این رقم ممکن است به80میلیون نفر برسد<ref name=":1">Adel Bakawan. (2025). ''Iraq is on the verge of a deep demographic crisis''. Eismena.com. [https://eismena.com/en/article/iraq-is-on-the-verge-of-a-demographic-disaster-2023-08-28‌ https://eismena.com/en/article/iraq-is-on-the-verge-of-a-demographic-disaster-2023-08-28]

	[https://eismena.com/en/article/iraq-is-on-the-verge-of-a-demographic-disaster-2023-08-28‌ ‌]</ref>.		[https://eismena.com/en/article/iraq-is-on-the-verge-of-a-demographic-disaster-2023-08-28‌ ‌]</ref>.
			[[پرونده:P 2-1.png\|بندانگشتی]]ساختار جمعیتی عراق طی دهه گذشته دستخوش تغییرات قابل‌توجهی شده است که ناشی از عوامل مختلفی از جمله تحولات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی بوده‌اند. برخی از داده‌های کلیدی در این زمینه عبارت‌اند از:
			==== جمعیت کل ====
			بر اساس برآوردهای اخیر، جمعیت عراق در سال ۲۰۲5 حدود ۴7 میلیون نفر تخمین زده شده است<ref name=":0" />، در حالی که پیش‌بینی‌ها برای سال ۲۰50 نشان می‌دهند که این رقم ممکن است به80میلیون نفر برسد<ref name=":1" />.
	[[پرونده:P 2-1.png\|بندانگشتی\|توزیع سنی در عراق، قابل بازیابی از https://nara.getarchive.net/media/local-iraqi-children-take-part-in-festivities-during-a789c2]]		[[پرونده:P 2-1.png\|بندانگشتی\|توزیع سنی در عراق، قابل بازیابی از https://nara.getarchive.net/media/local-iraqi-children-take-part-in-festivities-during-a789c2]]

	==== توزیع سنی ====		==== توزیع سنی ====
	در سال ۲۰۱۵: ساختار سنی جمعیت عراق به‌صورت زیر بوده است<ref>[iii] Countryeconomy. (2017, August 18). ''Iraq - Population 2015''. Countryeconomy.com.https://countryeconomy.com/demography/population/iraq?year=2015		در سال ۲۰۱۵: ساختار سنی جمعیت عراق به‌صورت زیر بوده است<ref name=":2" />:

			* ۴۲٪ زیر ۱۵ سال؛
			* ۵۵٪ در گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال؛
			* ۳٪ بالای ۶۵ سال.

			در سال ۲۰۲۵: تغییرات قابل‌توجهی در این توزیع مشاهده می‌شود<ref name=":3" />:
			* کاهش سهم جمعیت زیر ۱۵ سال به ۳۸.۲٪؛
			* افزایش جمعیت در گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال به ۵۷.۸٪؛
			* افزایش جمعیت بالای ۶۵ سال به ۴٪.

			==== نسبت جنسیتی ====
			نسبت جنسیتی در عراق تقریباً ۱.۰۳ مرد به‌ازای هر زن است<ref name=":4" />. بااین‌حال، در گروه‌های سنی ۲۰ تا ۳۵ سال، به دلیل تلفات ناشی از درگیری‌های نظامی، تفاوت‌هایی در نسبت جنسیتی مشاهده می‌شود<ref name=":5" />.

			==== تحلیل روندها ====
			کاهش سهم جمعیت زیر ۱۵ سال و افزایش جمعیت در گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال نشان‌دهنده تغییرات بنیادی در ساختار دموگرافیک عراق است. این تغییرات عمدتاً ناشی از کاهش نرخ باروری، بهبود خدمات بهداشتی و اثرات ناشی از درگیری‌های نظامی است. کاهش نرخ باروری و افزایش سطح سواد، همراه با بهبود زیرساخت‌های بهداشتی، موجب تغییر در ساختار سنی جمعیت شده است<ref name=":6" />.

			==== توزیع سنی ====
			در سال ۲۰۱۵: ساختار سنی جمعیت عراق به‌صورت زیر بوده است<ref name=":2">[iii] Countryeconomy. (2017, August 18). ''Iraq - Population 2015''. Countryeconomy.com.https://countryeconomy.com/demography/population/iraq?year=2015

	‌</ref>:		‌</ref>:
خط ۲۰:		خط ۴۱:
	* ۳٪ بالای ۶۵ سال.		* ۳٪ بالای ۶۵ سال.

	در سال ۲۰۲۵: تغییرات قابل‌توجهی در این توزیع مشاهده می‌شود<ref>Iraq population (2025) live — Countrymeters. (n.d.). Countrymeters.info. https://countrymeters.info/en/Iraq</ref>:		در سال ۲۰۲۵: تغییرات قابل‌توجهی در این توزیع مشاهده می‌شود<ref name=":3">Iraq population (2025) live — Countrymeters. (n.d.). Countrymeters.info. https://countrymeters.info/en/Iraq</ref>:
	* کاهش سهم جمعیت زیر ۱۵ سال به ۳۸.۲٪؛		* کاهش سهم جمعیت زیر ۱۵ سال به ۳۸.۲٪؛
	* افزایش جمعیت در گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال به ۵۷.۸٪؛		* افزایش جمعیت در گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال به ۵۷.۸٪؛
خط ۲۶:		خط ۴۷:

