دریاچه های قزاقستان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samiei در ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۱

2025-09-20T21:41:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۱
خط ۱:		خط ۱:
	بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور دریاچه‌های ~~آرال،~~ بالخاش و زایسان می‌باشد. سرچشمه‌ی بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در [[قزاقستان]] حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل می‌دهند که اغلب آن‌ها در بیشتر سال خشک می‌شوند ولی منابع سرشاری از انواع املاح و مواد لازم برای صنایع شیمیایی را از خود بر جای می‌گذارند. بخش شمالی دریاچه‌ی آرال در این کشور واقع است و دریاچه‌ی بالخاش بزرگترین دریاچه‌ی داخلی [[قزاقستان]] نیز با ۱۸۴۳۰ کیلومتر مربع در غرب کشور قرار دارد. آب نیمه‌ی شرقی آن شور است ولی نیمه‌ی غربی آن دارای آب شیرین می‌باشد. آنچه واقعیت دارد سطح آب‌های داخلی با ۴۷۵۰۰ کیلومتر مربع حدود ۸/۱ درصد کل مساحت قزاقستان را تشکیل می‌دهد، دریای خزر نیز از جمله منابع آبی این کشور است که بین ۵ کشور ایران، [[قزاقستان]]، [[روسیه]]، ترکمنستان و آذربایجان مشترک است که [[قزاقستان]] طولانی‌ترین مرز آبی خود را با دریای خزر در میان این کشورها بخود اختصاص داده است.		بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور [[دریاچه آرال\|دریاچه‌های آرال]]، [[دریاچه بالخاش\|بالخاش]] و زایسان می‌باشد. سرچشمه‌ی بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در [[قزاقستان]] حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل می‌دهند که اغلب آن‌ها در بیشتر سال خشک می‌شوند ولی منابع سرشاری از انواع املاح و مواد لازم برای صنایع شیمیایی را از خود بر جای می‌گذارند. بخش شمالی [[دریاچه آرال\|دریاچه‌ی آرال]] در این کشور واقع است و [[دریاچه بالخاش\|دریاچه‌ی بالخاش]] بزرگترین دریاچه‌ی داخلی [[قزاقستان]] نیز با ۱۸۴۳۰ کیلومتر مربع در غرب کشور قرار دارد. آب نیمه‌ی شرقی آن شور است ولی نیمه‌ی غربی آن دارای آب شیرین می‌باشد. آنچه واقعیت دارد سطح آب‌های داخلی با ۴۷۵۰۰ کیلومتر مربع حدود ۸/۱ درصد کل مساحت [[قزاقستان]] را تشکیل می‌دهد، [https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%AE%D8%B2%D8%B1 دریای خزر] نیز از جمله منابع آبی این کشور است که بین ۵ کشور ایران، [[قزاقستان]]، [[روسیه]]، ترکمنستان و آذربایجان مشترک است که [[قزاقستان]] طولانی‌ترین مرز آبی خود را با [https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%AE%D8%B2%D8%B1 دریای خزر] در میان این کشورها بخود اختصاص داده است.

	دریای خزر که مشترک بین ۵ کشور ایران، ~~قزاقستان،~~ [[روسیه]]، ترکمنستان و آذربایجان است، مهم‌ترین و بزرگترین منابع آبی این کشور را به خود اختصاص می‌دهد که قزاقستان طولانی‌ترین مرز آبی را به خود اختصاص داده است.		[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%AE%D8%B2%D8%B1 دریای خزر] که مشترک بین ۵ کشور ایران، [[قزاقستان]]، [[روسیه]]، ترکمنستان و آذربایجان است، مهم‌ترین و بزرگترین منابع آبی این کشور را به خود اختصاص می‌دهد که [[قزاقستان]] طولانی‌ترین مرز آبی را به خود اختصاص داده است.

	=== [[دریاچه آرال]] ===		=== [[دریاچه آرال]] ===
خط ۷:		خط ۷:

	=== [[دریاچه بالخاش]] ===		=== [[دریاچه بالخاش]] ===
	بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از ~~آرال،~~ به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ ~~کیلومترمربع ،~~ واقع در بخش شرقی جمهوری [[قزاقستان]] , رود ایلی و چندین رود کوچکتر به این دریاچه می‌ریزند. [[رود ایلی]] از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می‌کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی) به دریای ایسی گول افتد». تا آنجا که اطلاع داریم، از جمله نویسندگان مسلمان، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است:<blockquote>این نویسنده دریاچه بالخاش را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک‌ها (ازبکستان) و مغول‌ها (مغولستان) بود، دریاچه آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه‌ای با آب شیرین وصف کرده است اما درباره طول و عرض آن به مبالغه گرویده و رود ولگا (اتل) را منشعب از آن دانسته است. نوشته او درباره مزه آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همه جغرافی دانان عصر جدید بالخاش را دریاچه آب شور معرفی کرده‌اند.</blockquote>در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی [[روسیه]] تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد. بر اثر این تحقیقات، که از طریق مطالعات مؤسسه دولتی آب‌شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی‌های مؤسسه علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است. قلموق‌ها نخستین کسانی بودند که نام مغولی بالخاش را به این دریاچه دادند. این قوم در قرن یازدهم و نیمه نخست قرن دوازدهم بر این مناطق تسلط داشتند. این نام با ضبط (Balchas) در نقشه‌ای از دریاچه که نسبت به زمان خود بسیار دقیق است، و درجه داری سویدی به نام رنات کشیده، موجود است. این درجه دار از ۱۷۱۶ تا ۱۷۳۳ در سرزمین قلموق‌ها به سر برده بود<ref>نقشه دزونگاری اثر رنات سویدی به هنگام اسارتش در سرزمین قلموق ها از ۱۷۱۷ تا ۱۷۳۳).</ref>.		بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از [[دریاچه آرال\|آرال]]، به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ کیلومترمربع، واقع در بخش شرقی جمهوری [[قزاقستان]]، [[رود ایلی]] و چندین رود کوچکتر به این دریاچه می‌ریزند. [[رود ایلی]] از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می‌کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی) به دریای ایسی گول افتد». تا آنجا که اطلاع داریم، از جمله نویسندگان مسلمان، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است:<blockquote>این نویسنده [[دریاچه بالخاش]] را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک‌ها (ازبکستان) و مغول‌ها (مغولستان) بود، دریاچه آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه‌ای با آب شیرین وصف کرده است اما درباره طول و عرض آن به مبالغه گرویده و رود ولگا (اتل) را منشعب از آن دانسته است. نوشته او درباره مزه آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همه جغرافی دانان عصر جدید بالخاش را دریاچه آب شور معرفی کرده‌اند.</blockquote>در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی [[روسیه]] تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد. بر اثر این تحقیقات، که از طریق مطالعات مؤسسه دولتی آب‌شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی‌های مؤسسه علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است. قلموق‌ها نخستین کسانی بودند که نام مغولی بالخاش را به این دریاچه دادند. این قوم در قرن یازدهم و نیمه نخست قرن دوازدهم بر این مناطق تسلط داشتند. این نام با ضبط (Balchas) در نقشه‌ای از دریاچه که نسبت به زمان خود بسیار دقیق است، و درجه داری سویدی به نام رنات کشیده، موجود است. این درجه دار از ۱۷۱۶ تا ۱۷۳۳ در سرزمین قلموق‌ها به سر برده بود<ref>نقشه دزونگاری اثر رنات سویدی به هنگام اسارتش در سرزمین قلموق ها از ۱۷۱۷ تا ۱۷۳۳).</ref>.

	سرزمین پیرامون بالخاش متروک و بغایت خشک است. این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر [[روسیه]]، از نظر اقتصادی نقشی نداشت. اهمیت این ناحیه، در سال ۱۹۳۶، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالخاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد. تأسیس کارخانه ذوب مس در این ناحیه در ۱۹۳۷، که شهر بالخاش پیرامون آن گسترش یافت، در توسعه اقتصادی آن اهمیت اساسی داشته است. بالخاش از طریق راه آهن به کلیه مراکز عمده [[قزاقستان]] و آسیای مرکزی متصل است دامداری و کشت برنج در بخش پایین دست رود ایلی بر اهمیت اقتصادی این ناحیه افزوده است و تهیه کنسرو ماهی دومین صنعت شهر بالخاش به شمار می‌رود. از ۱۹۷۰ از جریان آب رود ایلی برای تولید برق استفاده شد. بر طبق سرشماری ۱۹۸۳، جمعیت شهر بالغ بر ۰۰۰، ۸۰ نفر بوده است. [[قزاقستان]] هچنین چندین دریاچه‌ی نمک دارد، از جمله دریاچه‌ی آرال که به دلیل استفاده‌ی بیش از اندازه از آب رودهای منتهی به آن در حال کوچک شدن است.		سرزمین پیرامون بالخاش متروک و بغایت خشک است. این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر [[روسیه]]، از نظر اقتصادی نقشی نداشت. اهمیت این ناحیه، در سال ۱۹۳۶، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالخاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد. تأسیس کارخانه ذوب مس در این ناحیه در ۱۹۳۷، که شهر بالخاش پیرامون آن گسترش یافت، در توسعه اقتصادی آن اهمیت اساسی داشته است. بالخاش از طریق راه آهن به کلیه مراکز عمده [[قزاقستان]] و آسیای مرکزی متصل است دامداری و کشت برنج در بخش پایین دست [[رود ایلی]] بر اهمیت اقتصادی این ناحیه افزوده است و تهیه کنسرو ماهی دومین صنعت شهر بالخاش به شمار می‌رود. از ۱۹۷۰ از جریان آب [[رود ایلی]] برای تولید برق استفاده شد. بر طبق سرشماری ۱۹۸۳، جمعیت شهر بالغ بر ۰۰۰، ۸۰ نفر بوده است. [[قزاقستان]] هچنین چندین دریاچه‌ی نمک دارد، از جمله [[دریاچه آرال\|دریاچه‌ی آرال]] که به دلیل استفاده‌ی بیش از اندازه از آب رودهای منتهی به آن در حال کوچک شدن است.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

