http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 2026-05-28T04:41:37Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=84321&oldid=prev 2026-01-31T19:29:28Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اندیشه ورزی در عراق]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اندیشه ورزی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در عراق]]؛ [[اندیشه‌ورزان و اندیشمندان برجسته </ins>در عراق]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td></tr> </table>

Hamidian http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=84316&oldid=prev 2026-01-31T19:20:09Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۲۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق] با تاریخ غنی فرهنگی و علمی خود، شاهد انواع مختلفی از حوزه‌های فعالیت فکری و اندیشه‌ورزی بوده است. این حوزه‌ها تأثیر زیادی در شکل‌گیری تفکر اجتماعی، سیاسی، دینی و فرهنگی در عراق و حتی در جهان عرب داشته‌اند. برخی از مهم‌ترین حوزه‌های فکری و اندیشه‌ورزی در عراق در زیر مورد اشاره قرار می‌گیرند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] با تاریخ غنی فرهنگی و علمی خود، شاهد انواع مختلفی از حوزه‌های فعالیت فکری و اندیشه‌ورزی بوده است. این حوزه‌ها تأثیر زیادی در شکل‌گیری تفکر اجتماعی، سیاسی، دینی و فرهنگی در عراق و حتی در جهان عرب داشته‌اند. برخی از مهم‌ترین حوزه‌های فکری و اندیشه‌ورزی در عراق در زیر مورد اشاره قرار می‌گیرند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== فقه و علوم دینی ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== فقه و علوم دینی ====</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق] فقه و علوم دینی یکی از حوزه‌های فکری مهم و تأثیرگذار به‌ویژه در دنیای اسلام و جهان عرب است. [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق] با داشتن حوزه‌ها و مراکز علمی دینی مهمی مانند حوزه نجف و کربلا، نقش محوری در پرورش علما و فقها در تاریخ اسلام، به‌ویژه در مذهب شیعه، ایفا کرده است.  به خصوص در دوره پس از صدام حوزه‌های علمیه و مراکز فکری دینی از رونق بیشتری برخوردار شده‌اند. در این راستا، فقه و علوم دینی در عراق به چندین جنبه مختلف تقسیم می‌شود که شامل مباحث فقهی، اصولی، کلامی، فلسفی و حتی اجتماعی می‌شود. ضمن اینکه در شرایط کنونی در حوزه‌های علمیه عراق می‌توان به مکاتب و مدارس فکری مختلفی از جنبه‌های مختلف اشاره کرد که با برخی مراجع و علمای عالی این کشور مرتبط هستند&lt;ref&gt;عبدالوهاب فراتی، بررسی مدارس فکری نجف و نسبت آن با اندیشه انقلاب اسلامی، (10 آذر 1400)، قابل بازیابی از https://shouba.ir&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] فقه و علوم دینی یکی از حوزه‌های فکری مهم و تأثیرگذار به‌ویژه در دنیای اسلام و جهان عرب است. [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] با داشتن حوزه‌ها و مراکز علمی دینی مهمی مانند حوزه نجف و کربلا، نقش محوری در پرورش علما و فقها در تاریخ اسلام، به‌ویژه در مذهب شیعه، ایفا کرده است.  به خصوص در دوره پس از صدام حوزه‌های علمیه و مراکز فکری دینی از رونق بیشتری برخوردار شده‌اند. در این راستا، فقه و علوم دینی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به چندین جنبه مختلف تقسیم می‌شود که شامل مباحث فقهی، اصولی، کلامی، فلسفی و حتی اجتماعی می‌شود. ضمن اینکه در شرایط کنونی در حوزه‌های علمیه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>می‌توان به مکاتب و مدارس فکری مختلفی از جنبه‌های مختلف اشاره کرد که با برخی مراجع و علمای عالی این کشور مرتبط هستند&lt;ref&gt;عبدالوهاب فراتی، بررسی مدارس فکری نجف و نسبت آن با اندیشه انقلاب