	==== نسبت جنسیتی ====		==== نسبت جنسیتی ====
	نسبت جنسیتی در عراق تقریباً ۱.۰۳ مرد به‌ازای هر زن است<ref>[v] ''World Bank Open Data''. (2024). World Bank Open Data. https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL.FE.ZS?locations=IQ</ref>. بااین‌حال، در گروه‌های سنی ۲۰ تا ۳۵ سال، به دلیل تلفات ناشی از درگیری‌های نظامی، تفاوت‌هایی در نسبت جنسیتی مشاهده می‌شود<ref>[vi] Social Institutions and Gender Index (Edition 2023). (2017). ''OECD International Development Statistics''. https://doi.org/10.1787/33beb96e-en</ref>.		نسبت جنسیتی در عراق تقریباً ۱.۰۳ مرد به‌ازای هر زن است<ref name=":4">[v] ''World Bank Open Data''. (2024). World Bank Open Data. https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL.FE.ZS?locations=IQ</ref>. بااین‌حال، در گروه‌های سنی ۲۰ تا ۳۵ سال، به دلیل تلفات ناشی از درگیری‌های نظامی، تفاوت‌هایی در نسبت جنسیتی مشاهده می‌شود<ref name=":5">[vi] Social Institutions and Gender Index (Edition 2023). (2017). ''OECD International Development Statistics''. https://doi.org/10.1787/33beb96e-en</ref>.

	==== تحلیل روندها ====		==== تحلیل روندها ====
	کاهش سهم جمعیت زیر ۱۵ سال و افزایش جمعیت در گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال نشان‌دهنده تغییرات بنیادی در ساختار دموگرافیک عراق است. این تغییرات عمدتاً ناشی از کاهش نرخ باروری، بهبود خدمات بهداشتی و اثرات ناشی از درگیری‌های نظامی است. کاهش نرخ باروری و افزایش سطح سواد، همراه با بهبود زیرساخت‌های بهداشتی، موجب تغییر در ساختار سنی جمعیت شده است<ref>News, S. (2024, November 26). ''Iraq’s first nationwide census in decades uncovers population growth and demographic shifts - Shafaq News''. Shafaq News; شفق نيوز. https://shafaq.com/en/Report/Iraq-s-first-nationwide-census-in-decades-uncovers-population-growth-and-demographic-shifts		کاهش سهم جمعیت زیر ۱۵ سال و افزایش جمعیت در گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال نشان‌دهنده تغییرات بنیادی در ساختار دموگرافیک عراق است. این تغییرات عمدتاً ناشی از کاهش نرخ باروری، بهبود خدمات بهداشتی و اثرات ناشی از درگیری‌های نظامی است. کاهش نرخ باروری و افزایش سطح سواد، همراه با بهبود زیرساخت‌های بهداشتی، موجب تغییر در ساختار سنی جمعیت شده است<ref name=":6">News, S. (2024, November 26). ''Iraq’s first nationwide census in decades uncovers population growth and demographic shifts - Shafaq News''. Shafaq News; شفق نيوز. https://shafaq.com/en/Report/Iraq-s-first-nationwide-census-in-decades-uncovers-population-growth-and-demographic-shifts

	‌</ref>.		‌</ref>.
خط ۱۵۸:		خط ۱۷۹:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	نرگس شکوری		نرگس شکوری
	[[رده:جغرافیای انسانی]]		[[index.php?title=رده:جغرافیای انسانی]]

Jafari در ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۹

2025-07-17T20:39:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۹
خط ۱۵۱:		خط ۱۵۱:
	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

	[[جغرافیای انسانی روسیه]]؛ [[جغرافیایی جمعیتی در چین]]؛ [[جغرافیای انسانی سودان]]؛ [[جغرافیای انسانی اردن]]؛ [[جغرافیای انسانی ژاپن]]؛ [[جغرافیای انسانی کانادا]]؛ [[جغرافیای انسانی کوبا]]؛ [[جغرافیای انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای انسانی تونس]]؛ [[جغرافیای انسانی مصر]]؛ [[جغرافیای انسانی ساحل عاج]]؛ [[جغرافیای انسانی مالی]]؛ [[جغرافیای انسانی افغانستان]]؛ [[جغرافیای انسانی تایلند]]؛ [[جغرافیای انسانی آرژانتین]]؛ [[جغرافیای انسانی فرانسه]]؛ [[جغرافیای انسانی اسپانیا]]؛ [[جغرافیای انسانی اوکراین]]؛ [[جغرافیای انسانی سوریه]]؛ [[جغرافیای انسانی قطر]]؛ [[جغرافیای انسانی امارات متحده عربی]]؛ [[جغرافیای انسانی اتیوپی]]؛ [[جغرافیای انسانی سیرالئون]]؛ [[جغرافیایی انسانی سنگال]]؛ [[جغرافیای انسانی زیمبابوه]]؛ [[جغرافیای انسانی گرجستان]]؛ [[جغرافیای انسانی تاجیکستان]]؛ [[جغرافیای انسانی قزاقستان]]؛ [[جغرافیای انسانی بنگلادش]]؛ جغرافیای انسانی ~~پاکستان؛~~ جغرافیای انسانی یمن		[[جغرافیای انسانی روسیه]]؛ [[جغرافیایی جمعیتی در چین]]؛ [[جغرافیای انسانی سودان]]؛ [[جغرافیای انسانی اردن]]؛ [[جغرافیای انسانی ژاپن]]؛ [[جغرافیای انسانی کانادا]]؛ [[جغرافیای انسانی کوبا]]؛ [[جغرافیای انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای انسانی تونس]]؛ [[جغرافیای انسانی مصر]]؛ [[جغرافیای انسانی ساحل عاج]]؛ [[جغرافیای انسانی مالی]]؛ [[جغرافیای انسانی افغانستان]]؛ [[جغرافیای انسانی تایلند]]؛ [[جغرافیای انسانی آرژانتین]]؛ [[جغرافیای انسانی فرانسه]]؛ [[جغرافیای انسانی اسپانیا]]؛ [[جغرافیای انسانی اوکراین]]؛ [[جغرافیای انسانی سوریه]]؛ [[جغرافیای انسانی قطر]]؛ [[جغرافیای انسانی امارات متحده عربی]]؛ [[جغرافیای انسانی اتیوپی]]؛ [[جغرافیای انسانی سیرالئون]]؛ [[جغرافیایی انسانی سنگال]]؛ [[جغرافیای انسانی زیمبابوه]]؛ [[جغرافیای انسانی گرجستان]]؛ [[جغرافیای انسانی تاجیکستان]]؛ [[جغرافیای انسانی قزاقستان]]؛ [[جغرافیای انسانی بنگلادش]]؛ [[جغرافیای انسانی پاکستان]]؛ [[جغرافیای انسانی یمن]]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==

