جغرافیای طبیعی تاجیکستان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mahsa در ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۷

2025-01-30T11:27:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۷
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	در اواخر دوره اتحاد شوروی و اوایل استقلال، [[تاجیکستان]] چهار استان داشت: در شمال خجند (لنین‌آباد)؛ در جنوب استان‌های قرغان‌تپه و کولاب و در جنوب شرقی استان خودمختار کوهستان بدخشان.		در اواخر دوره اتحاد شوروی و اوایل استقلال، [[تاجیکستان]] چهار استان داشت: در شمال خجند (لنین‌آباد)؛ در جنوب استان‌های قرغان‌تپه و کولاب و در جنوب شرقی استان خودمختار کوهستان بدخشان.

	در اوایل سال 1988م. قرغان‌تپه و کولاب به عنوان یک استان به نام ختلان ادغام شدند که در سال‌های 1990 تا 1992م. مجدداً از هم جدا شدند و پس از مدتی کوتاه دوباره به هم پیوستند<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 16-17.</ref>.		در اوایل سال 1988م. قرغان‌تپه و کولاب به عنوان یک استان به نام ختلان ادغام شدند که در سال‌های 1990 تا 1992م. مجدداً از هم جدا شدند و پس از مدتی کوتاه دوباره به هم پیوستند.

	=== [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]] ===		=== [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]] ===
	موقعیت کوهستانی این کشور منجر به جریان رودخانه‌های پرآب گردیده است. بخش مهمی از دو رودخانه مشهور سیردریا (سیحون) و [[آمودریا]] (جیحون) از این کشور سرچشمه می‌گیرند. سیر دریا از رشته کوه تیان شان و [[آمودریا\|آمو دریا]] از یخچال‌های کوهستان پامیر تغذیه می‌شوند که هر دو رشته کوه مزبور در [[تاجیکستان]] قرار دارند. [[آمودریا]] پرآب‌ترین رودخانه منطقه آسیای مرکزی می‌باشد که مرز مشترک [[تاجیکستان]] با [[افغانستان]] را تشکیل داده و با عبور از خاک ترکمنستان وارد ازبکستان شده و کشتزارهای بزرگ پنبه در خاک آن کشور را آبیاری و به [[دریاچه آرال]] می‌ریزد. سیردریا نیز بعد از عبور از قرقیزستان، [[تاجیکستان]] و ازبکستان وارد خاک [[قزاقستان]] شده و مناطق وسیع جنوبی این کشور را آبیاری و از شمال به [[دریاچه آرال]] منتهی می‌گردد.		موقعیت کوهستانی این کشور منجر به جریان رودخانه‌های پرآب گردیده است. بخش مهمی از دو رودخانه مشهور سیردریا (سیحون) و [[آمودریا]] (جیحون) از این کشور سرچشمه می‌گیرند. سیر دریا از رشته کوه تیان شان و [[آمودریا\|آمو دریا]] از یخچال‌های کوهستان پامیر تغذیه می‌شوند که هر دو رشته کوه مزبور در [[تاجیکستان]] قرار دارند. [[آمودریا]] پرآب‌ترین رودخانه منطقه آسیای مرکزی می‌باشد که مرز مشترک [[تاجیکستان]] با [[افغانستان]] را تشکیل داده و با عبور از خاک ترکمنستان وارد ازبکستان شده و کشتزارهای بزرگ پنبه در خاک آن کشور را آبیاری و به [[دریاچه آرال]] می‌ریزد. سیردریا نیز بعد از عبور از قرقیزستان، [[تاجیکستان]] و ازبکستان وارد خاک [[قزاقستان]] شده و مناطق وسیع جنوبی این کشور را آبیاری و از شمال به [[دریاچه آرال]] منتهی می‌گردد.

	سرچشمه گرفتن رودهای پرآب فوق از [[تاجیکستان]] که بخش‌های وسیع کشاورزی ازبکستان، [[قزاقستان]] و ترکمنستان را سیراب می‌کنند، موقعیت ویژه راهبردی در منطقه به این کشور بخشیده است. [[تاجیکستان]] از نظر منابع آبی مقام اول را در میان جمهوری‌های آسیای میانه‌دار بوده و ‌نزدیک به 50 درصد آب‌های منطقه آسیای مرکزی از این کشور سرچشمه می‌گیرد<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 17.</ref>.		سرچشمه گرفتن رودهای پرآب فوق از [[تاجیکستان]] که بخش‌های وسیع کشاورزی ازبکستان، [[قزاقستان]] و ترکمنستان را سیراب می‌کنند، موقعیت ویژه راهبردی در منطقه به این کشور بخشیده است. [[تاجیکستان]] از نظر منابع آبی مقام اول را در میان جمهوری‌های آسیای میانه‌دار بوده و ‌نزدیک به 50 درصد آب‌های منطقه آسیای مرکزی از این کشور سرچشمه می‌گیرد.

	=== [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]] ===		=== [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]] ===
	آب و هوای این کشور قاره‌ای، تابستان گرم، زمستان ملایم، در مناطق پامیر نیمه خشک تا قطبی می‌باشد. آب و هوای مناطق مختلف [[تاجیکستان]] متغیر می‌باشد در حالی که مناطق پست شمالی نسبتأ معتدل‌اند، مناطق کوهستانی پامیر در استان بدخشان زمستانی بسیار سرد دارند. به طوری که گاهی برودت هوا در این ناحیه از کشور به 60 درجه زیر صفر نیز می‌رسد<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 17.</ref>.		آب و هوای این کشور قاره‌ای، تابستان گرم، زمستان ملایم، در مناطق پامیر نیمه خشک تا قطبی می‌باشد. آب و هوای مناطق مختلف [[تاجیکستان]] متغیر می‌باشد در حالی که مناطق پست شمالی نسبتأ معتدل‌اند، مناطق کوهستانی پامیر در استان بدخشان زمستانی بسیار سرد دارند. به طوری که گاهی برودت هوا در این ناحیه از کشور به 60 درجه زیر صفر نیز می‌رسد.
	=== [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] ===		=== [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] ===
	[[تاجیکستان]] دارای رودهای بسیاری است. شمار رودهایی که طول آن‌ها از ۱۰ کیلومتر تجاوز می‌کند به ۹۴۷ می‌رسد. رودهای مهم آن عبارتند از: [[رود سیر دریا\|سیر دریا]] (سیحون)؛ [[آمودریا]] (جیحون)؛ رودخانه زرافشان؛ رود پنج؛ رودخانه مرغاب؛ سرخ آب؛ کافرنهان؛ رود وخش.		[[تاجیکستان]] دارای رودهای بسیاری است. شمار رودهایی که طول آن‌ها از ۱۰ کیلومتر تجاوز می‌کند به ۹۴۷ می‌رسد. رودهای مهم آن عبارتند از: [[رود سیر دریا\|سیر دریا]] (سیحون)؛ [[آمودریا]] (جیحون)؛ رودخانه زرافشان؛ رود پنج؛ رودخانه مرغاب؛ سرخ آب؛ کافرنهان؛ رود وخش.
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	همچنین در [[تاجیکستان]] ۱۳۰۰ مرداب، جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد. وجود سرشاخه‌های مهم دو رود آسیای مرکزی در [[تاجیکستان]] نقش اهمیت استراتژیک، سیاسی و اقتصادی [[تاجیکستان]] را مشخص می‌کند. علاوه براین بیش از 2000 دریاچه با مساحتی در حدود 1005 کیلومتر مربع در کشور [[تاجیکستان]] به خصوص در منطقه پامیر و کوهستان‌های مرکزی وجود دارد که دریاچه «قراگول» بزرگترین آن‌هاست<ref>خالدی، مریم(1390 آبان)، جغرافیای [[تاجیکستان]]، ماهنامه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 162، ص. 109.</ref>.		همچنین در [[تاجیکستان]] ۱۳۰۰ مرداب، جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد. وجود سرشاخه‌های مهم دو رود آسیای مرکزی در [[تاجیکستان]] نقش اهمیت استراتژیک، سیاسی و اقتصادی [[تاجیکستان]] را مشخص می‌کند. علاوه براین بیش از 2000 دریاچه با مساحتی در حدود 1005 کیلومتر مربع در کشور [[تاجیکستان]] به خصوص در منطقه پامیر و کوهستان‌های مرکزی وجود دارد که دریاچه «قراگول» بزرگترین آن‌هاست<ref>خالدی، مریم(1390 آبان)، جغرافیای [[تاجیکستان]]، ماهنامه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 162، ص. 109.</ref>.

