زبان و ادبیات سوریه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samiei: /* علوم ادبی */

2024-08-29T09:49:22Z

علوم ادبی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۴۹
خط ۳۶۴:		خط ۳۶۴:
	* ‌‌‌‌‌‌‌«راتب سُکِّر» (زاده 1953) اهل حماه که هم رمان نویس ‌‌‌‌‌است؛ هم شاعر مطرحی ‌‌‌‌‌است و هم مناصب آکادمیک فراوانی در [[سوریه]] و کشور‌‌‌‌های عربی دارد. راتب سکر در ترجمه شعر فعال ‌‌‌‌‌است و از زبان‌‌‌‌های فرانسوی و روسی به عربی، آثار متعددی دارد؛		* ‌‌‌‌‌‌‌«راتب سُکِّر» (زاده 1953) اهل حماه که هم رمان نویس ‌‌‌‌‌است؛ هم شاعر مطرحی ‌‌‌‌‌است و هم مناصب آکادمیک فراوانی در [[سوریه]] و کشور‌‌‌‌های عربی دارد. راتب سکر در ترجمه شعر فعال ‌‌‌‌‌است و از زبان‌‌‌‌های فرانسوی و روسی به عربی، آثار متعددی دارد؛
	* ‌‌‌‌‌‌‌«أحمد دهمان» (زاده 1948)؛ رئیس گروه زبان وادبیات عرب دانشگاه حمص (البعث) ‌‌‌‌‌است و فارغ التحصیل دانشگاه اسکندریه مصر، با 13 تألیف در نقد ادبیات دوره عباسی. مهم‌‌‌‌‌‌‌ترین اثرش به زعم خود او کتاب «الصوره البلاغیه لدى عبدالقاهر الجرجانی؛ منهجاً و‏تطبیقاً» ‌‌‌‌‌است؛		* ‌‌‌‌‌‌‌«أحمد دهمان» (زاده 1948)؛ رئیس گروه زبان وادبیات عرب دانشگاه حمص (البعث) ‌‌‌‌‌است و فارغ التحصیل دانشگاه اسکندریه مصر، با 13 تألیف در نقد ادبیات دوره عباسی. مهم‌‌‌‌‌‌‌ترین اثرش به زعم خود او کتاب «الصوره البلاغیه لدى عبدالقاهر الجرجانی؛ منهجاً و‏تطبیقاً» ‌‌‌‌‌است؛
	* ‌‌‌‌‌‌‌«غسان غنیم» ‌‌‌‌‌استاد ادبیات مدرن و معاصر در دانشگاه دمشق ‌‌‌‌‌است که مدتی ~~ری‌‌‌‌‌است~~ انجمن نقد اتحاد کُتّاب را به عهده داشت و در حال حاضر مدیر شعبه ریف دمشق اتحاد کتاب ‌‌‌‌‌است.		* ‌‌‌‌‌‌‌«غسان غنیم» ‌‌‌‌‌استاد ادبیات مدرن و معاصر در دانشگاه دمشق ‌‌‌‌‌است که مدتی ریاست انجمن نقد اتحاد کُتّاب را به عهده داشت و در حال حاضر مدیر شعبه ریف دمشق اتحاد کتاب ‌‌‌‌‌است.

	بعضی مخالفان حکومت نیز پیشتر در این جلسات شرکت داشتند؛ اما در حال حاضر خارج از کشور به سر میبرند؛ امثال «نبیل سلیمان» و «عادل فریجات».<ref>شنی، کریم( 1400). فرهنگ و تاریخ [[سوریه]]. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی( در دست انتشار)</ref>		بعضی مخالفان حکومت نیز پیشتر در این جلسات شرکت داشتند؛ اما در حال حاضر خارج از کشور به سر میبرند؛ امثال «نبیل سلیمان» و «عادل فریجات».<ref>شنی، کریم( 1400). فرهنگ و تاریخ [[سوریه]]. تهران: [https://www.icro.ir سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]( در دست انتشار)</ref>

