http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AE%D8%B7_%D9%88_%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84_%D8%A2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 2026-05-27T08:13:08Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B7_%D9%88_%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84_%D8%A2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=84348&oldid=prev 2026-02-01T09:33:25Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خط در عراق مسیری طولانی از تحول و تکامل را پیموده است. از ریشه‌های باستانی تا دوران اسلامی و شرایط کنونی، این خط همواره بازتاب‌دهنده هویت فرهنگی و تاریخی مردم عراق بوده است. در دوران پیش از اسلام، منطقه بین‌النهرین مهد تمدن‌های باستانی مانند سومری‌ها، اکدی‌ها، بابلی‌ها و آشوری‌ها بود که هر کدام نظام‌های نوشتاری منحصر به فردی داشتند. با ظهور اسلام و گسترش زبان عربی، خط کوفی که از خط سریانی مشتق شده بود، در شهر کوفه توسعه یافت و به یکی از مهم‌ترین خطوط اسلامی تبدیل شد. این خط به دلیل زوایای تیز و اشکال هندسی‌اش، برای کتابت قرآن و متون مذهبی مورد استفاده قرار می‌گرفت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خط در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مسیری طولانی از تحول و تکامل را پیموده است. از ریشه‌های باستانی تا دوران اسلامی و شرایط کنونی، این خط همواره بازتاب‌دهنده هویت فرهنگی و تاریخی مردم عراق بوده است. در دوران پیش از اسلام، منطقه بین‌النهرین مهد تمدن‌های باستانی مانند سومری‌ها، اکدی‌ها، بابلی‌ها و آشوری‌ها بود که هر کدام نظام‌های نوشتاری منحصر به فردی داشتند. با ظهور اسلام و گسترش زبان عربی، خط کوفی که از خط سریانی مشتق شده بود، در شهر کوفه توسعه یافت و به یکی از مهم‌ترین خطوط اسلامی تبدیل شد. این خط به دلیل زوایای تیز و اشکال هندسی‌اش، برای کتابت قرآن و متون مذهبی مورد استفاده قرار می‌گرفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اوایل اسلام، خط کوفی مهم‌ترین خط رایج برای کتابت قرآن و اسناد رسمی بود. اما خط کوفی ساختاری خشک و زوایای تیز داشت که خوانایی را دشوار می‌کرد. در دوره عباسی، به دلیل افزایش نیاز به کتابت سریع‌تر و خواناتر، خط کوفی به تدریج تغییر کرد و شکل‌های متنوع‌تری از آن به‌وجود آمد. محمد بن علی مقله بغدادی معروف به ابن مُقله (886-940 م) از بزرگ‌ترین خوشنویسان این دوران بود که قواعدی برای تناسب و نسبت حروف خط عربی وضع کرد. وی اصولی مانند نسبت بین طول و عرض حروف، انحنای دقیق و تقارن در نوشتار را معرفی کرد. نتیجه تلاش‌های ابن مقله و دیگر خوشنویسان عباسی، ظهور خطوط جدیدی مانند نسخ، ثلث، ریحانی و دیوانی بود که هرکدام کاربرد خاصی داشتند&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;سهيلة ياسين الجبوري، الخط العربي وتطوره في العصور العباسية في العراق، بغداد: المكتبة الأهلية، 1381هـ/1962م، صص 50-106.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اوایل اسلام، خط کوفی مهم‌ترین خط رایج برای کتابت قرآن و اسناد رسمی بود. اما خط کوفی ساختاری خشک و زوایای تیز داشت که خوانایی را دشوار می‌کرد. در دوره عباسی، به دلیل افزایش نیاز به کتابت سریع‌تر و خواناتر، خط کوفی به تدریج تغییر کرد و شکل‌های متنوع‌تری از آن به‌وجود آمد. محمد بن علی مقله بغدادی معروف به ابن مُقله (886-940 م) از بزرگ‌ترین خوشنویسان این دوران بود که قواعدی برای تناسب و نسبت حروف خط عربی وضع کرد. وی اصولی مانند نسبت بین طول و عرض حروف، انحنای دقیق و تقارن در نوشتار را معرفی کرد. نتیجه تلاش‌های ابن مقله و دیگر خوشنویسان عباسی، ظهور خطوط جدیدی مانند نسخ، ثلث، ریحانی و دیوانی بود که هرکدام کاربرد خاصی داشتند&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;سهيلة ياسين الجبوري، الخط العربي وتطوره في العصور العباسية في العراق، بغداد: المكتبة الأهلية، 1381هـ/1962م، صص 50-106.