Hamidian: /* نیز نگاه کنید به */

2025-07-17T18:11:48Z

نیز نگاه کنید به

@@ خط ۱۵۱: / خط ۱۵۱: @@
 == نیز نگاه کنید به ==
+== نویسنده مقاله ==
+نرگس شکوری
+[[رده:جغرافیای انسانی]]

Hamidian: /* چشم‌انداز آینده */

2025-07-17T18:08:45Z

چشم‌انداز آینده

@@ خط ۹۲: / خط ۹۲: @@
 ==== تحلیل روند ====
 کاهش رونده رشد جمعیت بیانگر ترکیبی از کاهش نرخ باروری، اثرات نزاع‌های داخلی و مهاجرت‌های اجباری است. پیش‌بینی‌های آتی نشان می‌دهد اگر روند فعلی ادامه یابد، جمعیت عراق تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۵۲ میلیون نفر خواهد رسید و در بلندمدت شاید نرخ رشد سالانه به زیر ۱٪ هم کاهش یابد<ref>Bakawan, A. (n.d.). Iraq is on the verge of a deep demographic crisis. Cfri-Irak.com, Retrieved from https://cfri-irak.com/en/article/iraq-is-on-the-verge-of-a-demographic-disaster-2023-08-2<nowiki/>8</ref>.
 === پراکندگی جمعیت ===
@@ خط ۱۲۹: / خط ۱۳۰: @@
 ==== ویژگی‌های روستانشینی ====
  مناطقی که به سبک زندگی سنتی پایبند مانده‌اند، عمدتاً به کشاورزی، دامداری و مشاغل غیرصنعتی متکی هستند<ref>Arab. (2025, March 5). ''Geopolitical Dynamics Surrounding Iraq’s Ambitious Development Road Project''. Arab Center Washington DC., Retrieved from https://arabcenterdc.org/resource/geopolitical-dynamics-surrounding-iraqs-ambitious-development-road-project/</ref>. باید اشاره کرد که مناطق روستایی غالباً با محدودیت دسترسی به خدمات عمومی، زیرساخت‌های آموزشی و بهداشتی مواجه‌اند<ref>Iraq’s Ministry of Construction Announces 70 New Infrastructure Projects for 2025. (2025, January 8). IFP Info – News, Retrieved from https://www.ifpinfo.com/iraqs-ministry-of-construction-announces-70-new-infrastructure-projects-for-2025/</ref>.
 === چشم‌انداز آینده ===
 در دهه‌های آینده، عراق با افزایش شهرنشینی، کاهش رشد جمعیت، و تمرکز بیشتر در مناطق شهری مواجه خواهد شد.

Hamidian در ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۱

2025-07-17T18:01:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۱
خط ۱۱۰:		خط ۱۱۰:

	==== تحلیل روند ====		==== تحلیل روند ====
	تمرکز جمعیتی در اطراف حوزه‌هایی که دسترسی به منابع آب (رودهای دجله و فرات) و فرصت‌های اقتصادی فراوان دارند، به‌وضوح مشخص است. در دهه گذشته، رشد شدید در شهرهای بزرگ همراه با کاهش نسبی جمعیت در نواحی روستایی به دلیل مهاجرت روستا - شهری، شیوه پراکندگی را تغییر داده است<ref>Hassan, M. K. R. (2023). Factors Affecting Urbanisation in Iraq: A Historical Analysis from 1921 to the Present. ''Urbanisation'', ''8''(1), 245574712311693, Retrieved from https://doi.org/10.1177/24557471231169386 </ref>. پیش‌بینی می‌شود که روند تمرکز در مراکز اقتصادی همچنان ادامه یابد و چالش‌هایی نظیر نابرابری‌های منطقه‌ای و فشار بر زیرساخت‌های شهری روبه‌افزایش باشد. ~~[vi]~~		تمرکز جمعیتی در اطراف حوزه‌هایی که دسترسی به منابع آب (رودهای دجله و فرات) و فرصت‌های اقتصادی فراوان دارند، به‌وضوح مشخص است. در دهه گذشته، رشد شدید در شهرهای بزرگ همراه با کاهش نسبی جمعیت در نواحی روستایی به دلیل مهاجرت روستا - شهری، شیوه پراکندگی را تغییر داده است<ref>Hassan, M. K. R. (2023). Factors Affecting Urbanisation in Iraq: A Historical Analysis from 1921 to the Present. ''Urbanisation'', ''8''(1), 245574712311693, Retrieved from https://doi.org/10.1177/24557471231169386 </ref>. پیش‌بینی می‌شود که روند تمرکز در مراکز اقتصادی همچنان ادامه یابد و چالش‌هایی نظیر نابرابری‌های منطقه‌ای و فشار بر زیرساخت‌های شهری روبه‌افزایش باشد<ref>International Labour Organization. (2022). ''Title of the document.'' Retrieved from https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@arabstates/@ro-beirut/documents/publication/wcms_848620.pdf</ref>.