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

Samiei: /* نثر نویسان شامی */

2024-08-29T09:18:02Z

نثر نویسان شامی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۸
خط ۱۴۵:		خط ۱۴۵:
	*مجری السوابق؛		*مجری السوابق؛
	*تغرید الصادح.		*تغرید الصادح.
	‌‌‌‌‌‌‌آثار ابی العلاء ~~معریبه~~ شرح زیر است:		‌‌‌‌‌‌‌آثار ابی العلاء معری به شرح زیر است:
	*رساله الغفران که سفر خیالی به دنیای پس از مرگ ‌‌‌‌‌است؛		*رساله الغفران که سفر خیالی به دنیای پس از مرگ ‌‌‌‌‌است؛
	*«فقرات وفترات» (الفصول والغایات)؛		*«فقرات وفترات» (الفصول والغایات)؛

Samiei: /* نثر نویسان شامی */

2024-08-29T07:19:48Z

نثر نویسان شامی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۱۹
خط ۱۱۷:		خط ۱۱۷:
	* «کمال الدین زملکانی»، فقیه شافعی (وفات 727)؛		* «کمال الدین زملکانی»، فقیه شافعی (وفات 727)؛

	«حسن البورینی» اردنی (زاده 963)<ref>ضیف، شوقی (1990). تاريخ الأدب العربي6 الشام، [[قاهره]]: دارالمعارف، ص. 124-130.</ref>.		* «حسن البورینی» اردنی (زاده 963)<ref>ضیف، شوقی (1990). تاريخ الأدب العربي6 الشام، [[قاهره]]: دارالمعارف، ص. 124-130.</ref>.

	==== [[نثر نویسان شامی سوریه\|نثر نویسان شامی]] ====		==== [[نثر نویسان شامی سوریه\|نثر نویسان شامی]] ====

Samiei: /* علوم ادبی */

2024-08-29T07:16:02Z

علوم ادبی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۱۶
خط ۱۸۵:		خط ۱۸۵:
	گرچه از ابتدای این بخش، امر، دایر بر بیان آثار علمی در ادبیات شام نبود؛ اما علوم ادبی، ‌‌‌‌‌استثناءً بایستی موردتوجه قرار گیرد و برای ممانعت از ملال و اطناب به فهرستی گزیده از بزرگان علوم ادبی در شام در قرون اولیه ورود اسلام که از ایشان اثری برجای ‌‌‌‌‌‌مانده اکتفا‌‌‌‌‌‌‌می‌شود:		گرچه از ابتدای این بخش، امر، دایر بر بیان آثار علمی در ادبیات شام نبود؛ اما علوم ادبی، ‌‌‌‌‌استثناءً بایستی موردتوجه قرار گیرد و برای ممانعت از ملال و اطناب به فهرستی گزیده از بزرگان علوم ادبی در شام در قرون اولیه ورود اسلام که از ایشان اثری برجای ‌‌‌‌‌‌مانده اکتفا‌‌‌‌‌‌‌می‌شود:

	«الزُّجاجی» که اصالتاً بغدادی بود؛ اما بیشتر عمر خود را در دمشق گذر‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند؛ صاحب کتاب درسی مشهور و متداول «الجُمَل» و نیز «الایضاح»، «ابوالطیب، عبدالواحد» با کتاب‌‌‌‌های «مراتب النحویین» و ~~«الاضداد» ،~~ «ابن خالویه» معلم فرزندان سیف الدوله؛ با چندین عنوان: «الاشتقاق»، «الممدود»، «المقصود» و...، «کُشاجم»، شاعر پیش گفته، با چندین اثر: «المصاید» ،«المطارد» و...، «خالدیان» دو خالدی پیش گفته که هم شاعر بودند و هم دانشمند وادیب با کتاب «الحماسه» و «اخبار ابی تمّام» و ...، «ابو علی فارسی»، «ابن جنی»، «ابوالعلای معری» که سلطان ادبیات عرب در شام ‌‌‌‌‌است و شرح آثار واحوال او چندین رساله و کتاب میطلبد، «الوأواه الحلبی» (وفات: 551) که شارح دیوان متنبی ‌‌‌‌‌است و او را نباید با الودواه الدمشق شاعر پیش گفته اشتباه کرد؛ «التاج الکندی» (وفات: 551) نحوی دمشق، «یحی بن معطی» (وفات 628)، «یعیش بن علی بن یعیش حلبی» (556-643) شارح آثار ابن جنی، «ابن حاجب» (وفات: 646) صاحب «الکافیه» و «الشافیه» و در نهایت، «ابن مالک ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اندلسی» که درباره الفیه آن پیشتر مطالبی بیان شد و ....		«الزُّجاجی» که اصالتاً بغدادی بود؛ اما بیشتر عمر خود را در دمشق گذر‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند؛ صاحب کتاب درسی مشهور و متداول «الجُمَل» و نیز «الایضاح»، «ابوالطیب، عبدالواحد» با کتاب‌‌‌‌های «مراتب النحویین» و «الاضداد»، «ابن خالویه» معلم فرزندان سیف الدوله؛ با چندین عنوان: «الاشتقاق»، «الممدود»، «المقصود» و...، «کُشاجم»، شاعر پیش گفته، با چندین اثر: «المصاید» ،«المطارد» و...، «خالدیان» دو خالدی پیش گفته که هم شاعر بودند و هم دانشمند وادیب با کتاب «الحماسه» و «اخبار ابی تمّام» و ...، «ابو علی فارسی»، «ابن جنی»، «ابوالعلای معری» که سلطان ادبیات عرب در شام ‌‌‌‌‌است و شرح آثار واحوال او چندین رساله و کتاب میطلبد، «الوأواه الحلبی» (وفات: 551) که شارح دیوان متنبی ‌‌‌‌‌است و او را نباید با الودواه الدمشق شاعر پیش گفته اشتباه کرد؛ «التاج الکندی» (وفات: 551) نحوی دمشق، «یحی بن معطی» (وفات 628)، «یعیش بن علی بن یعیش حلبی» (556-643) شارح آثار ابن جنی، «ابن حاجب» (وفات: 646) صاحب «الکافیه» و «الشافیه» و در نهایت، «ابن مالک ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اندلسی» که درباره الفیه آن پیشتر مطالبی بیان شد و ....

	==== [[عصر عثمانی در سوریه\|عصر عثمانی]] ====		==== [[عصر عثمانی در سوریه\|عصر عثمانی]] ====

Samiei: /* نثر نویسان شامی */

2024-08-29T07:15:15Z

نثر نویسان شامی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۱۵
خط ۱۲۳:		خط ۱۲۳:
	نثر ادبی عربی در شام نمونه‌‌‌‌های متعددی دارد؛ اما به ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اندازه گسترش و رواج نداشته ‌‌‌‌‌است؛ اعم از رسائل مصنوع و نامه‌‌‌‌های دیوانی، رسائل عرفانی وشخصی، مقامه نویسی، مواعظ و موضوعات ادبی دیگر که به بعضی از امهات این آثار اشاره ‌‌‌‌‌‌‌می‌شود:		نثر ادبی عربی در شام نمونه‌‌‌‌های متعددی دارد؛ اما به ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اندازه گسترش و رواج نداشته ‌‌‌‌‌است؛ اعم از رسائل مصنوع و نامه‌‌‌‌های دیوانی، رسائل عرفانی وشخصی، مقامه نویسی، مواعظ و موضوعات ادبی دیگر که به بعضی از امهات این آثار اشاره ‌‌‌‌‌‌‌می‌شود:

	‌‌‌‌‌‌‌ صلاح‌الدین صَفدی (696-763)؛ نواده یکی از امرای مملوکی در دمشق بود. از آثار ایشان می توان به این آثار اشاره کرد:*در شرح حال نویسی:«الوافی بالوفیات» که بسیار مهم ‌‌‌‌‌است و شهرت دارد،«أعیان العصر وأعوان النَّصر» و«الشُّعور بالعُور» و«نكت الهمیان»، وقد تضمَّن كتابه «كشف الحال فی وصف الخال»؛		‌‌‌‌‌‌‌ صلاح‌الدین صَفدی (696-763)؛ نواده یکی از امرای مملوکی در دمشق بود. از آثار ایشان می توان به این آثار اشاره کرد:

			* در شرح حال نویسی:«الوافی بالوفیات» که بسیار مهم ‌‌‌‌‌است و شهرت دارد،«أعیان العصر وأعوان النَّصر» و«الشُّعور بالعُور» و«نكت الهمیان»، وقد تضمَّن كتابه «كشف الحال فی وصف الخال»؛