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خط نسخ یکی از مهم‌ترین خطوطی بود که در دوران عباسی توسعه یافت. این خط خوانایی بالایی دارد و هنوز هم در کتابت قرآن کریم و متون رسمی استفاده می‌شود. خط نسخ به دلیل زیبایی و سهولت نگارش، جایگزین خط کوفی در نگارش قرآن شد. خط ثلث یکی از زیباترین و پرکاربردترین خطوط در معماری اسلامی، کتیبه‌های مساجد و نسخه‌های نفیس قرآن است که  برای تزیین مساجد، کاشی‌کاری‌ها و بناهای اسلامی استفاده می‌شد. خط دیوانی در اسناد رسمی و مکاتبات دیوان‌های حکومتی مورد استفاده قرار می‌گرفت. این خط ظاهری روان و سیال دارد و بعدها در دوران عثمانی به اوج خود رسید. خط ریحانی، نسخه‌ای ظریف‌تر از خط ثلث بود که برای کتابت قرآن و آثار ادبی به کار می‌رفت. خط محقق  نیز از زیباترین خطوط مورد استفاده در کتب علمی و دینی بود و خوشنویسان ایرانی مانند یاقوت المستعصمی این خط را تکامل بخشیدند. از جمله خوشنویسان برجسته دوره عباسی عبارت بودند از: ابن مقله؛ ابن البواب و؛ یاقوت المستعصمی&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خط نسخ یکی از مهم‌ترین خطوطی بود که در دوران عباسی توسعه یافت. این خط خوانایی بالایی دارد و هنوز هم در کتابت قرآن کریم و متون رسمی استفاده می‌شود. خط نسخ به دلیل زیبایی و سهولت نگارش، جایگزین خط کوفی در نگارش قرآن شد. خط ثلث یکی از زیباترین و پرکاربردترین خطوط در معماری اسلامی، کتیبه‌های مساجد و نسخه‌های نفیس قرآن است که  برای تزیین مساجد، کاشی‌کاری‌ها و بناهای اسلامی استفاده می‌شد. خط دیوانی در اسناد رسمی و مکاتبات دیوان‌های حکومتی مورد استفاده قرار می‌گرفت. این خط ظاهری روان و سیال دارد و بعدها در دوران عثمانی به اوج خود رسید. خط ریحانی، نسخه‌ای ظریف‌تر از خط ثلث بود که برای کتابت قرآن و آثار ادبی به کار می‌رفت. خط محقق  نیز از زیباترین خطوط مورد استفاده در کتب علمی و دینی بود و خوشنویسان ایرانی مانند یاقوت المستعصمی این خط را تکامل بخشیدند. از جمله خوشنویسان برجسته دوره عباسی عبارت بودند از: ابن مقله؛ ابن البواب و؛ یاقوت المستعصمی&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروزه، خط عربی همچنان در عراق جایگاه ویژه‌ای دارد. با وجود تکنولوژی‌های نوین و استفاده گسترده از تایپ و چاپ، هنر خوشنویسی در عراق زنده است و در مدارس و مراکز فرهنگی آموزش داده می‌شود. همچنین، در معماری معاصر عراق، از خطوط سنتی برای تزئینات استفاده می‌شود که نشان‌دهنده پیوند عمیق فرهنگی با گذشته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروزه، خط عربی همچنان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>جایگاه ویژه‌ای دارد. با وجود تکنولوژی‌های نوین و استفاده گسترده از تایپ و چاپ، هنر خوشنویسی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>زنده است و در مدارس و مراکز فرهنگی آموزش داده می‌شود. همچنین، در معماری معاصر عراق، از خطوط سنتی برای تزئینات استفاده می‌شود که نشان‌دهنده پیوند عمیق فرهنگی با گذشته است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خط ژاپنی]]؛ [[خط روسی]]؛ [[خط افغانی]]؛ [[خط چینی]]؛ [[خط سنگالی]]؛ [[خط گرجی]]؛ [[خط رسمی تاجیکستان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== کتابشناسی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی اکبر اسدی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:خط]]</ins></div></td></tr> </table>

