جغرافیای طبیعی و انسانی افغانستان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Toktam: صفحه را خالی کرد

2024-11-26T20:30:28Z

صفحه را خالی کرد

نمایش تغییرات

Toktam در ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۳۴

2024-09-11T08:34:58Z

نمایش تغییرات

Mohammad در ‏۱۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۲۸

2024-08-19T07:28:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۲۸
خط ۳۱۶:		خط ۳۱۶:
	کوچی‌ها تابع مقررات و نظام اجتماعی قبیله‌ای هستند و ریش‌سفیدان و بزرگان طوایف مسائل را در بین خود حل‌وفصل می‌کنند. «یکی از تلاش‌های کوچ‌نشینان این بوده است که تحت‌فشار و مداخله دولت قرار نگیرند و مشمول قوانین و مقررات نشوند.آنان به قوانین دولتی هیچ علاقه‌ای نشان نداده و اصولا طرفدار آزادی عمل بوده‌اند. یکی از مشکلات دولت نیز این بوده است که همواره بخشی از جمعیت از کنترل کامل آن خارج است».<ref>علی‌آبادی، علیرضا (1386). [[افغانستان]] (کتاب سبز). تهران: [https://www.ipis.ir/ دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی،وزارت امورخارجه]، ص20.</ref><ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [[افغانستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین‌المللی الهدی]، ص53-110.</ref>		کوچی‌ها تابع مقررات و نظام اجتماعی قبیله‌ای هستند و ریش‌سفیدان و بزرگان طوایف مسائل را در بین خود حل‌وفصل می‌کنند. «یکی از تلاش‌های کوچ‌نشینان این بوده است که تحت‌فشار و مداخله دولت قرار نگیرند و مشمول قوانین و مقررات نشوند.آنان به قوانین دولتی هیچ علاقه‌ای نشان نداده و اصولا طرفدار آزادی عمل بوده‌اند. یکی از مشکلات دولت نیز این بوده است که همواره بخشی از جمعیت از کنترل کامل آن خارج است».<ref>علی‌آبادی، علیرضا (1386). [[افغانستان]] (کتاب سبز). تهران: [https://www.ipis.ir/ دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی،وزارت امورخارجه]، ص20.</ref><ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [[افغانستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین‌المللی الهدی]، ص53-110.</ref>

	~~'''(درحال~~ به روز رسانی ~~و ویرایش)'''~~		{{به روز رسانی}}

	==نیز نگاه کنید به==		==نیز نگاه کنید به==

	[[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سوریه]]؛ [[جغرافیایی طبیعی و انسانی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اتیوپی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سیرالئون]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی ژاپن]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تایلند]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی بنگلادش]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی گرجستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تاجیکستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سریلانکا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی قزاقستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی زیمبابوه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی ساحل عاج]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اسپانیا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مالی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی امارات متحده عربی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی قطر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سودان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی چین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اوکراین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی آرژانتین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اردن]].		[[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سوریه]]؛ [[جغرافیایی طبیعی و انسانی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اتیوپی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سیرالئون]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی ژاپن]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تایلند]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی بنگلادش]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی گرجستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تاجیکستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سریلانکا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی قزاقستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی زیمبابوه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی ساحل عاج]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اسپانیا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مالی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی امارات متحده عربی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی قطر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سودان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی چین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اوکراین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی آرژانتین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اردن]].
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==

Samiei: /* نیز نگاه کنید به */

2024-08-17T18:40:11Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۴۰
خط ۳۱۵:		خط ۳۱۵:

	کوچی‌ها تابع مقررات و نظام اجتماعی قبیله‌ای هستند و ریش‌سفیدان و بزرگان طوایف مسائل را در بین خود حل‌وفصل می‌کنند. «یکی از تلاش‌های کوچ‌نشینان این بوده است که تحت‌فشار و مداخله دولت قرار نگیرند و مشمول قوانین و مقررات نشوند.آنان به قوانین دولتی هیچ علاقه‌ای نشان نداده و اصولا طرفدار آزادی عمل بوده‌اند. یکی از مشکلات دولت نیز این بوده است که همواره بخشی از جمعیت از کنترل کامل آن خارج است».<ref>علی‌آبادی، علیرضا (1386). [[افغانستان]] (کتاب سبز). تهران: [https://www.ipis.ir/ دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی،وزارت امورخارجه]، ص20.</ref><ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [[افغانستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین‌المللی الهدی]، ص53-110.</ref>		کوچی‌ها تابع مقررات و نظام اجتماعی قبیله‌ای هستند و ریش‌سفیدان و بزرگان طوایف مسائل را در بین خود حل‌وفصل می‌کنند. «یکی از تلاش‌های کوچ‌نشینان این بوده است که تحت‌فشار و مداخله دولت قرار نگیرند و مشمول قوانین و مقررات نشوند.آنان به قوانین دولتی هیچ علاقه‌ای نشان نداده و اصولا طرفدار آزادی عمل بوده‌اند. یکی از مشکلات دولت نیز این بوده است که همواره بخشی از جمعیت از کنترل کامل آن خارج است».<ref>علی‌آبادی، علیرضا (1386). [[افغانستان]] (کتاب سبز). تهران: [https://www.ipis.ir/ دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی،وزارت امورخارجه]، ص20.</ref><ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [[افغانستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین‌المللی الهدی]، ص53-110.</ref>

			'''(درحال به روز رسانی و ویرایش)'''
	==نیز نگاه کنید به==		==نیز نگاه کنید به==

	[[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سوریه]]؛ [[جغرافیایی طبیعی و انسانی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اتیوپی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سیرالئون]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی ژاپن]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تایلند]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی بنگلادش]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی گرجستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تاجیکستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سریلانکا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی قزاقستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی زیمبابوه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی ساحل عاج]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اسپانیا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مالی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی امارات متحده عربی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی قطر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سودان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی چین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اوکراین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی آرژانتین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اردن]].		[[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سوریه]]؛ [[جغرافیایی طبیعی و انسانی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اتیوپی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سیرالئون]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی ژاپن]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تایلند]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی بنگلادش]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی گرجستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تاجیکستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سریلانکا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی قزاقستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی زیمبابوه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی ساحل عاج]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اسپانیا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مالی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی امارات متحده عربی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی قطر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سودان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی چین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اوکراین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی آرژانتین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اردن]].
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==

Shekvati در ‏۶ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۳

2024-08-06T12:33:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۳
خط ۲۳۹:		خط ۲۳۹:

	====[[بودیسم در افغانستان]]====		====[[بودیسم در افغانستان]]====
	دره بامیان طی قرن اول میلادی، یکی از مراکز مهم گسترش بودیسم بود. بامیان در آن زمان بخشی از امپراتوری کوشانی (40-220 میلادی) و تحت تأثیر فرهنگ و مذهب بودائی بود.کوشانی‌ها اصولا جزء قبایل «ستی» بودند و در منطقه‌ای به امتداد کاشغر تا شمال دریای (رود) [[بلخ]] به‌سر می‌بردند... و تا سال ۴۲۵ میلادی، در جنوب [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] به فرمانروایی خود ادامه دادند. [[بودیسم در افغانستان\|بودیسم]] در قرن سوم پیش از میلاد، توسط راهبان بودائی به نواحی جنوب [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] عرضه شده بود. با توجه به سکه‌های قدیمی پیداشده در بامیان، نقاشی‌های روی دیوارهای معابد و اطراف تندیس‌های بودا، نقاشی‌های به‌جامانده از زمان آخرین شاهان کوشانی و همچنین شکل فیزیکی تندیس‌ها، می‌توان چنین نتیجه گرفت که ساکنان این منطقه حدود ۲۳۰۰ سال پیش دارای همان ترکیب فیزیکی صورت بوده‌اند که هزاره‌های امروز هستند. یفتلی‌ها (~~۵۶۶~~- ~~۴۲۵~~ میلادی)، جانشینان امپراتوری کوشانی نیز به قبایل ستی با همان ترکیب فیزیکی و چهره تعلق داشتند. تأثیر یفتلی‌ها را تا زمان پیدایش کلمات ترکی در هزارگی می‌توان دنبال کرد: البیرونی ردپای یفتلی‌ها را تا ترک‌های تبت بازمی‌گرداند. بنابراین، مدت‌ها پیش از ظهور [[قوم مغول افغانستان\|مغول‌ها]]، ساکنان هزاره‌جات امروز در معرض تأثیرات اقوام قدیمی‌تر و ترک‌زبان با ویژگی‌های فیزیکی شبیه [[قوم مغول افغانستان\|مغول‌ها]] قرار گرفتند».<ref>موسوی، سید عسکر (1379). هزاره‌های [[افغانستان]]. ترجمه اسدالله شفایی.تهران: [https://simorghrecords.com/ انتشارات موسسه فرهنگی و هنری سیمرغ،] ص67-70.</ref> احتمال داده می‌شود که اجداد هزاره‌ها در [[دوران قدیم]] ازحدود تبت و جنوب چین به طرف [[افغانستان]] آمده باشند.		دره بامیان طی قرن اول میلادی، یکی از مراکز مهم گسترش بودیسم بود. بامیان در آن زمان بخشی از امپراتوری کوشانی (40-220 میلادی) و تحت تأثیر فرهنگ و مذهب بودائی بود.کوشانی‌ها اصولا جزء قبایل «ستی» بودند و در منطقه‌ای به امتداد کاشغر تا شمال دریای (رود) [[بلخ]] به‌سر می‌بردند... و تا سال ۴۲۵ میلادی، در جنوب [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] به فرمانروایی خود ادامه دادند. [[بودیسم در افغانستان\|بودیسم]] در قرن سوم پیش از میلاد، توسط راهبان بودائی به نواحی جنوب [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] عرضه شده بود. با توجه به سکه‌های قدیمی پیداشده در بامیان، نقاشی‌های روی دیوارهای معابد و اطراف تندیس‌های بودا، نقاشی‌های به‌جامانده از زمان آخرین شاهان کوشانی و همچنین شکل فیزیکی تندیس‌ها، می‌توان چنین نتیجه گرفت که ساکنان این منطقه حدود ۲۳۰۰ سال پیش دارای همان ترکیب فیزیکی صورت بوده‌اند که هزاره‌های امروز هستند. یفتلی‌ها (425-566 میلادی)، جانشینان امپراتوری کوشانی نیز به قبایل ستی با همان ترکیب فیزیکی و چهره تعلق داشتند. تأثیر یفتلی‌ها را تا زمان پیدایش کلمات ترکی در هزارگی می‌توان دنبال کرد: البیرونی ردپای یفتلی‌ها را تا ترک‌های تبت بازمی‌گرداند. بنابراین، مدت‌ها پیش از ظهور [[قوم مغول افغانستان\|مغول‌ها]]، ساکنان هزاره‌جات امروز در معرض تأثیرات اقوام قدیمی‌تر و ترک‌زبان با ویژگی‌های فیزیکی شبیه [[قوم مغول افغانستان\|مغول‌ها]] قرار گرفتند».<ref>موسوی، سید عسکر (1379). هزاره‌های [[افغانستان]]. ترجمه اسدالله شفایی.تهران: [https://simorghrecords.com/ انتشارات موسسه فرهنگی و هنری سیمرغ،] ص67-70.</ref> احتمال داده می‌شود که اجداد هزاره‌ها در [[دوران قدیم]] ازحدود تبت و جنوب چین به طرف [[افغانستان]] آمده باشند.