	[[تاجیکستان]] با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی دارای یخچال‌های عظیمی می‌باشد. کوه‌های آن توده یخ‌های متعددی را در بر دارند که بزرگترین آن‌ها فدچنکو، با طول 77 کیلومتر و مساحت 651/7 کیلومتر مربع بزرگترین توده یخ جهان خارج از مناطق قطبی است. تقریباً 50 درصد مساحت یخچال‌های آسیای میانه نیز در [[تاجیکستان]] واقع می‌باشد. تعداد یخچال‌های کوهستانی [[تاجیکستان]] به بیش از 8000 رسیده و در مجموع مساحت 8000 کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد. همچنین گرُمّ – گرژِیمیلا (160 کیلومتر مربع)، بیوَچنی (197 کیلومتر مربع)، گرما (153 کیلومتر مربع) و سووق درّه کلان (69 کیلومتر مربع) از یخچال‌های مهم این کشور به شمار می‌روند<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)]، ص. 17-18.</ref>.		[[تاجیکستان]] با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی دارای یخچال‌های عظیمی می‌باشد. کوه‌های آن توده یخ‌های متعددی را در بر دارند که بزرگترین آن‌ها فدچنکو، با طول 77 کیلومتر و مساحت 651/7 کیلومتر مربع بزرگترین توده یخ جهان خارج از مناطق قطبی است. تقریباً 50 درصد مساحت یخچال‌های آسیای میانه نیز در [[تاجیکستان]] واقع می‌باشد. تعداد یخچال‌های کوهستانی [[تاجیکستان]] به بیش از 8000 رسیده و در مجموع مساحت 8000 کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد. همچنین گرُمّ – گرژِیمیلا (160 کیلومتر مربع)، بیوَچنی (197 کیلومتر مربع)، گرما (153 کیلومتر مربع) و سووق درّه کلان (69 کیلومتر مربع) از یخچال‌های مهم این کشور به شمار می‌روند.

	=== مرزها ===		=== مرزها ===
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	قرقیزستان (شمال): ۸۷۰ کیلومتر		قرقیزستان (شمال): ۸۷۰ کیلومتر

	[[چین]] (خاور): ۴۱۴ کیلومتر~~<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 18.</ref>~~		[[چین]] (خاور): ۴۱۴ کیلومتر

	=== قلّه‌ها ===		=== قلّه‌ها ===
	جدول شماره 1 - قلّه‌های بلند [[تاجیکستان]]<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 19.</ref>		جدول شماره 1 - قلّه‌های بلند [[تاجیکستان]]
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|'''کوه'''		\|'''کوه'''
خط ۹۵:		خط ۹۵:
	\|مرز [[افغانستان]]		\|مرز [[افغانستان]]
	\|}		\|}
	<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی](دردست انتشار)</ref>

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۱۰۲:		خط ۱۰۱:
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />

			== منبع اصلی ==
			زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی](دردست انتشار)، ص. 16-19.

			== نویسنده اصلی ==
			حسن زهریی
	[[رده:جغرافیای طبیعی]]		[[رده:جغرافیای طبیعی]]

Mahsa در ‏۲۷ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۳۵

2024-08-27T20:35:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۳۵
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	در اواخر دوره اتحاد شوروی و اوایل استقلال، [[تاجیکستان]] چهار استان داشت: در شمال خجند (لنین‌آباد)؛ در جنوب استان‌های قرغان‌تپه و کولاب و در جنوب شرقی استان خودمختار کوهستان بدخشان.		در اواخر دوره اتحاد شوروی و اوایل استقلال، [[تاجیکستان]] چهار استان داشت: در شمال خجند (لنین‌آباد)؛ در جنوب استان‌های قرغان‌تپه و کولاب و در جنوب شرقی استان خودمختار کوهستان بدخشان.

	در اوایل سال 1988م. قرغان‌تپه و کولاب به عنوان یک استان به نام ختلان ادغام شدند که در سال‌های 1990 تا 1992م. مجدداً از هم جدا شدند و پس از مدتی کوتاه دوباره به هم پیوستند<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [~~https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ تاجیکستان]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 16-17.</ref>.		در اوایل سال 1988م. قرغان‌تپه و کولاب به عنوان یک استان به نام ختلان ادغام شدند که در سال‌های 1990 تا 1992م. مجدداً از هم جدا شدند و پس از مدتی کوتاه دوباره به هم پیوستند<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 16-17.</ref>.

	=== [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]] ===		=== [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]] ===
	موقعیت کوهستانی این کشور منجر به جریان رودخانه‌های پرآب گردیده است. بخش مهمی از دو رودخانه مشهور سیردریا (سیحون) و [[آمودریا]] (جیحون) از این کشور سرچشمه می‌گیرند. سیر دریا از رشته کوه تیان شان و [[آمودریا\|آمو دریا]] از یخچال‌های کوهستان پامیر تغذیه می‌شوند که هر دو رشته کوه مزبور در [[تاجیکستان]] قرار دارند. [[آمودریا]] پرآب‌ترین رودخانه منطقه آسیای مرکزی می‌باشد که مرز مشترک [[تاجیکستان]] با [[افغانستان]] را تشکیل داده و با عبور از خاک ترکمنستان وارد ازبکستان شده و کشتزارهای بزرگ پنبه در خاک آن کشور را آبیاری و به [[دریاچه آرال]] می‌ریزد. سیردریا نیز بعد از عبور از قرقیزستان، [[تاجیکستان]] و ازبکستان وارد خاک [[قزاقستان]] شده و مناطق وسیع جنوبی این کشور را آبیاری و از شمال به [[دریاچه آرال]] منتهی می‌گردد.		موقعیت کوهستانی این کشور منجر به جریان رودخانه‌های پرآب گردیده است. بخش مهمی از دو رودخانه مشهور سیردریا (سیحون) و [[آمودریا]] (جیحون) از این کشور سرچشمه می‌گیرند. سیر دریا از رشته کوه تیان شان و [[آمودریا\|آمو دریا]] از یخچال‌های کوهستان پامیر تغذیه می‌شوند که هر دو رشته کوه مزبور در [[تاجیکستان]] قرار دارند. [[آمودریا]] پرآب‌ترین رودخانه منطقه آسیای مرکزی می‌باشد که مرز مشترک [[تاجیکستان]] با [[افغانستان]] را تشکیل داده و با عبور از خاک ترکمنستان وارد ازبکستان شده و کشتزارهای بزرگ پنبه در خاک آن کشور را آبیاری و به [[دریاچه آرال]] می‌ریزد. سیردریا نیز بعد از عبور از قرقیزستان، [[تاجیکستان]] و ازبکستان وارد خاک [[قزاقستان]] شده و مناطق وسیع جنوبی این کشور را آبیاری و از شمال به [[دریاچه آرال]] منتهی می‌گردد.