Jafari http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B7_%D9%88_%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84_%D8%A2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=84347&oldid=prev 2026-02-01T09:31:12Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''خط و تحول آن در عراق'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی اکبر اسدی</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خط در عراق مسیری طولانی از تحول و تکامل را پیموده است. از ریشه‌های باستانی تا دوران اسلامی و شرایط کنونی، این خط همواره بازتاب‌دهنده هویت فرهنگی و تاریخی مردم عراق بوده است. در دوران پیش از اسلام، منطقه بین‌النهرین مهد تمدن‌های باستانی مانند سومری‌ها، اکدی‌ها، بابلی‌ها و آشوری‌ها بود که هر کدام نظام‌های نوشتاری منحصر به فردی داشتند. با ظهور اسلام و گسترش زبان عربی، خط کوفی که از خط سریانی مشتق شده بود، در شهر کوفه توسعه یافت و به یکی از مهم‌ترین خطوط اسلامی تبدیل شد. این خط به دلیل زوایای تیز و اشکال هندسی‌اش، برای کتابت قرآن و متون مذهبی مورد استفاده قرار می‌گرفت.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خط در عراق مسیری طولانی از تحول و تکامل را پیموده است. از ریشه‌های باستانی تا دوران اسلامی و شرایط کنونی، این خط همواره بازتاب‌دهنده هویت فرهنگی و تاریخی مردم عراق بوده است. در دوران پیش از اسلام، منطقه بین‌النهرین مهد تمدن‌های باستانی مانند سومری‌ها، اکدی‌ها، بابلی‌ها و آشوری‌ها بود که هر کدام نظام‌های نوشتاری منحصر به فردی داشتند. با ظهور اسلام و گسترش زبان عربی، خط کوفی که از خط سریانی مشتق شده بود، در شهر کوفه توسعه یافت و به یکی از مهم‌ترین خطوط اسلامی تبدیل شد. این خط به دلیل زوایای تیز و اشکال هندسی‌اش، برای کتابت قرآن و متون مذهبی مورد استفاده قرار می‌گرفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اوایل اسلام، خط کوفی مهم‌ترین خط رایج برای کتابت قرآن و اسناد رسمی بود. اما خط کوفی ساختاری خشک و زوایای تیز داشت که خوانایی را دشوار می‌کرد. در دوره عباسی، به دلیل افزایش نیاز به کتابت سریع‌تر و خواناتر، خط کوفی به تدریج تغییر کرد و شکل‌های متنوع‌تری از آن به‌وجود آمد. محمد بن علی مقله بغدادی معروف به ابن مُقله (886-940 م) از بزرگ‌ترین خوشنویسان این دوران بود که قواعدی برای تناسب و نسبت حروف خط عربی وضع کرد. وی اصولی مانند نسبت بین طول و عرض حروف، انحنای دقیق و تقارن در نوشتار را معرفی کرد. نتیجه تلاش‌های ابن مقله و دیگر خوشنویسان عباسی، ظهور خطوط جدیدی مانند نسخ، ثلث، ریحانی و دیوانی بود که هرکدام کاربرد خاصی داشتند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اوایل اسلام، خط کوفی مهم‌ترین خط رایج برای کتابت قرآن و اسناد رسمی بود. اما خط کوفی ساختاری خشک و زوایای تیز داشت که خوانایی را دشوار می‌کرد. در دوره عباسی، به دلیل افزایش نیاز به کتابت سریع‌تر و خواناتر، خط کوفی به تدریج تغییر کرد و شکل‌های متنوع‌تری از آن به‌وجود آمد. محمد بن علی مقله بغدادی معروف به ابن مُقله (886-940 م) از بزرگ‌ترین خوشنویسان این دوران بود که قواعدی برای تناسب و نسبت حروف خط عربی وضع کرد. وی اصولی مانند نسبت بین طول و عرض حروف، انحنای دقیق و تقارن در نوشتار را معرفی کرد. نتیجه تلاش‌های ابن مقله و دیگر خوشنویسان عباسی، ظهور خطوط جدیدی مانند نسخ، ثلث، ریحانی و دیوانی بود که هرکدام کاربرد خاصی داشتند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":0"&gt;سهيلة ياسين الجبوري، الخط العربي وتطوره في العصور العباسية في العراق، بغداد: المكتبة الأهلية، 1381هـ/1962م، صص 50-106.