	''' 1. ~~شهرنشینی و روستانشینی'~~''

			=== شهرنشینی و روستانشینی ===
	تحولات اخیر در الگوهای سکونتی عراق، شاهد افزایش شهرنشینی و تغییر در الگوهای روستایی بوده است:		تحولات اخیر در الگوهای سکونتی عراق، شاهد افزایش شهرنشینی و تغییر در الگوهای روستایی بوده است:

	- نرخ شهرنشینی: بر اساس گزارش‌های سال ۲۰۲5، حدود ۷۳.۲٪ از کل جمعیت عراق در مناطق شهری سکونت دارند. ~~[vii]~~		نرخ شهرنشینی: بر اساس گزارش‌های سال ۲۰۲5، حدود ۷۳.۲٪ از کل جمعیت عراق در مناطق شهری سکونت دارند<ref>Salih, A. M., Erfani, G., & Larimian, T. (2025). Mass housing planning and environmental considerations: case studies of post-war urban redevelopment in Erbil city, Kurdistan. ''Local Environment'', 1–21, Retrieved from https://doi.org/10.1080/13549839.2025.249616 1</ref>؛

	- روند مهاجرت روستا - شهری: سالانه هزاران نفر از مناطق روستایی به شهرها مهاجرت می‌کنند؛ افزوده‌شدن به جنبش‌های ناشی از جابه‌جایی اجباری آوارگان نیز قابل مشهود است.

	'''~~Ø چالش‌های شهری~~: ~~'''~~

	- ~~کمبود مسکن؛ پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ نیاز~~ به ~~میلیون‌ها واحد جدید مسکونی حس شود~~. ~~[viii]~~		روند مهاجرت روستا - شهری: سالانه هزاران نفر از مناطق روستایی به شهرها مهاجرت می‌کنند؛ افزوده‌شدن به جنبش‌های ناشی از جابه‌جایی اجباری آوارگان نیز قابل مشهود است.

	- فشار بر زیرساخت‌های حمل‌ونقل، بهداشت و شبکه‌های فاضلاب؛ نابرابری خدمات بین محلات قدیمی و جدید شهرهای بزرگ همچنان از معضلات اساسی محسوب می‌شوند. [ix]		==== چالش‌های شهری ====

	- ~~تشکیل سکونتگاه‌های غیررسمی که به علت مهاجرت‌های سریع~~ و ~~بی‌برنامه افزایش یافته‌اند~~.		* کمبود مسکن؛ پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ نیاز به میلیون‌ها واحد جدید مسکونی حس شود<ref>International Fund for Agricultural Development. (2025). ''Title of the document.'' Retrieved from https://www.ifad.org/documents/48415603/49455720/iraq-csn-2025-26.pdf/cfcd5607-fbff-1336-8cac-55643e4c2cf7?t=1746793634459</ref>؛
			* فشار بر زیرساخت‌های حمل‌ونقل، بهداشت و شبکه‌های فاضلاب؛ نابرابری خدمات بین محلات قدیمی و جدید شهرهای بزرگ همچنان از معضلات اساسی محسوب می‌شوند<ref>Amjad Almusaed, Asaad Almssad, Asaad Alasadi, & Al-Asadi, F. (2025). Sustainable Reimagining of urban Habitats: Navigating Iraq’s housing crisis through Socio-Technological and Environmental approaches. ''Ain Shams Engineering Journal'', ''16''(2), 103280–103280, Retrieved from https://doi.org/10.1016/j.asej.2025.103280

	~~'''Ø ویژگی‌های روستانشینی: '''~~		‌</ref>؛
			* تشکیل سکونتگاه‌های غیررسمی که به علت مهاجرت‌های سریع و بی‌برنامه افزایش یافته‌اند.

	~~- مناطقی~~ که به سبک زندگی سنتی پایبند مانده‌اند، عمدتاً به کشاورزی، دامداری و مشاغل غیرصنعتی متکی ~~هستند؛ [x]~~		==== ویژگی‌های روستانشینی ====
			مناطقی که به سبک زندگی سنتی پایبند مانده‌اند، عمدتاً به کشاورزی، دامداری و مشاغل غیرصنعتی متکی هستند<ref>Arab. (2025, March 5). ''Geopolitical Dynamics Surrounding Iraq’s Ambitious Development Road Project''. Arab Center Washington DC., Retrieved from https://arabcenterdc.org/resource/geopolitical-dynamics-surrounding-iraqs-ambitious-development-road-project/</ref>. باید اشاره کرد که مناطق روستایی غالباً با محدودیت دسترسی به خدمات عمومی، زیرساخت‌های آموزشی و بهداشتی مواجه‌اند<ref>Iraq’s Ministry of Construction Announces 70 New Infrastructure Projects for 2025. (2025, January 8). IFP Info – News, Retrieved from https://www.ifpinfo.com/iraqs-ministry-of-construction-announces-70-new-infrastructure-projects-for-2025/</ref>.
	- ~~این~~ مناطق غالباً با محدودیت دسترسی به خدمات عمومی، زیرساخت‌های آموزشی و بهداشتی مواجه‌اند. ~~[xi]~~


	~~'''Ø چشم‌انداز آینده~~: ~~'''~~

			=== چشم‌انداز آینده ===
	در دهه‌های آینده، عراق با افزایش شهرنشینی، کاهش رشد جمعیت، و تمرکز بیشتر در مناطق شهری مواجه خواهد شد.		در دهه‌های آینده، عراق با افزایش شهرنشینی، کاهش رشد جمعیت، و تمرکز بیشتر در مناطق شهری مواجه خواهد شد.