	سرچشمه گرفتن رودهای پرآب فوق از [[تاجیکستان]] که بخش‌های وسیع کشاورزی ازبکستان، [[قزاقستان]] و ترکمنستان را سیراب می‌کنند، موقعیت ویژه راهبردی در منطقه به این کشور بخشیده است. [[تاجیکستان]] از نظر منابع آبی مقام اول را در میان جمهوری‌های آسیای میانه‌دار بوده و ‌نزدیک به 50 درصد آب‌های منطقه آسیای مرکزی از این کشور سرچشمه می‌گیرد<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [~~https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ تاجیکستان]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 17.</ref>.		سرچشمه گرفتن رودهای پرآب فوق از [[تاجیکستان]] که بخش‌های وسیع کشاورزی ازبکستان، [[قزاقستان]] و ترکمنستان را سیراب می‌کنند، موقعیت ویژه راهبردی در منطقه به این کشور بخشیده است. [[تاجیکستان]] از نظر منابع آبی مقام اول را در میان جمهوری‌های آسیای میانه‌دار بوده و ‌نزدیک به 50 درصد آب‌های منطقه آسیای مرکزی از این کشور سرچشمه می‌گیرد<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 17.</ref>.

	=== [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]] ===		=== [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]] ===
	آب و هوای این کشور قاره‌ای، تابستان گرم، زمستان ملایم، در مناطق پامیر نیمه خشک تا قطبی می‌باشد. آب و هوای مناطق مختلف [[تاجیکستان]] متغیر می‌باشد در حالی که مناطق پست شمالی نسبتأ معتدل‌اند، مناطق کوهستانی پامیر در استان بدخشان زمستانی بسیار سرد دارند. به طوری که گاهی برودت هوا در این ناحیه از کشور به 60 درجه زیر صفر نیز می‌رسد<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [~~https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ تاجیکستان]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 17.</ref>.		آب و هوای این کشور قاره‌ای، تابستان گرم، زمستان ملایم، در مناطق پامیر نیمه خشک تا قطبی می‌باشد. آب و هوای مناطق مختلف [[تاجیکستان]] متغیر می‌باشد در حالی که مناطق پست شمالی نسبتأ معتدل‌اند، مناطق کوهستانی پامیر در استان بدخشان زمستانی بسیار سرد دارند. به طوری که گاهی برودت هوا در این ناحیه از کشور به 60 درجه زیر صفر نیز می‌رسد<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 17.</ref>.
	=== [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] ===		=== [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] ===
	[[تاجیکستان]] دارای رودهای بسیاری است. شمار رودهایی که طول آن‌ها از ۱۰ کیلومتر تجاوز می‌کند به ۹۴۷ می‌رسد. رودهای مهم آن عبارتند از: [[رود سیر دریا\|سیر دریا]] (سیحون)؛ [[آمودریا]] (جیحون)؛ رودخانه زرافشان؛ رود پنج؛ رودخانه مرغاب؛ سرخ آب؛ کافرنهان؛ رود وخش.		[[تاجیکستان]] دارای رودهای بسیاری است. شمار رودهایی که طول آن‌ها از ۱۰ کیلومتر تجاوز می‌کند به ۹۴۷ می‌رسد. رودهای مهم آن عبارتند از: [[رود سیر دریا\|سیر دریا]] (سیحون)؛ [[آمودریا]] (جیحون)؛ رودخانه زرافشان؛ رود پنج؛ رودخانه مرغاب؛ سرخ آب؛ کافرنهان؛ رود وخش.
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	همچنین در [[تاجیکستان]] ۱۳۰۰ مرداب، جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد. وجود سرشاخه‌های مهم دو رود آسیای مرکزی در [[تاجیکستان]] نقش اهمیت استراتژیک، سیاسی و اقتصادی [[تاجیکستان]] را مشخص می‌کند. علاوه براین بیش از 2000 دریاچه با مساحتی در حدود 1005 کیلومتر مربع در کشور [[تاجیکستان]] به خصوص در منطقه پامیر و کوهستان‌های مرکزی وجود دارد که دریاچه «قراگول» بزرگترین آن‌هاست<ref>خالدی، مریم(1390 آبان)، جغرافیای [[تاجیکستان]]، ماهنامه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 162، ص. 109.</ref>.		همچنین در [[تاجیکستان]] ۱۳۰۰ مرداب، جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد. وجود سرشاخه‌های مهم دو رود آسیای مرکزی در [[تاجیکستان]] نقش اهمیت استراتژیک، سیاسی و اقتصادی [[تاجیکستان]] را مشخص می‌کند. علاوه براین بیش از 2000 دریاچه با مساحتی در حدود 1005 کیلومتر مربع در کشور [[تاجیکستان]] به خصوص در منطقه پامیر و کوهستان‌های مرکزی وجود دارد که دریاچه «قراگول» بزرگترین آن‌هاست<ref>خالدی، مریم(1390 آبان)، جغرافیای [[تاجیکستان]]، ماهنامه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 162، ص. 109.</ref>.

	[[تاجیکستان]] با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی دارای یخچال‌های عظیمی می‌باشد. کوه‌های آن توده یخ‌های متعددی را در بر دارند که بزرگترین آن‌ها فدچنکو، با طول 77 کیلومتر و مساحت 651/7 کیلومتر مربع بزرگترین توده یخ جهان خارج از مناطق قطبی است. تقریباً 50 درصد مساحت یخچال‌های آسیای میانه نیز در [[تاجیکستان]] واقع می‌باشد. تعداد یخچال‌های کوهستانی [[تاجیکستان]] به بیش از 8000 رسیده و در مجموع مساحت 8000 کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد. همچنین گرُمّ – گرژِیمیلا (160 کیلومتر مربع)، بیوَچنی (197 کیلومتر مربع)، گرما (153 کیلومتر مربع) و سووق درّه کلان (69 کیلومتر مربع) از یخچال‌های مهم این کشور به شمار می‌روند<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [~~https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ تاجیکستان]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)]، ص. 17-18.</ref>.		[[تاجیکستان]] با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی دارای یخچال‌های عظیمی می‌باشد. کوه‌های آن توده یخ‌های متعددی را در بر دارند که بزرگترین آن‌ها فدچنکو، با طول 77 کیلومتر و مساحت 651/7 کیلومتر مربع بزرگترین توده یخ جهان خارج از مناطق قطبی است. تقریباً 50 درصد مساحت یخچال‌های آسیای میانه نیز در [[تاجیکستان]] واقع می‌باشد. تعداد یخچال‌های کوهستانی [[تاجیکستان]] به بیش از 8000 رسیده و در مجموع مساحت 8000 کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد. همچنین گرُمّ – گرژِیمیلا (160 کیلومتر مربع)، بیوَچنی (197 کیلومتر مربع)، گرما (153 کیلومتر مربع) و سووق درّه کلان (69 کیلومتر مربع) از یخچال‌های مهم این کشور به شمار می‌روند<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)]، ص. 17-18.</ref>.