Mahdi: /* نیز نگاه کنید به */

2025-08-10T16:43:17Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۳
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
	[~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87~~ رودهای روسیه]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%B1~~ رودهای مصر]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%A7~~ رودهای کانادا]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%86%DB%8C%D9%86~~ رودها و دریاچه های چین]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3~~ رودها و دریاچه های تونس]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%98%D8%A7%D9%BE%D9%86~~ رودها و دریاچه های ژاپن]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ رودهای افغانستان]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C~~ رودهای مالی]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87~~ رودهای فرانسه]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87~~ رودهای سوریه]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86~~ رودهای سودان]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7~~ رودهای اسپانیا]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B2%DB%8C%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%87~~ رودهای زیمبابوه]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D8%AC~~ رودها و دریاچه های ساحل عاج]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84%D9%86%D8%AF~~ رودهای تایلند]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86~~ رودهای آرژانتین]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86~~ رودهای اوکراین]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86~~ رودها و دریاچه های اردن]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D9%88%D9%BE%DB%8C~~ رودهای اتیوپی]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%A6%D9%88%D9%86~~ رودهای سیرالئون]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%84~~ رودها و دریاچه های سنگال]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%A7~~ رودهای سریلانکا]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ رودهای تاجیکستان]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D9%86%DA%AF%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%B4~~ رودهای بنگلادش]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 رودهای قزاقستان]؛~~ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%84~~ رودها و دریاچه های سنگال]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ دریاچه های گرجستان]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86~~ رودها و دریاچه های اردن]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%86%DB%8C%D9%86~~ رودها و دریاچه های چین]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3~~ رودها و دریاچه های تونس]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%98%D8%A7%D9%BE%D9%86~~ رودها و دریاچه های ژاپن]؛ [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D8%AC~~ رودها و دریاچه های ساحل عاج]؛ ~~[https://dmelal.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 دریاچه های قزاقستان]~~		[[رودهای روسیه]]؛ [[رودهای مصر]]؛ [[رودهای کانادا]]؛ [[رودها و دریاچه های چین]]؛ [[رودها و دریاچه های تونس]]؛ [[رودها و دریاچه های ژاپن]]؛ [[رودهای افغانستان]]؛ [[رودهای مالی]]؛ [[رودهای فرانسه]]؛ [[رودهای سوریه]]؛ [[رودهای سودان]]؛ [[رودهای اسپانیا]]؛ [[رودهای زیمبابوه]]؛ [[رودها و دریاچه های ساحل عاج]]؛ [[رودهای تایلند]]؛ [[رودهای آرژانتین]]؛ [[رودهای اوکراین]]؛ [[رودها و دریاچه های اردن]]؛ [[رودهای اتیوپی]]؛ [[رودهای سیرالئون]]؛ [[رودها و دریاچه های سنگال]]؛ [[رودهای سریلانکا]]؛ [[رودهای تاجیکستان]]؛ [[رودهای بنگلادش]]؛ [[رودها و دریاچه های سنگال]]؛ [[دریاچه های گرجستان]]؛ [[رودها و دریاچه های اردن]]؛ [[رودها و دریاچه های چین]]؛ [[رودها و دریاچه های تونس]]؛ [[رودها و دریاچه های ژاپن]]؛ [[رودها و دریاچه های ساحل عاج]]؛

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==

Mahdi در ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۱

2025-08-10T16:41:12Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۱
خط ۱:		خط ۱:
	بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور دریاچه‌های آرال، بالخاش و زایسان می‌باشد. سرچشمه‌ی بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در [~~https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ قزاقستان] حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل می‌دهند که اغلب آن‌ها در بیشتر سال خشک می‌شوند ولی منابع سرشاری از انواع املاح و مواد لازم برای صنایع شیمیایی را از خود بر جای می‌گذارند. بخش شمالی دریاچه‌ی آرال در این کشور واقع است و دریاچه‌ی بالخاش بزرگترین دریاچه‌ی داخلی [~~https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ قزاقستان] نیز با ۱۸۴۳۰ کیلومتر مربع در غرب کشور قرار دارد. آب نیمه‌ی شرقی آن شور است ولی نیمه‌ی غربی آن دارای آب شیرین می‌باشد. آنچه واقعیت دارد سطح آب‌های داخلی با ۴۷۵۰۰ کیلومتر مربع حدود ۸/۱ درصد کل مساحت ~~[https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ قزاقستان] را تشکیل می‌دهد، دریای خزر نیز از جمله منابع آبی این کشور است که بین ۵ کشور ایران، [~~https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ قزاقستان]، [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87~~ روسیه]، ترکمنستان و آذربایجان مشترک است که [~~https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ قزاقستان] طولانی‌ترین مرز آبی خود را با دریای خزر در میان این کشورها بخود اختصاص داده است.		بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور دریاچه‌های آرال، بالخاش و زایسان می‌باشد. سرچشمه‌ی بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در [[قزاقستان]] حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل می‌دهند که اغلب آن‌ها در بیشتر سال خشک می‌شوند ولی منابع سرشاری از انواع املاح و مواد لازم برای صنایع شیمیایی را از خود بر جای می‌گذارند. بخش شمالی دریاچه‌ی آرال در این کشور واقع است و دریاچه‌ی بالخاش بزرگترین دریاچه‌ی داخلی [[قزاقستان]] نیز با ۱۸۴۳۰ کیلومتر مربع در غرب کشور قرار دارد. آب نیمه‌ی شرقی آن شور است ولی نیمه‌ی غربی آن دارای آب شیرین می‌باشد. آنچه واقعیت دارد سطح آب‌های داخلی با ۴۷۵۰۰ کیلومتر مربع حدود ۸/۱ درصد کل مساحت قزاقستان را تشکیل می‌دهد، دریای خزر نیز از جمله منابع آبی این کشور است که بین ۵ کشور ایران، [[قزاقستان]]، [[روسیه]]، ترکمنستان و آذربایجان مشترک است که [[قزاقستان]] طولانی‌ترین مرز آبی خود را با دریای خزر در میان این کشورها بخود اختصاص داده است.

	دریای خزر که مشترک بین ۵ کشور ایران، قزاقستان، [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87~~ روسیه]، ترکمنستان و آذربایجان است، مهم‌ترین و بزرگترین منابع آبی این کشور را به خود اختصاص می‌دهد که قزاقستان طولانی‌ترین مرز آبی را به خود اختصاص داده است.		دریای خزر که مشترک بین ۵ کشور ایران، قزاقستان، [[روسیه]]، ترکمنستان و آذربایجان است، مهم‌ترین و بزرگترین منابع آبی این کشور را به خود اختصاص می‌دهد که قزاقستان طولانی‌ترین مرز آبی را به خود اختصاص داده است.

	=== [~~https://dmelal.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%84~~ دریاچه آرال] ===		=== [[دریاچه آرال]] ===
	این دریاچه بین جمهوری" [~~https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ قزاقستان]" و ازبکستان مشترک است. آرال تا سال ۱۹۶۰ از نظر وسعت چهارمین دریاچه جهان محسوب می‌شد و وسعتی معادل۶۷۴۰۰ کیلومتر مربع داشت ولی به دلیل مشکلات زیست محیطی کنونی آن، به ۴۰۰۰۰ کیلو متر مربع کاهش یافته است، منبع اصلی آب آن دو رود خانه [~~https://dmelal.ir/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7~~ آمودریا] (جیحون) و سیر دریا (سیحون) می‌باشد که سالانه پنجاه و پنج میلیارد متر مکعب آب را وارد دریاچه می‌کنند. ارتفاع آب این دریاچه از ۵۳۰۳ متر در سال ۱۹۶۱ به ۴۵۰۹ متر در سال ۱۹۸۰ کاهش یافته است و در مقابل میزان نمک آب دریاچه از ۹/%۹ به ۱۶۰۳% افزایش یافته است.		این دریاچه بین جمهوری" [[قزاقستان]]" و ازبکستان مشترک است. آرال تا سال ۱۹۶۰ از نظر وسعت چهارمین دریاچه جهان محسوب می‌شد و وسعتی معادل۶۷۴۰۰ کیلومتر مربع داشت ولی به دلیل مشکلات زیست محیطی کنونی آن، به ۴۰۰۰۰ کیلو متر مربع کاهش یافته است، منبع اصلی آب آن دو رود خانه [[آمودریا]] (جیحون) و سیر دریا (سیحون) می‌باشد که سالانه پنجاه و پنج میلیارد متر مکعب آب را وارد دریاچه می‌کنند. ارتفاع آب این دریاچه از ۵۳۰۳ متر در سال ۱۹۶۱ به ۴۵۰۹ متر در سال ۱۹۸۰ کاهش یافته است و در مقابل میزان نمک آب دریاچه از ۹/%۹ به ۱۶۰۳% افزایش یافته است.