	====[[گروه های قومی ترک‌تبارهای افغانستان\|گروه های قومی ترک‌تبارها]]====		====[[گروه های قومی ترک‌تبارهای افغانستان\|گروه های قومی ترک‌تبارها]]====
	قسمت‌هایی از بخش‌های شمالی [[افغانستان]] <blockquote>«از طرف نویسندگان غربی طی قرن‌های ۱۹ و ۲۰، ترکستان افغان خوانده می‌شد».<ref>ماگنوس، رالف، اچ ، بنی، ادن (1380). [[افغانستان]] (روحانی، مارکس، مجاهد). تهران: [https://mfa.ir/portal/viewpage/14736/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه]، ص9.</ref> </blockquote>ترکستان [[افغانستان]] دشت نسبتا عمیقی در شمال است.کوه‌های جنوبی این منطقه نیز تیربند ترکستان نام دارد. در این منطقه اقوام ترک‌تبار مانند [[قوم اُزبک افغانستان\|ازبک]]، [[قوم ترکمن افغانستان\|ترکمن]]، [[قوم قرقیز افغانستان\|قرقیز]] و قزاق سکونت دارند و عموما دارای عرق مغولی هستند، [[گروه های قومی ترک‌تبارهای افغانستان\|ترک‌تبارها]] چهارمین گروه قومی مهم [[افغانستان]] هستند و از چند تیره قومی متفاوت تشکیل شده‌اند. مهم‌ترین آنها به ترتیب اهمیت و تعداد جمعیت در [[افغانستان]] عبارت‌اند از: [[قوم اُزبک افغانستان\|ازبک‌ها]]، [[قوم ترکمن افغانستان\|ترکمن‌ها]]، [[قوم قرقیز افغانستان\|قرقیزها]] و کمی هم قزاق، [[قوم مغول افغانستان\|مغول]] و [[قوم اویغور افغانستان\|اویغورها]]، آنها عمدتا در ولایات شمالی مانند جوزجان، فاریاب، [[بلخ]]، سمنگان، سرپل و اطراف پامیر سکونت دارند و به کشاورزی، دامداری، تجارت و صنایع‌دستی اشتغال دارند، بعضی، [[قوم قزلباش افغانستان\|قزلباش‌ها]] را نیز به لحاظ ریشه ترکی در زمره اقوام ترک محسوب می‌کنند؛ ولی زبان [[قوم قزلباش افغانستان\|قزلباش‌ها]] فارسی و مذهب‌شان [[تشیع در افغانستان\|شیعه]] است و از نظر نژادی سفیدپوست‌اند و نمی‌توان آنان را جزء اقوام ترک و نژاد زرد قرار داد، بلکه اصالتا ریشه ایرانی دارند.		قسمت‌هایی از بخش‌های شمالی [[افغانستان]] <blockquote>«از طرف نویسندگان غربی طی قرن‌های ۱۹ و ۲۰، ترکستان افغان خوانده می‌شد».<ref>ماگنوس، رالف، اچ ، بنی، ادن (1380). [[افغانستان]] (روحانی، مارکس، مجاهد). تهران: [https://mfa.ir/portal/viewpage/14736/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه]، ص9.</ref> </blockquote>ترکستان [[افغانستان]] دشت نسبتا عمیقی در شمال است.کوه‌های جنوبی این منطقه نیز تیربند ترکستان نام دارد. در این منطقه اقوام ترک‌تبار مانند [[قوم اُزبک افغانستان\|ازبک]]، [[قوم ترکمن افغانستان\|ترکمن]]، [[قوم قرقیز افغانستان\|قرقیز]] و قزاق سکونت دارند و عموما دارای عرق مغولی هستند، [[گروه های قومی ترک‌تبارهای افغانستان\|ترک‌تبارها]] چهارمین گروه قومی مهم [[افغانستان]] هستند و از چند تیره قومی متفاوت تشکیل شده‌اند. مهم‌ترین آنها به ترتیب اهمیت و تعداد جمعیت در [[افغانستان]] عبارت‌اند از: [[قوم اُزبک افغانستان\|ازبک‌ها]]، [[قوم ترکمن افغانستان\|ترکمن‌ها]]، [[قوم قرقیز افغانستان\|قرقیزها]] و کمی هم قزاق، [[قوم مغول افغانستان\|مغول]] و [[قوم اویغور افغانستان\|اویغورها]]، آنها عمدتا در ولایات شمالی مانند جوزجان، فاریاب، [[بلخ]]، سمنگان، سرپل و اطراف پامیر سکونت دارند و به کشاورزی، دامداری، تجارت و صنایع‌دستی اشتغال دارند، بعضی، [[قوم قزلباش افغانستان\|قزلباش‌ها]] را نیز به لحاظ ریشه ترکی در زمره اقوام ترک محسوب می‌کنند؛ ولی زبان [[قوم قزلباش افغانستان\|قزلباش‌ها]] فارسی و مذهب‌شان [[تشیع در افغانستان\|شیعه]] است و از نظر نژادی سفیدپوست‌اند و نمی‌توان آنان را جزء اقوام ترک و نژاد زرد قرار داد، بلکه اصالتا ریشه ایرانی دارند.