	=== مرزها ===		=== مرزها ===
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	قرقیزستان (شمال): ۸۷۰ کیلومتر		قرقیزستان (شمال): ۸۷۰ کیلومتر

	[[چین]] (خاور): ۴۱۴ کیلومتر<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [~~https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ تاجیکستان]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 18.</ref>		[[چین]] (خاور): ۴۱۴ کیلومتر<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 18.</ref>

	=== قلّه‌ها ===		=== قلّه‌ها ===
	جدول شماره 1 - قلّه‌های بلند [[تاجیکستان]]<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [~~https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ تاجیکستان]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 19.</ref>		جدول شماره 1 - قلّه‌های بلند [[تاجیکستان]]<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 19.</ref>
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|'''کوه'''		\|'''کوه'''

Mahsa در ‏۲۶ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۴۴

2024-08-26T16:44:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:جغرافیای ~~طبیعی~~ تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|~~نگارهٔ ماهواره‌ای از~~ تاجیکستان(1403). برگرفته از سایت ~~ویکی پدیا،~~ قابل بازیابی از https://fa.~~wikipedia~~.~~org/wiki/%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~]]		[[پرونده:جغرافیای تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|تاجیکستان(1403). برگرفته از سایت دالاهو، قابل بازیابی از https://dalahoo.com/news.cfm?id=3140]]
	جغرافیای طبیعی کشور [[تاجیکستان]] شامل [[موقعیت جغرافیایی تاجیکستان\|موقعیت جغرافیایی]]؛ [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]]؛ [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]]؛ [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] و مرزها است که در ذیل شرح داده شده است:		جغرافیای طبیعی کشور [[تاجیکستان]] شامل [[موقعیت جغرافیایی تاجیکستان\|موقعیت جغرافیایی]]؛ [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]]؛ [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]]؛ [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] و مرزها است که در ذیل شرح داده شده است:

Mahsa: /* کتابشناسی */

2024-08-01T19:30:10Z

کتابشناسی

Mahsa: /* موقعیت جغرافیایی */

2024-08-01T19:01:44Z

موقعیت جغرافیایی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۰۱
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	در اواخر دوره اتحاد شوروی و اوایل استقلال، [[تاجیکستان]] چهار استان داشت: در شمال خجند (لنین‌آباد)؛ در جنوب استان‌های قرغان‌تپه و کولاب و در جنوب شرقی استان خودمختار کوهستان بدخشان.		در اواخر دوره اتحاد شوروی و اوایل استقلال، [[تاجیکستان]] چهار استان داشت: در شمال خجند (لنین‌آباد)؛ در جنوب استان‌های قرغان‌تپه و کولاب و در جنوب شرقی استان خودمختار کوهستان بدخشان.

	در اوایل سال 1988م. قرغان‌تپه و کولاب به عنوان یک استان به نام ختلان ادغام شدند که در سال‌های 1990 تا 1992م. مجدداً از هم جدا شدند و پس از مدتی کوتاه دوباره به هم پیوستند<ref>~~زهیری،~~ حسن(~~1390-~~1391). ~~کتاب فیروزه ای [~~[تاجیکستان]]، ص. 16-17.</ref>.		در اوایل سال 1988م. قرغان‌تپه و کولاب به عنوان یک استان به نام ختلان ادغام شدند که در سال‌های 1990 تا 1992م. مجدداً از هم جدا شدند و پس از مدتی کوتاه دوباره به هم پیوستند<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 16-17.</ref>.

	=== [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]] ===		=== [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]] ===
	موقعیت کوهستانی این کشور منجر به جریان رودخانه‌های پرآب گردیده است. بخش مهمی از دو رودخانه مشهور سیردریا (سیحون) و [[آمودریا]] (جیحون) از این کشور سرچشمه می‌گیرند. سیر دریا از رشته کوه تیان شان و [[آمودریا\|آمو دریا]] از یخچال‌های کوهستان پامیر تغذیه می‌شوند که هر دو رشته کوه مزبور در [[تاجیکستان]] قرار دارند. [[آمودریا]] پرآب‌ترین رودخانه منطقه آسیای مرکزی می‌باشد که مرز مشترک [[تاجیکستان]] با [[افغانستان]] را تشکیل داده و با عبور از خاک ترکمنستان وارد ازبکستان شده و کشتزارهای بزرگ پنبه در خاک آن کشور را آبیاری و به [[دریاچه آرال]] می‌ریزد. سیردریا نیز بعد از عبور از قرقیزستان، [[تاجیکستان]] و ازبکستان وارد خاک [[قزاقستان]] شده و مناطق وسیع جنوبی این کشور را آبیاری و از شمال به [[دریاچه آرال]] منتهی می‌گردد.		موقعیت کوهستانی این کشور منجر به جریان رودخانه‌های پرآب گردیده است. بخش مهمی از دو رودخانه مشهور سیردریا (سیحون) و [[آمودریا]] (جیحون) از این کشور سرچشمه می‌گیرند. سیر دریا از رشته کوه تیان شان و [[آمودریا\|آمو دریا]] از یخچال‌های کوهستان پامیر تغذیه می‌شوند که هر دو رشته کوه مزبور در [[تاجیکستان]] قرار دارند. [[آمودریا]] پرآب‌ترین رودخانه منطقه آسیای مرکزی می‌باشد که مرز مشترک [[تاجیکستان]] با [[افغانستان]] را تشکیل داده و با عبور از خاک ترکمنستان وارد ازبکستان شده و کشتزارهای بزرگ پنبه در خاک آن کشور را آبیاری و به [[دریاچه آرال]] می‌ریزد. سیردریا نیز بعد از عبور از قرقیزستان، [[تاجیکستان]] و ازبکستان وارد خاک [[قزاقستان]] شده و مناطق وسیع جنوبی این کشور را آبیاری و از شمال به [[دریاچه آرال]] منتهی می‌گردد.

	سرچشمه گرفتن رودهای پرآب فوق از [[تاجیکستان]] که بخش‌های وسیع کشاورزی ازبکستان، [[قزاقستان]] و ترکمنستان را سیراب می‌کنند، موقعیت ویژه راهبردی در منطقه به این کشور بخشیده است. [[تاجیکستان]] از نظر منابع آبی مقام اول را در میان جمهوری‌های آسیای میانه‌دار بوده و ‌نزدیک به 50 درصد آب‌های منطقه آسیای مرکزی از این کشور سرچشمه می‌گیرد<ref>~~زهیری،~~ حسن(~~1390-~~1391). ~~کتاب فیروزه ای~~ [https://~~wikimelal~~.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]، ص. 17.</ref>.		سرچشمه گرفتن رودهای پرآب فوق از [[تاجیکستان]] که بخش‌های وسیع کشاورزی ازبکستان، [[قزاقستان]] و ترکمنستان را سیراب می‌کنند، موقعیت ویژه راهبردی در منطقه به این کشور بخشیده است. [[تاجیکستان]] از نظر منابع آبی مقام اول را در میان جمهوری‌های آسیای میانه‌دار بوده و ‌نزدیک به 50 درصد آب‌های منطقه آسیای مرکزی از این کشور سرچشمه می‌گیرد<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 17.</ref>.

