جغرافیای طبیعی افغانستان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samiei: /* نویسنده مقاله */

2025-02-16T15:53:04Z

نویسنده مقاله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۵۳
خط ۱۶۷:		خط ۱۶۷:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	علیرضا علی آبادی		علیرضا علی آبادی
	[[~~index.php?title=~~رده:جغرافیای طبیعی]]		[[رده:جغرافیای طبیعی]]

Samiei: /* نیز نگاه کنید به */

2025-02-16T11:03:23Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۳
خط ۱۴۵:		خط ۱۴۵:
	حدود سه درصد خاک [[افغانستان]] را [[پوشش گیاهی افغانستان\|جنگل]] پوشانده است. مساحت جنگل‌های این کشور در سال ۱۳۵۷، حدود ۱/۹ میلیون هکتار بود؛ ولی بر اثر برداشت بی‌رویه و تخریب [[پوشش گیاهی افغانستان\|جنگل]] به ۱/۳ میلیون هکتار،یعنی حدود سه درصد خاک [[افغانستان]] کاهش یافته است. نفت وگاز به دلیل کمبود وگرانی آن مصرف کمتری دارد و مردم برای تأمین سوخت از چوب استفاده می‌کنند. برای ساخت درب پنجره و پوشش سقف خانه‌ها نیز اغلب از چوب استفاده می‌شود. ازاین‌رو، چوب در [[افغانستان]] مصرف خیلی بالایی دارد؛ درحالی‌که اقدامات لازم برای تولید آن یا توسعه مناطق جنگلی محدود بوده و اقدام مهمی صورت نگرفته است و برنامه‌های جامعی برای حفظ و نگهداری از جنگل به عمل نیامده است. بخش زیادی از منابع جنگلی به خارج از [[افغانستان]] قاچاق می‌شود.		حدود سه درصد خاک [[افغانستان]] را [[پوشش گیاهی افغانستان\|جنگل]] پوشانده است. مساحت جنگل‌های این کشور در سال ۱۳۵۷، حدود ۱/۹ میلیون هکتار بود؛ ولی بر اثر برداشت بی‌رویه و تخریب [[پوشش گیاهی افغانستان\|جنگل]] به ۱/۳ میلیون هکتار،یعنی حدود سه درصد خاک [[افغانستان]] کاهش یافته است. نفت وگاز به دلیل کمبود وگرانی آن مصرف کمتری دارد و مردم برای تأمین سوخت از چوب استفاده می‌کنند. برای ساخت درب پنجره و پوشش سقف خانه‌ها نیز اغلب از چوب استفاده می‌شود. ازاین‌رو، چوب در [[افغانستان]] مصرف خیلی بالایی دارد؛ درحالی‌که اقدامات لازم برای تولید آن یا توسعه مناطق جنگلی محدود بوده و اقدام مهمی صورت نگرفته است و برنامه‌های جامعی برای حفظ و نگهداری از جنگل به عمل نیامده است. بخش زیادی از منابع جنگلی به خارج از [[افغانستان]] قاچاق می‌شود.

	جدول شماره 1. تولید انواع چوب (به هزار تن)<ref>[https://www.fao.org/home/en FAO] (2010). [https://www.europaworld.com/ The europa world Year Book], 520, Retrieved for https://www.europaworld.com<nowiki/>/ </ref><ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [[افغانستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بیین المللی الهدی]، ص15-37.</ref>		جدول شماره 1. تولید انواع چوب (به هزار تن)<ref>[https://www.fao.org/home/en FAO] (2010). [https://www.europaworld.com/ The europa world Year Book], 520, Retrieved for https://www.europaworld.com<nowiki/>/ </ref>
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|2008		\|2008
خط ۱۶۱:		خط ۱۶۱:
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />
	[[رده:جغرافیای طبیعی]]
			== منبع اصلی ==
			علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 افغانستان]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بیین المللی الهدی]، ص15-37.

			== نویسنده مقاله ==
			علیرضا علی آبادی
			[[index.php?title=رده:جغرافیای طبیعی]]

Toktam در ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۵۲

2024-09-11T08:52:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۵۲
خط ۱:		خط ۱:
	[[افغانستان]] در نیمکره ~~ش[[مالی]]~~ (۳۳ درجه عرض شمالی)، نیمکره شرقی (۶۵ درجه طول شرقی) و در محدوده آسیای مرکزی قرار دارد. مساحت آن حدود ۶۴۹/۰۰۰ کیلومترمربع (در منابع بین ۶۲۰ تا ۶۵۳ هزار کیلومترمربع ذکر شده) و در مقام چهل یا چهل‌ویکمین کشور جهان است. طولانی‌ترین فاصله آن از شمال به جنوب قریب به ۱۰۱۵ کیلومتر و از شرق به غرب ۱۲۴۰ کیلومتر و نزدیک‌ترین فاصله آن تا دریاهای آزاد قریب به ۶۰۰ کیلومتر از سمت مرزهای جنوبی و از طریق خاک پاکستان است.		[[افغانستان]] در نیمکره شمالی (۳۳ درجه عرض شمالی)، نیمکره شرقی (۶۵ درجه طول شرقی) و در محدوده آسیای مرکزی قرار دارد. مساحت آن حدود ۶۴۹/۰۰۰ کیلومترمربع (در منابع بین ۶۲۰ تا ۶۵۳ هزار کیلومترمربع ذکر شده) و در مقام چهل یا چهل‌ویکمین کشور جهان است. طولانی‌ترین فاصله آن از شمال به جنوب قریب به ۱۰۱۵ کیلومتر و از شرق به غرب ۱۲۴۰ کیلومتر و نزدیک‌ترین فاصله آن تا دریاهای آزاد قریب به ۶۰۰ کیلومتر از سمت مرزهای جنوبی و از طریق خاک پاکستان است.