Shekvati: /* نیز نگاه کنید به */

2024-08-05T18:17:32Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۱۷
خط ۳۱۷:		خط ۳۱۷:
	==نیز نگاه کنید به==		==نیز نگاه کنید به==

	[[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سوریه]]؛ [[جغرافیایی طبیعی و انسانی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]].		[[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سوریه]]؛ [[جغرافیایی طبیعی و انسانی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اتیوپی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سیرالئون]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی ژاپن]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تایلند]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی بنگلادش]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی گرجستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تاجیکستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سریلانکا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی قزاقستان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی زیمبابوه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی ساحل عاج]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اسپانیا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مالی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی امارات متحده عربی]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی قطر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سودان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی چین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اوکراین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی آرژانتین]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی اردن]].
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==

Shekvati در ‏۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۰۳

2024-08-05T18:03:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۰۳
خط ۲۳۹:		خط ۲۳۹:

	====[[بودیسم در افغانستان]]====		====[[بودیسم در افغانستان]]====
	دره بامیان طی قرن اول میلادی، یکی از مراکز مهم گسترش بودیسم بود. بامیان در آن زمان بخشی از امپراتوری کوشانی (~~۲۲۰~~-۴۰ میلادی) و تحت تأثیر فرهنگ و مذهب بودائی بود.کوشانی‌ها اصولا جزء قبایل «ستی» بودند و در منطقه‌ای به امتداد کاشغر تا شمال دریای (رود) [[بلخ]] به‌سر می‌بردند... و تا سال ۴۲۵ میلادی، در جنوب [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] به فرمانروایی خود ادامه دادند. [[بودیسم در افغانستان\|بودیسم]] در قرن سوم پیش از میلاد، توسط راهبان بودائی به نواحی جنوب [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] عرضه شده بود. با توجه به سکه‌های قدیمی پیداشده در بامیان، نقاشی‌های روی دیوارهای معابد و اطراف تندیس‌های بودا، نقاشی‌های به‌جامانده از زمان آخرین شاهان کوشانی و همچنین شکل فیزیکی تندیس‌ها، می‌توان چنین نتیجه گرفت که ساکنان این منطقه حدود ۲۳۰۰ سال پیش دارای همان ترکیب فیزیکی صورت بوده‌اند که هزاره‌های امروز هستند. یفتلی‌ها (۵۶۶- ۴۲۵ میلادی)، جانشینان امپراتوری کوشانی نیز به قبایل ستی با همان ترکیب فیزیکی و چهره تعلق داشتند. تأثیر یفتلی‌ها را تا زمان پیدایش کلمات ترکی در هزارگی می‌توان دنبال کرد: البیرونی ردپای یفتلی‌ها را تا ترک‌های تبت بازمی‌گرداند. بنابراین، مدت‌ها پیش از ظهور [[قوم مغول افغانستان\|مغول‌ها]]، ساکنان هزاره‌جات امروز در معرض تأثیرات اقوام قدیمی‌تر و ترک‌زبان با ویژگی‌های فیزیکی شبیه [[قوم مغول افغانستان\|مغول‌ها]] قرار گرفتند».