http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D9%87_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 2026-05-28T22:15:28Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D9%87_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=73057&oldid=prev 2025-05-18T21:24:59Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جامعه شیعی عراق رهبران و عالمان برجسته‌ای دارد. در دوره جدید بعد از 2003، مراجع و علمای برجسته شیعی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق] از جمله شامل آیت‌الله العظمی علی سیستانی، آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض، آیت‌الله العظمی بشیر حسین نجفی و مرحوم آیت‌الله العظمی محمد سعید حکیم بوده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جامعه شیعی عراق رهبران و عالمان برجسته‌ای دارد. در دوره جدید بعد از 2003، مراجع و علمای برجسته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مکتب اهل بیت و پیروان آن در عراق|</ins>شیعی عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] از جمله شامل آیت‌الله العظمی علی سیستانی، آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض، آیت‌الله العظمی بشیر حسین نجفی و مرحوم آیت‌الله العظمی محمد سعید حکیم بوده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت‌الله سیستانی از جمله بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین مراجع شیعه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق] و جهان تشیع محسوب می‌شود که پس از درگذشت آیت‌الله سید ابوالقاسم خوئی در سال 1992، رهبری مرجعیت را در نجف بر عهده گرفت. ایشان پس از سقوط حکومت صدام، در هدایت روند دموکراتیک عراق نقشی محوری ایفا کرد و بر برگزاری انتخابات آزاد، تدوین قانون اساسی و حفظ استقلال [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق] از نفوذ خارجی تأکید داشت. از جمله اقدامات برجسته آیت‌الله سیستانی صدور فتوای جهاد کفایی علیه داعش در سال ۲۰۱۴ بود که به تشکیل حشد الشعبی و مقاومت مردمی در برابر داعش منجر شد. از دیگر اقدامات و رویکردهای ایشان حمایت از اصلاحات سیاسی و انتقاد از فساد و ناکارآمدی احزاب سیاسی در این کشور و همچنین تأکید بر حفظ وحدت ملی [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق] و مقابله با طائفه‌گرایی محسوب می‌شود&lt;ref name=":3"&gt;کارولین مرجی صایغ(2020)، '''''المرجعهة الدینیه ّ الموقف الوطنی فی العراق بعد 2003'''''، ترجمه نصر محمد علی ، مراجعه حسن ناظم،  الطبعه األولى، بیروت/ لبنان، ص 129-205.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت‌الله سیستانی از جمله بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین مراجع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مکتب اهل بیت و پیروان آن در عراق|</ins>شیعه در عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] و جهان تشیع محسوب می‌شود که پس از درگذشت آیت‌الله سید ابوالقاسم خوئی در سال 1992، رهبری مرجعیت را در نجف بر عهده گرفت. ایشان پس از سقوط حکومت صدام، در هدایت روند دموکراتیک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نقشی محوری ایفا کرد و بر برگزاری انتخابات آزاد، تدوین قانون اساسی و حفظ استقلال [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] از نفوذ خارجی تأکید داشت. از جمله اقدامات برجسته آیت‌الله سیستانی صدور فتوای جهاد کفایی علیه داعش در سال ۲۰۱۴ بود که به تشکیل حشد الشعبی و مقاومت مردمی در برابر داعش منجر شد. از دیگر اقدامات و رویکردهای ایشان حمایت از اصلاحات سیاسی و انتقاد از فساد و ناکارآمدی احزاب سیاسی در این کشور و همچنین تأکید بر حفظ وحدت ملی [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] و مقابله با طائفه‌گرایی محسوب می‌شود&lt;ref name=":3"&gt;کارولین مرجی صایغ(2020)، '''''المرجعهة الدینیه ّ الموقف الوطنی فی العراق بعد 2003'''''، ترجمه نصر محمد علی ، مراجعه حسن ناظم،  الطبعه األولى، بیروت/ لبنان، ص 129-205.