اسلامی، (10 آذر 1400)، قابل بازیابی از https://shouba.ir&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== ادبیات و شعر ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== ادبیات و شعر ====</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دوران باستان، عراق مهد ادبیات و شعر بوده است. حماسه گیلگمش، یکی از قدیمی‌ترین آثار ادبی جهان، در این سرزمین پدید آمده است. در دوره اسلامی، بغداد به عنوان مرکز فرهنگی و ادبی، شاعران و نویسندگان برجسته‌ای مانند المتنبی و ابونواس را به خود جذب کرد. در قرن بیستم نیز، شاعرانی مانند الجواهری و بدر شاکر السیاب نقش مهمی در توسعه شعر عربی ایفا کردند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دوران باستان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مهد ادبیات و شعر بوده است. حماسه گیلگمش، یکی از قدیمی‌ترین آثار ادبی جهان، در این سرزمین پدید آمده است. در دوره اسلامی، بغداد به عنوان مرکز فرهنگی و ادبی، شاعران و نویسندگان برجسته‌ای مانند المتنبی و ابونواس را به خود جذب کرد. در قرن بیستم نیز، شاعرانی مانند الجواهری و بدر شاکر السیاب نقش مهمی در توسعه شعر عربی ایفا کردند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== فلسفه و علوم ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== فلسفه و علوم ====</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوران طلایی اسلام، بغداد با تأسیس بیت‌الحکمه، به مرکزی برای ترجمه و توسعه علوم و فلسفه تبدیل شد. دانشمندان برجسته‌ای مانند کندی و فارابی در این دوره به فعالیت پرداختند و آثار فلسفی و علمی مهمی را به جهان عرضه کردند. در دوره معاصر نیز تلاشهایی برای ارتقای حوزه فلسفه و علوم در جریان است، با این حال عراق نتوانسته است مرکزیت پیشین خود در حوزه فلسفه و علوم در جهان عرب و اسلام را بازیابی کند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوران طلایی اسلام، بغداد با تأسیس بیت‌الحکمه، به مرکزی برای ترجمه و توسعه علوم و فلسفه تبدیل شد. دانشمندان برجسته‌ای مانند کندی و فارابی در این دوره به فعالیت پرداختند و آثار فلسفی و علمی مهمی را به جهان عرضه کردند. در دوره معاصر نیز تلاشهایی برای ارتقای حوزه فلسفه و علوم در جریان است، با این حال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نتوانسته است مرکزیت پیشین خود در حوزه فلسفه و علوم در جهان عرب و اسلام را بازیابی کند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی ====</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از حوزه‌های فکری پرطرفدار در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق، </del>جامعه‌شناسی و تحلیل‌های اجتماعی است. اندیشمندانی چون علی الوردی در این زمینه نقش ویژه‌ای داشتند. تحلیل‌های اجتماعی و بررسی مشکلات جامعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق، </del>تأثیرات روان‌شناسی و جامعه‌شناختی جنگ‌ها و بحران‌ها، از مباحث عمده این حوزه است&lt;ref&gt;شفيق إبراهیم صالح الجبوری، علم الجتماع المعرفه عند علی الوردی، آداب الرافدین، العدد 50، 2008، ص 3-15.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از حوزه‌های فکری پرطرفدار در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عراق]]، </ins>جامعه‌شناسی و تحلیل‌های اجتماعی است. اندیشمندانی چون علی الوردی در این زمینه نقش ویژه‌ای داشتند. تحلیل‌های اجتماعی و بررسی مشکلات جامعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عراق]]، </ins>تأثیرات روان‌شناسی و جامعه‌شناختی جنگ‌ها و بحران‌ها، از مباحث عمده این حوزه است&lt;ref&gt;شفيق إبراهیم صالح الجبوری، علم الجتماع المعرفه عند علی الوردی، آداب الرافدین، العدد 50، 2008، ص 3-15.