	*در موضوعات خاص: «تشنیف السَّمع فی انسكاب الدَّمع» و«كشف الحال فی وصف الخال»؛		*در موضوعات خاص: «تشنیف السَّمع فی انسكاب الدَّمع» و«كشف الحال فی وصف الخال»؛
	*«الحُسن الصَّریح فی مئه ملیح» و«رشف الزُّلال فی وصف الهلال» و«دیوان الفصحاء وترجمان البلغاء»؛		*«الحُسن الصَّریح فی مئه ملیح» و«رشف الزُّلال فی وصف الهلال» و«دیوان الفصحاء وترجمان البلغاء»؛

Samiei در ‏۲۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۱۴

2024-08-29T07:14:39Z

@@ خط ۱۲۰: / خط ۱۲۰: @@
 ==== [[نثر نویسان شامی سوریه|نثر نویسان شامی]] ====
-‌‌‌‌‌‌‌ صلاح‌الدین صَفدی (696-763)؛ نواده یکی از امرای مملوکی در دمشق. آثار: در شرح حال نویسی:«الوافی بالوفیات» که بسیار مهم ‌‌‌‌‌است و شهرت دارد و«أعیان العصر وأعوان النَّصر» و«الشُّعور بالعُور» و«نكت الهمیان»، وقد تضمَّن كتابه «كشف الحال فی وصف الخال»غ در موضوعات خاص: «تشنیف السَّمع فی انسكاب الدَّمع» و«كشف الحال فی وصف الخال»، و«الحُسن الصَّریح فی مئه ملیح» و«رشف الزُّلال فی وصف الهلال» و«دیوان الفصحاء وترجمان البلغاء»؛ در منتخبات: «التَّذكره الصَّفدیَّه» و در لغت: «نفوذ السَّهم فیما وقع للجوهری من الوهم» و«غوامض الصِّحاح» و«تصحیح التَّصحیف وتحریر التَّحریف»، ومن المُصنَّفات البلاغیَّه: «جِنان الجِناس» و«الكشف والتنبیه على الوصف والتشبیه» و«الهول المُعجِب بالقول بالمُوجب»
+نثر ادبی عربی در شام نمونه‌‌‌‌های متعددی دارد؛ اما به ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اندازه گسترش و رواج نداشته ‌‌‌‌‌است؛ اعم از رسائل مصنوع و نامه‌‌‌‌های دیوانی، رسائل عرفانی وشخصی، مقامه نویسی، مواعظ و موضوعات ادبی دیگر که به بعضی از امهات این آثار اشاره ‌‌‌‌‌‌‌می‌شود:
 ==== [[علوم ادبی در سوریه|علوم ادبی]] ====
 گرچه از ابتدای این بخش، امر، دایر بر بیان آثار علمی در ادبیات شام نبود؛ اما علوم ادبی، ‌‌‌‌‌استثناءً بایستی موردتوجه قرار گیرد و برای ممانعت از ملال و اطناب به فهرستی گزیده از بزرگان علوم ادبی در شام در قرون اولیه ورود اسلام که از ایشان اثری برجای ‌‌‌‌‌‌مانده اکتفا‌‌‌‌‌‌‌می‌شود:

Samiei: /* ادبیات اموی */

2024-08-29T06:57:39Z

ادبیات اموی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۵۷
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	* ‌‌‌‌‌‌‌صنوبری الرقیّ الضبیّ الحلبی انطاکی (وفات: 334 قمری) شاعر شیعه حلبی و دمشقی. صنوبری را در طبیعتگرایی با منوچهری دامغانی در شعر فارسی مقایسه کرده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند.		* ‌‌‌‌‌‌‌صنوبری الرقیّ الضبیّ الحلبی انطاکی (وفات: 334 قمری) شاعر شیعه حلبی و دمشقی. صنوبری را در طبیعتگرایی با منوچهری دامغانی در شعر فارسی مقایسه کرده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند.