خط ۱۴۵:		خط ۱۳۹:



	[v] Hassan, M. K. R. (2023). Factors Affecting Urbanisation in Iraq: A Historical Analysis from 1921 to the Present. ''Urbanisation'', ''8''(1), 245574712311693. <nowiki>https://doi.org/10.1177/24557471231169386</nowiki>

	‌


	[vi] International Labour Organization. (2022). ''Title of the document.'' Retrieved from <nowiki>https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@arabstates/@ro-beirut/documents/publication/wcms_848620.pdf</nowiki>



	[vii] Salih, A. M., Erfani, G., & Larimian, T. (2025). Mass housing planning and environmental considerations: case studies of post-war urban redevelopment in Erbil city, Kurdistan. ''Local Environment'', 1–21. <nowiki>https://doi.org/10.1080/13549839.2025.249616</nowiki> 1

	‌


	[viii] International Fund for Agricultural Development. (2025). ''Title of the document.'' Retrieved from <nowiki>https://www.ifad.org/documents/48415603/49455720/iraq-csn-2025-26.pdf/cfcd5607-fbff-1336-8cac-55643e4c2cf7?t=1746793634459</nowiki>


	[ix] Amjad Almusaed, Asaad Almssad, Asaad Alasadi, & Al-Asadi, F. (2025). Sustainable Reimagining of urban Habitats: Navigating Iraq’s housing crisis through Socio-Technological and Environmental approaches. ''Ain Shams Engineering Journal'', ''16''(2), 103280–103280. <nowiki>https://doi.org/10.1016/j.asej.2025.103280</nowiki>

	‌


	[x] Arab. (2025, March 5). ''Geopolitical Dynamics Surrounding Iraq’s Ambitious Development Road Project''. Arab Center Washington DC. <nowiki>https://arabcenterdc.org/resource/geopolitical-dynamics-surrounding-iraqs-ambitious-development-road-project/</nowiki>

	‌


	[xi] ''Iraq’s Ministry of Construction Announces 70 New Infrastructure Projects for 2025''. (2025, January 8). IFP Info - News. <nowiki>https://www.ifpinfo.com/iraqs-ministry-of-construction-announces-70-new-infrastructure-projects-for-2025/</nowiki>

	‌

Hamidian: /* پراکندگی جمعیت */

2025-07-17T17:50:50Z

پراکندگی جمعیت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۰
خط ۹۳:		خط ۹۳:
	کاهش رونده رشد جمعیت بیانگر ترکیبی از کاهش نرخ باروری، اثرات نزاع‌های داخلی و مهاجرت‌های اجباری است. پیش‌بینی‌های آتی نشان می‌دهد اگر روند فعلی ادامه یابد، جمعیت عراق تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۵۲ میلیون نفر خواهد رسید و در بلندمدت شاید نرخ رشد سالانه به زیر ۱٪ هم کاهش یابد<ref>Bakawan, A. (n.d.). Iraq is on the verge of a deep demographic crisis. Cfri-Irak.com, Retrieved from https://cfri-irak.com/en/article/iraq-is-on-the-verge-of-a-demographic-disaster-2023-08-2<nowiki/>8</ref>.		کاهش رونده رشد جمعیت بیانگر ترکیبی از کاهش نرخ باروری، اثرات نزاع‌های داخلی و مهاجرت‌های اجباری است. پیش‌بینی‌های آتی نشان می‌دهد اگر روند فعلی ادامه یابد، جمعیت عراق تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۵۲ میلیون نفر خواهد رسید و در بلندمدت شاید نرخ رشد سالانه به زیر ۱٪ هم کاهش یابد<ref>Bakawan, A. (n.d.). Iraq is on the verge of a deep demographic crisis. Cfri-Irak.com, Retrieved from https://cfri-irak.com/en/article/iraq-is-on-the-verge-of-a-demographic-disaster-2023-08-2<nowiki/>8</ref>.

	=== پراکندگی جمعیت ===		=== پراکندگی جمعیت ===

			توزیع فضایی جمعیت عراق همچنان به‌شدت نامتوازن است:

			==== تراکم جمعیت ====

			* میانگین حدود 108 نفر در هر کیلومتر مربع است<ref>Iraq Population (2025) - Worldometers. (2025). Worldometers.info, Retrieved from https://www.worldometers.info/world-population/iraq-population </ref>؛
			* اما ۸۵٪ از جمعیت در تنها ۳۵٪ از مساحت کشور ساکن هستند<ref>Iraq - Urban Population - 2024 Data 2025 Forecast 1960-2023 Historical. (2024). Tradingeconomics.com, Retrieved from https://tradingeconomics.com/iraq/urban-population-wb-data.html </ref>.