<ref>موسوی، سید عسکر (1379). هزاره‌های [[افغانستان]]. ترجمه اسدالله شفایی.تهران: [https://simorghrecords.com/ انتشارات موسسه فرهنگی و هنری سیمرغ،] ص67-70.</ref> احتمال داده می‌شود که اجداد هزاره‌ها در [[دوران قدیم]] ازحدود تبت و جنوب چین به طرف [[افغانستان]] آمده باشند.		دره بامیان طی قرن اول میلادی، یکی از مراکز مهم گسترش بودیسم بود. بامیان در آن زمان بخشی از امپراتوری کوشانی (40-220 میلادی) و تحت تأثیر فرهنگ و مذهب بودائی بود.کوشانی‌ها اصولا جزء قبایل «ستی» بودند و در منطقه‌ای به امتداد کاشغر تا شمال دریای (رود) [[بلخ]] به‌سر می‌بردند... و تا سال ۴۲۵ میلادی، در جنوب [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] به فرمانروایی خود ادامه دادند. [[بودیسم در افغانستان\|بودیسم]] در قرن سوم پیش از میلاد، توسط راهبان بودائی به نواحی جنوب [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|هندوکش]] عرضه شده بود. با توجه به سکه‌های قدیمی پیداشده در بامیان، نقاشی‌های روی دیوارهای معابد و اطراف تندیس‌های بودا، نقاشی‌های به‌جامانده از زمان آخرین شاهان کوشانی و همچنین شکل فیزیکی تندیس‌ها، می‌توان چنین نتیجه گرفت که ساکنان این منطقه حدود ۲۳۰۰ سال پیش دارای همان ترکیب فیزیکی صورت بوده‌اند که هزاره‌های امروز هستند. یفتلی‌ها (۵۶۶- ۴۲۵ میلادی)، جانشینان امپراتوری کوشانی نیز به قبایل ستی با همان ترکیب فیزیکی و چهره تعلق داشتند. تأثیر یفتلی‌ها را تا زمان پیدایش کلمات ترکی در هزارگی می‌توان دنبال کرد: البیرونی ردپای یفتلی‌ها را تا ترک‌های تبت بازمی‌گرداند. بنابراین، مدت‌ها پیش از ظهور [[قوم مغول افغانستان\|مغول‌ها]]، ساکنان هزاره‌جات امروز در معرض تأثیرات اقوام قدیمی‌تر و ترک‌زبان با ویژگی‌های فیزیکی شبیه [[قوم مغول افغانستان\|مغول‌ها]] قرار گرفتند».<ref>موسوی، سید عسکر (1379). هزاره‌های [[افغانستان]]. ترجمه اسدالله شفایی.تهران: [https://simorghrecords.com/ انتشارات موسسه فرهنگی و هنری سیمرغ،] ص67-70.</ref> احتمال داده می‌شود که اجداد هزاره‌ها در [[دوران قدیم]] ازحدود تبت و جنوب چین به طرف [[افغانستان]] آمده باشند.
	====[[گروه های قومی ترک‌تبارهای افغانستان\|گروه های قومی ترک‌تبارها]]====		====[[گروه های قومی ترک‌تبارهای افغانستان\|گروه های قومی ترک‌تبارها]]====
	قسمت‌هایی از بخش‌های شمالی [[افغانستان]] <blockquote>«از طرف نویسندگان غربی طی قرن‌های ۱۹ و ۲۰، ترکستان افغان خوانده می‌شد».<ref>ماگنوس، رالف، اچ ، بنی، ادن (1380). [[افغانستان]] (روحانی، مارکس، مجاهد). تهران: [https://mfa.ir/portal/viewpage/14736/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه]، ص9.</ref> </blockquote>ترکستان [[افغانستان]] دشت نسبتا عمیقی در شمال است.کوه‌های جنوبی این منطقه نیز تیربند ترکستان نام دارد. در این منطقه اقوام ترک‌تبار مانند [[قوم اُزبک افغانستان\|ازبک]]، [[قوم ترکمن افغانستان\|ترکمن]]، [[قوم قرقیز افغانستان\|قرقیز]] و قزاق سکونت دارند و عموما دارای عرق مغولی هستند، [[گروه های قومی ترک‌تبارهای افغانستان\|ترک‌تبارها]] چهارمین گروه قومی مهم [[افغانستان]] هستند و از چند تیره قومی متفاوت تشکیل شده‌اند. مهم‌ترین آنها به ترتیب اهمیت و تعداد جمعیت در [[افغانستان]] عبارت‌اند از: [[قوم اُزبک افغانستان\|ازبک‌ها]]، [[قوم ترکمن افغانستان\|ترکمن‌ها]]، [[قوم قرقیز افغانستان\|قرقیزها]] و کمی هم قزاق، [[قوم مغول