	شکل [[افغانستان]] مانند یک مشت بسته است و حالت پرویزنی شکل دارد و دالان یا تنگه واخان به‌سان دسته آن است. [[افغانستان]] در محدوده فلات ایران جای دارد و قسمتی از شرق این فلات را تشکیل می‌دهد. نام ایران شامل دو بخش است:		شکل [[افغانستان]] مانند یک مشت بسته است و حالت پرویزنی شکل دارد و دالان یا تنگه واخان به‌سان دسته آن است. [[افغانستان]] در محدوده فلات ایران جای دارد و قسمتی از شرق این فلات را تشکیل می‌دهد. نام ایران شامل دو بخش است:

Samiei: /* پوشش گیاهی */

2024-08-06T22:03:46Z

پوشش گیاهی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۰۳
خط ۱۴۵:		خط ۱۴۵:
	حدود سه درصد خاک [[افغانستان]] را [[پوشش گیاهی افغانستان\|جنگل]] پوشانده است. مساحت جنگل‌های این کشور در سال ۱۳۵۷، حدود ۱/۹ میلیون هکتار بود؛ ولی بر اثر برداشت بی‌رویه و تخریب [[پوشش گیاهی افغانستان\|جنگل]] به ۱/۳ میلیون هکتار،یعنی حدود سه درصد خاک [[افغانستان]] کاهش یافته است. نفت وگاز به دلیل کمبود وگرانی آن مصرف کمتری دارد و مردم برای تأمین سوخت از چوب استفاده می‌کنند. برای ساخت درب پنجره و پوشش سقف خانه‌ها نیز اغلب از چوب استفاده می‌شود. ازاین‌رو، چوب در [[افغانستان]] مصرف خیلی بالایی دارد؛ درحالی‌که اقدامات لازم برای تولید آن یا توسعه مناطق جنگلی محدود بوده و اقدام مهمی صورت نگرفته است و برنامه‌های جامعی برای حفظ و نگهداری از جنگل به عمل نیامده است. بخش زیادی از منابع جنگلی به خارج از [[افغانستان]] قاچاق می‌شود.		حدود سه درصد خاک [[افغانستان]] را [[پوشش گیاهی افغانستان\|جنگل]] پوشانده است. مساحت جنگل‌های این کشور در سال ۱۳۵۷، حدود ۱/۹ میلیون هکتار بود؛ ولی بر اثر برداشت بی‌رویه و تخریب [[پوشش گیاهی افغانستان\|جنگل]] به ۱/۳ میلیون هکتار،یعنی حدود سه درصد خاک [[افغانستان]] کاهش یافته است. نفت وگاز به دلیل کمبود وگرانی آن مصرف کمتری دارد و مردم برای تأمین سوخت از چوب استفاده می‌کنند. برای ساخت درب پنجره و پوشش سقف خانه‌ها نیز اغلب از چوب استفاده می‌شود. ازاین‌رو، چوب در [[افغانستان]] مصرف خیلی بالایی دارد؛ درحالی‌که اقدامات لازم برای تولید آن یا توسعه مناطق جنگلی محدود بوده و اقدام مهمی صورت نگرفته است و برنامه‌های جامعی برای حفظ و نگهداری از جنگل به عمل نیامده است. بخش زیادی از منابع جنگلی به خارج از [[افغانستان]] قاچاق می‌شود.

	تولید انواع چوب (به هزار تن):<ref>[https://www.fao.org/home/en FAO] (2010). [https://www.europaworld.com/ The europa world Year Book], 520, Retrieved for https://www.europaworld.com<nowiki/>/ </ref><ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [[افغانستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بیین المللی الهدی]، ص15-37.</ref>		جدول شماره 1. تولید انواع چوب (به هزار تن)<ref>[https://www.fao.org/home/en FAO] (2010). [https://www.europaworld.com/ The europa world Year Book], 520, Retrieved for https://www.europaworld.com<nowiki/>/ </ref><ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [[افغانستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بیین المللی الهدی]، ص15-37.</ref>
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|2008		\|2008

Shekvati در ‏۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۹

2024-08-05T10:59:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۹
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	=== [[ارتفاعات افغانستان\|ارتفاعات]] ===		=== [[ارتفاعات افغانستان\|ارتفاعات]] ===
	آشکارترین مشخصه طبیعی [[افغانستان]]، کوهستانی و مرتفع‌بودن آن است. سه‌چهارم خاک [[افغانستان]] را [[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌ها و ارتفاعات]] تشکیل داده است، ساختمان و شکل‌[[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]]، هم‌عصر باکوه‌های آلپ در اروپا دانسته شده است.		آشکارترین مشخصه طبیعی [[افغانستان]]، کوهستانی و مرتفع‌بودن آن است. سه‌چهارم خاک [[افغانستان]] را [[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌ها و ارتفاعات]] تشکیل داده است، ساختمان و شکل‌[[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]]، هم‌عصر باکوه‌های آلپ در اروپا دانسته شده است.
	[[پرونده:کوه‌های هندوکش افغانستان.jpg\|بندانگشتی\|کوه‌های هندوکش افغانستان]]		[[پرونده:کوه‌های هندوکش افغانستان.jpg\|بندانگشتی\|کوه‌های هندوکش افغانستان. برگرفته از سایت آوای طبیعت، قابل بازیابی از https://avayetabiyat.ir/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/]]

	==== [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] ====		==== [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] ====
خط ۹۴:		خط ۹۴:

	طول [[رود کابل]] از گردنه اونی تا رود سند ۷۰۰ کیلومتر است. [[افغانستان]] مدعی است سالانه قریب به ۲۰ میلیارد مترمکعب آب از طریق [[رود کابل]] وارد سند می‌شود و در پاکستان بهره‌برداری می‌شود. [[افغانستان]] در نظر دارد تا از آب [[رود کابل]] بهره‌برداری‌های بیشتری به عمل آورد و طبعا با واکنش پاکستان مواجه است. در حوزه آبریز شرق و جنوب [[افغانستان]]، [[رودهای افغانستان\|رودهای]] دیگری نیز جاری‌اند از جمله رود شمل (Shamal) و ینتان که از خوست و پکتیا سرچشمه گرفته، بعد وارد پاکستان و سپس وارد رود سند می‌شوند؛ رودگومل (Gomal) که از پکتیا سرچشمه گرفته، بعد وارد خاک پاکستان و رود سند می‌شود و رود پیشین لورا که از ارتفاعات شمال و شرق کویته و جنوب استان قندهار در فرمانداری شوراوک [[افغانستان]] سرچشمه گرفته، سپس در خاک پاکستان به هامون لورا می‌ریزد. [[رود کابل]] از توان هیدرولیکی بالایی برخوردار است و تاکنون بخشی از ظرفیت آن برای تولید انرژی برق آبی به کار گرفته شده است.		طول [[رود کابل]] از گردنه اونی تا رود سند ۷۰۰ کیلومتر است. [[افغانستان]] مدعی است سالانه قریب به ۲۰ میلیارد مترمکعب آب از طریق [[رود کابل]] وارد سند می‌شود و در پاکستان بهره‌برداری می‌شود. [[افغانستان]] در نظر دارد تا از آب [[رود کابل]] بهره‌برداری‌های بیشتری به عمل آورد و طبعا با واکنش پاکستان مواجه است. در حوزه آبریز شرق و جنوب [[افغانستان]]، [[رودهای افغانستان\|رودهای]] دیگری نیز جاری‌اند از جمله رود شمل (Shamal) و ینتان که از خوست و پکتیا سرچشمه گرفته، بعد وارد پاکستان و سپس وارد رود سند می‌شوند؛ رودگومل (Gomal) که از پکتیا سرچشمه گرفته، بعد وارد خاک پاکستان و رود سند می‌شود و رود پیشین لورا که از ارتفاعات شمال و شرق کویته و جنوب استان قندهار در فرمانداری شوراوک [[افغانستان]] سرچشمه گرفته، سپس در خاک پاکستان به هامون لورا می‌ریزد. [[رود کابل]] از توان هیدرولیکی بالایی برخوردار است و تاکنون بخشی از ظرفیت آن برای تولید انرژی برق آبی به کار گرفته شده است.
	[[پرونده:08 44 36 4528620(1).jpg\|بندانگشتی\|رود هیرمند افغانستان]]		[[پرونده:08 44 36 4528620(1).jpg\|بندانگشتی\|رود هیرمند افغانستان. برگرفته از سایت خبرگزاری مهر، قابل بازیابی از https://www.mehrnews.com/news/5783293/%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%DB%8C%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%86%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF]]

	==== [[رود هیرمند\|هیرمند (هلمند)]] ====		==== [[رود هیرمند\|هیرمند (هلمند)]] ====

Samiei در ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۰۰

2024-07-17T15:00:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۰۰
خط ۱:		خط ۱:
	[[افغانستان]] در نیمکره ش[[مالی]] (۳۳ درجه عرض شمالی)، نیمکره شرقی (۶۵ درجه طول شرقی) و در محدوده آسیای مرکزی قرار دارد.مساحت آن حدود ۶۴۹/۰۰۰ کیلومترمربع (در منابع بین ۶۲۰ تا ۶۵۳ هزار کیلومترمربع ذکر شده) و در مقام چهل یا چهل‌ویکمین کشور جهان است. طولانی‌ترین فاصله آن از شمال به جنوب قریب به ۱۰۱۵ کیلومتر و از شرق به غرب ۱۲۴۰ کیلومتر و نزدیک‌ترین فاصله آن تا دریاهای آزاد قریب به ۶۰۰ کیلومتر از سمت مرزهای جنوبی و از طریق خاک پاکستان است.		[[افغانستان]] در نیمکره ش[[مالی]] (۳۳ درجه عرض شمالی)، نیمکره شرقی (۶۵ درجه طول شرقی) و در محدوده آسیای مرکزی قرار دارد. مساحت آن حدود ۶۴۹/۰۰۰ کیلومترمربع (در منابع بین ۶۲۰ تا ۶۵۳ هزار کیلومترمربع ذکر شده) و در مقام چهل یا چهل‌ویکمین کشور جهان است. طولانی‌ترین فاصله آن از شمال به جنوب قریب به ۱۰۱۵ کیلومتر و از شرق به غرب ۱۲۴۰ کیلومتر و نزدیک‌ترین فاصله آن تا دریاهای آزاد قریب به ۶۰۰ کیلومتر از سمت مرزهای جنوبی و از طریق خاک پاکستان است.

	شکل [[افغانستان]] مانند یک مشت بسته است و حالت پرویزنی شکل دارد و دالان یا تنگه واخان به‌سان دسته آن است. [[افغانستان]] در محدوده فلات ایران جای دارد و قسمتی از شرق این فلات را تشکیل می‌دهد. نام ایران شامل دو بخش است:		شکل [[افغانستان]] مانند یک مشت بسته است و حالت پرویزنی شکل دارد و دالان یا تنگه واخان به‌سان دسته آن است. [[افغانستان]] در محدوده فلات ایران جای دارد و قسمتی از شرق این فلات را تشکیل می‌دهد. نام ایران شامل دو بخش است:
خط ۱۵۷:		خط ۱۵۷:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
	[[جغرافیای طبیعی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سودان]]؛ [[جغرافیای طبیعی اردن]]؛ [[جغرافیای انسانی ژاپن\|جغرافیای طبیعی ژاپن]]؛ [[جغرافیای طبیعی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی در چین]]؛ [[جغرافیای طبیعی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی ساحل عاج]]؛ [[جغرافیای طبیعی مالی]]؛ [[جغرافیای طبیعی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سوریه]]؛ [[جغرافیای طبیعی اسپانیا]]؛ [[جغرافیای طبیعی اوکراین]]؛ [[جغرافیای طبیعی تایلند]]؛ [[جغرافیای طبیعی آرژانتین]]؛ [[جغرافیای طبیعی قطر]]؛ [[جغرافیای طبیعی امارات متحده عربی]]؛ [[جغرافیای طبیعی سیرالئون]]؛ [[جغرافیای طبیعی اتیوپی]]؛ [[جغرافیایی طبیعی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی زیمبابوه]]؛		[[جغرافیای طبیعی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سودان]]؛ [[جغرافیای طبیعی اردن]]؛ [[جغرافیای انسانی ژاپن\|جغرافیای طبیعی ژاپن]]؛ [[جغرافیای طبیعی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی در چین]]؛ [[جغرافیای طبیعی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی ساحل عاج]]؛ [[جغرافیای طبیعی مالی]]؛ [[جغرافیای طبیعی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سوریه]]؛ [[جغرافیای طبیعی اسپانیا]]؛ [[جغرافیای طبیعی اوکراین]]؛ [[جغرافیای طبیعی تایلند]]؛ [[جغرافیای طبیعی آرژانتین]]؛ [[جغرافیای طبیعی قطر]]؛ [[جغرافیای طبیعی امارات متحده عربی]]؛ [[جغرافیای طبیعی سیرالئون]]؛ [[جغرافیای طبیعی اتیوپی]]؛ [[جغرافیایی طبیعی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی زیمبابوه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سریلانکا]]؛ [[جغرافیای طبیعی تاجیکستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی گرجستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی قزاقستان]]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />
			[[رده:جغرافیای طبیعی]]