	=== [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]] ===		=== [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]] ===
	آب و هوای این کشور قاره‌ای، تابستان گرم، زمستان ملایم، در مناطق پامیر نیمه خشک تا قطبی می‌باشد. آب و هوای مناطق مختلف [[تاجیکستان]] متغیر می‌باشد در حالی که مناطق پست شمالی نسبتأ معتدل‌اند، مناطق کوهستانی پامیر در استان بدخشان زمستانی بسیار سرد دارند. به طوری که گاهی برودت هوا در این ناحیه از کشور به 60 درجه زیر صفر نیز می‌رسد<ref>~~زهیری،~~ حسن(~~1390-~~1391). ~~کتاب فیروزه ای~~ [https://~~wikimelal~~.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]، ص. 17.</ref>.		آب و هوای این کشور قاره‌ای، تابستان گرم، زمستان ملایم، در مناطق پامیر نیمه خشک تا قطبی می‌باشد. آب و هوای مناطق مختلف [[تاجیکستان]] متغیر می‌باشد در حالی که مناطق پست شمالی نسبتأ معتدل‌اند، مناطق کوهستانی پامیر در استان بدخشان زمستانی بسیار سرد دارند. به طوری که گاهی برودت هوا در این ناحیه از کشور به 60 درجه زیر صفر نیز می‌رسد<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 17.</ref>.
	=== [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] ===		=== [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] ===
	[[تاجیکستان]] دارای رودهای بسیاری است. شمار رودهایی که طول آن‌ها از ۱۰ کیلومتر تجاوز می‌کند به ۹۴۷ می‌رسد. رودهای مهم آن عبارتند از: [[رود سیر دریا\|سیر دریا]] (سیحون)؛ [[آمودریا]] (جیحون)؛ رودخانه زرافشان؛ رود پنج؛ رودخانه مرغاب؛ سرخ آب؛ کافرنهان؛ رود وخش.		[[تاجیکستان]] دارای رودهای بسیاری است. شمار رودهایی که طول آن‌ها از ۱۰ کیلومتر تجاوز می‌کند به ۹۴۷ می‌رسد. رودهای مهم آن عبارتند از: [[رود سیر دریا\|سیر دریا]] (سیحون)؛ [[آمودریا]] (جیحون)؛ رودخانه زرافشان؛ رود پنج؛ رودخانه مرغاب؛ سرخ آب؛ کافرنهان؛ رود وخش.
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	همچنین در [[تاجیکستان]] ۱۳۰۰ مرداب، جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد. وجود سرشاخه‌های مهم دو رود آسیای مرکزی در [[تاجیکستان]] نقش اهمیت استراتژیک، سیاسی و اقتصادی [[تاجیکستان]] را مشخص می‌کند. علاوه براین بیش از 2000 دریاچه با مساحتی در حدود 1005 کیلومتر مربع در کشور [[تاجیکستان]] به خصوص در منطقه پامیر و کوهستان‌های مرکزی وجود دارد که دریاچه «قراگول» بزرگترین آن‌هاست<ref>خالدی، مریم(1390 آبان)، جغرافیای [[تاجیکستان]]، ماهنامه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 162، ص. 109.</ref>.		همچنین در [[تاجیکستان]] ۱۳۰۰ مرداب، جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد. وجود سرشاخه‌های مهم دو رود آسیای مرکزی در [[تاجیکستان]] نقش اهمیت استراتژیک، سیاسی و اقتصادی [[تاجیکستان]] را مشخص می‌کند. علاوه براین بیش از 2000 دریاچه با مساحتی در حدود 1005 کیلومتر مربع در کشور [[تاجیکستان]] به خصوص در منطقه پامیر و کوهستان‌های مرکزی وجود دارد که دریاچه «قراگول» بزرگترین آن‌هاست<ref>خالدی، مریم(1390 آبان)، جغرافیای [[تاجیکستان]]، ماهنامه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 162، ص. 109.</ref>.

	[[تاجیکستان]] با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی دارای یخچال‌های عظیمی می‌باشد. کوه‌های آن توده یخ‌های متعددی را در بر دارند که بزرگترین آن‌ها فدچنکو، با طول 77 کیلومتر و مساحت 651/7 کیلومتر مربع بزرگترین توده یخ جهان خارج از مناطق قطبی است. تقریباً 50 درصد مساحت یخچال‌های آسیای میانه نیز در [[تاجیکستان]] واقع می‌باشد. تعداد یخچال‌های کوهستانی [[تاجیکستان]] به بیش از 8000 رسیده و در مجموع مساحت 8000 کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد. همچنین گرُمّ – گرژِیمیلا (160 کیلومتر مربع)، بیوَچنی (197 کیلومتر مربع)، گرما (153 کیلومتر مربع) و سووق درّه کلان (69 کیلومتر مربع) از یخچال‌های مهم این کشور به شمار می‌روند<ref>~~زهیری،~~ حسن(~~1390-~~1391). ~~کتاب فیروزه ای~~ [https://~~wikimelal~~.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]، ص. 17-18.</ref>.		[[تاجیکستان]] با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی دارای یخچال‌های عظیمی می‌باشد. کوه‌های آن توده یخ‌های متعددی را در بر دارند که بزرگترین آن‌ها فدچنکو، با طول 77 کیلومتر و مساحت 651/7 کیلومتر مربع بزرگترین توده یخ جهان خارج از مناطق قطبی است. تقریباً 50 درصد مساحت یخچال‌های آسیای میانه نیز در [[تاجیکستان]] واقع می‌باشد. تعداد یخچال‌های کوهستانی [[تاجیکستان]] به بیش از 8000 رسیده و در مجموع مساحت 8000 کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد. همچنین گرُمّ – گرژِیمیلا (160 کیلومتر مربع)، بیوَچنی (197 کیلومتر مربع)، گرما (153 کیلومتر مربع) و سووق درّه کلان (69 کیلومتر مربع) از یخچال‌های مهم این کشور به شمار می‌روند<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 17-18.</ref>.

	=== مرزها ===		=== مرزها ===
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	قرقیزستان (شمال): ۸۷۰ کیلومتر		قرقیزستان (شمال): ۸۷۰ کیلومتر

	[[چین]] (خاور): ۴۱۴ کیلومتر<ref>~~زهیری،~~ حسن(~~1390-~~1391). ~~کتاب فیروزه ای~~ [https://~~wikimelal~~.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]، ص. 18.</ref>		[[چین]] (خاور): ۴۱۴ کیلومتر<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 18.</ref>

	=== قلّه‌ها ===		=== قلّه‌ها ===
	جدول شماره 1 - قلّه‌های بلند [[تاجیکستان]]<ref>~~زهیری،~~ حسن(~~1390-~~1391). ~~کتاب فیروزه ای~~ [https://~~wikimelal~~.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]، ص. 19.</ref>		جدول شماره 1 - قلّه‌های بلند [[تاجیکستان]]<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 19.</ref>
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|'''کوه'''		\|'''کوه'''

Mahsa: /* ارتفاعات */

2024-07-31T10:54:31Z

ارتفاعات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۴
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	=== [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]] ===		=== [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]] ===
	موقعیت کوهستانی این کشور منجر به جریان رودخانه‌های پرآب گردیده است. بخش مهمی از دو رودخانه مشهور سیردریا (سیحون) و [[آمودریا]] (جیحون) از این کشور سرچشمه می‌گیرند. سیر دریا از رشته کوه تیان شان و آمو دریا از یخچال‌های کوهستان پامیر تغذیه می‌شوند که هر دو رشته کوه مزبور در [[تاجیکستان]] قرار دارند. آمودریا پرآب‌ترین رودخانه منطقه آسیای مرکزی می‌باشد که مرز مشترک [[تاجیکستان]] با [[افغانستان]] را تشکیل داده و با عبور از خاک ترکمنستان وارد ازبکستان شده و کشتزارهای بزرگ پنبه در خاک آن کشور را آبیاری و به [[دریاچه آرال]] می‌ریزد. سیردریا نیز بعد از عبور از قرقیزستان، [[تاجیکستان]] و ازبکستان وارد خاک [[قزاقستان]] شده و مناطق وسیع جنوبی این کشور را آبیاری و از شمال به [[دریاچه آرال]] منتهی می‌گردد.		موقعیت کوهستانی این کشور منجر به جریان رودخانه‌های پرآب گردیده است. بخش مهمی از دو رودخانه مشهور سیردریا (سیحون) و [[آمودریا]] (جیحون) از این کشور سرچشمه می‌گیرند. سیر دریا از رشته کوه تیان شان و [[آمودریا\|آمو دریا]] از یخچال‌های کوهستان پامیر تغذیه می‌شوند که هر دو رشته کوه مزبور در [[تاجیکستان]] قرار دارند. [[آمودریا]] پرآب‌ترین رودخانه منطقه آسیای مرکزی می‌باشد که مرز مشترک [[تاجیکستان]] با [[افغانستان]] را تشکیل داده و با عبور از خاک ترکمنستان وارد ازبکستان شده و کشتزارهای بزرگ پنبه در خاک آن کشور را آبیاری و به [[دریاچه آرال]] می‌ریزد. سیردریا نیز بعد از عبور از قرقیزستان، [[تاجیکستان]] و ازبکستان وارد خاک [[قزاقستان]] شده و مناطق وسیع جنوبی این کشور را آبیاری و از شمال به [[دریاچه آرال]] منتهی می‌گردد.