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== اندیشه و تفکرات سیاسی ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== اندیشه و تفکرات سیاسی ====</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عراق در قرن بیستم شاهد ظهور ایدئولوژی‌های مختلفی مانند بعثیسم و ناسیونالیسم عراقی بوده است که بسترها و جنبه‌های فکری و اندیشه‌ای مهمی داشته است. حزب کمونیست عراق نیز نقش مهمی در تحولات سیاسی و فکری عراق ایفا کرده است. در دوره جدید با استقرار نظام سیاسی فدرال- دموکراتیک در عراق، تفکرات سیاسی و راهبردی به این سمت هدایت شده است و چگونگی زیست عراق در شرایط جدید داخلی و بین‌المللی به یکی از محورهای اصلی اندیشه‌ورزان تبدیل شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در قرن بیستم شاهد ظهور ایدئولوژی‌های مختلفی مانند بعثیسم و ناسیونالیسم عراقی بوده است که بسترها و جنبه‌های فکری و اندیشه‌ای مهمی داشته است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حزب کمونیست<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] [[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز نقش مهمی در تحولات سیاسی و فکری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ایفا کرده است. در دوره جدید با استقرار نظام سیاسی فدرال- دموکراتیک در عراق، تفکرات سیاسی و راهبردی به این سمت هدایت شده است و چگونگی زیست عراق در شرایط جدید داخلی و بین‌المللی به یکی از محورهای اصلی اندیشه‌ورزان تبدیل شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== اندیشه‌ها و تفکرات اقتصادی و توسعه محور ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== اندیشه‌ها و تفکرات اقتصادی و توسعه محور ====</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به تحولات اقتصادی و نفتی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق، </del>اندیشمندان اقتصادی نیز به مسائل مربوط به توسعه، عدالت اقتصادی، و اقتصاد نفتی پرداخته‌اند. این حوزه به‌ویژه در دوره پس از سقوط صدام حسین اهمیت بیشتری پیدا کرده است و بهبود شرایط اقتصادی و توسعه عراق به یکی از دغدغه‌های مهم اندیشه‌ورزان در این کشور تبدیل شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به تحولات اقتصادی و نفتی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عراق]]، </ins>اندیشمندان اقتصادی نیز به مسائل مربوط به توسعه، عدالت اقتصادی، و اقتصاد نفتی پرداخته‌اند. این حوزه به‌ویژه در دوره پس از سقوط صدام حسین اهمیت بیشتری پیدا کرده است و بهبود شرایط اقتصادی و توسعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به یکی از دغدغه‌های مهم اندیشه‌ورزان در این کشور تبدیل شده است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اندیشه ورزی در عراق]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== کتابشناسی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی اکبر اسدی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:حوزه های شاخص اندیشه ورزی]]</ins></div></td></tr> </table>

Hamidian http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=84315&oldid=prev 2026-01-31T19:14:42Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «[https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] با تاریخ غنی فرهنگی و علمی خود، شاهد انواع مختلفی از حوزه‌های فعالیت فکری و اندیشه‌ورزی بوده است. این حوزه‌ها تأثیر زیادی در شکل‌گیری تفکر اجتماعی، سیاسی، دینی و فرهنگی در عراق و حتی در جهان عرب داشته‌اند. برخی...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] با تاریخ غنی فرهنگی و علمی خود، شاهد انواع مختلفی از حوزه‌های فعالیت فکری و اندیشه‌ورزی بوده است. این حوزه‌ها تأثیر زیادی در شکل‌گیری تفکر اجتماعی، سیاسی، دینی و فرهنگی در عراق و حتی در جهان عرب داشته‌اند. برخی از مهم‌ترین حوزه‌های فکری و اندیشه‌ورزی در عراق در زیر مورد اشاره قرار می‌گیرند.