	در این میان «دیک‌الجن»[4] (۱۶۱- ۲۳۵قمری) شاعر حُمصی‌ ~~شیعی‌مذهب یک~~ ‌‌‌‌‌استثنای بسیار جالب ‌‌‌‌‌است. از او شعر‌‌‌‌هایی در سوگ حسین امام در کتابی به نام «المراثی فی مقتل الحسین» به جای ‌‌‌‌‌‌مانده‌‌‌‌‌‌است. دیک الجن از شعوبیان ‌‌‌‌‌است؛ یعنی ایرانیان را بر تازیان برتری ‌‌‌‌‌‌می‌داد و از مدح خلفا خودداری می‌ورزید. بعد از افول اقتدار بنی عباس در ممالک غربی و ظهور دولت‌‌‌‌های غربی مستقل که تن‌‌‌‌ها مشروعیت دینی خود را از بغداد داشتند و در اصل مستقل بودند؛ مثل اخشیدی‌‌‌‌ها، آلحمدان، زنگیان و ممالیک، شعر ~~وادبیات~~ شام گسترش پیدا کرد و ده‌‌‌‌ها شاعر ~~ونویسنده~~ بزرگ به منصه ظهور درآمدند که پرداختن بدان‌‌‌‌ها مجال خود میطلبد؛ اما عصر آل حمدان ویژگی ممتازی دارد که مختصری بدان پرداخته ‌‌‌‌‌‌‌می‌شود:		در این میان «دیک‌الجن»[4] (۱۶۱- ۲۳۵قمری) شاعر حُمصی‌ شیعی‌مذهب یک ‌‌‌‌‌استثنای بسیار جالب ‌‌‌‌‌است. از او شعر‌‌‌‌هایی در سوگ حسین امام در کتابی به نام «المراثی فی مقتل الحسین» به جای ‌‌‌‌‌‌مانده‌‌‌‌‌‌است. دیک الجن از شعوبیان ‌‌‌‌‌است؛ یعنی ایرانیان را بر تازیان برتری ‌‌‌‌‌‌می‌داد و از مدح خلفا خودداری می‌ورزید. بعد از افول اقتدار بنی عباس در ممالک غربی و ظهور دولت‌‌‌‌های غربی مستقل که تن‌‌‌‌ها مشروعیت دینی خود را از بغداد داشتند و در اصل مستقل بودند؛ مثل اخشیدی‌‌‌‌ها، آلحمدان، زنگیان و ممالیک، شعر و ادبیات شام گسترش پیدا کرد و ده‌‌‌‌ها شاعر و نویسنده بزرگ به منصه ظهور درآمدند که پرداختن بدان‌‌‌‌ها مجال خود میطلبد؛ اما عصر آل حمدان ویژگی ممتازی دارد که مختصری بدان پرداخته ‌‌‌‌‌‌‌می‌شود:

	==== عصر آل حمدان و شکوفایی حلقه حلب ====		==== عصر آل حمدان و شکوفایی حلقه حلب ====
خط ۷۲:		خط ۷۲:
	* ‌‌‌‌‌‌‌ «ابوفراس حمدانی» (۳۲۰-۳۵۷قمری)، امیر حمدانی و برادرزاده سیف الدوله؛ گفته‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند سخن سهل و ممتنع در عربی خاص ابوفراس حمدانی ‌‌‌‌‌است<ref>فروخ، عمر (۱۹۸۴). تاریخ الأدب العربی. دوم. بیروت: دارالعلم للملایین. ص. ۴۵۹</ref>؛		* ‌‌‌‌‌‌‌ «ابوفراس حمدانی» (۳۲۰-۳۵۷قمری)، امیر حمدانی و برادرزاده سیف الدوله؛ گفته‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند سخن سهل و ممتنع در عربی خاص ابوفراس حمدانی ‌‌‌‌‌است<ref>فروخ، عمر (۱۹۸۴). تاریخ الأدب العربی. دوم. بیروت: دارالعلم للملایین. ص. ۴۵۹</ref>؛