&lt;/ref&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خط نسخ یکی از مهم‌ترین خطوطی بود که در دوران عباسی توسعه یافت. این خط خوانایی بالایی دارد و هنوز هم در کتابت قرآن کریم و متون رسمی استفاده می‌شود. خط نسخ به دلیل زیبایی و سهولت نگارش، جایگزین خط کوفی در نگارش قرآن شد. خط ثلث یکی از زیباترین و پرکاربردترین خطوط در معماری اسلامی، کتیبه‌های مساجد و نسخه‌های نفیس قرآن است که  برای تزیین مساجد، کاشی‌کاری‌ها و بناهای اسلامی استفاده می‌شد. خط دیوانی در اسناد رسمی و مکاتبات دیوان‌های حکومتی مورد استفاده قرار می‌گرفت. این خط ظاهری روان و سیال دارد و بعدها در دوران عثمانی به اوج خود رسید. خط ریحانی، نسخه‌ای ظریف‌تر از خط ثلث بود که برای کتابت قرآن و آثار ادبی به کار می‌رفت. خط محقق  نیز از زیباترین خطوط مورد استفاده در کتب علمی و دینی بود و خوشنویسان ایرانی مانند یاقوت المستعصمی این خط را تکامل بخشیدند. از جمله خوشنویسان برجسته دوره عباسی عبارت بودند از: ابن مقله؛ ابن البواب و؛ یاقوت المستعصمی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":0" /&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[i]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خط نسخ یکی از مهم‌ترین خطوطی بود که در دوران عباسی توسعه یافت. این خط خوانایی بالایی دارد و هنوز هم در کتابت قرآن کریم و متون رسمی استفاده می‌شود. خط نسخ به دلیل زیبایی و سهولت نگارش، جایگزین خط کوفی در نگارش قرآن شد. خط ثلث یکی از زیباترین و پرکاربردترین خطوط در معماری اسلامی، کتیبه‌های مساجد و نسخه‌های نفیس قرآن است که  برای تزیین مساجد، کاشی‌کاری‌ها و بناهای اسلامی استفاده می‌شد. خط دیوانی در اسناد رسمی و مکاتبات دیوان‌های حکومتی مورد استفاده قرار می‌گرفت. این خط ظاهری روان و سیال دارد و بعدها در دوران عثمانی به اوج خود رسید. خط ریحانی، نسخه‌ای ظریف‌تر از خط ثلث بود که برای کتابت قرآن و آثار ادبی به کار می‌رفت. خط محقق  نیز از زیباترین خطوط مورد استفاده در کتب علمی و دینی بود و خوشنویسان ایرانی مانند یاقوت المستعصمی این خط را تکامل بخشیدند. از جمله خوشنویسان برجسته دوره عباسی عبارت بودند از: ابن مقله؛ ابن البواب و؛ یاقوت المستعصمی.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[ii]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروزه، خط عربی همچنان در عراق جایگاه ویژه‌ای دارد. با وجود تکنولوژی‌های نوین و استفاده گسترده از تایپ و چاپ، هنر خوشنویسی در عراق زنده است و در مدارس و مراکز فرهنگی آموزش داده می‌شود. همچنین، در معماری معاصر عراق، از خطوط سنتی برای تزئینات استفاده می‌شود که نشان‌دهنده پیوند عمیق فرهنگی با گذشته است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروزه، خط عربی همچنان در عراق جایگاه ویژه‌ای دارد. با وجود تکنولوژی‌های نوین و استفاده گسترده از تایپ و چاپ، هنر خوشنویسی در عراق زنده است و در مدارس و مراکز فرهنگی آموزش داده می‌شود. همچنین، در معماری معاصر عراق، از خطوط سنتی برای تزئینات استفاده می‌شود که نشان‌دهنده پیوند عمیق فرهنگی با گذشته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----[i][i] سهيلة ياسين الجبوري، الخط العربي وتطوره في العصور العباسية في العراق، بغداد: المكتبة الأهلية، 1381هـ/1962م، صص 50-106.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[ii] المرجع السابق.