Samiei در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۰

2024-05-17T10:40:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۰
خط ۱۵۷:		خط ۱۵۷:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
			[[جغرافیای طبیعی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سودان]]؛ [[جغرافیای طبیعی اردن]]؛ [[جغرافیای انسانی ژاپن\|جغرافیای طبیعی ژاپن]]؛ [[جغرافیای طبیعی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی در چین]]؛ [[جغرافیای طبیعی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی ساحل عاج]]؛ [[جغرافیای طبیعی مالی]]؛ [[جغرافیای طبیعی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سوریه]]؛ [[جغرافیای طبیعی اسپانیا]]؛ [[جغرافیای طبیعی اوکراین]]؛ [[جغرافیای طبیعی تایلند]]؛ [[جغرافیای طبیعی آرژانتین]]؛ [[جغرافیای طبیعی قطر]]؛ [[جغرافیای طبیعی امارات متحده عربی]]؛ [[جغرافیای طبیعی سیرالئون]]؛ [[جغرافیای طبیعی اتیوپی]]؛ [[جغرافیایی طبیعی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی زیمبابوه]]؛
	* [[جغرافیای طبیعی در چین]]
	* [[جغرافیای طبیعی ~~روسیه~~]]
	* [[جغرافیای طبیعی مصر]]
	* [[جغرافیای طبیعی ~~لبنان~~]]
	* [[جغرافیای طبیعی ~~کانادا~~]]
	* [[جغرافیای طبیعی ~~تونس~~]]
	* [[جغرافیای طبیعی ~~کوبا~~]]
	* [[جغرافیای طبیعی ~~ژاپن~~]]
	* [[جغرافیایی طبیعی سنگال]]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-05-14T20:11:20Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۱۱
خط ۵:		خط ۵:
	۱. فلات ایران. فلات ایران که به لحاظ جغرافیایی، کشورهای ایران و [[افغانستان]] را دربر می‌گیرد.		۱. فلات ایران. فلات ایران که به لحاظ جغرافیایی، کشورهای ایران و [[افغانستان]] را دربر می‌گیرد.

	2. نام کشور ایران. [[افغانستان]] و ایران در محدوده فلات ایران قرار دارند و درگذشته، یک واحد سیاسی مشترک را در این فلات تشکیل می‌دادند. فلات ایران شامل جلگه وسیع و مرتفعی است که از هر طرف در احاطه کوه‌های بلند است:<blockquote>«در مشرق سه رشته‌کوه متوازی معروف به کوه‌های و در شمال کوه‌های البرزکه مانند زنجیری از شرق به غرب امتداد یافته‌اند، قرار دارند. این کوه‌ها در غرب از کوه‌های ارمنستان جدا شده و از جنوب دریای خزر گذشته به‌واسطه (کوه بابا) به (هندوکه) پیوسته و این هم به (هیمالایا) بلندترین کوه عالم متصل است، در مغرب فلات، کوه‌های کردستان یا زاگرس واقع است که از شمال به جنوب رفته و بعد به طرف جنوب شرق برگشته به دریای عمان می‌رسد».<ref>پیرنیا (مشیرالدوله)، حسن، اقبال آشتیانی، عباس (بی‌تا). دوره تاریخ ایران. به کوشش محمد دبیرقیاسی. [https://mtif.ir/organ/47090/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85 انتشارات کتابخانه خیام]، ص2.</ref></blockquote>طول [[مرزهای افغانستان]] ۵۵۲۹ کیلومتر است (در منابع مختلف،متفاوت ذکر شده است). از سمت شرق و جنوب با پاکستان (۲۴۳۰ کیلومتر)، از سمت غرب با ایران (۹۳۶ کیلومتر)، از سمت شمال با کشورهای تاجیکستان (۱۲۰۶ کیلومتر)، ازبکستان (۱۳۷ کیلومتر)و ترکمنستان (۷۴۴ کیلومتر) و از سمت شمال شرق با [[چین]] (۷۶ کیلومتر) مرز مشترک دارد، طولانی‌ترین [[مرزهای افغانستان]] ابتدا با پاکستان و بعد کشورهای تاجیکستان و ایران و کوتاه‌ترین مرزها ابتدا با [[چین]] و سپس ازبکستان است. [[مرزهای افغانستان\|مرز افغانستان]] با چین بین ۷۳ تا ۹۳ کیلومتر و مرز [[افغانستان]] با ایران بین ۹۰۰ تا ۹۳۶ کیلومتر ذکر شده است.		2. نام کشور ایران. [[افغانستان]] و ایران در محدوده فلات ایران قرار دارند و درگذشته، یک واحد سیاسی مشترک را در این فلات تشکیل می‌دادند. فلات ایران شامل جلگه وسیع و مرتفعی است که از هر طرف در احاطه کوه‌های بلند است:<blockquote>«در مشرق سه رشته‌کوه متوازی معروف به کوه‌های و در شمال کوه‌های البرزکه مانند زنجیری از شرق به غرب امتداد یافته‌اند، قرار دارند. این کوه‌ها در غرب از کوه‌های ارمنستان جدا شده و از جنوب دریای خزر گذشته به‌واسطه (کوه بابا) به (هندوکه) پیوسته و این هم به (هیمالایا) بلندترین کوه عالم متصل است، در مغرب فلات، کوه‌های کردستان یا زاگرس واقع است که از شمال به جنوب رفته و بعد به طرف جنوب شرق برگشته به دریای عمان می‌رسد».<ref>پیرنیا (مشیرالدوله)، حسن، اقبال آشتیانی، عباس (بی‌تا). دوره تاریخ ایران. به کوشش محمد دبیرقیاسی. [https://mtif.ir/organ/47090/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85 انتشارات کتابخانه خیام]، ص2.</ref></blockquote>طول [[مرزهای افغانستان]] ۵۵۲۹ کیلومتر است (در منابع مختلف،متفاوت ذکر شده است). از سمت شرق و جنوب با پاکستان (۲۴۳۰ کیلومتر)، از سمت غرب با ایران (۹۳۶ کیلومتر)، از سمت شمال با کشورهای [[تاجیکستان]] (۱۲۰۶ کیلومتر)، ازبکستان (۱۳۷ کیلومتر)و ترکمنستان (۷۴۴ کیلومتر) و از سمت شمال شرق با [[چین]] (۷۶ کیلومتر) مرز مشترک دارد، طولانی‌ترین [[مرزهای افغانستان]] ابتدا با پاکستان و بعد کشورهای تاجیکستان و ایران و کوتاه‌ترین مرزها ابتدا با [[چین]] و سپس ازبکستان است. [[مرزهای افغانستان\|مرز افغانستان]] با چین بین ۷۳ تا ۹۳ کیلومتر و مرز [[افغانستان]] با ایران بین ۹۰۰ تا ۹۳۶ کیلومتر ذکر شده است.