	=== [~~https://dmelal.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%A7%D8%B4~~ دریاچه بالخاش] ===		=== [[دریاچه بالخاش]] ===
	بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از آرال، به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ کیلومترمربع ، واقع در بخش شرقی جمهوری [~~https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ قزاقستان] , رود ایلی و چندین رود کوچکتر به این دریاچه می‌ریزند. [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D9%84%DB%8C~~ رود ایلی] از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می‌کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی) به دریای ایسی گول افتد». تا آنجا که اطلاع داریم، از جمله نویسندگان مسلمان، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است:<blockquote>این نویسنده دریاچه بالخاش را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک‌ها (ازبکستان) و مغول‌ها (مغولستان) بود، دریاچه آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه‌ای با آب شیرین وصف کرده است اما درباره طول و عرض آن به مبالغه گرویده و رود ولگا (اتل) را منشعب از آن دانسته است. نوشته او درباره مزه آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همه جغرافی دانان عصر جدید ~~[https://dmelal.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%A7%D8%B4~~ بالخاش] را دریاچه آب شور معرفی کرده‌اند.</blockquote>در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87~~ روسیه] تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد. بر اثر این تحقیقات، که از طریق مطالعات مؤسسه دولتی آب‌شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی‌های مؤسسه علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است. قلموق‌ها نخستین کسانی بودند که نام مغولی بالخاش را به این دریاچه دادند. این قوم در قرن یازدهم و نیمه نخست قرن دوازدهم بر این مناطق تسلط داشتند. این نام با ضبط (Balchas) در نقشه‌ای از دریاچه که نسبت به زمان خود بسیار دقیق است، و درجه داری سویدی به نام رنات کشیده، موجود است. این درجه دار از ۱۷۱۶ تا ۱۷۳۳ در سرزمین قلموق‌ها به سر برده بود<ref>نقشه دزونگاری اثر رنات سویدی به هنگام اسارتش در سرزمین قلموق ها از ۱۷۱۷ تا ۱۷۳۳).</ref>.		بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از آرال، به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ کیلومترمربع ، واقع در بخش شرقی جمهوری [[قزاقستان]] , رود ایلی و چندین رود کوچکتر به این دریاچه می‌ریزند. [[رود ایلی]] از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می‌کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی) به دریای ایسی گول افتد». تا آنجا که اطلاع داریم، از جمله نویسندگان مسلمان، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است:<blockquote>این نویسنده دریاچه بالخاش را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک‌ها (ازبکستان) و مغول‌ها (مغولستان) بود، دریاچه آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه‌ای با آب شیرین وصف کرده است اما درباره طول و عرض آن به مبالغه گرویده و رود ولگا (اتل) را منشعب از آن دانسته است. نوشته او درباره مزه آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همه جغرافی دانان عصر جدید بالخاش را دریاچه آب شور معرفی کرده‌اند.</blockquote>در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی [[روسیه]] تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد. بر اثر این تحقیقات، که از طریق مطالعات مؤسسه دولتی آب‌شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی‌های مؤسسه علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است. قلموق‌ها نخستین کسانی بودند که نام مغولی بالخاش را به این دریاچه دادند. این قوم در قرن یازدهم و نیمه نخست قرن دوازدهم بر این مناطق تسلط داشتند. این نام با ضبط (Balchas) در نقشه‌ای از دریاچه که نسبت به زمان خود بسیار دقیق است، و درجه داری سویدی به نام رنات کشیده، موجود است. این درجه دار از ۱۷۱۶ تا ۱۷۳۳ در سرزمین قلموق‌ها به سر برده بود<ref>نقشه دزونگاری اثر رنات سویدی به هنگام اسارتش در سرزمین قلموق ها از ۱۷۱۷ تا ۱۷۳۳).</ref>.

	سرزمین پیرامون بالخاش متروک و بغایت خشک است. این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر [~~https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87~~ روسیه]، از نظر اقتصادی نقشی نداشت. اهمیت این ناحیه، در سال ۱۹۳۶، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالخاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد. تأسیس کارخانه ذوب مس در این ناحیه در ۱۹۳۷، که شهر بالخاش پیرامون آن گسترش یافت، در توسعه اقتصادی آن اهمیت اساسی داشته است. بالخاش از طریق راه آهن به کلیه مراکز عمده [~~https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ قزاقستان] و آسیای مرکزی متصل است دامداری و کشت برنج در بخش پایین دست رود ایلی بر اهمیت اقتصادی این ناحیه افزوده است و تهیه کنسرو ماهی دومین صنعت شهر بالخاش به شمار می‌رود. از ۱۹۷۰ از جریان آب رود ایلی برای تولید برق استفاده شد. بر طبق سرشماری ۱۹۸۳، جمعیت شهر بالغ بر ۰۰۰، ۸۰ نفر بوده است. [~~https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86~~ قزاقستان] هچنین چندین دریاچه‌ی نمک دارد، از جمله دریاچه‌ی آرال که به دلیل استفاده‌ی بیش از اندازه از آب رودهای منتهی به آن در حال کوچک شدن است.		سرزمین پیرامون بالخاش متروک و بغایت خشک است. این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر [[روسیه]]، از نظر اقتصادی نقشی نداشت. اهمیت این ناحیه، در سال ۱۹۳۶، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالخاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد. تأسیس کارخانه ذوب مس در این ناحیه در ۱۹۳۷، که شهر بالخاش پیرامون آن گسترش یافت، در توسعه اقتصادی آن اهمیت اساسی داشته است. بالخاش از طریق راه آهن به کلیه مراکز عمده [[قزاقستان]] و آسیای مرکزی متصل است دامداری و کشت برنج در بخش پایین دست رود ایلی بر اهمیت اقتصادی این ناحیه افزوده است و تهیه کنسرو ماهی دومین صنعت شهر بالخاش به شمار می‌رود. از ۱۹۷۰ از جریان آب رود ایلی برای تولید برق استفاده شد. بر طبق سرشماری ۱۹۸۳، جمعیت شهر بالغ بر ۰۰۰، ۸۰ نفر بوده است. [[قزاقستان]] هچنین چندین دریاچه‌ی نمک دارد، از جمله دریاچه‌ی آرال که به دلیل استفاده‌ی بیش از اندازه از آب رودهای منتهی به آن در حال کوچک شدن است.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	اصغر صابری		اصغر صابری
	[[~~index.php?title=~~رده:ویژگی ها وموقعیت جغرافیایی]]		[[رده:ویژگی ها وموقعیت جغرافیایی]]

Mahdi در ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۴۴

2025-07-29T18:44:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور دریاچه‌های آرال، بالخاش و زایسان می‌باشد. ~~سرچشمه ی~~ بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در قزاقستان حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل ~~می دهند~~ که اغلب ~~آن ها~~ در بیشتر سال خشک ~~می شوند~~ ولی منابع سرشاری از انواع املاح و مواد لازم برای صنایع شیمیایی را از خود بر جای می‌گذارند. بخش شمالی ~~دریاچه ی~~ آرال در این کشور واقع است و ~~دریاچه ی~~ بالخاش بزرگترین ~~دریاچه ی~~ داخلی قزاقستان نیز با ۱۸۴۳۰ کیلومتر مربع در غرب کشور قرار دارد. آب ~~نیمه ی~~ شرقی آن شور است ولی ~~نیمه ی~~ غربی آن دارای آب شیرین ~~می باشد~~. آنچه واقعیت دارد سطح ~~آبهای~~ داخلی با ۴۷۵۰۰ ~~کیلو متر~~ مربع حدود ۸/۱ درصد کل مساحت قزاقستان را تشکیل ~~می دهد،~~ دریای خزر نیز از جمله منابع آبی این کشور است که بین ۵ کشور ایران، ~~قزاقستان، روسیه،~~ ترکمنستان و آذربایجان مشترک است که قزاقستان ~~طولانی ترین~~ مرز آبی خود را با دریای خزر در میان این کشورها بخود اختصاص داده است.		بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور دریاچه‌های آرال، بالخاش و زایسان می‌باشد. سرچشمه‌ی بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در [https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 قزاقستان] حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل می‌دهند که اغلب آن‌ها در بیشتر سال خشک می‌شوند ولی منابع سرشاری از انواع املاح و مواد لازم برای صنایع شیمیایی را از خود بر جای می‌گذارند. بخش شمالی دریاچه‌ی آرال در این کشور واقع است و دریاچه‌ی بالخاش بزرگترین دریاچه‌ی داخلی [https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 قزاقستان] نیز با ۱۸۴۳۰ کیلومتر مربع در غرب کشور قرار دارد. آب نیمه‌ی شرقی آن شور است ولی نیمه‌ی غربی آن دارای آب شیرین می‌باشد. آنچه واقعیت دارد سطح آب‌های داخلی با ۴۷۵۰۰ کیلومتر مربع حدود ۸/۱ درصد کل مساحت [https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 قزاقستان] را تشکیل می‌دهد، دریای خزر نیز از جمله منابع آبی این کشور است که بین ۵ کشور ایران، [https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 قزاقستان]، [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 روسیه]، ترکمنستان و آذربایجان مشترک است که [https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 قزاقستان] طولانی‌ترین مرز آبی خود را با دریای خزر در میان این کشورها بخود اختصاص داده است.