	سرچشمه گرفتن رودهای پرآب فوق از [[تاجیکستان]] که بخش‌های وسیع کشاورزی ازبکستان، [[قزاقستان]] و ترکمنستان را سیراب می‌کنند، موقعیت ویژه راهبردی در منطقه به این کشور بخشیده است. [[تاجیکستان]] از نظر منابع آبی مقام اول را در میان جمهوری‌های آسیای میانه‌دار ~~بوده و~~ ‌نزدیک به 50 درصد آب‌های منطقه آسیای مرکزی از این کشور سرچشمه می‌گیرد<ref>زهیری، حسن(1390-1391). کتاب فیروزه ای [https://wikimelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]، ص. 17.</ref>.		سرچشمه گرفتن رودهای پرآب فوق از [[تاجیکستان]] که بخش‌های وسیع کشاورزی ازبکستان، [[قزاقستان]] و ترکمنستان را سیراب می‌کنند، موقعیت ویژه راهبردی در منطقه به این کشور بخشیده است. [[تاجیکستان]] از نظر منابع آبی مقام اول را در میان جمهوری‌های آسیای میانه‌دار بوده و ‌نزدیک به 50 درصد آب‌های منطقه آسیای مرکزی از این کشور سرچشمه می‌گیرد<ref>زهیری، حسن(1390-1391). کتاب فیروزه ای [https://wikimelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]، ص. 17.</ref>.

	=== [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]] ===		=== [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]] ===
	آب و هوای این کشور قاره‌ای، تابستان گرم، زمستان ملایم، در مناطق پامیر نیمه خشک تا قطبی می‌باشد. آب و هوای مناطق مختلف [[تاجیکستان]] متغیر می‌باشد در حالی که مناطق پست ~~ش[[مالی]]~~ نسبتأ معتدل‌اند، مناطق کوهستانی پامیر در استان بدخشان زمستانی بسیار سرد دارند. به طوری که گاهی برودت هوا در این ناحیه از کشور به 60 درجه زیر صفر نیز می‌رسد<ref>زهیری، حسن(1390-1391). کتاب فیروزه ای [https://wikimelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]، ص. 17.</ref>.		آب و هوای این کشور قاره‌ای، تابستان گرم، زمستان ملایم، در مناطق پامیر نیمه خشک تا قطبی می‌باشد. آب و هوای مناطق مختلف [[تاجیکستان]] متغیر می‌باشد در حالی که مناطق پست شمالی نسبتأ معتدل‌اند، مناطق کوهستانی پامیر در استان بدخشان زمستانی بسیار سرد دارند. به طوری که گاهی برودت هوا در این ناحیه از کشور به 60 درجه زیر صفر نیز می‌رسد<ref>زهیری، حسن(1390-1391). کتاب فیروزه ای [https://wikimelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]، ص. 17.</ref>.
	=== [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] ===		=== [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] ===
	[[تاجیکستان]] دارای رودهای بسیاری است. شمار رودهایی که طول آن‌ها از ۱۰ کیلومتر تجاوز می‌کند به ۹۴۷ می‌رسد. رودهای مهم آن عبارتند از: [[رود سیر دریا\|سیر دریا]] (سیحون)؛ [[آمودریا]] (جیحون)؛ رودخانه زرافشان؛ رود پنج؛ رودخانه مرغاب؛ سرخ آب؛ کافرنهان؛ رود وخش.		[[تاجیکستان]] دارای رودهای بسیاری است. شمار رودهایی که طول آن‌ها از ۱۰ کیلومتر تجاوز می‌کند به ۹۴۷ می‌رسد. رودهای مهم آن عبارتند از: [[رود سیر دریا\|سیر دریا]] (سیحون)؛ [[آمودریا]] (جیحون)؛ رودخانه زرافشان؛ رود پنج؛ رودخانه مرغاب؛ سرخ آب؛ کافرنهان؛ رود وخش.
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	همچنین در [[تاجیکستان]] ۱۳۰۰ مرداب، جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد. وجود سرشاخه‌های مهم دو رود آسیای مرکزی در [[تاجیکستان]] نقش اهمیت استراتژیک، سیاسی و اقتصادی [[تاجیکستان]] را مشخص می‌کند. علاوه براین بیش از 2000 دریاچه با مساحتی در حدود 1005 کیلومتر مربع در کشور [[تاجیکستان]] به خصوص در منطقه پامیر و کوهستان‌های مرکزی وجود دارد که دریاچه «قراگول» بزرگترین آن‌هاست<ref>خالدی، مریم(1390 آبان)، جغرافیای [[تاجیکستان]]، ماهنامه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 162، ص. 109.</ref>.		همچنین در [[تاجیکستان]] ۱۳۰۰ مرداب، جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد. وجود سرشاخه‌های مهم دو رود آسیای مرکزی در [[تاجیکستان]] نقش اهمیت استراتژیک، سیاسی و اقتصادی [[تاجیکستان]] را مشخص می‌کند. علاوه براین بیش از 2000 دریاچه با مساحتی در حدود 1005 کیلومتر مربع در کشور [[تاجیکستان]] به خصوص در منطقه پامیر و کوهستان‌های مرکزی وجود دارد که دریاچه «قراگول» بزرگترین آن‌هاست<ref>خالدی، مریم(1390 آبان)، جغرافیای [[تاجیکستان]]، ماهنامه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 162، ص. 109.</ref>.

	[[تاجیکستان]] با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی دارای یخچال‌های عظیمی می‌باشد. کوه‌های آن توده یخ‌های متعددی را در بر دارند که بزرگترین ~~آنها~~ فدچنکو، با طول 77 کیلومتر و مساحت 651/7 کیلومتر مربع بزرگترین توده یخ جهان خارج از مناطق قطبی است. تقریباً 50 درصد مساحت یخچال‌های آسیای میانه نیز در [[تاجیکستان]] واقع می‌باشد. تعداد یخچال‌های کوهستانی [[تاجیکستان]] به بیش از 8000 رسیده و در مجموع مساحت 8000 کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد. همچنین گرُمّ – گرژِیمیلا (160 کیلومتر مربع)، بیوَچنی (197 کیلومتر مربع)، گرما (153 کیلومتر مربع) و سووق درّه کلان (69 کیلومتر مربع) از یخچال‌های مهم این کشور به شمار می‌روند<ref>زهیری، حسن(1390-1391). کتاب فیروزه ای [https://wikimelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]، ص. 17-18.</ref>.		[[تاجیکستان]] با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی دارای یخچال‌های عظیمی می‌باشد. کوه‌های آن توده یخ‌های متعددی را در بر دارند که بزرگترین آن‌ها فدچنکو، با طول 77 کیلومتر و مساحت 651/7 کیلومتر مربع بزرگترین توده یخ جهان خارج از مناطق قطبی است. تقریباً 50 درصد مساحت یخچال‌های آسیای میانه نیز در [[تاجیکستان]] واقع می‌باشد. تعداد یخچال‌های کوهستانی [[تاجیکستان]] به بیش از 8000 رسیده و در مجموع مساحت 8000 کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد. همچنین گرُمّ – گرژِیمیلا (160 کیلومتر مربع)، بیوَچنی (197 کیلومتر مربع)، گرما (153 کیلومتر مربع) و سووق درّه کلان (69 کیلومتر مربع) از یخچال‌های مهم این کشور به شمار می‌روند<ref>زهیری، حسن(1390-1391). کتاب فیروزه ای [https://wikimelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]، ص. 17-18.</ref>.

