http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AC%E2%80%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 2026-05-28T05:11:47Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AC%E2%80%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=56381&oldid=prev 2024-08-06T12:12:20Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22">خط ۲۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[زبان افغانستان]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>[[زبان افغانستان]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td></tr> </table>

Shekvati http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AC%E2%80%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=21176&oldid=prev 2024-02-26T16:58:14Z

<p>The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۵۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زبان‌های رایج در [[افغانستان]] عبارت‌اند از:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زبان‌های رایج در [[افغانستان]] عبارت‌اند از:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱- [[زبان فارسی در افغانستان|فارسی]]؛ ۲- [[زبان پشتو در افغانستان|پشتو]]: ۳- بلوچی (در قسمت‌هایی از نیمروز) ؛ 4- ازبکی (در ولایات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شمالی</del>) ؛ ۵- ترکمنی (در شمال و شمال غرب)؛ ۶- پراچی (در یکی از دره‌های نجراب) ؛ ۷- منجی (در منجان بدخشان)؛ ۸- واخی (در واخان)؛ ۹- سریکلی یا سریگلی (در حاشیه شمال واخان)؛ ۱۰- سنگلیچی (در شرق منجان و جنوب زیباک بدخشان)؛ ۱۱- زیباکی (در زیباک بدخشان)؛ 12- اشکاشمی (در اشکاشم بدخشان)؛ ۱۳ - شغنی (در اشکاشم و شغنان)؛ ۱۴- روشانی و ارشری (در حاشیه غربی بدخشان در جوار رود پنج)؛ ۱۵ - که ته (در نورستان شرقی، مرکزی و غربی)؛ 16 - وایگلی (در نورستان مرکزی)؛ ۱۷- اشکویی (در نورستان مرکزی و غربی)؛ ۱۸- پارونی (در نورستان مرکزی)؛ ۱۹- پشه‌ای (در جنوب نورستان مرکزی و غربی در حوالی لغمان و دره‌های تگاب، نجراب، کوهستان، کاپیسا و پغمان)؛ ۲۰ - گوربتی (در حاشیه شرقی نورستان شرقی)؛ ۲۱- تیراهی (در غرب خیبر و دکه)؛ ۲۲- جتی (در میان چادرنشینان)؛ ۲۳- سندی (در میان هندوها)؛ ۲۴- لهندا (در میان هندوها)؛ ۲۵ - پنجابی (در میان سیک‌ها)؛ ۲۶- مغولی (در میان تعدادی از قریه‌های [[هرات]] و فاریاب)؛ ۲۷ - قزاقی (در بعضی از تیره‌های شمال کشور و قلعه نو)؛ ۲۸- قرقیزی (در پامیر خرد)؛ ۲۹ - اورموری (درلوگر) 30- آذری (نوعی ترکی آذربایجانی‌که قبلا در اطراف [[کابل]] تکلم می‌شده و از بین رفته است)؛ ۳۱- عربی (در [[بلخ]]، [[مزار شریف]] و... که از بین رفته یا در حال ازبین‌رفتن است)؛ ۳۲- براهویی (در چخانسور و اطراف شورابک)&lt;ref&gt;شورماچ نورستانی، محمداکبر (1350). جغرافیای عمومی افغانستان. انتشارات زوری-کابل، ص ۲۹۰ - ۲۹۲.