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض یکی از چهار مرجع اصلی نجف و از مراجع تقلید برجسته افغان‌تبار است که در [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق] فعالیت دارد. ایشان نیز حمایت از  نظام دموکراتیک در عراق  اما بدون دخالت مستقیم در سیاست را مدنظر دارد. دیدگاه‌های وی نسبت به مسائل منطقه‌ای و سیاسی نسبت به  آیت‌الله سیستانی کمتر رسانه‌ای شده است، اما همچنان نقش مهمی در مرجعیت دارد&lt;ref name=":3" /&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض یکی از چهار مرجع اصلی نجف و از مراجع تقلید برجسته افغان‌تبار است که در [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] فعالیت دارد. ایشان نیز حمایت از  نظام دموکراتیک در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins> اما بدون دخالت مستقیم در سیاست را مدنظر دارد. دیدگاه‌های وی نسبت به مسائل منطقه‌ای و سیاسی نسبت به  آیت‌الله سیستانی کمتر رسانه‌ای شده است، اما همچنان نقش مهمی در مرجعیت دارد&lt;ref name=":3" /&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت‌الله العظمی بشیر حسین نجفی به عنوان مرجع تقلید پاکستانی‌تبار است که یکی از چهار مرجع برجسته حوزه علمیه نجف است. تأکید بر آموزش علوم دینی و حفظ استقلال حوزه علمیه از سیاست از جمله دیدگاههای ایشان است. آیت‌الله نجفی مواضع شدیدتری نسبت به برخی جریان‌های سیاسی عراق داشته و در برخی موارد، انتقادات صریح‌تری را علیه فساد مطرح کرده است&lt;ref name=":3" /&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت‌الله العظمی بشیر حسین نجفی به عنوان مرجع تقلید پاکستانی‌تبار است که یکی از چهار مرجع برجسته حوزه علمیه نجف است. تأکید بر آموزش علوم دینی و حفظ استقلال حوزه علمیه از سیاست از جمله دیدگاههای ایشان است. آیت‌الله نجفی مواضع شدیدتری نسبت به برخی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جریان‌های شاخص اهل بیت(ع) در عراق|</ins>جریان‌های سیاسی عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>داشته و در برخی موارد، انتقادات صریح‌تری را علیه فساد مطرح کرده است&lt;ref name=":3" /&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت‌الله العظمی محمد سعید حکیم که در سال 2021 درگذشت، از مراجع تقلید برجسته نجف بود که پس از سقوط صدام، نقش مهمی در تثبیت مرجعیت شیعه ایفا کرد. از جمله دیدگاههای ایشان تأکید بر لزوم حفظ استقلال عراق از نفوذ خارجی و تقویت نهادهای دموکراتیک، انتقاد از فساد حکومت در عراق و حمایت از اصلاحات در ساختار دولتی و همچنین حفظ میراث حوزه علمیه نجف و تقویت سیستم آموزشی حوزه بوده است&lt;ref name=":3" /&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت‌الله العظمی محمد سعید حکیم که در سال 2021 درگذشت، از مراجع تقلید برجسته نجف بود که پس از سقوط صدام، نقش مهمی در تثبیت مرجعیت شیعه ایفا کرد. از جمله دیدگاههای ایشان تأکید بر لزوم حفظ استقلال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از نفوذ خارجی و تقویت نهادهای دموکراتیک، انتقاد از فساد حکومت در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و حمایت از اصلاحات در ساختار دولتی و همچنین حفظ میراث حوزه علمیه نجف و تقویت سیستم آموزشی حوزه بوده است&lt;ref name=":3" /&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر مراجع تقلید فوق، شخصیت‌های دیگری نیز در تاریخ معاصر شیعه عراق نقش مهمی داشته‌اند. آیت‌الله سید محمد باقر صدر (۱۹۳۵-۱۹۸۰ ) از برجسته‌ترین اندیشمندان شیعه عراق بود که نظریه «اقتصاد اسلامی» و «ولایت فقیه مشروط» را مطرح کرد. وی منتقد جدی حزب بعث و حکومت صدام حسین بود و در سال ۱۹۸۰ به همراه خواهرش بنت‌الهدی صدر توسط رژیم بعث اعدام شد. آیت‌الله صدر بر جنبش‌های شیعی و اسلامی در عراق و منطقه تاثیرگذاری‌های زیادی داشت. آیت‌الله سید محمد باقر حکیم (۱۹۳۹-۲۰۰۳) رهبر مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق که در سال ۲۰۰۳ در انفجار حرم [https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%A8%DB%8C_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8_%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%85%D9%86%DB%8C%D9%86(%D8%B9) امام علی (ع)] در نجف ترور شد نیز در بازگشت احزاب شیعه به قدرت پس از سقوط صدام نقشی کلیدی داشت. مقتدی صدر رهبر جریان صدر و یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های شیعی در سیاست عراق در