	بلندترین نقطه [[افغانستان]] از سطح دریا ۷۴۵۸ متر در قله نوشک (Nowshak) و پایین‌ترین سطح آن در کنار [[آمودریا]] و در اطراف جوزجان است و ارتفاع آن ۲۵۸ متر از سطح دریاست، با کاهش ارتفاع [[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌ها و کوهپایه‌های]] شمالی، دشت‌های سنگی و ریگی با ارتفاع ۳۰۰ تا ۴۰۰ متر از سطح دریا در بخش‌های شمالی قرار دارد. دشت‌های [[هرات]] و فراه، مناطق کم‌ارتفاعی با حدود ۱۰۰۰ متر از سطح دریا را به وجود می‌آورد؛ در نیمروز، در اطراف هامون‌ها، ارتفاع زمین به حدود ۵۰۰ متر و درگودزره در جنوب غربی [[افغانستان]] (در ولایت نیمروز) به کمتر از ۵۰۰ متر از سطح دریا می‌رسد. شیب [[افغانستان]] از سمت شمال شرق به طرف جنوب و غرب قرار دارد. با توجه به موقعیت کوهستانی بخش‌های مرکزی، اراضی هموار و دشت‌ها به‌صورت حلقه‌ای در اطراف آن قرار گرفته‌اند.		بلندترین نقطه [[افغانستان]] از سطح دریا ۷۴۵۸ متر در قله نوشک (Nowshak) و پایین‌ترین سطح آن در کنار [[آمودریا]] و در اطراف جوزجان است و ارتفاع آن ۲۵۸ متر از سطح دریاست، با کاهش ارتفاع [[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌ها و کوهپایه‌های]] شمالی، دشت‌های سنگی و ریگی با ارتفاع ۳۰۰ تا ۴۰۰ متر از سطح دریا در بخش‌های شمالی قرار دارد. دشت‌های [[هرات]] و فراه، مناطق کم‌ارتفاعی با حدود ۱۰۰۰ متر از سطح دریا را به وجود می‌آورد؛ در نیمروز، در اطراف هامون‌ها، ارتفاع زمین به حدود ۵۰۰ متر و درگودزره در جنوب غربی [[افغانستان]] (در ولایت نیمروز) به کمتر از ۵۰۰ متر از سطح دریا می‌رسد. شیب [[افغانستان]] از سمت شمال شرق به طرف جنوب و غرب قرار دارد. با توجه به موقعیت کوهستانی بخش‌های مرکزی، اراضی هموار و دشت‌ها به‌صورت حلقه‌ای در اطراف آن قرار گرفته‌اند.

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-02-26T12:24:16Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۴
خط ۱:		خط ۱:
	[[افغانستان]] در نیمکره ~~شمالی~~ (۳۳ درجه عرض شمالی)، نیمکره شرقی (۶۵ درجه طول شرقی) و در محدوده آسیای مرکزی قرار دارد.مساحت آن حدود ۶۴۹/۰۰۰ کیلومترمربع (در منابع بین ۶۲۰ تا ۶۵۳ هزار کیلومترمربع ذکر شده) و در مقام چهل یا چهل‌ویکمین کشور جهان است. طولانی‌ترین فاصله آن از شمال به جنوب قریب به ۱۰۱۵ کیلومتر و از شرق به غرب ۱۲۴۰ کیلومتر و نزدیک‌ترین فاصله آن تا دریاهای آزاد قریب به ۶۰۰ کیلومتر از سمت مرزهای جنوبی و از طریق خاک پاکستان است.		[[افغانستان]] در نیمکره ش[[مالی]] (۳۳ درجه عرض شمالی)، نیمکره شرقی (۶۵ درجه طول شرقی) و در محدوده آسیای مرکزی قرار دارد.مساحت آن حدود ۶۴۹/۰۰۰ کیلومترمربع (در منابع بین ۶۲۰ تا ۶۵۳ هزار کیلومترمربع ذکر شده) و در مقام چهل یا چهل‌ویکمین کشور جهان است. طولانی‌ترین فاصله آن از شمال به جنوب قریب به ۱۰۱۵ کیلومتر و از شرق به غرب ۱۲۴۰ کیلومتر و نزدیک‌ترین فاصله آن تا دریاهای آزاد قریب به ۶۰۰ کیلومتر از سمت مرزهای جنوبی و از طریق خاک پاکستان است.