			==== قطب‌های جمعیتی ====

			* بغداد: تقریباً ۲۳٪ از کل جمعیت<ref>Largest Cities in Iraq. (2025). Mongabay.com, Retrieved from http://www.mongabay.com/igapo/Iraq.htm </ref>؛
			* بصره: حدود ۱۴٪؛
			* موصل: حدود ۱۱٪؛
			* مناطقی از اقلیم کردستان (اربیل - سلیمانیه): حدود ۱۲٪<ref>Population of Cities in Iraq 2025. (2025). Worldpopulationreview.com, Retrieved from https://worldpopulationreview.com/cities/iraq</ref>.

			==== تحلیل روند ====
			تمرکز جمعیتی در اطراف حوزه‌هایی که دسترسی به منابع آب (رودهای دجله و فرات) و فرصت‌های اقتصادی فراوان دارند، به‌وضوح مشخص است. در دهه گذشته، رشد شدید در شهرهای بزرگ همراه با کاهش نسبی جمعیت در نواحی روستایی به دلیل مهاجرت روستا - شهری، شیوه پراکندگی را تغییر داده است<ref>Hassan, M. K. R. (2023). Factors Affecting Urbanisation in Iraq: A Historical Analysis from 1921 to the Present. ''Urbanisation'', ''8''(1), 245574712311693, Retrieved from https://doi.org/10.1177/24557471231169386 </ref>. پیش‌بینی می‌شود که روند تمرکز در مراکز اقتصادی همچنان ادامه یابد و چالش‌هایی نظیر نابرابری‌های منطقه‌ای و فشار بر زیرساخت‌های شهری روبه‌افزایش باشد. [vi]

			''' 1. شهرنشینی و روستانشینی'''

			تحولات اخیر در الگوهای سکونتی عراق، شاهد افزایش شهرنشینی و تغییر در الگوهای روستایی بوده است:

			- نرخ شهرنشینی: بر اساس گزارش‌های سال ۲۰۲5، حدود ۷۳.۲٪ از کل جمعیت عراق در مناطق شهری سکونت دارند. [vii]

			- روند مهاجرت روستا - شهری: سالانه هزاران نفر از مناطق روستایی به شهرها مهاجرت می‌کنند؛ افزوده‌شدن به جنبش‌های ناشی از جابه‌جایی اجباری آوارگان نیز قابل مشهود است.

			'''Ø چالش‌های شهری: '''

			- کمبود مسکن؛ پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ نیاز به میلیون‌ها واحد جدید مسکونی حس شود. [viii]

			- فشار بر زیرساخت‌های حمل‌ونقل، بهداشت و شبکه‌های فاضلاب؛ نابرابری خدمات بین محلات قدیمی و جدید شهرهای بزرگ همچنان از معضلات اساسی محسوب می‌شوند. [ix]

			- تشکیل سکونتگاه‌های غیررسمی که به علت مهاجرت‌های سریع و بی‌برنامه افزایش یافته‌اند.

			'''Ø ویژگی‌های روستانشینی: '''

			- مناطقی که به سبک زندگی سنتی پایبند مانده‌اند، عمدتاً به کشاورزی، دامداری و مشاغل غیرصنعتی متکی هستند؛ [x]

			- این مناطق غالباً با محدودیت دسترسی به خدمات عمومی، زیرساخت‌های آموزشی و بهداشتی مواجه‌اند. [xi]


			'''Ø چشم‌انداز آینده: '''

			در دهه‌های آینده، عراق با افزایش شهرنشینی، کاهش رشد جمعیت، و تمرکز بیشتر در مناطق شهری مواجه خواهد شد.



			‌




			[v] Hassan, M. K. R. (2023). Factors Affecting Urbanisation in Iraq: A Historical Analysis from 1921 to the Present. ''Urbanisation'', ''8''(1), 245574712311693. <nowiki>https://doi.org/10.1177/24557471231169386</nowiki>

			‌


			[vi] International Labour Organization. (2022). ''Title of the document.'' Retrieved from <nowiki>https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@arabstates/@ro-beirut/documents/publication/wcms_848620.pdf</nowiki>



			[vii] Salih, A. M., Erfani, G., & Larimian, T. (2025). Mass housing planning and environmental considerations: case studies of post-war urban redevelopment in Erbil city, Kurdistan. ''Local Environment'', 1–21. <nowiki>https://doi.org/10.1080/13549839.2025.249616</nowiki> 1

			‌


			[viii] International Fund for Agricultural Development. (2025). ''Title of the document.'' Retrieved from <nowiki>https://www.ifad.org/documents/48415603/49455720/iraq-csn-2025-26.pdf/cfcd5607-fbff-1336-8cac-55643e4c2cf7?t=1746793634459</nowiki>


			[ix] Amjad Almusaed, Asaad Almssad, Asaad Alasadi, & Al-Asadi, F. (2025). Sustainable Reimagining of urban Habitats: Navigating Iraq’s housing crisis through Socio-Technological and Environmental approaches. ''Ain Shams Engineering Journal'', ''16''(2), 103280–103280. <nowiki>https://doi.org/10.1016/j.asej.2025.103280</nowiki>

			‌


			[x] Arab. (2025, March 5). ''Geopolitical Dynamics Surrounding Iraq’s Ambitious Development Road Project''. Arab Center Washington DC. <nowiki>https://arabcenterdc.org/resource/geopolitical-dynamics-surrounding-iraqs-ambitious-development-road-project/</nowiki>

			‌


			[xi] ''Iraq’s Ministry of Construction Announces 70 New Infrastructure Projects for 2025''. (2025, January 8). IFP Info - News. <nowiki>https://www.ifpinfo.com/iraqs-ministry-of-construction-announces-70-new-infrastructure-projects-for-2025/</nowiki>

			‌

Hamidian: /* تحلیل روند */

2025-07-17T17:40:13Z

تحلیل روند

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۰
خط ۶۸:		خط ۶۸:
	برای دستیابی به نرخ سواد بالاتر، سرمایه‌گذاری در آموزش و کاهش نابرابری‌های جنسیتی و منطقه‌ای ضروری است.		برای دستیابی به نرخ سواد بالاتر، سرمایه‌گذاری در آموزش و کاهش نابرابری‌های جنسیتی و منطقه‌ای ضروری است.