سالهای پس از 2003 محسوب می‌شود. ایشان از جمله مخالفان اشغالگری و نقش آفرینی امریکا در عراق بوده و پایگاه اجتماعی مهمی در [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق] دارد و همچنین از منتقدان فساد در نظام جکومتی عراق بوده است. با این حال مواضع و نقش‌آفرینی مقتدی صدر در عرصه سیاسی [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق] با فراز و نشیب ها و تناقضاتی نیز همراه بوده است&lt;ref name=":3" /&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر مراجع تقلید فوق، شخصیت‌های دیگری نیز در تاریخ معاصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مکتب اهل بیت و پیروان آن در عراق|</ins>شیعه عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نقش مهمی داشته‌اند. آیت‌الله سید محمد باقر صدر (۱۹۳۵-۱۹۸۰ ) از برجسته‌ترین اندیشمندان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مکتب اهل بیت و پیروان آن در عراق|</ins>شیعه عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بود که نظریه «اقتصاد اسلامی» و «ولایت فقیه مشروط» را مطرح کرد. وی منتقد جدی حزب بعث و حکومت صدام حسین بود و در سال ۱۹۸۰ به همراه خواهرش بنت‌الهدی صدر توسط رژیم بعث اعدام شد. آیت‌الله صدر بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جریان‌های شاخص اهل بیت(ع) در عراق|</ins>جنبش‌های شیعی و اسلامی در عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و منطقه تاثیرگذاری‌های زیادی داشت. آیت‌الله سید محمد باقر حکیم (۱۹۳۹-۲۰۰۳) رهبر مجلس اعلای انقلاب اسلامی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که در سال ۲۰۰۳ در انفجار حرم [https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%A8%DB%8C_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8_%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%85%D9%86%DB%8C%D9%86(%D8%B9) امام علی (ع)] در نجف ترور شد نیز در بازگشت احزاب شیعه به قدرت پس از سقوط صدام نقشی کلیدی داشت. مقتدی صدر رهبر جریان صدر و یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های شیعی در سیاست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در سالهای پس از 2003 محسوب می‌شود. ایشان از جمله مخالفان اشغالگری و نقش آفرینی امریکا در عراق بوده و پایگاه اجتماعی مهمی در [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] دارد و همچنین از منتقدان فساد در نظام جکومتی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بوده است. با این حال مواضع و نقش‌آفرینی مقتدی صدر در عرصه سیاسی [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] با فراز و نشیب ها و تناقضاتی نیز همراه بوده است&lt;ref name=":3" /&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره پس از صدام و با گشوده شدن فضای سیاسی، رهبران سیاسی و سیاستمداران شیعی مختلفی در عراق ظهور کرده‌اند که برخی از مهمترین آنها عبارت بوده‌اند از: ابراهیم الجعفری؛ ایاد علاوی؛ احمد چلبی؛ حیدرالعبادی؛ نوری المالکی؛ عمار الحکیم؛ عادل عبدالمهدی؛ مصطفی الکاظمی؛ محمد شیاع السودانی؛ هادی العامری؛ فالح الفیاض؛ ابومهدی المهندس؛ قیس الخزعلی؛ علی الادیب و ...</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره پس از صدام و با گشوده شدن فضای سیاسی، رهبران سیاسی و سیاستمداران شیعی مختلفی در عراق ظهور کرده‌اند که برخی از مهمترین آنها عبارت بوده‌اند از: ابراهیم الجعفری؛ ایاد علاوی؛ احمد چلبی؛ حیدرالعبادی؛ نوری المالکی؛ عمار الحکیم؛ عادل عبدالمهدی؛ مصطفی الکاظمی؛ محمد شیاع السودانی؛ هادی العامری؛ فالح الفیاض؛ ابومهدی المهندس؛ قیس الخزعلی؛ علی الادیب و ...</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مکتب اهل بیت و پیروان آن در عراق]]؛ [[پیشینه پیروان اهل بیت در عراق]]؛ [[جمعیت پیروان اهل بیت و پراکندگی در عراق]]؛ [[جریان‌های شاخص اهل بیت(ع) در عراق]]؛ [[نهادهای شیعی در عراق]]؛ [[مراسم و مناسک و اعیاد مذهبی اهل بیت(ع) عراق]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== کتابشناسی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی اکبر اسدی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مکتب اهل بیت (علیهم السلام)]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:رهبران و عالمان پیرو اهل بیت(علیهم السلام)]]</ins></div></td></tr> </table>