	دریای خزر که مشترک بین ۵ کشور ایران، ~~"[[قزاقستان]]"، [~~[روسیه]]، ترکمنستان و آذربایجان است، ~~مهمترین~~ و بزرگترین منابع آبی این کشور را به خود اختصاص می‌دهد که ~~"[[~~قزاقستان~~]]"~~ طولانی‌ترین مرز آبی را به خود اختصاص داده است.		دریای خزر که مشترک بین ۵ کشور ایران، قزاقستان، [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 روسیه]، ترکمنستان و آذربایجان است، مهم‌ترین و بزرگترین منابع آبی این کشور را به خود اختصاص می‌دهد که قزاقستان طولانی‌ترین مرز آبی را به خود اختصاص داده است.
	~~=====دریاچه آرال=====~~
	این دریاچه بین جمهوری" [[قزاقستان]]" و ازبکستان مشترک است. آرال تا سال ۱۹۶۰ از نظر وسعت چهارمین دریاچه جهان محسوب می‌شد و وسعتی معادل۶۷۴۰۰ کیلومتر مربع داشت ولی به دلیل مشکلات زیست محیطی کنونی آن، به ۴۰۰۰۰ کیلو متر مربع کاهش یافته است، منبع اصلی آب آن دو رود خانه [[آمودریا]] ( جیحون) و سیر دریا (سیحون) می‌باشد که سالانه پنجاه و پنج میلیارد متر مکعب آب را وارد دریاچه می‌کنند. ارتفاع آب این دریاچه از ۵۳۰۳ متر در سال ۱۹۶۱ به ۴۵۰۹ متر در سال ۱۹۸۰ کاهش یافته است و در مقابل میزان نمک آب دریاچه از ۹/%۹ به ۱۶۰۳% افزایش یافته است.
	~~=====[[دریاچه بالخاش]]=====~~
	بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از آرال، به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ کیلومترمربع ، واقع در بخش شرقی جمهوری [[قزاقستان]]، رود ایلی و چندین رود کوچکتربه این دریاچه می‌ریزند. رود ایلی از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی ) به دریای ایسی گول افتد». تا آنجا که اطلاع داریم، از جمله نویسندگان مسلمان، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است:<blockquote>این نویسنده دریاچه بالخاش را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک ها (ازبکستان ) و مغول ها (مغولستان ) بود، دریاچه آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه ای با آب شیرین وصف کرده است اما درباره طول و عرض آن به مبالغه گرویده و رود ولگا (اتل ) را منشعب از آن دانسته است. نوشته او درباره مزه آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همه جغرافی دانان عصر جدید [[دریاچه بالخاش\|بالخاش]] را دریاچه آب شور معرفی کرده اند.</blockquote>در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی روسیه تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد. بر اثر این تحقیقات، که از طریق مطالعات مؤسسه دولتی آب شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی های مؤسسه علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است. قلموقها نخستین کسانی بودند که نام مغولی بالخاش را به این دریاچه دادند. این قوم در قرن یازدهم و نیمه نخست قرن دوازدهم بر این مناطق تسلط داشتند. این نام با ضبط (Balchas) در نقشه ای از دریاچه که نسبت به زمان خود بسیار دقیق است، و درجه داری سویدی به نام رنات کشیده، موجود است . این درجه دار از ۱۷۱۶ تا ۱۷۳۳ در سرزمین قلموق ها به سر برده بود.<ref>نقشه دزونگاری اثر رنات سویدی به هنگام اسارتش در سرزمین قلموق ها از ۱۷۱۷ تا ۱۷۳۳).</ref>

	سرزمین پیرامون بالخاش متروک و بغایت خشک است. این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر [[روسیه]]، از نظر اقتصادی نقشی نداشت. اهمیت این ناحیه، در سال ۱۹۳۶، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالخاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد. تأسیس کارخانه ذوب مس در این ناحیه در ۱۹۳۷، که شهر بالخاش پیرامون آن گسترش یافت، در توسعه اقتصادی آن اهمیت اساسی داشته است. بالخاش از طریق راه آهن به کلیه مراکز عمده [[قزاقستان]] و آسیای مرکزی متصل است دامداری و کشت برنج در بخش پایین دست رود ایلی بر اهمیت اقتصادی این ناحیه افزوده است و تهیه کنسرو ماهی دومین صنعت شهر بالخاش به شمار ~~می رود~~. از ۱۹۷۰ از جریان آب رود ایلی برای تولید برق استفاده شد. بر طبق سرشماری ۱۹۸۳، جمعیت شهر بالغ بر ۰۰۰، ۸۰ نفر بوده است. [[قزاقستان]] هچنین چندین دریاچه‌ی نمک دارد، از جمله دریاچه‌ی آرال که به دلیل استفاده‌ی بیش از اندازه از آب رودهای منتهی به آن در حال کوچک شدن است.		=== [https://dmelal.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%84 دریاچه آرال] ===
			این دریاچه بین جمهوری" [https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 قزاقستان]" و ازبکستان مشترک است. آرال تا سال ۱۹۶۰ از نظر وسعت چهارمین دریاچه جهان محسوب می‌شد و وسعتی معادل۶۷۴۰۰ کیلومتر مربع داشت ولی به دلیل مشکلات زیست محیطی کنونی آن، به ۴۰۰۰۰ کیلو متر مربع کاهش یافته است، منبع اصلی آب آن دو رود خانه [https://dmelal.ir/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7 آمودریا] (جیحون) و سیر دریا (سیحون) می‌باشد که سالانه پنجاه و پنج میلیارد متر مکعب آب را وارد دریاچه می‌کنند. ارتفاع آب این دریاچه از ۵۳۰۳ متر در سال ۱۹۶۱ به ۴۵۰۹ متر در سال ۱۹۸۰ کاهش یافته است و در مقابل میزان نمک آب دریاچه از ۹/%۹ به ۱۶۰۳% افزایش یافته است.

			=== [https://dmelal.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%A7%D8%B4 دریاچه بالخاش] ===
			بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از آرال، به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ کیلومترمربع ، واقع در بخش شرقی جمهوری [https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 قزاقستان] , رود ایلی و چندین رود کوچکتر به این دریاچه می‌ریزند. [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D9%84%DB%8C رود ایلی] از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می‌کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی) به دریای ایسی گول افتد». تا آنجا که اطلاع داریم، از جمله نویسندگان مسلمان، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است:<blockquote>این نویسنده دریاچه بالخاش را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک‌ها (ازبکستان) و مغول‌ها (مغولستان) بود، دریاچه آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه‌ای با آب شیرین وصف کرده است اما درباره طول و عرض آن به مبالغه گرویده و رود ولگا (اتل) را منشعب از آن دانسته است. نوشته او درباره مزه آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همه جغرافی دانان عصر جدید [https://dmelal.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%A7%D8%B4 بالخاش] را دریاچه آب شور معرفی کرده‌اند.</blockquote>در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 روسیه] تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد. بر اثر این تحقیقات، که از طریق مطالعات مؤسسه دولتی آب‌شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی‌های مؤسسه علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است. قلموق‌ها نخستین کسانی بودند که نام مغولی بالخاش را به این دریاچه دادند. این قوم در قرن یازدهم و نیمه نخست قرن دوازدهم بر این مناطق تسلط داشتند. این نام با ضبط (Balchas) در نقشه‌ای از دریاچه که نسبت به زمان خود بسیار دقیق است، و درجه داری سویدی به نام رنات کشیده، موجود است. این درجه دار از ۱۷۱۶ تا ۱۷۳۳ در سرزمین قلموق‌ها به سر برده بود<ref>نقشه دزونگاری اثر رنات سویدی به هنگام اسارتش در سرزمین قلموق ها از ۱۷۱۷ تا ۱۷۳۳).</ref>.