	~~'''Ø~~ امید به زندگی~~'''~~		==== امید به زندگی ====

	امید به زندگی در عراق طی دهه گذشته افزایش‌یافته است:		امید به زندگی در عراق طی دهه گذشته افزایش‌یافته است:

	* در سال ۲۰۱۵: میانگین امید به زندگی ۶۹.۸ سال بود. ~~[i]~~		* در سال ۲۰۱۵: میانگین امید به زندگی ۶۹.۸ سال بود<ref>Life expectancy at birth, total (years) - Iraq / Data. (2019). Worldbank.org. Retrieved from https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.LE00.IN?locations=IQ
	* در سال ۲۰۲۵: ~~این میزان به ۷۱~~.~~۱ سال رسیده است~~. ~~[ii]~~

	~~'''Ø تحلیل روند'''~~		‌</ref>؛
			* در سال ۲۰۲۵: این میزان به ۷۱.۱ سال رسیده است<ref>Life Expectancy in Iraq 1950-2025 & Future Projections. (2025). Database.earth. Retrieved from https://database.earth/population/iraq/life-expectancy</ref>.

			==== تحلیل روند ====
	افزایش امید به زندگی نشان‌دهنده بهبود نسبی در خدمات بهداشتی و کاهش نرخ مرگ‌ومیر است. بااین‌حال، چالش‌های بهداشتی و ناامنی ناشی از درگیری‌ها همچنان بر این شاخص تأثیرگذارند:		افزایش امید به زندگی نشان‌دهنده بهبود نسبی در خدمات بهداشتی و کاهش نرخ مرگ‌ومیر است. بااین‌حال، چالش‌های بهداشتی و ناامنی ناشی از درگیری‌ها همچنان بر این شاخص تأثیرگذارند:

	* بهبود مراقبت‌های پزشکی: افزایش دسترسی به خدمات درمانی و کاهش بیماری‌های واگیردار نقش مهمی در افزایش امید به زندگی داشته ~~است.~~		* بهبود مراقبت‌های پزشکی: افزایش دسترسی به خدمات درمانی و کاهش بیماری‌های واگیردار نقش مهمی در افزایش امید به زندگی داشته است؛
	* تأثیرات جنگ و بی‌ثباتی: درگیری‌های نظامی و بحران‌های اقتصادی موجب کاهش کیفیت زندگی در برخی مناطق شده‌اند.		* تأثیرات جنگ و بی‌ثباتی: درگیری‌های نظامی و بحران‌های اقتصادی موجب کاهش کیفیت زندگی در برخی مناطق شده‌اند.

	پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهند که با ادامه سرمایه‌گذاری در بخش بهداشت، امید به زندگی در عراق می‌تواند تا سال ۲۰۵۰ به ۷۵ سال برسد. [iii]

	~~'''Ø رشد جمعیت'''~~		پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهند که با ادامه سرمایه‌گذاری در بخش بهداشت، امید به زندگی در عراق می‌تواند تا سال ۲۰۵۰ به ۷۵ سال برسد<ref>Iraq data / World Health Organization. (n.d.). Data.who.int. Retrieved from https://data.who.int/countries/368</ref>.

			==== رشد جمعیت ====
	نرخ رشد جمعیت عراق طی دهه گذشته دستخوش تغییراتی شده است:		نرخ رشد جمعیت عراق طی دهه گذشته دستخوش تغییراتی شده است:

	- در سال ۲۰۱5: نرخ رشد جمعیت حدود ۳.۸۸٪ بود. ~~[iv]~~		* در سال ۲۰۱5: نرخ رشد جمعیت حدود ۳.۸۸٪ بود<ref>Countryeconomy. (2017, August 18). Iraq - Population 2015. Countryeconomy.com, Retrieved from https://countryeconomy.com/demography/population/iraq?year=2015</ref>؛
			* تا سال ۲۰۲۵: کاهش‌یافته و به حدود ۲.۱۰٪ رسیده است<ref>Iraq Population (2025) - Worldometers. (2019). Worldometers.info, Retrieved from https://www.worldometers.info/world-population/iraq-population</ref>.
	- تا سال ۲۰۲۵: کاهش‌یافته و به حدود ۲.۱۰٪ رسیده است~~. [v]~~

	~~Ø '''تحلیل روند'''~~

	کاهش رونده رشد جمعیت بیانگر ترکیبی از کاهش نرخ باروری، اثرات نزاع‌های داخلی و مهاجرت‌های اجباری است. پیش‌بینی‌های آتی نشان می‌دهد اگر روند فعلی ادامه یابد، جمعیت عراق تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۵۲ میلیون نفر خواهد رسید و در بلندمدت شاید نرخ رشد سالانه به زیر ۱٪ هم کاهش یابد. [vi]