افغانستان\|مغول]] و [[قوم اویغور افغانستان\|اویغورها]]، آنها عمدتا در ولایات شمالی مانند جوزجان، فاریاب، [[بلخ]]، سمنگان، سرپل و اطراف پامیر سکونت دارند و به کشاورزی، دامداری، تجارت و صنایع‌دستی اشتغال دارند، بعضی، [[قوم قزلباش افغانستان\|قزلباش‌ها]] را نیز به لحاظ ریشه ترکی در زمره اقوام ترک محسوب می‌کنند؛ ولی زبان [[قوم قزلباش افغانستان\|قزلباش‌ها]] فارسی و مذهب‌شان [[تشیع در افغانستان\|شیعه]] است و از نظر نژادی سفیدپوست‌اند و نمی‌توان آنان را جزء اقوام ترک و نژاد زرد قرار داد، بلکه اصالتا ریشه ایرانی دارند.		قسمت‌هایی از بخش‌های شمالی [[افغانستان]] <blockquote>«از طرف نویسندگان غربی طی قرن‌های ۱۹ و ۲۰، ترکستان افغان خوانده می‌شد».<ref>ماگنوس، رالف، اچ ، بنی، ادن (1380). [[افغانستان]] (روحانی، مارکس، مجاهد). تهران: [https://mfa.ir/portal/viewpage/14736/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه]، ص9.</ref> </blockquote>ترکستان [[افغانستان]] دشت نسبتا عمیقی در شمال است.کوه‌های جنوبی این منطقه نیز تیربند ترکستان نام دارد. در این منطقه اقوام ترک‌تبار مانند [[قوم اُزبک افغانستان\|ازبک]]، [[قوم ترکمن افغانستان\|ترکمن]]، [[قوم قرقیز افغانستان\|قرقیز]] و قزاق سکونت دارند و عموما دارای عرق مغولی هستند، [[گروه های قومی ترک‌تبارهای افغانستان\|ترک‌تبارها]] چهارمین گروه قومی مهم [[افغانستان]] هستند و از چند تیره قومی متفاوت تشکیل شده‌اند. مهم‌ترین آنها به ترتیب اهمیت و تعداد جمعیت در [[افغانستان]] عبارت‌اند از: [[قوم اُزبک افغانستان\|ازبک‌ها]]، [[قوم ترکمن افغانستان\|ترکمن‌ها]]، [[قوم قرقیز افغانستان\|قرقیزها]] و کمی هم قزاق، [[قوم مغول افغانستان\|مغول]] و [[قوم اویغور افغانستان\|اویغورها]]، آنها عمدتا در ولایات شمالی مانند جوزجان، فاریاب، [[بلخ]]، سمنگان، سرپل و اطراف پامیر سکونت دارند و به کشاورزی، دامداری، تجارت و صنایع‌دستی اشتغال دارند، بعضی، [[قوم قزلباش افغانستان\|قزلباش‌ها]] را نیز به لحاظ ریشه ترکی در زمره اقوام ترک محسوب می‌کنند؛ ولی زبان [[قوم قزلباش افغانستان\|قزلباش‌ها]] فارسی و مذهب‌شان [[تشیع در افغانستان\|شیعه]] است و از نظر نژادی سفیدپوست‌اند و نمی‌توان آنان را جزء اقوام ترک و نژاد زرد قرار داد، بلکه اصالتا ریشه ایرانی دارند.

Shekvati در ‏۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۰۱

2024-08-05T18:01:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۰۱
خط ۳۱۷:		خط ۳۱۷:
	==نیز نگاه کنید به==		==نیز نگاه کنید به==

	[[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سوریه]]؛ [[جغرافیایی طبیعی و انسانی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]		[[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کانادا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی تونس]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی کوبا]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی فرانسه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی سوریه]]؛ [[جغرافیایی طبیعی و انسانی سنگال]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی روسیه]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی مصر]]؛ [[جغرافیای طبیعی و انسانی لبنان]].
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==

Shekvati در ‏۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۴

2024-08-05T10:54:19Z

نمایش تغییرات

Shekvati: /* سفیدکوه یا اسپین غر */

2024-08-04T09:29:19Z

سفیدکوه یا اسپین غر

نمایش تغییرات