&lt;/ref&gt; و ۳۳- یازغلامی (در دره یازغلام پامیر) که از گویش‌های زبان اشکاشمی هم به شمار می‌رود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱- [[زبان فارسی در افغانستان|فارسی]]؛ ۲- [[زبان پشتو در افغانستان|پشتو]]: ۳- بلوچی (در قسمت‌هایی از نیمروز) ؛ 4- ازبکی (در ولایات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ش[[مالی]]</ins>) ؛ ۵- ترکمنی (در شمال و شمال غرب)؛ ۶- پراچی (در یکی از دره‌های نجراب) ؛ ۷- منجی (در منجان بدخشان)؛ ۸- واخی (در واخان)؛ ۹- سریکلی یا سریگلی (در حاشیه شمال واخان)؛ ۱۰- سنگلیچی (در شرق منجان و جنوب زیباک بدخشان)؛ ۱۱- زیباکی (در زیباک بدخشان)؛ 12- اشکاشمی (در اشکاشم بدخشان)؛ ۱۳ - شغنی (در اشکاشم و شغنان)؛ ۱۴- روشانی و ارشری (در حاشیه غربی بدخشان در جوار رود پنج)؛ ۱۵ - که ته (در نورستان شرقی، مرکزی و غربی)؛ 16 - وایگلی (در نورستان مرکزی)؛ ۱۷- اشکویی (در نورستان مرکزی و غربی)؛ ۱۸- پارونی (در نورستان مرکزی)؛ ۱۹- پشه‌ای (در جنوب نورستان مرکزی و غربی در حوالی لغمان و دره‌های تگاب، نجراب، کوهستان، کاپیسا و پغمان)؛ ۲۰ - گوربتی (در حاشیه شرقی نورستان شرقی)؛ ۲۱- تیراهی (در غرب خیبر و دکه)؛ ۲۲- جتی (در میان چادرنشینان)؛ ۲۳- سندی (در میان هندوها)؛ ۲۴- لهندا (در میان هندوها)؛ ۲۵ - پنجابی (در میان سیک‌ها)؛ ۲۶- مغولی (در میان تعدادی از قریه‌های [[هرات]] و فاریاب)؛ ۲۷ - قزاقی (در بعضی از تیره‌های شمال کشور و قلعه نو)؛ ۲۸- قرقیزی (در پامیر خرد)؛ ۲۹ - اورموری (درلوگر) 30- آذری (نوعی ترکی آذربایجانی‌که قبلا در اطراف [[کابل]] تکلم می‌شده و از بین رفته است)؛ ۳۱- عربی (در [[بلخ]]، [[مزار شریف]] و... که از بین رفته یا در حال ازبین‌رفتن است)؛ ۳۲- براهویی (در چخانسور و اطراف شورابک)&lt;ref&gt;شورماچ نورستانی، محمداکبر (1350). جغرافیای عمومی افغانستان. انتشارات زوری-کابل، ص ۲۹۰ - ۲۹۲.&lt;/ref&gt; و ۳۳- یازغلامی (در دره یازغلام پامیر) که از گویش‌های زبان اشکاشمی هم به شمار می‌رود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>براهویی زبان قوم براهویی در نیمروز و سیستان است و «نماینده زبان دراویدی در [[افغانستان]] است».&lt;ref&gt;گروهی از پژوهشگران (1376). افغانستان (مجموعه مقالات). ترجمه سعید ارباب شیرانی و هوشنگ اعلم. تهران: بنیاد دائره المعارف اسلامی، ص ۱۰۹.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>براهویی زبان قوم براهویی در نیمروز و سیستان است و «نماینده زبان دراویدی در [[افغانستان]] است».&lt;ref&gt;گروهی از پژوهشگران (1376). افغانستان (مجموعه مقالات). ترجمه سعید ارباب شیرانی و هوشنگ اعلم. تهران: بنیاد دائره المعارف اسلامی، ص ۱۰۹.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> </table>

127.0.0.1 http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AC%E2%80%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=18368&oldid=prev 2024-02-22T18:30:04Z

<p></p> <a href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AC%E2%80%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;diff=18368&amp;oldid=7245">نمایش تغییرات</a>