	=== مرزها ===		=== مرزها ===

Samiei: /* نیز نگاه کنید به */

2024-07-17T16:12:38Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۲
خط ۹۵:		خط ۹۵:
	\|مرز [[افغانستان]]		\|مرز [[افغانستان]]
	\|}		\|}
			<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی](دردست انتشار)</ref>

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

Samiei: /* مرزها */

2024-07-17T16:11:29Z

مرزها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۱
خط ۹۷:		خط ۹۷:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
	[[جغرافیای طبیعی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سودان]]؛ [[جغرافیای طبیعی اردن]]؛ [[جغرافیای انسانی ژاپن\|جغرافیای طبیعی ژاپن]]؛ [[جغرافیای طبیعی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی در چین]]؛ [[جغرافیای طبیعی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی ساحل عاج]]؛ [[جغرافیای طبیعی مالی]]؛ [[جغرافیای طبیعی افغانستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سوریه]]؛ [[جغرافیای طبیعی اسپانیا]]؛ [[جغرافیای طبیعی اوکراین]]؛ [[جغرافیای طبیعی تایلند]]؛ [[جغرافیای طبیعی قطر]]؛ [[جغرافیای طبیعی امارات متحده عربی]]؛ [[جغرافیای طبیعی سیرالئون]]؛ [[جغرافیای طبیعی اتیوپی]]؛ [[جغرافیایی طبیعی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی زیمبابوه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سودان]]؛ [[جغرافیای طبیعی آرژانتین]].		[[جغرافیای طبیعی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سودان]]؛ [[جغرافیای طبیعی اردن]]؛ [[جغرافیای انسانی ژاپن\|جغرافیای طبیعی ژاپن]]؛ [[جغرافیای طبیعی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی در چین]]؛ [[جغرافیای طبیعی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی ساحل عاج]]؛ [[جغرافیای طبیعی مالی]]؛ [[جغرافیای طبیعی افغانستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سوریه]]؛ [[جغرافیای طبیعی اسپانیا]]؛ [[جغرافیای طبیعی اوکراین]]؛ [[جغرافیای طبیعی تایلند]]؛ [[جغرافیای طبیعی قطر]]؛ [[جغرافیای طبیعی امارات متحده عربی]]؛ [[جغرافیای طبیعی سیرالئون]]؛ [[جغرافیای طبیعی اتیوپی]]؛ [[جغرافیایی طبیعی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی زیمبابوه]]؛ [[جغرافیای طبیعی سودان]]؛ [[جغرافیای طبیعی آرژانتین]]؛ [[جغرافیای طبیعی بنگلادش]]؛ [[جغرافیای طبیعی سریلانکا]]؛ [[جغرافیای طبیعی گرجستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی قزاقستان]]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />
	[[رده:جغرافیای طبیعی]]		[[رده:جغرافیای طبیعی]]

Samiei در ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۰

2024-07-17T16:10:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۰
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
			<references />
			[[رده:جغرافیای طبیعی]]

Mahsa در ‏۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۳

2024-07-13T11:33:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۳
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:جغرافیای طبیعی تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|نگارهٔ ماهواره‌ای از تاجیکستان(1403). برگرفته از سایت ویکی پدیا، قابل بازیابی از https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86]]		[[پرونده:جغرافیای طبیعی تاجیکستان.jpg\|بندانگشتی\|نگارهٔ ماهواره‌ای از تاجیکستان(1403). برگرفته از سایت ویکی پدیا، قابل بازیابی از https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86]]
	جغرافیای طبیعی کشور [[تاجیکستان]] شامل موقعیت ~~جغرافیایی؛ ارتفاعات؛~~ آب و ~~هوا؛~~ رودها و مرزها است که در ذیل شرح داده شده است:		جغرافیای طبیعی کشور [[تاجیکستان]] شامل [[موقعیت جغرافیایی تاجیکستان\|موقعیت جغرافیایی]]؛ [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]]؛ [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]]؛ [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] و مرزها است که در ذیل شرح داده شده است:

	=== [[موقعیت جغرافیایی تاجیکستان\|موقعیت جغرافیایی]] ===		=== [[موقعیت جغرافیایی تاجیکستان\|موقعیت جغرافیایی]] ===

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۰
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	در اواخر دوره اتحاد شوروی و اوایل استقلال، [[تاجیکستان]] چهار استان داشت: در شمال خجند (لنین‌آباد)؛ در جنوب استان‌های قرغان‌تپه و کولاب و در جنوب شرقی استان خودمختار کوهستان بدخشان.		در اواخر دوره اتحاد شوروی و اوایل استقلال، [[تاجیکستان]] چهار استان داشت: در شمال خجند (لنین‌آباد)؛ در جنوب استان‌های قرغان‌تپه و کولاب و در جنوب شرقی استان خودمختار کوهستان بدخشان.

	در اوایل سال 1988م. قرغان‌تپه و کولاب به عنوان یک استان به نام ختلان ادغام شدند که در سال‌های 1990 تا 1992م. مجدداً از هم جدا شدند و پس از مدتی کوتاه دوباره به هم پیوستند<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 16-17.</ref>.		در اوایل سال 1988م. قرغان‌تپه و کولاب به عنوان یک استان به نام ختلان ادغام شدند که در سال‌های 1990 تا 1992م. مجدداً از هم جدا شدند و پس از مدتی کوتاه دوباره به هم پیوستند<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 16-17.</ref>.

	=== [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]] ===		=== [[ارتفاعات تاجیکستان\|ارتفاعات]] ===
	موقعیت کوهستانی این کشور منجر به جریان رودخانه‌های پرآب گردیده است. بخش مهمی از دو رودخانه مشهور سیردریا (سیحون) و [[آمودریا]] (جیحون) از این کشور سرچشمه می‌گیرند. سیر دریا از رشته کوه تیان شان و [[آمودریا\|آمو دریا]] از یخچال‌های کوهستان پامیر تغذیه می‌شوند که هر دو رشته کوه مزبور در [[تاجیکستان]] قرار دارند. [[آمودریا]] پرآب‌ترین رودخانه منطقه آسیای مرکزی می‌باشد که مرز مشترک [[تاجیکستان]] با [[افغانستان]] را تشکیل داده و با عبور از خاک ترکمنستان وارد ازبکستان شده و کشتزارهای بزرگ پنبه در خاک آن کشور را آبیاری و به [[دریاچه آرال]] می‌ریزد. سیردریا نیز بعد از عبور از قرقیزستان، [[تاجیکستان]] و ازبکستان وارد خاک [[قزاقستان]] شده و مناطق وسیع جنوبی این کشور را آبیاری و از شمال به [[دریاچه آرال]] منتهی می‌گردد.		موقعیت کوهستانی این کشور منجر به جریان رودخانه‌های پرآب گردیده است. بخش مهمی از دو رودخانه مشهور سیردریا (سیحون) و [[آمودریا]] (جیحون) از این کشور سرچشمه می‌گیرند. سیر دریا از رشته کوه تیان شان و [[آمودریا\|آمو دریا]] از یخچال‌های کوهستان پامیر تغذیه می‌شوند که هر دو رشته کوه مزبور در [[تاجیکستان]] قرار دارند. [[آمودریا]] پرآب‌ترین رودخانه منطقه آسیای مرکزی می‌باشد که مرز مشترک [[تاجیکستان]] با [[افغانستان]] را تشکیل داده و با عبور از خاک ترکمنستان وارد ازبکستان شده و کشتزارهای بزرگ پنبه در خاک آن کشور را آبیاری و به [[دریاچه آرال]] می‌ریزد. سیردریا نیز بعد از عبور از قرقیزستان، [[تاجیکستان]] و ازبکستان وارد خاک [[قزاقستان]] شده و مناطق وسیع جنوبی این کشور را آبیاری و از شمال به [[دریاچه آرال]] منتهی می‌گردد.