Samiei http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D9%87_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=73056&oldid=prev 2025-05-18T21:19:06Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>رهبران و عالمان برجسته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعه در </del>عراق<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعه شیعی عراق </ins>رهبران و عالمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجسته‌ای دارد. در دوره جدید بعد از 2003، مراجع و علمای </ins>برجسته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعی [https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] از جمله شامل آیت‌الله العظمی علی سیستانی، آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض، آیت‌الله العظمی بشیر حسین نجفی و مرحوم آیت‌الله العظمی محمد سعید حکیم بوده است.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اکبر اسدی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیت‌الله سیستانی از جمله بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین مراجع شیعه در [https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] و جهان تشیع محسوب می‌شود که پس از درگذشت آیت‌الله سید ابوالقاسم خوئی در سال 1992، رهبری مرجعیت را در نجف بر عهده گرفت. ایشان پس از سقوط حکومت صدام، در هدایت روند دموکراتیک عراق نقشی محوری ایفا کرد و بر برگزاری انتخابات آزاد، تدوین قانون اساسی و حفظ استقلال [https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] از نفوذ خارجی تأکید داشت. از جمله اقدامات برجسته آیت‌الله سیستانی صدور فتوای جهاد کفایی علیه داعش در سال ۲۰۱۴ بود که به تشکیل حشد الشعبی و مقاومت مردمی در برابر داعش منجر شد. از دیگر اقدامات و رویکردهای ایشان حمایت از اصلاحات سیاسی و انتقاد از فساد و ناکارآمدی احزاب سیاسی در این کشور و همچنین تأکید بر حفظ وحدت ملی [https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] و مقابله با طائفه‌گرایی محسوب می‌شود&lt;ref name=":3"&gt;کارولین مرجی صایغ(2020)، '''''المرجعهة الدینیه ّ الموقف الوطنی فی العراق بعد 2003'''''، ترجمه نصر محمد </ins>علی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، مراجعه حسن ناظم،  الطبعه األولى، بیروت/ لبنان، ص 129-205.&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعه شیعی عراق رهبران </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالمان برجسته‌ای دارد. در دوره جدید بعد </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2003، </del>مراجع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و علمای </del>برجسته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعی </del>عراق از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمله شامل آیت‌الله العظمی علی سیستانی، آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض، آیت‌الله العظمی بشیر حسین نجفی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرحوم آیت‌الله العظمی محمد سعید حکیم بوده است</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض یکی از چهار مرجع اصلی نجف </ins>و از مراجع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقلید </ins>برجسته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افغان‌تبار است که در [https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] فعالیت دارد. ایشان نیز حمایت </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> نظام دموکراتیک در عراق  اما بدون دخالت مستقیم در سیاست را مدنظر دارد. دیدگاه‌های وی نسبت به مسائل منطقه‌ای </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاسی نسبت به  آیت‌الله سیستانی کمتر رسانه‌ای شده است، اما همچنان نقش مهمی در مرجعیت دارد&lt;ref name=":3" /&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت‌الله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیستانی از جمله بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین مراجع شیعه در عراق و جهان تشیع محسوب می‌شود </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درگذشت آیت‌الله سید ابوالقاسم خوئی در سال 1992، رهبری مرجعیت را در </del>نجف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بر عهده گرفت</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایشان پس از سقوط حکومت صدام، در هدایت روند دموکراتیک عراق نقشی محوری ایفا کرد و </del>بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگزاری انتخابات آزاد، تدوین قانون اساسی </del>و حفظ استقلال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نفوذ خارجی تأکید داشت. </del>از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقدامات برجسته </del>آیت‌الله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیستانی صدور فتوای جهاد کفایی علیه داعش در سال ۲۰۱۴ بود که </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشکیل حشد الشعبی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقاومت مردمی </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برابر داعش منجر شد. از دیگر اقدامات و رویکردهای ایشان حمایت از اصلاحات سیاسی و انتقاد از </del>فساد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و ناکارآمدی احزاب سیاسی در این کشور و همچنین تأکید بر حفظ وحدت ملی عراق و مقابله با طائفه‌گرایی محسوب می‌شود</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[i]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت‌الله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العظمی بشیر حسین نجفی به عنوان مرجع تقلید پاکستانی‌تبار است </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهار مرجع برجسته حوزه علمیه </ins>نجف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأکید </ins>بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آموزش علوم دینی </ins>و حفظ استقلال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزه علمیه </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاست </ins>از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیدگاههای ایشان است. </ins>آیت‌الله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجفی مواضع شدیدتری نسبت </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی جریان‌های سیاسی عراق داشته </ins>و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی موارد، انتقادات صریح‌تری را علیه </ins>فساد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطرح کرده است&lt;ref name=":3" /&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت‌الله العظمی محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسحاق فیاض یکی از چهار مرجع اصلی نجف و </del>از مراجع تقلید برجسته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افغان‌تبار است </del>که در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق فعالیت دارد</del>. ایشان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز حمایت </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> نظام دموکراتیک </del>در عراق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> اما بدون دخالت مستقیم </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاست را مدنظر دارد. دیدگاه‌های وی نسبت به مسائل منطقه‌ای </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاسی نسبت به  آیت‌الله سیستانی کمتر رسانه‌ای شده است، اما همچنان نقش مهمی در مرجعیت دارد</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[ii]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت‌الله العظمی محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سعید حکیم که در سال 2021 درگذشت، </ins>از مراجع تقلید برجسته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجف بود </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از سقوط صدام، نقش مهمی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تثبیت مرجعیت شیعه ایفا کرد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از جمله دیدگاههای </ins>ایشان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأکید بر لزوم حفظ استقلال عراق از نفوذ خارجی و تقویت نهادهای دموکراتیک، انتقاد </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فساد حکومت </ins>در عراق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و حمایت از اصلاحات </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساختار دولتی و همچنین حفظ میراث حوزه علمیه نجف </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقویت سیستم آموزشی حوزه بوده است&lt;ref name=":3" /&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیت‌الله العظمی بشیر حسین نجفی به عنوان مرجع تقلید پاکستانی‌تبار است که یکی از چهار مرجع برجسته حوزه علمیه نجف است. تأکید بر آموزش علوم دینی و حفظ استقلال حوزه علمیه از سیاست از جمله دیدگاههای ایشان است. آیت‌الله نجفی مواضع شدیدتری نسبت به برخی جریان‌های سیاسی عراق داشته و در برخی موارد، انتقادات صریح‌تری را علیه فساد مطرح کرده است.[iii]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر مراجع تقلید فوق، شخصیت‌های دیگری نیز در تاریخ معاصر شیعه عراق نقش مهمی داشته‌اند. آیت‌الله سید محمد باقر صدر (۱۹۳۵-۱۹۸۰ ) از برجسته‌ترین اندیشمندان شیعه عراق بود که نظریه «اقتصاد اسلامی» و «ولایت فقیه مشروط» را مطرح کرد. وی منتقد جدی حزب بعث و حکومت صدام حسین بود و در سال ۱۹۸۰ به همراه خواهرش بنت‌الهدی صدر توسط رژیم بعث اعدام شد. آیت‌الله صدر بر جنبش‌های شیعی و اسلامی در عراق و منطقه تاثیرگذاری‌های زیادی داشت. آیت‌الله سید محمد باقر حکیم (۱۹۳۹-۲۰۰۳) رهبر مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق که در سال ۲۰۰۳ در انفجار حرم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%A8%DB%8C_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8_%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%85%D9%86%DB%8C%D9%86(%D8%B9) </ins>امام علی (ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>در نجف ترور شد نیز در بازگشت احزاب شیعه به قدرت پس از سقوط صدام نقشی کلیدی داشت. مقتدی صدر رهبر جریان صدر و یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های شیعی در سیاست عراق در سالهای پس از 2003 محسوب می‌شود. ایشان از جمله مخالفان اشغالگری و نقش آفرینی امریکا در عراق بوده و پایگاه اجتماعی مهمی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>دارد و همچنین از منتقدان فساد در نظام جکومتی عراق بوده است. با این حال مواضع و نقش‌آفرینی مقتدی صدر در عرصه سیاسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>با فراز و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشیب ها </ins>و تناقضاتی نیز همراه بوده است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":3" /&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیت‌الله العظمی محمد سعید حکیم که در سال 2021 درگذشت، از مراجع تقلید برجسته نجف بود که پس از سقوط صدام، نقش مهمی در تثبیت مرجعیت شیعه ایفا کرد. از جمله دیدگاههای ایشان تأکید بر لزوم حفظ استقلال عراق از نفوذ خارجی و تقویت نهادهای دموکراتیک، انتقاد از فساد حکومت در عراق و حمایت از اصلاحات در ساختار دولتی و همچنین حفظ میراث حوزه علمیه نجف و تقویت سیستم آموزشی حوزه بوده است.[iv]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر مراجع تقلید فوق، شخصیت‌های دیگری نیز در تاریخ معاصر شیعه عراق نقش مهمی داشته‌اند. آیت‌الله سید محمد باقر صدر (۱۹۳۵-۱۹۸۰ ) از برجسته‌ترین اندیشمندان شیعه عراق بود که نظریه «اقتصاد اسلامی» و «ولایت فقیه مشروط» را مطرح کرد. وی منتقد جدی حزب بعث و حکومت صدام حسین بود و در سال ۱۹۸۰ به همراه خواهرش بنت‌الهدی صدر توسط رژیم بعث اعدام شد. آیت‌الله صدر بر جنبش‌های شیعی و اسلامی در عراق و منطقه تاثیرگذاری‌های زیادی داشت. آیت‌الله سید محمد باقر حکیم (۱۹۳۹-۲۰۰۳) رهبر مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق که در سال ۲۰۰۳ در انفجار حرم امام علی (ع) در نجف ترور شد نیز در بازگشت احزاب شیعه به قدرت پس از سقوط صدام نقشی کلیدی داشت. مقتدی صدر رهبر جریان صدر و یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های شیعی در سیاست عراق در سالهای پس از 2003 محسوب می‌شود. ایشان از جمله مخالفان اشغالگری و