Shekvati http://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AC%E2%80%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=7245&oldid=prev 2023-11-25T05:50:56Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «زبان‌های رایج در افغانستان عبارت‌اند از: ۱- فارسی؛ ۲- پشتو: ۳- بلوچی (در قسمت‌هایی از نیمروز) ؛ ۴- ازبکی (در ولایات شمالی) ؛ ۵- ترکمنی (در شمال و شمال غرب)؛ ۶- پراچی (در یکی از دره‌های نجراب) ؛ ۷- منجی (در منجان بدخشان)؛ ۸- واخی (در واخان)؛ ۹- سریکلی...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>زبان‌های رایج در [[افغانستان]] عبارت‌اند از:<br /> <br /> <br /> ۱- فارسی؛ ۲- پشتو: ۳- بلوچی (در قسمت‌هایی از نیمروز) ؛<br /> <br /> ۴- ازبکی (در ولایات شمالی) ؛ ۵- ترکمنی (در شمال و شمال<br /> <br /> غرب)؛ ۶- پراچی (در یکی از دره‌های نجراب) ؛ ۷- منجی (در<br /> <br /> منجان بدخشان)؛ ۸- واخی (در واخان)؛ ۹- سریکلی یا سریگلی<br /> <br /> (در حاشیه شمال واخان)؛ ۱۰- سنگلیچی (در شرق منجان و<br /> <br /> جنوب زیباک بدخشان)؛ ۱۱- زیباکی (در زیباک بدخشان)؛<br /> <br /> ۱۲- اشکاشمی (در اشکاشم بدخشان)؛ ۱۳ - شغنی (در اشکاشم<br /> <br /> و شغنان)؛ ۱۴- روشانی و ارشری (در حاشیه غربی بدخشان در<br /> <br /> جوار رود پنج)؛ ۱۵ - که ته (در نورستان شرقی، مرکزی و غربی)؛<br /> <br /> ۱۶ - وایگلی (در نورستان مرکزی)؛ ۱۷- اشکویی (در نورستان<br /> <br /> مرکزی و غربی)؛ ۱۸- پارونی (در نورستان مرکزی)؛ ۱۹- پشه‌ای<br /> <br /> (در جنوب نورستان مرکزی و غربی در حوالی لغمان و دره‌های<br /> <br /> تگاب، نجراب، کوهستان، کاپیسا و پغمان)؛ ۲۰ - گوربتی (در<br /> <br /> حاشیه شرقی نورستان شرقی)؛ ۲۱- تیراهی (در غرب خیبر و<br /> <br /> دکه)؛ ۲۲- جتی (در میان چادرنشینان)؛ ۲۳- سندی (در میان<br /> <br /> هندوها)؛ ۲۴- لهندا (در میان هندوها)؛ ۲۵ - پنجابی (در میان<br /> <br /> سیک‌ها)؛ ۲۶- مغولی (در میان تعدادی از قریه‌های هرات و<br /> <br /> فاریاب)؛ ۲۷ - قزاقی (در بعضی از تیره‌های شمال کشور و قلعه<br /> <br /> نو)؛ ۲۸- قرقیزی (در پامیر خرد)؛ ۲۹ - اورموری (درلوگر)<br /> <br /> ۳۰- آذری (نوعی ترکی آذربایجانی‌که قبلا در اطراف کابل تکلم<br /> <br /> می‌شده و از بین رفته است)؛ ۳۱- عربی (در بلخ، مزار شریف<br /> <br /> <br /> ۱۱۷<br /> <br /> <br /> &lt;nowiki&gt;----------&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> <br /> ۱۱۸<br /> <br /> <br /> و...که از بین رفته یا در حال ازبین‌رفتن است)؛ ۳۲- براهویی (در<br /> <br /> چخانسور و اطراف شورابک)&#039; و ۳۳- یازغلامی (در دره یازغلام<br /> <br /> پامیر) که از گویش‌های زبان اشکاشمی هم به شمار می‌رود.<br /> <br /> <br /> براهویی زبان قوم براهویی در نیمروز و سیستان است و<br /> <br /> «نماینده زبان دراویدی در افغانستان است».۲ دایره‌المعارف بریتانیا<br /> <br /> راجع‌به براهویی‌ها نوشته است: «در پاکستان ۱۵۰/۰۰۰ نفر به<br /> <br /> زبان براهویی تکلم می‌کنند و به‌صورت ایلی زندگی می‌کنند و از<br /> <br /> گردنه بلان (در مرزهای افغان) تا دریا عرب جای دارند.