			سرزمین پیرامون بالخاش متروک و بغایت خشک است. این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 روسیه]، از نظر اقتصادی نقشی نداشت. اهمیت این ناحیه، در سال ۱۹۳۶، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالخاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد. تأسیس کارخانه ذوب مس در این ناحیه در ۱۹۳۷، که شهر بالخاش پیرامون آن گسترش یافت، در توسعه اقتصادی آن اهمیت اساسی داشته است. بالخاش از طریق راه آهن به کلیه مراکز عمده [https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 قزاقستان] و آسیای مرکزی متصل است دامداری و کشت برنج در بخش پایین دست رود ایلی بر اهمیت اقتصادی این ناحیه افزوده است و تهیه کنسرو ماهی دومین صنعت شهر بالخاش به شمار می‌رود. از ۱۹۷۰ از جریان آب رود ایلی برای تولید برق استفاده شد. بر طبق سرشماری ۱۹۸۳، جمعیت شهر بالغ بر ۰۰۰، ۸۰ نفر بوده است. [https://dmelal.ir/%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 قزاقستان] هچنین چندین دریاچه‌ی نمک دارد، از جمله دریاچه‌ی آرال که به دلیل استفاده‌ی بیش از اندازه از آب رودهای منتهی به آن در حال کوچک شدن است.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
	[[رودها و دریاچه های ~~سنگال~~]]؛ [[دریاچه های ~~گرجستان~~]]؛ [[رودها و دریاچه های اردن]]؛ [[رودها و دریاچه های ~~چین~~]]؛ [[رودها و دریاچه های ~~تونس~~]]؛ [[رودها و دریاچه های ~~ژاپن~~]]؛ [[رودها و دریاچه های ساحل عاج]]		[https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 رودهای روسیه]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%B1 رودهای مصر]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%A7 رودهای کانادا]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%86%DB%8C%D9%86 رودها و دریاچه های چین]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3 رودها و دریاچه های تونس]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%98%D8%A7%D9%BE%D9%86 رودها و دریاچه های ژاپن]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 رودهای افغانستان]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C رودهای مالی]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 رودهای فرانسه]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87 رودهای سوریه]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86 رودهای سودان]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7 رودهای اسپانیا]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B2%DB%8C%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%87 رودهای زیمبابوه]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D8%AC رودها و دریاچه های ساحل عاج]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84%D9%86%D8%AF رودهای تایلند]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86 رودهای آرژانتین]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86 رودهای اوکراین]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86 رودها و دریاچه های اردن]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D9%88%D9%BE%DB%8C رودهای اتیوپی]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%A6%D9%88%D9%86 رودهای سیرالئون]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%84 رودها و دریاچه های سنگال]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%A7 رودهای سریلانکا]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 رودهای تاجیکستان]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D9%86%DA%AF%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%B4 رودهای بنگلادش]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 رودهای قزاقستان]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%84 رودها و دریاچه های سنگال]؛ [https://dmelal.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 دریاچه های گرجستان]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86 رودها و دریاچه های اردن]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%86%DB%8C%D9%86 رودها و دریاچه های چین]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3 رودها و دریاچه های تونس]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%98%D8%A7%D9%BE%D9%86 رودها و دریاچه های ژاپن]؛ [https://dmelal.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D8%AC رودها و دریاچه های ساحل عاج]؛ [https://dmelal.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 دریاچه های قزاقستان]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
خط ۲۰:		خط ۲۲:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	اصغر صابری		اصغر صابری
	[[رده:ویژگی ها وموقعیت جغرافیایی]]		[[index.php?title=رده:ویژگی ها وموقعیت جغرافیایی]]

Mohammad: /* نیز نگاه کنید به */

2024-12-10T18:48:23Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۴۸
خط ۷:		خط ۷:
	بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از آرال، به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ کیلومترمربع ، واقع در بخش شرقی جمهوری [[قزاقستان]]، رود ایلی و چندین رود کوچکتربه این دریاچه می‌ریزند. رود ایلی از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی ) به دریای ایسی گول افتد». تا آنجا که اطلاع داریم، از جمله نویسندگان مسلمان، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است:<blockquote>این نویسنده دریاچه بالخاش را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک ها (ازبکستان ) و مغول ها (مغولستان ) بود، دریاچه آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه ای با آب شیرین وصف کرده است اما درباره طول و عرض آن به مبالغه گرویده و رود ولگا (اتل ) را منشعب از آن دانسته است. نوشته او درباره مزه آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همه جغرافی دانان عصر جدید [[دریاچه بالخاش\|بالخاش]] را دریاچه آب شور معرفی کرده اند.</blockquote>در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی روسیه تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد. بر اثر این تحقیقات، که از طریق مطالعات مؤسسه دولتی آب شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی های مؤسسه علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است. قلموقها نخستین کسانی بودند که نام مغولی بالخاش را به این دریاچه دادند. این قوم در قرن یازدهم و نیمه نخست قرن دوازدهم بر این مناطق تسلط داشتند. این نام با ضبط (Balchas) در نقشه ای از دریاچه که نسبت به زمان خود بسیار دقیق است، و درجه داری سویدی به نام رنات کشیده، موجود است . این درجه دار از ۱۷۱۶ تا ۱۷۳۳ در سرزمین قلموق ها به سر برده بود.<ref>نقشه دزونگاری اثر رنات سویدی به هنگام اسارتش در سرزمین قلموق ها از ۱۷۱۷ تا ۱۷۳۳).</ref>		بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از آرال، به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ کیلومترمربع ، واقع در بخش شرقی جمهوری [[قزاقستان]]، رود ایلی و چندین رود کوچکتربه این دریاچه می‌ریزند. رود ایلی از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی ) به دریای ایسی گول افتد». تا آنجا که اطلاع داریم، از جمله نویسندگان مسلمان، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است:<blockquote>این نویسنده دریاچه بالخاش را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک ها (ازبکستان ) و مغول ها (مغولستان ) بود، دریاچه آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه ای با آب شیرین وصف کرده است اما درباره طول و عرض آن به مبالغه گرویده و رود ولگا (اتل ) را منشعب از آن دانسته است. نوشته او درباره مزه آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همه جغرافی دانان عصر جدید [[دریاچه بالخاش\|بالخاش]] را دریاچه آب شور معرفی کرده اند.</blockquote>در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی روسیه تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد. بر اثر این تحقیقات، که از طریق مطالعات مؤسسه دولتی آب شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی های مؤسسه علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است. قلموقها نخستین کسانی بودند که نام مغولی بالخاش را به این دریاچه دادند. این قوم در قرن یازدهم و نیمه نخست قرن دوازدهم بر این مناطق تسلط داشتند. این نام با ضبط (Balchas) در نقشه ای از دریاچه که نسبت به زمان خود بسیار دقیق است، و درجه داری سویدی به نام رنات کشیده، موجود است . این درجه دار از ۱۷۱۶ تا ۱۷۳۳ در سرزمین قلموق ها به سر برده بود.<ref>نقشه دزونگاری اثر رنات سویدی به هنگام اسارتش در سرزمین قلموق ها از ۱۷۱۷ تا ۱۷۳۳).</ref>

	سرزمین پیرامون بالخاش متروک و بغایت خشک است. این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر [[روسیه]]، از نظر اقتصادی نقشی نداشت. اهمیت این ناحیه، در سال ۱۹۳۶، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالخاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد. تأسیس کارخانه ذوب مس در این ناحیه در ۱۹۳۷، که شهر بالخاش پیرامون آن گسترش یافت، در توسعه اقتصادی آن اهمیت اساسی داشته است. بالخاش از طریق راه آهن به کلیه مراکز عمده [[قزاقستان]] و آسیای مرکزی متصل است دامداری و کشت برنج در بخش پایین دست رود ایلی بر اهمیت اقتصادی این ناحیه افزوده است و تهیه کنسرو ماهی دومین صنعت شهر بالخاش به شمار می رود. از ۱۹۷۰ از جریان آب رود ایلی برای تولید برق استفاده شد. بر طبق سرشماری ۱۹۸۳، جمعیت شهر بالغ بر ۰۰۰، ۸۰ نفر بوده است. [[قزاقستان]] هچنین چندین دریاچه‌ی نمک دارد، از جمله دریاچه‌ی آرال که به دلیل استفاده‌ی بیش از اندازه از آب رودهای منتهی به آن در حال کوچک شدن است<ref>صابری، اصغر(1395). جامعه و فرهنگ [[قزاقستان]]. تهران: [https://www/icro.ir سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]( در دست انتشار)</ref>.		سرزمین پیرامون بالخاش متروک و بغایت خشک است. این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر [[روسیه]]، از نظر اقتصادی نقشی نداشت. اهمیت این ناحیه، در سال ۱۹۳۶، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالخاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد. تأسیس کارخانه ذوب مس در این ناحیه در ۱۹۳۷، که شهر بالخاش پیرامون آن گسترش یافت، در توسعه اقتصادی آن اهمیت اساسی داشته است. بالخاش از طریق راه آهن به کلیه مراکز عمده [[قزاقستان]] و آسیای مرکزی متصل است دامداری و کشت برنج در بخش پایین دست رود ایلی بر اهمیت اقتصادی این ناحیه افزوده است و تهیه کنسرو ماهی دومین صنعت شهر بالخاش به شمار می رود. از ۱۹۷۰ از جریان آب رود ایلی برای تولید برق استفاده شد. بر طبق سرشماری ۱۹۸۳، جمعیت شهر بالغ بر ۰۰۰، ۸۰ نفر بوده است. [[قزاقستان]] هچنین چندین دریاچه‌ی نمک دارد، از جمله دریاچه‌ی آرال که به دلیل استفاده‌ی بیش از اندازه از آب رودهای منتهی به آن در حال کوچک شدن است.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />

			== منبع اصلی ==
			صابری، اصغر(1395). جامعه و فرهنگ [[قزاقستان]]. تهران: [https://www/icro.ir سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]( در دست انتشار)

			== نویسنده مقاله ==
			اصغر صابری
	[[رده:ویژگی ها وموقعیت جغرافیایی]]		[[رده:ویژگی ها وموقعیت جغرافیایی]]

Samiei در ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۵۴

2024-09-04T08:54:09Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۵۴
خط ۵:		خط ۵:
	این دریاچه بین جمهوری" [[قزاقستان]]" و ازبکستان مشترک است. آرال تا سال ۱۹۶۰ از نظر وسعت چهارمین دریاچه جهان محسوب می‌شد و وسعتی معادل۶۷۴۰۰ کیلومتر مربع داشت ولی به دلیل مشکلات زیست محیطی کنونی آن، به ۴۰۰۰۰ کیلو متر مربع کاهش یافته است، منبع اصلی آب آن دو رود خانه [[آمودریا]] ( جیحون) و سیر دریا (سیحون) می‌باشد که سالانه پنجاه و پنج میلیارد متر مکعب آب را وارد دریاچه می‌کنند. ارتفاع آب این دریاچه از ۵۳۰۳ متر در سال ۱۹۶۱ به ۴۵۰۹ متر در سال ۱۹۸۰ کاهش یافته است و در مقابل میزان نمک آب دریاچه از ۹/%۹ به ۱۶۰۳% افزایش یافته است.		این دریاچه بین جمهوری" [[قزاقستان]]" و ازبکستان مشترک است. آرال تا سال ۱۹۶۰ از نظر وسعت چهارمین دریاچه جهان محسوب می‌شد و وسعتی معادل۶۷۴۰۰ کیلومتر مربع داشت ولی به دلیل مشکلات زیست محیطی کنونی آن، به ۴۰۰۰۰ کیلو متر مربع کاهش یافته است، منبع اصلی آب آن دو رود خانه [[آمودریا]] ( جیحون) و سیر دریا (سیحون) می‌باشد که سالانه پنجاه و پنج میلیارد متر مکعب آب را وارد دریاچه می‌کنند. ارتفاع آب این دریاچه از ۵۳۰۳ متر در سال ۱۹۶۱ به ۴۵۰۹ متر در سال ۱۹۸۰ کاهش یافته است و در مقابل میزان نمک آب دریاچه از ۹/%۹ به ۱۶۰۳% افزایش یافته است.
	=====[[دریاچه بالخاش]]=====		=====[[دریاچه بالخاش]]=====
	بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از آرال، به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ کیلومترمربع ، واقع در بخش شرقی جمهوری [[قزاقستان]] , رود ایلی و چندین رود کوچکتربه این دریاچه می‌ریزند. رود ایلی از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی ) به دریای ایسی گول افتد». تا آنجا که اطلاع داریم، از جمله نویسندگان مسلمان، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است:<blockquote>این نویسنده دریاچه بالخاش را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک ها (ازبکستان ) و مغول ها (مغولستان ) بود، دریاچه آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه ای با آب شیرین وصف کرده است اما درباره طول و عرض آن به مبالغه گرویده و رود ولگا (اتل ) را منشعب از آن دانسته است. نوشته او درباره مزه آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همه جغرافی دانان عصر جدید [[دریاچه بالخاش\|بالخاش]] را دریاچه آب شور معرفی کرده اند.</blockquote>در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی روسیه تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد. بر اثر این تحقیقات، که از طریق مطالعات مؤسسه دولتی آب شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی های مؤسسه علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است. قلموقها نخستین کسانی بودند که نام مغولی بالخاش را به این دریاچه دادند. این قوم در قرن یازدهم و نیمه نخست قرن دوازدهم بر این مناطق تسلط داشتند. این نام با ضبط (Balchas) در نقشه ای از دریاچه که نسبت به زمان خود بسیار دقیق است، و درجه داری سویدی به نام رنات کشیده، موجود است . این درجه دار از ۱۷۱۶ تا ۱۷۳۳ در سرزمین قلموق ها به سر برده بود.<ref>نقشه دزونگاری اثر رنات سویدی به هنگام اسارتش در سرزمین قلموق ها از ۱۷۱۷ تا ۱۷۳۳).</ref>		بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از آرال، به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ کیلومترمربع ، واقع در بخش شرقی جمهوری [[قزاقستان]]، رود ایلی و چندین رود کوچکتربه این دریاچه می‌ریزند. رود ایلی از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی ) به دریای ایسی گول افتد». تا آنجا که اطلاع داریم، از جمله نویسندگان مسلمان، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است:<blockquote>این نویسنده دریاچه بالخاش را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک ها (ازبکستان ) و مغول ها (مغولستان ) بود، دریاچه آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه ای با آب شیرین وصف کرده است اما درباره طول و عرض آن به مبالغه گرویده و رود ولگا (اتل ) را منشعب از آن دانسته است. نوشته او درباره مزه آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همه جغرافی دانان عصر جدید [[دریاچه بالخاش\|بالخاش]] را دریاچه آب شور معرفی کرده اند.</blockquote>در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی روسیه تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد. بر اثر این تحقیقات، که از طریق مطالعات مؤسسه دولتی آب شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی های مؤسسه علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است. قلموقها نخستین کسانی بودند که نام مغولی بالخاش را به این دریاچه دادند. این قوم در قرن یازدهم و نیمه نخست قرن دوازدهم بر این مناطق تسلط داشتند. این نام با ضبط (Balchas) در نقشه ای از دریاچه که نسبت به زمان خود بسیار دقیق است، و درجه داری سویدی به نام رنات کشیده، موجود است . این درجه دار از ۱۷۱۶ تا ۱۷۳۳ در سرزمین قلموق ها به سر برده بود.<ref>نقشه دزونگاری اثر رنات سویدی به هنگام اسارتش در سرزمین قلموق ها از ۱۷۱۷ تا ۱۷۳۳).</ref>

	سرزمین پیرامون بالخاش متروک و بغایت خشک است. این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر [[روسیه]]، از نظر اقتصادی نقشی نداشت. اهمیت این ناحیه، در سال ۱۹۳۶، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالخاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد. تأسیس کارخانه ذوب مس در این ناحیه در ۱۹۳۷، که شهر بالخاش پیرامون آن گسترش یافت، در توسعه اقتصادی آن اهمیت اساسی داشته است. بالخاش از طریق راه آهن به کلیه مراکز عمده [[قزاقستان]] و آسیای مرکزی متصل است دامداری و کشت برنج در بخش پایین دست رود ایلی بر اهمیت اقتصادی این ناحیه افزوده است و تهیه کنسرو ماهی دومین صنعت شهر بالخاش به شمار می رود. از ۱۹۷۰ از جریان آب رود ایلی برای تولید برق استفاده شد. بر طبق سرشماری ۱۹۸۳، جمعیت شهر بالغ بر ۰۰۰، ۸۰ نفر بوده است. [[قزاقستان]] هچنین چندین دریاچه‌ی نمک دارد، از جمله دریاچه‌ی آرال که به دلیل استفاده‌ی بیش از اندازه از آب رودهای منتهی به آن در حال کوچک شدن است<ref>صابری، اصغر(1395). جامعه و فرهنگ [[قزاقستان]]. تهران: [https://www/icro.ir سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]( در دست انتشار)</ref>.		سرزمین پیرامون بالخاش متروک و بغایت خشک است. این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر [[روسیه]]، از نظر اقتصادی نقشی نداشت. اهمیت این ناحیه، در سال ۱۹۳۶، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالخاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد. تأسیس کارخانه ذوب مس در این ناحیه در ۱۹۳۷، که شهر بالخاش پیرامون آن گسترش یافت، در توسعه اقتصادی آن اهمیت اساسی داشته است. بالخاش از طریق راه آهن به کلیه مراکز عمده [[قزاقستان]] و آسیای مرکزی متصل است دامداری و کشت برنج در بخش پایین دست رود ایلی بر اهمیت اقتصادی این ناحیه افزوده است و تهیه کنسرو ماهی دومین صنعت شهر بالخاش به شمار می رود. از ۱۹۷۰ از جریان آب رود ایلی برای تولید برق استفاده شد. بر طبق سرشماری ۱۹۸۳، جمعیت شهر بالغ بر ۰۰۰، ۸۰ نفر بوده است. [[قزاقستان]] هچنین چندین دریاچه‌ی نمک دارد، از جمله دریاچه‌ی آرال که به دلیل استفاده‌ی بیش از اندازه از آب رودهای منتهی به آن در حال کوچک شدن است<ref>صابری، اصغر(1395). جامعه و فرهنگ [[قزاقستان]]. تهران: [https://www/icro.ir سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]( در دست انتشار)</ref>.