	~~''' 1. پراکندگی جمعیت'''~~
	~~----[i] ''Life expectancy at birth, total~~ (~~years~~) - ~~Iraq \| Data''~~. (2019). ~~Worldbank~~.~~org. <nowiki>~~https://~~data~~.~~worldbank~~.~~org~~/~~indicator/SP.DYN.LE00.IN?locations=IQ</nowiki>~~

	‌


	~~[ii] ''Life Expectancy in Iraq 1950~~-~~2025 & Future Projections''. (2025). Database.earth. <nowiki>https://database.earth/~~population/iraq~~/life~~-~~expectancy~~</~~nowiki~~>



	~~[iii] ''Iraq data \| World Health Organization''~~. (n.d.). ~~Data~~.~~who~~.~~int. <nowiki>~~https://~~data~~.~~who.int~~/~~countries~~/~~368~~</~~nowiki~~>		==== تحلیل روند ====
			کاهش رونده رشد جمعیت بیانگر ترکیبی از کاهش نرخ باروری، اثرات نزاع‌های داخلی و مهاجرت‌های اجباری است. پیش‌بینی‌های آتی نشان می‌دهد اگر روند فعلی ادامه یابد، جمعیت عراق تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۵۲ میلیون نفر خواهد رسید و در بلندمدت شاید نرخ رشد سالانه به زیر ۱٪ هم کاهش یابد<ref>Bakawan, A. (n.d.). Iraq is on the verge of a deep demographic crisis. Cfri-Irak.com, Retrieved from https://cfri-irak.com/en/article/iraq-is-on-the-verge-of-a-demographic-disaster-2023-08-2<nowiki/>8</ref>.

	‌		=== پراکندگی جمعیت ===


	~~[iv] Countryeconomy. (2017, August 18). ''Iraq - Population 2015''. Countryeconomy.com. <nowiki>https://countryeconomy.com/demography/population/iraq?year=2015</nowiki>~~

	‌		‌
خط ۱۲۰:		خط ۱۰۴:
	‌		‌


	[vi] Bakawan, A. (n.d.). ''Iraq is on the verge of a deep demographic crisis''. Cfri-Irak.com. <nowiki>https://cfri-irak.com/en/article/iraq-is-on-the-verge-of-a-demographic-disaster-2023-08-28</nowiki>

	‌

Hamidian: /* تحلیل روند */

2025-07-17T17:28:12Z

تحلیل روند

@@ خط ۵۸: / خط ۵۸: @@
 * در سال ۲۰۱۴: نرخ سواد حدود ۸۲.۲۰٪ گزارش شده بود<ref>''Iraq Literacy Rate 2000-2024''. (2024). Macrotrends.net. Retrieved from [https://www.macrotrends.net/global-metrics/countries/IRQ/iraq/literacy-rate‌ https://www.macrotrends.net/global-metrics/countries/IRQ/iraq/literacy-rate]</ref>؛
 * در سال ۲۰۲۵: این میزان به ۸۶.۲۰٪ رسیده است<ref>''Iraq - Literacy Rate''. (2025). Maxinomics.com. Retrieved from https://www.maxinomics.com/iraq/adult-literacy-rat<nowiki/>e </ref>.
 ==== تحلیل روند ====
@@ خط ۶۷: / خط ۶۸: @@
 برای دستیابی به نرخ سواد بالاتر، سرمایه‌گذاری در آموزش و کاهش نابرابری‌های جنسیتی و منطقه‌ای ضروری است.
 ‌
-[vi] ''Iraq - Literacy Rate''. (2025). Maxinomics.com. <nowiki>https://www.maxinomics.com/iraq/adult-literacy-rate</nowiki>
+[iii] ''Iraq data | World Health Organization''. (n.d.). Data.who.int. <nowiki>https://data.who.int/countries/368</nowiki>
 ‌

Hamidian در ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۵

2025-07-17T17:25:39Z

@@ خط ۹: / خط ۹: @@
 [https://eismena.com/en/article/iraq-is-on-the-verge-of-a-demographic-disaster-2023-08-28‌ ‌]</ref>.
 ==== توزیع سنی ====
-در سال ۲۰۱۵: ساختار سنی جمعیت عراق به‌صورت     زیر بوده است<ref>[iii] Countryeconomy. (2017, August 18). ''Iraq - Population 2015''. Countryeconomy.com.https://countryeconomy.com/demography/population/iraq?year=2015
+در سال ۲۰۱۵: ساختار سنی جمعیت عراق به‌صورت زیر بوده است<ref>[iii] Countryeconomy. (2017, August 18). ''Iraq - Population 2015''. Countryeconomy.com.https://countryeconomy.com/demography/population/iraq?year=2015
 ‌</ref>:
@@ خط ۳۷: / خط ۳۸: @@
 نرخ باروری عراق طی دهه گذشته روند نزولی داشته است:
-* در سال ۲۰۱۵: نرخ باروری بین ۴.۰۸ تا ۴.۳۱۰ فرزند به‌ازای     هر زن برآورد شده بود<ref>Countryeconomy. (2015). ''Iraq - fertility 2015''. Countryeconomy.com. https://countryeconomy.com/demography/fertility/iraq?year=2015</ref>.
+* در سال ۲۰۱۵: نرخ باروری بین ۴.۰۸ تا ۴.۳۱۰ فرزند به‌ازای هر زن برآورد شده بود<ref>Countryeconomy. (2015). ''Iraq - fertility 2015''. Countryeconomy.com. https://countryeconomy.com/demography/fertility/iraq?year=2015</ref>.
 ‌