زبان<br /> <br /> آنها با زبان دراویدی از یک خانواده است. بقیه دراویدی‌ها در<br /> <br /> شبه‌جزیره هندوستان مستقر شده‌اند. از حیث قیافه به بلوچ‌ها و<br /> <br /> پتان‌ها شباهت دارند. همه آنها سنی مذهب‌اند».۳<br /> <br /> <br /> بلوچ‌ها از اقوام هندواروپایی‌اند و زبان بلوچی از خانواده<br /> <br /> زبان‌های ایرانی است. «نیای زبان بلوچی نه زبان پارتی است<br /> <br /> و نه پارسی میانه، بلکه زبانی است فراموش‌شده که مشترکاتی<br /> <br /> با هر دوی این زبان‌ها داشته است... بلوچ‌ها گویش خود را<br /> <br /> رخشانی می‌خوانند، در امتداد [[رود هیرمند]] در پلالک، لندی،<br /> <br /> دهمرده، رودبار، قلعه پادشاه، قلعه مادر پادشاه، چاربرجک،<br /> <br /> قلعه افضل، بندر کمال‌خان و میرآباد، در سمت شمال در قلعه<br /> <br /> <br /> فتح، سبزگزی، خوابگاه، کنگ، دین مهد، زرنج، زیارت امیران<br /> <br /> صاحب، دوست‌محمد، کرکی، چخانسور و به طرف شمال،<br /> <br /> درکدو، خاس، ولوخی و...» رواج دارد.<br /> <br /> <br /> ۱، محمداکبر شورماچ نورستانی؛ جغرافیای عمومی افغانستان؛ ص ۲۹۰ - ۲۹۲.<br /> <br /> ۲ گروهی از پژوهشگران؛ ص ۱۰۹.<br /> <br /> <br /> ۳. نقل از محمود افشار یزدی؛ افغان‌نامه؛ ج ۳، ص ۴۰۶.<br /> <br /> ۴ گروهی از پژوهشگران؛ ص ۹۲.<br /> <br /> <br /> &lt;nowiki&gt;----------&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> <br /> برخی از زبان‌های هندی در افغانستان بومی‌اند؛ مانند نورستانی<br /> <br /> و دردی و برخی وارداتی‌اند؛ مانند زبان‌های هندی جدید. ورود<br /> <br /> زبان‌های هندی جدید، به علت ورود هندوها به افغانستان از<br /> <br /> زمان سلسله غزنویان بود، معابد هندوها و سیک‌ها بیشتر در<br /> <br /> شهرهای شرقی افغانستان یافته می‌شود. هندی‌های افغانستان<br /> <br /> به زبان‌های پنجایی، سندی و انکو (لهندا) صحبت می‌کردند.<br /> <br /> عده‌ای دامدار گجر در کنر به زبان گجری تکلم می‌کنند. «در<br /> <br /> ادوار پیش از اسلام، پشه‌ای زبان تمدن هندی بسیار پیشرفته‌ای<br /> <br /> بود و شاید به‌سوی شمال غربی گسترش یافته و به منطقه پراچی<br /> <br /> تجاوز کرده و آن را احاطه کرده باشد».<br /> <br /> <br /> زبان‌های پراچی و اورموری از زبان‌های زنده و از زمره زبان‌های<br /> <br /> ایرانی در شرق افغانستان است و هر دو از یک خانواده‌اند. زبان<br /> <br /> پراچی در شمال شرق کابل در دره شتل، از دره‌های مجاور پنجشیر،<br /> <br /> شمال گلبهار تکلم می‌شود. واژه‌های پراچی قرابت زیادی با لغات<br /> <br /> زبان اورموری دارد. زبان پشه‌ای نیز تأثیر زیادی بر زبان پراچی<br /> <br /> داشته؛ زیرا در همسایگی آن بوده است.<br /> <br /> <br /> زبان‌های ازبکی، ترکمنی، قرقیزی، قزاقی و مغولی مربوط<br /> <br /> به اقوام ترک‌تبار است، زبان ازبکی، در نواحی شمالی در میمنه،<br /> <br /> شیبرغان، مزار شریف، سمنگان، قندوز، سرپل، تخار و... رواج<br /> <br /> دارد. در افغانستان آثار زبان ازبکی کم است. ازبک‌ها فارسی را<br /> <br /> به‌خوبی می‌دانند و اغلب بدان تکمل می‌کنند و آثار آنان بیشتر به<br /> <br /> زبان فارسی نوشته می‌شود.