Samiei در ‏۲ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۰۴

2024-08-02T19:04:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۰۴
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
			<references />
			[[رده:ویژگی ها وموقعیت جغرافیایی]]

Samiei در ‏۲ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۰۳

2024-08-02T19:03:45Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''دریاچه ها:'''
+بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور دریاچه‌های آرال، بالخاش و زایسان می‌باشد. سرچشمه ی بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در قزاقستان حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل می دهند که اغلب آن ها در بیشتر سال خشک می شوند ولی منابع سرشاری از انواع املاح و مواد لازم برای صنایع شیمیایی را از خود بر جای می‌گذارند. بخش شمالی دریاچه ی آرال در این کشور واقع است و دریاچه ی بالخاش بزرگترین دریاچه ی داخلی قزاقستان نیز با ۱۸۴۳۰ کیلومتر مربع در غرب کشور قرار دارد. آب نیمه ی شرقی آن شور است ولی نیمه ی غربی آن دارای آب شیرین می باشد. آنچه واقعیت دارد سطح آبهای داخلی با ۴۷۵۰۰ کیلو متر مربع حدود ۸/۱ درصد کل مساحت قزاقستان را تشکیل می دهد، دریای خزر نیز از جمله منابع آبی این کشور است که بین ۵ کشور ایران، قزاقستان، روسیه، ترکمنستان و آذربایجان مشترک است که قزاقستان طولانی ترین مرز آبی خود را با دریای خزر در میان این کشورها بخود اختصاص داده است.
-بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور دریاچه‌های آرال، بالخاش و زایسان می‌باشد. سرچشمه ی بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در [[قزاقستان]] حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل می دهند که اغلب آن ها در بیشتر سال خشک می شوند ولی منابع سرشاری
+دریای خزر که مشترک بین ۵ کشور ایران، "[[قزاقستان]]"، [[روسیه]]، ترکمنستان و آذربایجان است، مهمترین و بزرگترین منابع آبی این کشور را به خود اختصاص می‌دهد که "[[قزاقستان]]" طولانی‌ترین مرز آبی را به خود اختصاص داده است.
-'''از انواع املاح و مواد لازم برای صنایع شیمیایی را از خود بر جای می‌گذارند. بخش ش[[مالی]] دریاچه ی آرال'''
+سرزمین پیرامون بالخاش متروک و بغایت خشک است. این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر [[روسیه]]، از نظر اقتصادی نقشی نداشت. اهمیت این ناحیه، در سال ۱۹۳۶، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالخاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد. تأسیس کارخانه ذوب مس در این ناحیه در ۱۹۳۷، که شهر بالخاش پیرامون آن گسترش یافت، در توسعه اقتصادی آن اهمیت اساسی داشته است. بالخاش از طریق راه آهن به کلیه مراکز عمده [[قزاقستان]] و آسیای مرکزی متصل است دامداری و کشت برنج در بخش پایین دست رود ایلی بر اهمیت اقتصادی این ناحیه افزوده است و تهیه کنسرو ماهی دومین صنعت شهر بالخاش به شمار می رود. از ۱۹۷۰ از جریان آب رود ایلی برای تولید برق استفاده شد. بر طبق سرشماری ۱۹۸۳، جمعیت شهر بالغ بر ۰۰۰، ۸۰ نفر بوده است. [[قزاقستان]] هچنین چندین دریاچه‌ی نمک دارد، از جمله دریاچه‌ی آرال که به دلیل استفاده‌ی بیش از اندازه از آب رودهای منتهی به آن در حال کوچک شدن است<ref>صابری، اصغر(1395). جامعه و فرهنگ [[قزاقستان]]. تهران: [https://www/icro.ir سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]( در دست انتشار)</ref>.
-'''در این کشور واقع است و دریاچه ی بالخاش بزرگترین دریاچه ی'''
+== نیز نگاه کنید به ==
-داخلی قزاقستان نیز با ۱۸۴۳۰ کیلومتر مربع در غرب کشور قرار
+== کتابشناسی ==

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-05-26T11:59:50Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۹
خط ۱:		خط ۱:
	'''دریاچه ها:'''		'''دریاچه ها:'''

	بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور دریاچه‌های آرال، بالخاش و زایسان می‌باشد. سرچشمه ی بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در قزاقستان حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل می دهند که اغلب آن ها در بیشتر سال خشک می شوند ولی منابع سرشاری		بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور دریاچه‌های آرال، بالخاش و زایسان می‌باشد. سرچشمه ی بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در [[قزاقستان]] حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل می دهند که اغلب آن ها در بیشتر سال خشک می شوند ولی منابع سرشاری

	'''از انواع املاح و مواد لازم برای صنایع شیمیایی را از خود بر جای می‌گذارند. بخش ~~شمالی~~ دریاچه ی آرال'''		'''از انواع املاح و مواد لازم برای صنایع شیمیایی را از خود بر جای می‌گذارند. بخش ش[[مالی]] دریاچه ی آرال'''

	'''در این کشور واقع است و دریاچه ی بالخاش بزرگترین دریاچه ی'''		'''در این کشور واقع است و دریاچه ی بالخاش بزرگترین دریاچه ی'''
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	دریای خزر که مشترك بین ۵ کشور ایران، "قزاقستان"، روسیه، ترکمنستان و آذربایجان است، مهمترین و بزرگترین منابع آبی این کشور را به خود اختصاص می‌دهد که "قزاقستان" طولانی‌ترین مرز آبی را به خود اختصاص داده است.		دریای خزر که مشترك بین ۵ کشور ایران، "قزاقستان"، روسیه، ترکمنستان و آذربایجان است، مهمترین و بزرگترین منابع آبی این کشور را به خود اختصاص می‌دهد که "قزاقستان" طولانی‌ترین مرز آبی را به خود اختصاص داده است.

	'''دریاچه آرال :'''		'''[[دریاچه آرال]] :'''

	این دریاچه بین جمهوري" قزاقستان" و ازبکستان مشترک است. آرال تا سال ۱۹۶۰ از نظر وسعت چهارمین دریاچه جهان محسوب می‌شد و وسعتی معادل۶۷۴۰۰ کیلومتر مربع داشت ولی به دلیل مشکلات زیست محیطی کنونی آن، به ۴۰۰۰۰ کیلو متر مربع کاهش یافته است، منبع اصلی آب آن دو رود خانه آمودریا ( جیحون) و سیر دریا (سیحون) می‌باشد که سالانه پنجاه و پنج میلیارد متر مکعب آب را وارد دریاچه می‌کنند. ارتفاع آب این دریاچه از ۵۳۰۳ متر در سال ۱۹۶۱ به ۴۵۰۹ متر در سال ۱۹۸۰ کاهش یافته است و در مقابل میزان نمك آب دریاچه از ۹/%۹ به ۱۶۰۳% افزایش یافته است.		این دریاچه بین جمهوري" قزاقستان" و ازبکستان مشترک است. آرال تا سال ۱۹۶۰ از نظر وسعت چهارمین دریاچه جهان محسوب می‌شد و وسعتی معادل۶۷۴۰۰ کیلومتر مربع داشت ولی به دلیل مشکلات زیست محیطی کنونی آن، به ۴۰۰۰۰ کیلو متر مربع کاهش یافته است، منبع اصلی آب آن دو رود خانه [[آمودریا]] ( جیحون) و سیر دریا (سیحون) می‌باشد که سالانه پنجاه و پنج میلیارد متر مکعب آب را وارد دریاچه می‌کنند. ارتفاع آب این دریاچه از ۵۳۰۳ متر در سال ۱۹۶۱ به ۴۵۰۹ متر در سال ۱۹۸۰ کاهش یافته است و در مقابل میزان نمك آب دریاچه از ۹/%۹ به ۱۶۰۳% افزایش یافته است.