	شکل [[افغانستان]] مانند یک مشت بسته است و حالت پرویزنی شکل دارد و دالان یا تنگه واخان به‌سان دسته آن است. [[افغانستان]] در محدوده فلات ایران جای دارد و قسمتی از شرق این فلات را تشکیل می‌دهد. نام ایران شامل دو بخش است:		شکل [[افغانستان]] مانند یک مشت بسته است و حالت پرویزنی شکل دارد و دالان یا تنگه واخان به‌سان دسته آن است. [[افغانستان]] در محدوده فلات ایران جای دارد و قسمتی از شرق این فلات را تشکیل می‌دهد. نام ایران شامل دو بخش است:

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-02-24T11:16:01Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۶
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	==== [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] ====		==== [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] ====
	[[کوه‌های هندوکش افغانستان\|رشته‌کوه هندوکش]] با طول ۶۰۰ کیلومتر، عرض ۱۰۰ کیلومتر و ارتفاع بیش از ۱۰۰۰ متر از معروف‌ترین و مهم‌ترین [[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]] است، یکی از قله‌های مهم آن [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] نام دارد و رشته‌کوه نیز به همین نام معروف شده است. [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] ادامه رشته‌کوه‌های هیمالیاست و از کوه‌های پامیر خرد در شمال شرق جدا شده، به طرف غرب و جنوب غرب امتداد یافته، تا میانه دره [[هریرود]] می‌رسد و به‌مثابه محور و ستون فقرات [[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]] است و بخش وسیعی را از خاک [[افغانستان]] تشکیل می‌دهد و تقریبا در میانه کشور واقع است و عملا [[افغانستان]] را به دو بخش شمال هندوکش و جنوب هندوکش تقسیم کرده است.		[[کوه‌های هندوکش افغانستان\|رشته‌کوه هندوکش]] با طول ۶۰۰ کیلومتر، عرض ۱۰۰ کیلومتر و ارتفاع بیش از ۱۰۰۰ متر از معروف‌ترین و مهم‌ترین [[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]] است، یکی از قله‌های مهم آن [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] نام دارد و رشته‌کوه نیز به همین نام معروف شده است. [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] ادامه رشته‌کوه‌های هیمالیاست و از [[کوه‌های پامیر]] خرد در شمال شرق جدا شده، به طرف غرب و جنوب غرب امتداد یافته، تا میانه دره [[هریرود]] می‌رسد و به‌مثابه محور و ستون فقرات [[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]] است و بخش وسیعی را از خاک [[افغانستان]] تشکیل می‌دهد و تقریبا در میانه کشور واقع است و عملا [[افغانستان]] را به دو بخش شمال هندوکش و جنوب هندوکش تقسیم کرده است.

	[[کوه‌های هندوکش افغانستان\|کوه‌های هندوکش]] به دو قسمت [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] شرقی و [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] غربی تقسیم‌پذیر است. [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] شرقی از بلندترین و بزرگ‌ترین‌[[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]] است؛ قله معروف نوشک یا نوشاخ (۷۴۸۵ متر) در این رشته‌کوه واقع است و در نزدیکی پامیر قرار دارد. [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] شرقی از غرب دره زیباک در بدخشان آغاز می‌شود و تاگردنه خاوک در ولایت پروان امتداد می‌یابد. [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش غربی]] از غرب‌گردنه خاوک شروع و به طرف غرب و جنوب غرب ادامه می‌یابد. ارتفاع [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] غربی از [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] شرقی کمتر است، با امتداد [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] از شرق به غرب، به‌تدریج از ارتفاع آن کاسته می‌شود.[[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]] در حوالی مرزهای ایران به کوه‌های و تپه‌های کم‌ارتفاع تبدیل می‌شوند.[[گذرگاه ها و معابر افغانستان\|گذرگاه]] معروف شیبر (Shibar) با ارتفاع ۴ تا ۵ هزار متر در [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش غربی]] قرار دارد و شمال و جنوب [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] را به‌هم متصل می‌کند.		[[کوه‌های هندوکش افغانستان\|کوه‌های هندوکش]] به دو قسمت [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] شرقی و [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] غربی تقسیم‌پذیر است. [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] شرقی از بلندترین و بزرگ‌ترین‌[[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]] است؛ قله معروف نوشک یا نوشاخ (۷۴۸۵ متر) در این رشته‌کوه واقع است و در نزدیکی پامیر قرار دارد. [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] شرقی از غرب دره زیباک در بدخشان آغاز می‌شود و تاگردنه خاوک در ولایت پروان امتداد می‌یابد. [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش غربی]] از غرب‌گردنه خاوک شروع و به طرف غرب و جنوب غرب ادامه می‌یابد. ارتفاع [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] غربی از [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] شرقی کمتر است، با امتداد [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] از شرق به غرب، به‌تدریج از ارتفاع آن کاسته می‌شود.[[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]] در حوالی مرزهای ایران به کوه‌های و تپه‌های کم‌ارتفاع تبدیل می‌شوند.[[گذرگاه ها و معابر افغانستان\|گذرگاه]] معروف شیبر (Shibar) با ارتفاع ۴ تا ۵ هزار متر در [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش غربی]] قرار دارد و شمال و جنوب [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] را به‌هم متصل می‌کند.
خط ۳۶:		خط ۳۶:

	==== کوه‌های خواجه عمران ====		==== کوه‌های خواجه عمران ====
	کوه‌های خواجه عمران در جنوب [[افغانستان]] قرار دارد. این کوه‌ها از کوه‌های درجه‌یک [[افغانستان]] نیست؛ ولی به‌اندازه کافی بلندی دارد و در مناطق سرحدی پاکستان و [[افغانستان]] قرار گرفته است. کوه‌های خواجه عمران نسبتا پهن است؛ ولی دارای [[ارتفاعات افغانستان\|ارتفاعات]] بلند و سراشیبی‌های تند نیست. در طول سه ماه از سال، برف بر فراز آن باقی می‌ماند و هوای منطقه را سرد و خنک نگه می‌دارد. در کوه‌های خواجه عمران، عمدتا شبانان اچکزی، که طایفه‌ای از درانیان هستند،ساکن‌اند.کوه‌های سفیدکوه، [[کوه های سلیمان افغانستان\|سلیمان]] و خواجه عمران، [[افغانستان]] را از پاکستان مجزا می‌سازند.		[[کوه‌های خواجه عمران]] در جنوب [[افغانستان]] قرار دارد. این کوه‌ها از کوه‌های درجه‌یک [[افغانستان]] نیست؛ ولی به‌اندازه کافی بلندی دارد و در مناطق سرحدی پاکستان و [[افغانستان]] قرار گرفته است. کوه‌های خواجه عمران نسبتا پهن است؛ ولی دارای [[ارتفاعات افغانستان\|ارتفاعات]] بلند و سراشیبی‌های تند نیست. در طول سه ماه از سال، برف بر فراز آن باقی می‌ماند و هوای منطقه را سرد و خنک نگه می‌دارد. در کوه‌های خواجه عمران، عمدتا شبانان اچکزی، که طایفه‌ای از درانیان هستند،ساکن‌اند.کوه‌های سفیدکوه، [[کوه های سلیمان افغانستان\|سلیمان]] و خواجه عمران، [[افغانستان]] را از پاکستان مجزا می‌سازند.