	* در این روزگار، «ابوالعلای معری» (۳۶۳ - ۴۴۹ قمری) شاعر و فیلسوف نابینای عرب که اهل «مَعَرّه نُعمان» شهرکی در نزدیکی حلب بود، یک ~~‌‌‌‌‌استثن‌‌‌‌‌است~~. او به هیچ درباری نپیوست و مدح کسی را ننمود و به «رهین المحبسین» (گروگان دو زندان) ملقب بود؛ زیرا هم نابینا بود و هم عزلت نشین. معری، در شعر و علوم ادبی، عَلَمُ الاعلام و نابغه ادبیات عرب ‌‌‌‌‌است. و با اینکه در نه سالگی خیام درگذشته ‌‌‌‌‌است؛ اما در بین به خیام عرب شهرت دارد؛ آن هم به خاطر باور‌‌‌‌های ضد دینی‌اش.		* در این روزگار، «ابوالعلای معری» (۳۶۳ - ۴۴۹ قمری) شاعر و فیلسوف نابینای عرب که اهل «مَعَرّه نُعمان» شهرکی در نزدیکی حلب بود، یک ‌‌‌‌‌استنثاست. او به هیچ درباری نپیوست و مدح کسی را ننمود و به «رهین المحبسین» (گروگان دو زندان) ملقب بود؛ زیرا هم نابینا بود و هم عزلت نشین. معری، در شعر و علوم ادبی، عَلَمُ الاعلام و نابغه ادبیات عرب ‌‌‌‌‌است. و با اینکه در نه سالگی خیام درگذشته ‌‌‌‌‌است؛ اما در بین به خیام عرب شهرت دارد؛ آن هم به خاطر باور‌‌‌‌های ضد دینی‌اش.

	غیر از این بزرگان ادبیات عرب، شعرا و ادبای شامی دیگری نیز بودند که پیرامون دربار سیفالدوله ظهور کردند؛ کسانی مانند «کُشاجم» شاعر شیعی اهل رمله فلسطین، «الخالدیان/ دو خالد» که دو برادر به نام محمد و عثمان بودند و منصب خزانه و دبیری دیوان سیفالدوله راعهده دار بودند؛ همچنین «السلامی»، «السرّی الرفّا»، «الوأواه الدمشق»، «النامی المنصیصی»، «[[ابن نباته]] السعدی»، «البَبَّغاء» و...		غیر از این بزرگان ادبیات عرب، شعرا و ادبای شامی دیگری نیز بودند که پیرامون دربار سیفالدوله ظهور کردند؛ کسانی مانند «کُشاجم» شاعر شیعی اهل رمله فلسطین، «الخالدیان/ دو خالد» که دو برادر به نام محمد و عثمان بودند و منصب خزانه و دبیری دیوان سیفالدوله راعهده دار بودند؛ همچنین «السلامی»، «السرّی الرفّا»، «الوأواه الدمشق»، «النامی المنصیصی»، «[[ابن نباته]] السعدی»، «البَبَّغاء» و...