<br /> <br /> <br /> زبان مغولی از زبان‌های پسمانده در افغانستان است و تعدادی از<br /> <br /> <br /> افراد بازمانده از قوم مغول در بعضی مناطق اطراف هرات به آن تکلم<br /> <br /> <br /> ۱ گروهی از پژوهشگران؛ افغانستان (مجموعه مقالات)؛ ص ۱۵۷-۱۵۶.<br /> <br /> <br /> ۱۹<br /> <br /> <br /> &lt;nowiki&gt;----------&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> <br /> ۳۰<br /> <br /> <br /> می‌کنند. مغولان افغانستان زبان قومی و طایفه‌ای خود را اغلب<br /> <br /> کنار نهاده و به فارسی و گاهی پشتو تکلم می‌کنند؛ ولی اصل‌ونسب<br /> <br /> خویش را فراموش نکرده‌اند.<br /> <br /> <br /> عرب‌ها در چند روستای افغانستان در غرب مزار شریف زندگی<br /> <br /> می‌کنند. آنها به زبان عربی سخن می‌گفته‌اند؛ ولی به‌تدریج زبان<br /> <br /> عربی را رها کرده، به زبان‌های فارسی، ازبکی، ترکمنی وگاهی پشتو<br /> <br /> (بسته به اقوامی‌که در کنار آنها ساکن‌اند) سخن می‌گویند.<br /> <br /> <br /> زبان‌های لهندا (زبانی هندی است)، پراچی، اورموری، پشه‌ای،<br /> <br /> مغولی، عربی، پامیری و... جزء زبان‌های کم‌شمارند. برخی از آنها<br /> <br /> مانند اورموری، پراچی، مغولی، عربی و همچنین زبان‌هایی مانند<br /> <br /> تیراهی و اویغوری در معرض فنا و نابودی‌اند. زبان‌هایی مانند<br /> <br /> پامیری، نورستانی، براهویی، زبان گروه‌های سیار و دوره‌گرد مانند<br /> <br /> جت، زبان زرگری و امثال آن در معرض فنا و انقراض نیستند؛ ولی<br /> <br /> در حال توسعه و رشد نیز نیستند.<br /> <br /> <br /> طبق قانون اساسی افغانستان زبان‌های رسمی کشور، زبان‌های<br /> <br /> فارسی (دری) و پشتوست. در مناطقی که اکثریت مردم به یکی<br /> <br /> از زبان‌های محلی برای مثال، زبکی، ترکمنی، پشه‌ای، نورستانی،<br /> <br /> پامیری و... تکلم می‌کنند، آن زبان، زبان رسمی سوم (بعد از<br /> <br /> فارسی و پشتو) شد و برنامه رسانه‌ها و نشریات محلی به آن زبان‌ها<br /> <br /> می‌تواند منتشر شود، در سال ۱۹۸۰/۱۳۵۹، زبان‌های بلوچی،<br /> <br /> ازبکی، ترکمنی، پشه‌ای، نورستانی (درواقع گویش‌کتی یا که ته) و...<br /> <br /> به مقام زبان‌های ملی ارتقا یافته بودند.<br /> <br /> <br /> تقسیم‌بندی زبان به نسبت جمعیت به این شرح برآورد شده<br /> <br /> است: فارسی‌زبان بیش از ۵۰ درصد، پشتوزبان حدود ۳۵ درصد،<br /> <br /> <br /> &lt;nowiki&gt;----------&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> <br /> ترکی (شامل ترک‌تبارها مانند ازبکی، ترکمنی، قرقیزی و...) حدود<br /> <br /> ۱۱ درصد و گروه‌های زبانی کوچک‌تر ۴ درصد.<br /> <br /> <br /> عوامل طبیعی مانند کوهستانی‌بودن افغانستان، محدودیت<br /> <br /> راه‌ها و وسایل ارتباطی، عدم توسعه رسانه‌های گروهی، فاصله‌های<br /> <br /> زندگی شهری و روستایی، پایین‌بودن سطح آموزش و عواملی دیگر<br /> <br /> سبب شده است که تاکنون لهجه و زبان استاندارد شکل نگیرد؛ ولی<br /> <br /> با توجه به تحولات در حال وقوع در افغانستان، امید می‌رود که<br /> <br /> شرایط زبان در آینده تفاوت کند.</div>

Samiei