نقش آفرینی امریکا در عراق بوده و پایگاه اجتماعی مهمی در عراق دارد و همچنین از منتقدان فساد در نظام جکومتی عراق بوده است. با این حال مواضع و نقش‌آفرینی مقتدی صدر در عرصه سیاسی عراق با فراز و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشیبها </del>و تناقضاتی نیز همراه بوده است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[v]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره پس از صدام و با گشوده شدن فضای سیاسی، رهبران سیاسی و سیاستمداران شیعی مختلفی در عراق ظهور کرده‌اند که برخی از مهمترین آنها عبارت بوده‌اند از: ابراهیم الجعفری؛ ایاد علاوی؛ احمد چلبی؛ حیدرالعبادی؛ نوری المالکی؛ عمار الحکیم؛ عادل عبدالمهدی؛ مصطفی الکاظمی؛ محمد شیاع السودانی؛ هادی العامری؛ فالح الفیاض؛ ابومهدی المهندس؛ قیس الخزعلی؛ علی الادیب و ...</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره پس از صدام و با گشوده شدن فضای سیاسی، رهبران سیاسی و سیاستمداران شیعی مختلفی در عراق ظهور کرده‌اند که برخی از مهمترین آنها عبارت بوده‌اند از: ابراهیم الجعفری؛ ایاد علاوی؛ احمد چلبی؛ حیدرالعبادی؛ نوری المالکی؛ عمار الحکیم؛ عادل عبدالمهدی؛ مصطفی الکاظمی؛ محمد شیاع السودانی؛ هادی العامری؛ فالح الفیاض؛ ابومهدی المهندس؛ قیس الخزعلی؛ علی الادیب و ...</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----[i] كارولين مرجي صايغ، المرجعية الدينية ّ الموقف الوطني في العراق بعد 2003، ترجمة: نصر محمد علي ، مراجعة: حسن ناظم،  الطبعة األولى، بيروت/ لبنان، 2020، صص 129-205. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[ii]  المرجع السابق</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[iii]  المرجع السابق</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[iv]  المرجع السابق</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[v]  المرجع السابق</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Samiei http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D9%87_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=72848&oldid=prev 2025-05-11T20:52:51Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;رهبران و عالمان برجسته شیعه در عراق&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;رهبران و عالمان برجسته شیعه در عراق&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی اکبر اسدی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جامعه شیعی عراق رهبران و عالمان برجسته‌ای دارد. در دوره جدید بعد از 2003، مراجع و علمای برجسته شیعی عراق از جمله شامل آیت‌الله العظمی علی سیستانی، آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض، آیت‌الله العظمی بشیر حسین نجفی و مرحوم آیت‌الله العظمی محمد سعید حکیم بوده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جامعه شیعی عراق رهبران و عالمان برجسته‌ای دارد. در دوره جدید بعد از 2003، مراجع و علمای برجسته شیعی عراق از جمله شامل آیت‌الله العظمی علی سیستانی، آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض، آیت‌الله العظمی بشیر حسین نجفی و مرحوم آیت‌الله العظمی محمد سعید حکیم بوده است.</div></td></tr> </table>

Samiei http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D9%87_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=72843&oldid=prev 2025-05-11T20:49:46Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;رهبران و عالمان برجسته شیعه در عراق&#039;&#039;&#039; جامعه شیعی عراق رهبران و عالمان برجسته‌ای دارد. در دوره جدید بعد از 2003، مراجع و علمای برجسته شیعی عراق از جمله شامل آیت‌الله العظمی علی سیستانی، آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض، آیت‌الله العظمی بشیر...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;رهبران و عالمان برجسته شیعه در عراق&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> جامعه شیعی عراق رهبران و عالمان برجسته‌ای دارد. در دوره جدید بعد از 2003، مراجع و علمای برجسته شیعی عراق از جمله شامل آیت‌الله العظمی علی سیستانی، آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض، آیت‌الله العظمی بشیر حسین نجفی و مرحوم آیت‌الله العظمی محمد سعید حکیم بوده است.