	==== کوه چگایی ====		==== کوه چگایی ====
خط ۴۵:		خط ۴۵:

	==== کوه تیربند ترکستان ====		==== کوه تیربند ترکستان ====
	کوه تیربند از [[کوه های بابای افغانستان\|کوه بابا]] جدا و از شمال غرب کوه حصار آغاز شده، از شرق به طرف غرب تا بالامرغاب به طول ۳۰۰ کیلومتر امتداد می‌یابد. ارتفاع متوسط آن ۲۵۰۰ متر است و با امتداد از شرق به طرف غرب، از ارتفاع آن کاسته می‌شود. بلندترین ارتفاع آن ۴۲۰۷ متر در ولایت جوزجان است. تیربند ترکستان بین فاریاب و بادغیس قرار گرفته است، از نشیب شمالی کوه تیربند ترکستان رودهای درزآب،گرزیوان، قیصار و بالامرغاب و از نشیب جنوبی آن رود مرغاب سرچشمه می‌گیرد. در دامنه‌های شمالی و جنوبی این کوه درختان پسته وحشی خیلی زیاد است.		کوه تیربند از [[کوه های بابای افغانستان\|کوه بابا]] جدا و از شمال غرب کوه حصار آغاز شده، از شرق به طرف غرب تا بالامرغاب به طول ۳۰۰ کیلومتر امتداد می‌یابد. ارتفاع متوسط آن ۲۵۰۰ متر است و با امتداد از شرق به طرف غرب، از ارتفاع آن کاسته می‌شود. بلندترین ارتفاع آن ۴۲۰۷ متر در ولایت جوزجان است. تیربند ترکستان بین فاریاب و بادغیس قرار گرفته است، از نشیب شمالی [[کوه تیربند ترکستان]] رودهای درزآب،گرزیوان، قیصار و بالامرغاب و از نشیب جنوبی آن رود مرغاب سرچشمه می‌گیرد. در دامنه‌های شمالی و جنوبی این کوه درختان پسته وحشی خیلی زیاد است.

	==== فیروزکوه ====		==== فیروزکوه ====
	فیروزکوه از غرب کوه حصار و شمال غرب کوه بابا شروع شده، از شرق به غرب امتداد می‌یابد و موازی با تیربند ترکستان پیش می‌رود. در شمال فیروزکوه رود مرغاب و در جنوب آن [[هریرود]] جاری است. فیروزکوه تا تنگه ذوالفقار ادامه می‌یابد و دنباله آن کوه‌های خراسان است، طول فیروزکوه بیش از ۲۵۰ کیلومتر و ارتفاع متوسط آن ۳۰۰۰ متر است. بلندترین قله آن در شمال اوبه با ۳۵۹۵ متر ارتفاع است. ارتفاع فیروزکوه با امتداد آن از شرق به غرب کم می‌شود؛ ولی در شمال [[هرات]] دوباره بر ارتفاع آن افزوده می‌شود. بخش مرکزی فیروزکوه، پاروپامیزوس هم نامیده می‌شود. پاروپامیزوس از غربی‌ترین [[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]] است و ارتفاع قله آن از ۲۵۰۰ متر بیشتر نیست، این کوه بین مرغاب و [[هریرود]] قرار دارد.		[[فیروزکوه]] از غرب کوه حصار و شمال غرب کوه بابا شروع شده، از شرق به غرب امتداد می‌یابد و موازی با تیربند ترکستان پیش می‌رود. در شمال فیروزکوه رود مرغاب و در جنوب آن [[هریرود]] جاری است. فیروزکوه تا تنگه ذوالفقار ادامه می‌یابد و دنباله آن کوه‌های خراسان است، طول فیروزکوه بیش از ۲۵۰ کیلومتر و ارتفاع متوسط آن ۳۰۰۰ متر است. بلندترین قله آن در شمال اوبه با ۳۵۹۵ متر ارتفاع است. ارتفاع فیروزکوه با امتداد آن از شرق به غرب کم می‌شود؛ ولی در شمال [[هرات]] دوباره بر ارتفاع آن افزوده می‌شود. بخش مرکزی فیروزکوه، پاروپامیزوس هم نامیده می‌شود. پاروپامیزوس از غربی‌ترین [[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]] است و ارتفاع قله آن از ۲۵۰۰ متر بیشتر نیست، این کوه بین مرغاب و [[هریرود]] قرار دارد.

	==== سایر کوه‌های مهم ====		==== سایر کوه‌های مهم ====
خط ۵۶:		خط ۵۶:

	==== گذرگاه خیبر ====		==== گذرگاه خیبر ====
	گذرگاه خیبر اولین [[گذرگاه ها و معابر افغانستان\|گذرگاه]] مهم و استراتژیک [[افغانستان]] و بزرگ‌ترین راه مواصلاتی و واسطه عبورومرور و نقل‌وانتقال زمینی میان شبه‌قاره هند، جنوب و شرق [[افغانستان]] با شمال این کشور است.گذرگاه خیبر ۶۰ کیلومتر طول و ۲۰۰۰ متر ارتفاع از سطح دریا دارد و جنوب [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] را به شمال آن متصل می‌کند و در طول تاریخ مورد توجه و استفاده مهاجمان و کشورگشایان قرار داشته است.گذرگاه خیبر در ادامه مسیر از طریق گردنه سالنگ به دشت‌های شمالی [[افغانستان]] متصل می‌شده است. بعدها، با حفر تونل سالنگ در پایین گردنه شیبر عبورومرور حتی در زمستان هم میسر شد. از اولین اقدامات مهم انگلیسی‌ها در بدو ورود به [[افغانستان]]، اشغال گذرگاه خیبر و تلاش برای حفظ آن بود.		[[گذرگاه خیبر]] اولین [[گذرگاه ها و معابر افغانستان\|گذرگاه]] مهم و استراتژیک [[افغانستان]] و بزرگ‌ترین راه مواصلاتی و واسطه عبورومرور و نقل‌وانتقال زمینی میان شبه‌قاره هند، جنوب و شرق [[افغانستان]] با شمال این کشور است.گذرگاه خیبر ۶۰ کیلومتر طول و ۲۰۰۰ متر ارتفاع از سطح دریا دارد و جنوب [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] را به شمال آن متصل می‌کند و در طول تاریخ مورد توجه و استفاده مهاجمان و کشورگشایان قرار داشته است.گذرگاه خیبر در ادامه مسیر از طریق گردنه سالنگ به دشت‌های شمالی [[افغانستان]] متصل می‌شده است. بعدها، با حفر تونل سالنگ در پایین گردنه شیبر عبورومرور حتی در زمستان هم میسر شد. از اولین اقدامات مهم انگلیسی‌ها در بدو ورود به [[افغانستان]]، اشغال گذرگاه خیبر و تلاش برای حفظ آن بود.

	==== گذرگاه واخان ====		==== گذرگاه واخان ====

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۹
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	=== [[ارتفاعات افغانستان\|ارتفاعات]] ===		=== [[ارتفاعات افغانستان\|ارتفاعات]] ===
	آشکارترین مشخصه طبیعی [[افغانستان]]، کوهستانی و مرتفع‌بودن آن است. سه‌چهارم خاک [[افغانستان]] را [[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌ها و ارتفاعات]] تشکیل داده است، ساختمان و شکل‌[[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]]، هم‌عصر باکوه‌های آلپ در اروپا دانسته شده است.		آشکارترین مشخصه طبیعی [[افغانستان]]، کوهستانی و مرتفع‌بودن آن است. سه‌چهارم خاک [[افغانستان]] را [[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌ها و ارتفاعات]] تشکیل داده است، ساختمان و شکل‌[[ارتفاعات افغانستان\|کوه‌های افغانستان]]، هم‌عصر باکوه‌های آلپ در اروپا دانسته شده است.
	[[پرونده:کوه‌های هندوکش افغانستان.jpg\|بندانگشتی\|کوه‌های هندوکش افغانستان]]		[[پرونده:کوه‌های هندوکش افغانستان.jpg\|بندانگشتی\|کوه‌های هندوکش افغانستان. برگرفته از سایت آوای طبیعت، قابل بازیابی از https://avayetabiyat.ir/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/]]

	==== [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] ====		==== [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] ====
خط ۹۴:		خط ۹۴:

	طول [[رود کابل]] از گردنه اونی تا رود سند ۷۰۰ کیلومتر است. [[افغانستان]] مدعی است سالانه قریب به ۲۰ میلیارد مترمکعب آب از طریق [[رود کابل]] وارد سند می‌شود و در پاکستان بهره‌برداری می‌شود. [[افغانستان]] در نظر دارد تا از آب [[رود کابل]] بهره‌برداری‌های بیشتری به عمل آورد و طبعا با واکنش پاکستان مواجه است. در حوزه آبریز شرق و جنوب [[افغانستان]]، [[رودهای افغانستان\|رودهای]] دیگری نیز جاری‌اند از جمله رود شمل (Shamal) و ینتان که از خوست و پکتیا سرچشمه گرفته، بعد وارد پاکستان و سپس وارد رود سند می‌شوند؛ رودگومل (Gomal) که از پکتیا سرچشمه گرفته، بعد وارد خاک پاکستان و رود سند می‌شود و رود پیشین لورا که از ارتفاعات شمال و شرق کویته و جنوب استان قندهار در فرمانداری شوراوک [[افغانستان]] سرچشمه گرفته، سپس در خاک پاکستان به هامون لورا می‌ریزد. [[رود کابل]] از توان هیدرولیکی بالایی برخوردار است و تاکنون بخشی از ظرفیت آن برای تولید انرژی برق آبی به کار گرفته شده است.		طول [[رود کابل]] از گردنه اونی تا رود سند ۷۰۰ کیلومتر است. [[افغانستان]] مدعی است سالانه قریب به ۲۰ میلیارد مترمکعب آب از طریق [[رود کابل]] وارد سند می‌شود و در پاکستان بهره‌برداری می‌شود. [[افغانستان]] در نظر دارد تا از آب [[رود کابل]] بهره‌برداری‌های بیشتری به عمل آورد و طبعا با واکنش پاکستان مواجه است. در حوزه آبریز شرق و جنوب [[افغانستان]]، [[رودهای افغانستان\|رودهای]] دیگری نیز جاری‌اند از جمله رود شمل (Shamal) و ینتان که از خوست و پکتیا سرچشمه گرفته، بعد وارد پاکستان و سپس وارد رود سند می‌شوند؛ رودگومل (Gomal) که از پکتیا سرچشمه گرفته، بعد وارد خاک پاکستان و رود سند می‌شود و رود پیشین لورا که از ارتفاعات شمال و شرق کویته و جنوب استان قندهار در فرمانداری شوراوک [[افغانستان]] سرچشمه گرفته، سپس در خاک پاکستان به هامون لورا می‌ریزد. [[رود کابل]] از توان هیدرولیکی بالایی برخوردار است و تاکنون بخشی از ظرفیت آن برای تولید انرژی برق آبی به کار گرفته شده است.
	[[پرونده:08 44 36 4528620(1).jpg\|بندانگشتی\|رود هیرمند افغانستان]]		[[پرونده:08 44 36 4528620(1).jpg\|بندانگشتی\|رود هیرمند افغانستان. برگرفته از سایت خبرگزاری مهر، قابل بازیابی از https://www.mehrnews.com/news/5783293/%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%DB%8C%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%86%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF]]

	==== [[رود هیرمند\|هیرمند (هلمند)]] ====		==== [[رود هیرمند\|هیرمند (هلمند)]] ====