Samiei در ‏۲۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۱۴

2024-08-29T06:14:50Z

Samiei: /* ادبیات عباسی */

2024-08-29T06:00:35Z

ادبیات عباسی

Samiei: /* ادبیات اموی */

2024-08-29T05:58:06Z

ادبیات اموی

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۱۴
خط ۵:		خط ۵:
	* گویش شامی در بسیاری از مناطق در خارج از کشور کنونی [[سوریه]]، رایج ‌‌‌‌‌است؛ مثل ‌‌‌‌‌استان حاتای ترکیه، اردن، فلسطین و [[لبنان]]؛		* گویش شامی در بسیاری از مناطق در خارج از کشور کنونی [[سوریه]]، رایج ‌‌‌‌‌است؛ مثل ‌‌‌‌‌استان حاتای ترکیه، اردن، فلسطین و [[لبنان]]؛
	* در گویش شامی، زیرگروه‌‌‌‌های شهر‌‌‌‌های اصلی؛ مانند دمشق ، بیروت و اورشلیم، اشتراکات بسیار بیشتری با یکدیگر دارند تا گویش‌‌‌‌‌های روستایی؛		* در گویش شامی، زیرگروه‌‌‌‌های شهر‌‌‌‌های اصلی؛ مانند دمشق ، بیروت و اورشلیم، اشتراکات بسیار بیشتری با یکدیگر دارند تا گویش‌‌‌‌‌های روستایی؛
	* سه زیرگروه مهم گویش شامی شمالی، عبارت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند از: سوری، لبنانی و کلیکی (''Cilician'')<sup>[1]</sup>. گویش حلبی، بیشتر از گویش عراقی متأثر ‌‌‌‌‌است؛		* سه زیرگروه مهم گویش شامی شمالی، عبارت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند از: سوری، لبنانی و کلیکی (Cilician)<sup>[1]</sup>. گویش حلبی، بیشتر از گویش عراقی متأثر ‌‌‌‌‌است؛
	* زیرگونه‌‌‌‌های گویش شامی جنوبی: اردنی و فلسطینی و در جنوب [[سوریه]]: حورانی (درعا)، جبلی (السویدا) و یَبرودی؛		* زیرگونه‌‌‌‌های گویش شامی جنوبی: اردنی و فلسطینی و در جنوب [[سوریه]]: حورانی (درعا)، جبلی (السویدا) و یَبرودی؛
	* زیرگونه‌‌‌‌های گویش شامی مرکزی: حمصی و حَواضری (خماه)؛		* زیرگونه‌‌‌‌های گویش شامی مرکزی: حمصی و حَواضری (خماه)؛
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	=== [[تاریخ ادبیات و سبک‌های ادبی سوریه\|تاریخ ادبیات]] ===		=== [[تاریخ ادبیات و سبک‌های ادبی سوریه\|تاریخ ادبیات]] ===
	تاریخ ادبیات [[سوریه]] را ~~‌‌‌‌‌‌‌ن‌‌‌‌‌‌‌می‌توان~~ از تاریخ ادبیات عرب جدا کرد؛ مثل این که بخواهید تاریخ ادبیات یکی از ‌‌‌‌‌استان‌‌‌‌های ایران را از تاریخ ادبیات فارسی جدا کنید؛ مگر این که بخواهید تن‌‌‌‌ها به معرفی مشاهیر ادبی این ‌‌‌‌‌استان بپردازید؛ درواقع، بحث‌‌‌‌های اصلی ادبیات و زبان را باید به شکلی گسترده تر از مناطق تحت نفوذ، مورد ارزیابی قرار داد. درباره [[سوریه]]، موضوع زبان و آثار ساکنان [[سوریه]] باستان؛ حداقل از زمان اقتدار آشوریان و زبان آرامی و پس از آن،سریانی، تمدنشهر‌‌‌‌های ‌‌‌‌های سرزمین کهن [[سوریه]]؛ مثل اوگاریت، ماری، ابلا و ...، خود پژوهشی گسترده و عمیق ‌‌‌‌‌است که این مختصر تاب بررسی تمام آن‌‌‌‌ها را ندارد.		تاریخ ادبیات [[سوریه]] را ‌‌‌‌‌‌‌نمی توان از تاریخ ادبیات عرب جدا کرد؛ مثل این که بخواهید تاریخ ادبیات یکی از ‌‌‌‌‌استان‌‌‌‌های ایران را از تاریخ ادبیات فارسی جدا کنید؛ مگر این که بخواهید تن‌‌‌‌ها به معرفی مشاهیر ادبی این ‌‌‌‌‌استان بپردازید؛ درواقع، بحث‌‌‌‌های اصلی ادبیات و زبان را باید به شکلی گسترده تر از مناطق تحت نفوذ، مورد ارزیابی قرار داد. درباره [[سوریه]]، موضوع زبان و آثار ساکنان [[سوریه]] باستان؛ حداقل از زمان اقتدار آشوریان و زبان آرامی و پس از آن،سریانی، تمدنشهر‌‌‌‌های ‌‌‌‌های سرزمین کهن [[سوریه]]؛ مثل اوگاریت، ماری، ابلا و ...، خود پژوهشی گسترده و عمیق ‌‌‌‌‌است که این مختصر تاب بررسی تمام آن‌‌‌‌ها را ندارد.
	[[پرونده:Screenshot (7).png\|بندانگشتی\|خط و الفبای سریانی، برگرفته از شنی، کریم( 1400). فرهنگ و تاریخ سوریه. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی( در دست انتشار)]]		[[پرونده:Screenshot (7).png\|بندانگشتی\|خط و الفبای سریانی، برگرفته از شنی، کریم( 1400). فرهنگ و تاریخ سوریه. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی( در دست انتشار)]]