<br /> <br /> آیت‌الله سیستانی از جمله بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین مراجع شیعه در عراق و جهان تشیع محسوب می‌شود که پس از درگذشت آیت‌الله سید ابوالقاسم خوئی در سال 1992، رهبری مرجعیت را در نجف بر عهده گرفت. ایشان پس از سقوط حکومت صدام، در هدایت روند دموکراتیک عراق نقشی محوری ایفا کرد و بر برگزاری انتخابات آزاد، تدوین قانون اساسی و حفظ استقلال عراق از نفوذ خارجی تأکید داشت. از جمله اقدامات برجسته آیت‌الله سیستانی صدور فتوای جهاد کفایی علیه داعش در سال ۲۰۱۴ بود که به تشکیل حشد الشعبی و مقاومت مردمی در برابر داعش منجر شد. از دیگر اقدامات و رویکردهای ایشان حمایت از اصلاحات سیاسی و انتقاد از فساد و ناکارآمدی احزاب سیاسی در این کشور و همچنین تأکید بر حفظ وحدت ملی عراق و مقابله با طائفه‌گرایی محسوب می‌شود.[i]<br /> <br /> آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض یکی از چهار مرجع اصلی نجف و از مراجع تقلید برجسته افغان‌تبار است که در عراق فعالیت دارد. ایشان نیز حمایت از  نظام دموکراتیک در عراق  اما بدون دخالت مستقیم در سیاست را مدنظر دارد. دیدگاه‌های وی نسبت به مسائل منطقه‌ای و سیاسی نسبت به  آیت‌الله سیستانی کمتر رسانه‌ای شده است، اما همچنان نقش مهمی در مرجعیت دارد.[ii]<br /> <br /> آیت‌الله العظمی بشیر حسین نجفی به عنوان مرجع تقلید پاکستانی‌تبار است که یکی از چهار مرجع برجسته حوزه علمیه نجف است. تأکید بر آموزش علوم دینی و حفظ استقلال حوزه علمیه از سیاست از جمله دیدگاههای ایشان است. آیت‌الله نجفی مواضع شدیدتری نسبت به برخی جریان‌های سیاسی عراق داشته و در برخی موارد، انتقادات صریح‌تری را علیه فساد مطرح کرده است.[iii]<br /> <br /> آیت‌الله العظمی محمد سعید حکیم که در سال 2021 درگذشت، از مراجع تقلید برجسته نجف بود که پس از سقوط صدام، نقش مهمی در تثبیت مرجعیت شیعه ایفا کرد. از جمله دیدگاههای ایشان تأکید بر لزوم حفظ استقلال عراق از نفوذ خارجی و تقویت نهادهای دموکراتیک، انتقاد از فساد حکومت در عراق و حمایت از اصلاحات در ساختار دولتی و همچنین حفظ میراث حوزه علمیه نجف و تقویت سیستم آموزشی حوزه بوده است.[iv]<br /> <br /> علاوه بر مراجع تقلید فوق، شخصیت‌های دیگری نیز در تاریخ معاصر شیعه عراق نقش مهمی داشته‌اند. آیت‌الله سید محمد باقر صدر (۱۹۳۵-۱۹۸۰ ) از برجسته‌ترین اندیشمندان شیعه عراق بود که نظریه «اقتصاد اسلامی» و «ولایت فقیه مشروط» را مطرح کرد. وی منتقد جدی حزب بعث و حکومت صدام حسین بود و در سال ۱۹۸۰ به همراه خواهرش بنت‌الهدی صدر توسط رژیم بعث اعدام شد. آیت‌الله صدر بر جنبش‌های شیعی و اسلامی در عراق و منطقه تاثیرگذاری‌های زیادی داشت. آیت‌الله سید محمد باقر حکیم (۱۹۳۹-۲۰۰۳) رهبر مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق که در سال ۲۰۰۳ در انفجار حرم امام علی (ع) در نجف ترور شد نیز در بازگشت احزاب شیعه به قدرت پس از سقوط صدام نقشی کلیدی داشت. مقتدی صدر رهبر جریان صدر و یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های شیعی در سیاست عراق در سالهای پس از 2003 محسوب می‌شود. ایشان از جمله مخالفان اشغالگری و نقش آفرینی امریکا در عراق بوده و پایگاه اجتماعی مهمی در عراق دارد و همچنین از منتقدان فساد در نظام جکومتی عراق بوده است. با این حال مواضع و نقش‌آفرینی مقتدی صدر در عرصه سیاسی عراق با فراز و نشیبها و تناقضاتی نیز همراه بوده است.[v]<br /> <br /> در دوره پس از صدام و با گشوده شدن فضای سیاسی، رهبران سیاسی و سیاستمداران شیعی مختلفی در عراق ظهور کرده‌اند که برخی از مهمترین آنها عبارت بوده‌اند از: ابراهیم الجعفری؛ ایاد علاوی؛ احمد چلبی؛ حیدرالعبادی؛ نوری المالکی؛ عمار الحکیم؛ عادل عبدالمهدی؛ مصطفی الکاظمی؛ محمد شیاع السودانی؛ هادی العامری؛ فالح الفیاض؛ ابومهدی المهندس؛ قیس الخزعلی؛ علی الادیب و ...<br /> ----[i] كارولين مرجي صايغ، المرجعية الدينية ّ الموقف الوطني في العراق بعد 2003، ترجمة: نصر محمد علي ، مراجعة: حسن ناظم،  الطبعة األولى، بيروت/ لبنان، 2020، صص 129-205. <br /> <br /> [ii]  المرجع السابق<br /> <br /> [iii]  المرجع السابق<br /> <br /> [iv]  المرجع السابق<br /> <br /> [v]  المرجع السابق</div>

Samiei