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Jafari http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B7_%D9%88_%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84_%D8%A2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=72856&oldid=prev 2025-05-11T21:03:44Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;خط و تحول آن در عراق&#039;&#039;&#039; علی اکبر اسدی خط در عراق مسیری طولانی از تحول و تکامل را پیموده است. از ریشه‌های باستانی تا دوران اسلامی و شرایط کنونی، این خط همواره بازتاب‌دهنده هویت فرهنگی و تاریخی مردم عراق بوده است. در دوران پیش از اسلام، منطقه ب...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;خط و تحول آن در عراق&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> علی اکبر اسدی<br /> <br /> خط در عراق مسیری طولانی از تحول و تکامل را پیموده است. از ریشه‌های باستانی تا دوران اسلامی و شرایط کنونی، این خط همواره بازتاب‌دهنده هویت فرهنگی و تاریخی مردم عراق بوده است. در دوران پیش از اسلام، منطقه بین‌النهرین مهد تمدن‌های باستانی مانند سومری‌ها، اکدی‌ها، بابلی‌ها و آشوری‌ها بود که هر کدام نظام‌های نوشتاری منحصر به فردی داشتند. با ظهور اسلام و گسترش زبان عربی، خط کوفی که از خط سریانی مشتق شده بود، در شهر کوفه توسعه یافت و به یکی از مهم‌ترین خطوط اسلامی تبدیل شد. این خط به دلیل زوایای تیز و اشکال هندسی‌اش، برای کتابت قرآن و متون مذهبی مورد استفاده قرار می‌گرفت.<br /> <br /> در اوایل اسلام، خط کوفی مهم‌ترین خط رایج برای کتابت قرآن و اسناد رسمی بود. اما خط کوفی ساختاری خشک و زوایای تیز داشت که خوانایی را دشوار می‌کرد. در دوره عباسی، به دلیل افزایش نیاز به کتابت سریع‌تر و خواناتر، خط کوفی به تدریج تغییر کرد و شکل‌های متنوع‌تری از آن به‌وجود آمد. محمد بن علی مقله بغدادی معروف به ابن مُقله (886-940 م) از بزرگ‌ترین خوشنویسان این دوران بود که قواعدی برای تناسب و نسبت حروف خط عربی وضع کرد. وی اصولی مانند نسبت بین طول و عرض حروف، انحنای دقیق و تقارن در نوشتار را معرفی کرد. نتیجه تلاش‌های ابن مقله و دیگر خوشنویسان عباسی، ظهور خطوط جدیدی مانند نسخ، ثلث، ریحانی و دیوانی بود که هرکدام کاربرد خاصی داشتند.<br /> <br /> <br /> [i]<br /> <br /> خط نسخ یکی از مهم‌ترین خطوطی بود که در دوران عباسی توسعه یافت. این خط خوانایی بالایی دارد و هنوز هم در کتابت قرآن کریم و متون رسمی استفاده می‌شود. خط نسخ به دلیل زیبایی و سهولت نگارش، جایگزین خط کوفی در نگارش قرآن شد. خط ثلث یکی از زیباترین و پرکاربردترین خطوط در معماری اسلامی، کتیبه‌های مساجد و نسخه‌های نفیس قرآن است که  برای تزیین مساجد، کاشی‌کاری‌ها و بناهای اسلامی استفاده می‌شد. خط دیوانی در اسناد رسمی و مکاتبات دیوان‌های حکومتی مورد استفاده قرار می‌گرفت. این خط ظاهری روان و سیال دارد و بعدها در دوران عثمانی به اوج خود رسید. خط ریحانی، نسخه‌ای ظریف‌تر از خط ثلث بود که برای کتابت قرآن و آثار ادبی به کار می‌رفت. خط محقق  نیز از زیباترین خطوط مورد استفاده در کتب علمی و دینی بود و خوشنویسان ایرانی مانند یاقوت المستعصمی این خط را تکامل بخشیدند. از جمله خوشنویسان برجسته دوره عباسی عبارت بودند از: ابن مقله؛ ابن البواب و؛ یاقوت المستعصمی.[ii]<br /> <br /> امروزه، خط عربی همچنان در عراق جایگاه ویژه‌ای دارد. با وجود تکنولوژی‌های نوین و استفاده گسترده از تایپ و چاپ، هنر خوشنویسی در عراق زنده است و در مدارس و مراکز فرهنگی آموزش داده می‌شود. همچنین، در معماری معاصر عراق، از خطوط سنتی برای تزئینات استفاده می‌شود که نشان‌دهنده پیوند عمیق فرهنگی با گذشته است.<br /> ----[i][i] سهيلة ياسين الجبوري، الخط العربي وتطوره في العصور العباسية في العراق، بغداد: المكتبة الأهلية، 1381هـ/1962م، صص 50-106.<br /> <br /> [ii] المرجع السابق.</div>

Samiei