	سرچشمه گرفتن رودهای پرآب فوق از [[تاجیکستان]] که بخش‌های وسیع کشاورزی ازبکستان، [[قزاقستان]] و ترکمنستان را سیراب می‌کنند، موقعیت ویژه راهبردی در منطقه به این کشور بخشیده است. [[تاجیکستان]] از نظر منابع آبی مقام اول را در میان جمهوری‌های آسیای میانه‌دار بوده و ‌نزدیک به 50 درصد آب‌های منطقه آسیای مرکزی از این کشور سرچشمه می‌گیرد<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 17.</ref>.		سرچشمه گرفتن رودهای پرآب فوق از [[تاجیکستان]] که بخش‌های وسیع کشاورزی ازبکستان، [[قزاقستان]] و ترکمنستان را سیراب می‌کنند، موقعیت ویژه راهبردی در منطقه به این کشور بخشیده است. [[تاجیکستان]] از نظر منابع آبی مقام اول را در میان جمهوری‌های آسیای میانه‌دار بوده و ‌نزدیک به 50 درصد آب‌های منطقه آسیای مرکزی از این کشور سرچشمه می‌گیرد<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 17.</ref>.

	=== [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]] ===		=== [[آب و هوای تاجیکستان\|آب و هوا]] ===
	آب و هوای این کشور قاره‌ای، تابستان گرم، زمستان ملایم، در مناطق پامیر نیمه خشک تا قطبی می‌باشد. آب و هوای مناطق مختلف [[تاجیکستان]] متغیر می‌باشد در حالی که مناطق پست شمالی نسبتأ معتدل‌اند، مناطق کوهستانی پامیر در استان بدخشان زمستانی بسیار سرد دارند. به طوری که گاهی برودت هوا در این ناحیه از کشور به 60 درجه زیر صفر نیز می‌رسد<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 17.</ref>.		آب و هوای این کشور قاره‌ای، تابستان گرم، زمستان ملایم، در مناطق پامیر نیمه خشک تا قطبی می‌باشد. آب و هوای مناطق مختلف [[تاجیکستان]] متغیر می‌باشد در حالی که مناطق پست شمالی نسبتأ معتدل‌اند، مناطق کوهستانی پامیر در استان بدخشان زمستانی بسیار سرد دارند. به طوری که گاهی برودت هوا در این ناحیه از کشور به 60 درجه زیر صفر نیز می‌رسد<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 17.</ref>.
	=== [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] ===		=== [[رودهای تاجیکستان\|رودها]] ===
	[[تاجیکستان]] دارای رودهای بسیاری است. شمار رودهایی که طول آن‌ها از ۱۰ کیلومتر تجاوز می‌کند به ۹۴۷ می‌رسد. رودهای مهم آن عبارتند از: [[رود سیر دریا\|سیر دریا]] (سیحون)؛ [[آمودریا]] (جیحون)؛ رودخانه زرافشان؛ رود پنج؛ رودخانه مرغاب؛ سرخ آب؛ کافرنهان؛ رود وخش.		[[تاجیکستان]] دارای رودهای بسیاری است. شمار رودهایی که طول آن‌ها از ۱۰ کیلومتر تجاوز می‌کند به ۹۴۷ می‌رسد. رودهای مهم آن عبارتند از: [[رود سیر دریا\|سیر دریا]] (سیحون)؛ [[آمودریا]] (جیحون)؛ رودخانه زرافشان؛ رود پنج؛ رودخانه مرغاب؛ سرخ آب؛ کافرنهان؛ رود وخش.
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	همچنین در [[تاجیکستان]] ۱۳۰۰ مرداب، جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد. وجود سرشاخه‌های مهم دو رود آسیای مرکزی در [[تاجیکستان]] نقش اهمیت استراتژیک، سیاسی و اقتصادی [[تاجیکستان]] را مشخص می‌کند. علاوه براین بیش از 2000 دریاچه با مساحتی در حدود 1005 کیلومتر مربع در کشور [[تاجیکستان]] به خصوص در منطقه پامیر و کوهستان‌های مرکزی وجود دارد که دریاچه «قراگول» بزرگترین آن‌هاست<ref>خالدی، مریم(1390 آبان)، جغرافیای [[تاجیکستان]]، ماهنامه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 162، ص. 109.</ref>.		همچنین در [[تاجیکستان]] ۱۳۰۰ مرداب، جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد. وجود سرشاخه‌های مهم دو رود آسیای مرکزی در [[تاجیکستان]] نقش اهمیت استراتژیک، سیاسی و اقتصادی [[تاجیکستان]] را مشخص می‌کند. علاوه براین بیش از 2000 دریاچه با مساحتی در حدود 1005 کیلومتر مربع در کشور [[تاجیکستان]] به خصوص در منطقه پامیر و کوهستان‌های مرکزی وجود دارد که دریاچه «قراگول» بزرگترین آن‌هاست<ref>خالدی، مریم(1390 آبان)، جغرافیای [[تاجیکستان]]، ماهنامه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 162، ص. 109.</ref>.

	[[تاجیکستان]] با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی دارای یخچال‌های عظیمی می‌باشد. کوه‌های آن توده یخ‌های متعددی را در بر دارند که بزرگترین آن‌ها فدچنکو، با طول 77 کیلومتر و مساحت 651/7 کیلومتر مربع بزرگترین توده یخ جهان خارج از مناطق قطبی است. تقریباً 50 درصد مساحت یخچال‌های آسیای میانه نیز در [[تاجیکستان]] واقع می‌باشد. تعداد یخچال‌های کوهستانی [[تاجیکستان]] به بیش از 8000 رسیده و در مجموع مساحت 8000 کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد. همچنین گرُمّ – گرژِیمیلا (160 کیلومتر مربع)، بیوَچنی (197 کیلومتر مربع)، گرما (153 کیلومتر مربع) و سووق درّه کلان (69 کیلومتر مربع) از یخچال‌های مهم این کشور به شمار می‌روند<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 17-18.</ref>.		[[تاجیکستان]] با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی دارای یخچال‌های عظیمی می‌باشد. کوه‌های آن توده یخ‌های متعددی را در بر دارند که بزرگترین آن‌ها فدچنکو، با طول 77 کیلومتر و مساحت 651/7 کیلومتر مربع بزرگترین توده یخ جهان خارج از مناطق قطبی است. تقریباً 50 درصد مساحت یخچال‌های آسیای میانه نیز در [[تاجیکستان]] واقع می‌باشد. تعداد یخچال‌های کوهستانی [[تاجیکستان]] به بیش از 8000 رسیده و در مجموع مساحت 8000 کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد. همچنین گرُمّ – گرژِیمیلا (160 کیلومتر مربع)، بیوَچنی (197 کیلومتر مربع)، گرما (153 کیلومتر مربع) و سووق درّه کلان (69 کیلومتر مربع) از یخچال‌های مهم این کشور به شمار می‌روند<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)]، ص. 17-18.</ref>.

	=== مرزها ===		=== مرزها ===
خط ۳۹:		خط ۳۹:

	=== قلّه‌ها ===		=== قلّه‌ها ===
	جدول شماره 1 - قلّه‌های بلند [[تاجیکستان]]<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص. 19.</ref>		جدول شماره 1 - قلّه‌های بلند [[تاجیکستان]]<ref>زهریی، حسن(1391). جامعه و فرهنگ [https://dmelal.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (در دست انتشار)، ص. 19.</ref>
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|'''کوه'''		\|'''کوه'''