	دریاچه بالخاش ، بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از آرال، به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ کیلومترمربع ، واقع در بخش شرقی جمهوری قزاقستان , رود ایلی و چندین رود کوچکتربه این دریاچه می‌ریزند. رود ایلی از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی ) به دریای ایسی گول افتد» (ص ۴۰). تا آنجا که اطلاع داریم ، از جمله نویسندگان مسلمان ، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است: این نویسنده دریاچه بالخاش را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک ها (ازبکستان ) و مغول ها (مغولستان ) بود، دریاچة آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه ای با آب شیرین وصف کرده است اما دربارة طول و عرض آن به مبالغه گرویده و رود ولگا (اتل ) را منشعب از آن دانسته است . نوشتة او دربارة مزة آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همة جغرافی دانان عصر جدید بالخاش را دریاچه آب شور معرفی کرده اند. در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی روسیه تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد: بر اثر این تحقیقات ، که از طریق مطالعات مؤسسة دولتی آب شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی های مؤسسة علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است.		[[دریاچه بالخاش]] ، بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از آرال، به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ کیلومترمربع ، واقع در بخش شرقی جمهوری قزاقستان , [[رود ایلی]] و چندین رود کوچکتربه این دریاچه می‌ریزند. رود ایلی از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی ) به دریای ایسی گول افتد» (ص ۴۰). تا آنجا که اطلاع داریم ، از جمله نویسندگان مسلمان ، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است: این نویسنده دریاچه بالخاش را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک ها (ازبکستان ) و مغول ها (مغولستان ) بود، دریاچة آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه ای با آب شیرین وصف کرده است اما دربارة طول و عرض آن به مبالغه گرویده و [[رود ولگا]] (اتل ) را منشعب از آن دانسته است . نوشتة او دربارة مزة آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همة جغرافی دانان عصر جدید بالخاش را دریاچه آب شور معرفی کرده اند. در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی [[روسیه]] تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد: بر اثر این تحقیقات ، که از طریق مطالعات مؤسسة دولتی آب شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی های مؤسسة علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است.

	16		16

Samiei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''دریاچه ها:''' بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور دریاچه‌های آرال، بالخاش و زایسان می‌باشد. سرچشمه ی بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در قزاقستان حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل می دهند که اغلب آ...» ایجاد کرد

2024-05-23T07:56:14Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''دریاچه ها:''' بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور دریاچه‌های آرال، بالخاش و زایسان می‌باشد. سرچشمه ی بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در قزاقستان حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل می دهند که اغلب آ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''دریاچه ها:'''

بزرگترین و مهم‌ترین دریاچه‌های این کشور دریاچه‌های آرال، بالخاش و زایسان می‌باشد. سرچشمه ی بسیاری از رودها و نهرهای شرقی و جنوب شرقی این کشور را در قزاقستان حدود ۴۸۰۰۰ دریاچه به وسعت ۴۵۰۰۰ کیلومتر مربع تشکیل می دهند که اغلب آن ها در بیشتر سال خشک می شوند ولی منابع سرشاری

'''از انواع املاح و مواد لازم برای صنایع شیمیایی را از خود بر جای می‌گذارند. بخش شمالی دریاچه ی آرال'''

'''در این کشور واقع است و دریاچه ی بالخاش بزرگترین دریاچه ی'''

داخلی قزاقستان نیز با ۱۸۴۳۰ کیلومتر مربع در غرب کشور قرار

'''دارد. آب نیمه ی شرقی آن شور است ولی نیمه ی غربی آن دارای آب شیرین می باشد: آنچه واقعیت دارد سطح آبهای داخلی با ۴۷۵۰۰ کیلو متر مربع حدود ۸/۱ درصد کل مساحت قزاقستان را'''

تشکیل می دهد، دریای خزر نیز از جمله منابع آبی این کشور است که بین ۵ کشور ایران، قزاقستان، روسیه، ترکمنستان و آذربایجان

'''مشترک است که قزاقستان طولانی ترین مرز آبی خود را با دریای'''

خزر در میان این کشورها بخود اختصاص داده است. 15

درلان

U

اکتا)

(دریای کاسپین

Irkmenist

رشت

درلان

U اکتا)

Irkmenist رشت

Caspian Sea

(دریای کاسپین

(برا

دریای خزر که مشترك بین ۵ کشور ایران، "قزاقستان"، روسیه، ترکمنستان و آذربایجان است، مهمترین و بزرگترین منابع آبی این کشور را به خود اختصاص می‌دهد که "قزاقستان" طولانی‌ترین مرز آبی را به خود اختصاص داده است.

'''دریاچه آرال :'''

این دریاچه بین جمهوري" قزاقستان" و ازبکستان مشترک است. آرال تا سال ۱۹۶۰ از نظر وسعت چهارمین دریاچه جهان محسوب می‌شد و وسعتی معادل۶۷۴۰۰ کیلومتر مربع داشت ولی به دلیل مشکلات زیست محیطی کنونی آن، به ۴۰۰۰۰ کیلو متر مربع کاهش یافته است، منبع اصلی آب آن دو رود خانه آمودریا ( جیحون) و سیر دریا (سیحون) می‌باشد که سالانه پنجاه و پنج میلیارد متر مکعب آب را وارد دریاچه می‌کنند. ارتفاع آب این دریاچه از ۵۳۰۳ متر در سال ۱۹۶۱ به ۴۵۰۹ متر در سال ۱۹۸۰ کاهش یافته است و در مقابل میزان نمك آب دریاچه از ۹/%۹ به ۱۶۰۳% افزایش یافته است.

دریاچه بالخاش ، بزرگترین دریاچه آسیای مرکزی پس از آرال، به وسعت ۴۳۲ ، ۱۸ کیلومترمربع ، واقع در بخش شرقی جمهوری قزاقستان , رود ایلی و چندین رود کوچکتربه این دریاچه می‌ریزند. رود ایلی از سمت مغرب وارد دریاچه می‌شود و ۷۵ تا ۸۰ درصد آب آن را تأمین می کند و رودهای کوچکتر از سمت مشرق به آن می‌ریزند. این وضع جریان دایمی آب را از مغرب به مشرق سبب شده است این دریاچه برای جغرافی دانان مسلمان در قرون پیشین ناشناخته بود. مؤلف گمنام حدود العالم می نویسد که «ایلا (ایلی ) به دریای ایسی گول افتد» (ص ۴۰). تا آنجا که اطلاع داریم ، از جمله نویسندگان مسلمان ، محمد حیدر (ص ۳۶۶) تنها کسی است که در اواسط قرن دهم (ص ۳۶۶) به وصف این دریاچه پرداخته است: این نویسنده دریاچه بالخاش را، که در آن زمان مرز میان سرزمین ازبک ها (ازبکستان ) و مغول ها (مغولستان ) بود، دریاچة آبی رنگ (کوکچه تنییز -تنکیز) نامیده و آن را دریاچه ای با آب شیرین وصف کرده است اما دربارة طول و عرض آن به مبالغه گرویده و رود ولگا (اتل ) را منشعب از آن دانسته است . نوشتة او دربارة مزة آب این دریاچه اهمیت دارد، زیرا همة جغرافی دانان عصر جدید بالخاش را دریاچه آب شور معرفی کرده اند. در ۱۹۰۳، بخش ترکستان انجمن سلطنتی جغرافیایی روسیه تحقیقاتی را در این زمینه آغاز کرد: بر اثر این تحقیقات ، که از طریق مطالعات مؤسسة دولتی آب شناسی در ۱۹۳۱ و بررسی های مؤسسة علوم زمین شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۱ تکمیل شد، به تأیید رسید که بخش غربی آب دریاچه شیرین و برای آشامیدن و مصارف صنعتی مناسب است.

16

قلموقها نخستین کسانی بودند که نام مغولی بالخاش را به این دریاچه دادند. این قوم در قرن یازدهم و نیمه نخست قرن دوازدهم بر این مناطق تسلط داشتند. این نام با ضبط ' ، Balchas در نقشه ای از دریاچه که نسبت به زمان خود بسیار دقیق است ، و درجه داری سوئدی به نام رنات کشیده ، موجود است . این درجه دار از ۱۷۱۶ تا ۱۷۳۳ در سرزمین قلموق ها به سر برده بود (نقشه دزونگاری اثر رنات سوئدی به هنگام اسارتش در سرزمین قلموق ها از ۱۷۱۷ تا ۱۷۳۳).

سرزمین پیرامون بالخاش متروک و بغایت خشک است .این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر روسیه ، از نظر اقتصادی نقشی نداشت . اهمیت این ناحیه ، در سال ۱۹۳۶، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالخاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد. تأسیس کارخانه ذوب مس در این ناحیه در ۱۹۳۷، که شهر بالخاش پیرامون آن گسترش یافت ، در توسعه اقتصادی آن اهمیت اساسی داشته است . بالخاش از طریق راه آهن به کلیه مراکز عمدة قزاقستان و آسیای مرکزی متصل است دامداری و کشت برنج در بخش پایین دست رود ایلی بر اهمیت اقتصادی این ناحیه افزوده است و تهیه کنسرو ماهی دومین صنعت شهر بالخاش به شمار می رود. از ۱۹۷۰ از جریان آب رود ایلی برای تولید برق استفاده شد. بر طبق سرشماری ۱۹۸۳، جمعیت شهر بالغ بر ۰۰۰، ۸۰ نفر بوده است.

قزاقستان هچنین چندین دریاچه‌ی نمک دارد، از جمله دریاچه‌ی آرال که به دلیل استفاده‌ی بیش از اندازه از آب رودهای منتهی به آن در حال کوچک شدن است.