<br /> <br /> ==== فقه و علوم دینی ====<br /> در [https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] فقه و علوم دینی یکی از حوزه‌های فکری مهم و تأثیرگذار به‌ویژه در دنیای اسلام و جهان عرب است. [https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] با داشتن حوزه‌ها و مراکز علمی دینی مهمی مانند حوزه نجف و کربلا، نقش محوری در پرورش علما و فقها در تاریخ اسلام، به‌ویژه در مذهب شیعه، ایفا کرده است.  به خصوص در دوره پس از صدام حوزه‌های علمیه و مراکز فکری دینی از رونق بیشتری برخوردار شده‌اند. در این راستا، فقه و علوم دینی در عراق به چندین جنبه مختلف تقسیم می‌شود که شامل مباحث فقهی، اصولی، کلامی، فلسفی و حتی اجتماعی می‌شود. ضمن اینکه در شرایط کنونی در حوزه‌های علمیه عراق می‌توان به مکاتب و مدارس فکری مختلفی از جنبه‌های مختلف اشاره کرد که با برخی مراجع و علمای عالی این کشور مرتبط هستند&lt;ref&gt;عبدالوهاب فراتی، بررسی مدارس فکری نجف و نسبت آن با اندیشه انقلاب اسلامی، (10 آذر 1400)، قابل بازیابی از https://shouba.ir&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== ادبیات و شعر ====<br /> از دوران باستان، عراق مهد ادبیات و شعر بوده است. حماسه گیلگمش، یکی از قدیمی‌ترین آثار ادبی جهان، در این سرزمین پدید آمده است. در دوره اسلامی، بغداد به عنوان مرکز فرهنگی و ادبی، شاعران و نویسندگان برجسته‌ای مانند المتنبی و ابونواس را به خود جذب کرد. در قرن بیستم نیز، شاعرانی مانند الجواهری و بدر شاکر السیاب نقش مهمی در توسعه شعر عربی ایفا کردند.<br /> <br /> ==== فلسفه و علوم ====<br /> در دوران طلایی اسلام، بغداد با تأسیس بیت‌الحکمه، به مرکزی برای ترجمه و توسعه علوم و فلسفه تبدیل شد. دانشمندان برجسته‌ای مانند کندی و فارابی در این دوره به فعالیت پرداختند و آثار فلسفی و علمی مهمی را به جهان عرضه کردند. در دوره معاصر نیز تلاشهایی برای ارتقای حوزه فلسفه و علوم در جریان است، با این حال عراق نتوانسته است مرکزیت پیشین خود در حوزه فلسفه و علوم در جهان عرب و اسلام را بازیابی کند.<br /> <br /> ==== جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی ====<br /> یکی از حوزه‌های فکری پرطرفدار در عراق، جامعه‌شناسی و تحلیل‌های اجتماعی است. اندیشمندانی چون علی الوردی در این زمینه نقش ویژه‌ای داشتند. تحلیل‌های اجتماعی و بررسی مشکلات جامعه عراق، تأثیرات روان‌شناسی و جامعه‌شناختی جنگ‌ها و بحران‌ها، از مباحث عمده این حوزه است&lt;ref&gt;شفيق إبراهیم صالح الجبوری، علم الجتماع المعرفه عند علی الوردی، آداب الرافدین، العدد 50، 2008، ص 3-15.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== اندیشه و تفکرات سیاسی ====<br /> عراق در قرن بیستم شاهد ظهور ایدئولوژی‌های مختلفی مانند بعثیسم و ناسیونالیسم عراقی بوده است که بسترها و جنبه‌های فکری و اندیشه‌ای مهمی داشته است. حزب کمونیست عراق نیز نقش مهمی در تحولات سیاسی و فکری عراق ایفا کرده است. در دوره جدید با استقرار نظام سیاسی فدرال- دموکراتیک در عراق، تفکرات سیاسی و راهبردی به این سمت هدایت شده است و چگونگی زیست عراق در شرایط جدید داخلی و بین‌المللی به یکی از محورهای اصلی اندیشه‌ورزان تبدیل شده است.<br /> <br /> ==== اندیشه‌ها و تفکرات اقتصادی و توسعه محور ====<br /> با توجه به تحولات اقتصادی و نفتی در عراق، اندیشمندان اقتصادی نیز به مسائل مربوط به توسعه، عدالت اقتصادی، و اقتصاد نفتی پرداخته‌اند. این حوزه به‌ویژه در دوره پس از سقوط صدام حسین اهمیت بیشتری پیدا کرده است و بهبود شرایط اقتصادی و توسعه عراق به یکی از دغدغه‌های مهم اندیشه‌ورزان در این کشور تبدیل شده است.</div>

Hamidian