خط ۳۲۴:		خط ۳۲۴:
	<small>[1] . کیلیکیه، کیلیکیا یا قیلیقیا، نام منطقه‌ای در جنوب شبه‌جزیره آناتولی ‌‌‌‌‌است که امروزه «چوکوروا» (Çukurova)، شامل ‌‌‌‌‌استان‌‌‌‌های ‌‌‌‌هاتای تا مرسین و آدانا ترکیه کنونی، خو‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌انده ‌‌‌‌‌‌‌می‌شود و بیشتر علوی نشین هستند. کیلیکیه در جنوب خاوری در اسیای صغیر در ترکیه کنونی و در شمال و شمال خاوری قبرس واقع شده و نزدیک به یک‌سوم خاک آناتولی را در بر ‌‌‌‌‌‌می‌گیرند. این سرزمین را ارمنستان کوچک نیز خو‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌انده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند. در منابع اسلامی از این منطقه با نام قالوقیه یاد شده‌‌‌‌‌‌است.</small>		<small>[1] . کیلیکیه، کیلیکیا یا قیلیقیا، نام منطقه‌ای در جنوب شبه‌جزیره آناتولی ‌‌‌‌‌است که امروزه «چوکوروا» (Çukurova)، شامل ‌‌‌‌‌استان‌‌‌‌های ‌‌‌‌هاتای تا مرسین و آدانا ترکیه کنونی، خو‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌انده ‌‌‌‌‌‌‌می‌شود و بیشتر علوی نشین هستند. کیلیکیه در جنوب خاوری در اسیای صغیر در ترکیه کنونی و در شمال و شمال خاوری قبرس واقع شده و نزدیک به یک‌سوم خاک آناتولی را در بر ‌‌‌‌‌‌می‌گیرند. این سرزمین را ارمنستان کوچک نیز خو‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌انده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند. در منابع اسلامی از این منطقه با نام قالوقیه یاد شده‌‌‌‌‌‌است.</small>

	<small>[2] . نَبَطیان قومی آرامیان، شاخه کنعانیان بودند که در شمال [[خلیج عقبه]] و شمال خاوری شبه‌جزیره سینا و شمال خاوری [[مصر]] زندگی ‌‌‌‌‌‌می‌کردند. نام پایتخت ایشان «رقمو» (Raqēmō) بود که در «جبل‌المذبح» در [[اردن]] کنونی قرار دارد. یونانیان آن را «پترا» (Petraea) ‌‌‌‌‌‌می‌گفتند. [[پترا]] یعنی سنگ و شهر به خاطر مقبره‌‌‌‌‌هایش که در صخره‌‌‌‌‌ها تراشیده شده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند، بدین نام تسمیه شده‌‌‌‌‌است.</small>		<small>[2]. نَبَطیان قومی آرامیان، شاخه کنعانیان بودند که در شمال [[خلیج عقبه]] و شمال خاوری شبه‌جزیره سینا و شمال خاوری [[مصر]] زندگی ‌‌‌‌‌‌می‌کردند. نام پایتخت ایشان «رقمو» (Raqēmō) بود که در «جبل‌المذبح» در [[اردن]] کنونی قرار دارد. یونانیان آن را «پترا» (Petraea) ‌‌‌‌‌‌می‌گفتند. [[پترا]] یعنی سنگ و شهر به خاطر مقبره‌‌‌‌‌هایش که در صخره‌‌‌‌‌ها تراشیده شده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند، بدین نام تسمیه شده‌‌‌‌‌است.</small>

	<small>[3] . اعتقاد حقیقی وی از لابه لای اشعارش به خوبی آشکار ‌‌‌‌‌است و به‌کارگیری صنعت توریه که گاهی نوعی تصریح نیز در آن ‌‌‌‌‌است این مدعا را اثبات ‌‌‌‌‌‌می‌کند. بدخوا‌‌‌‌هان و کینه توزان نزد ‌‌‌‌هارون اسرار او را فاش نموده و پرده از تشیع و محبت بسیارش به اهل بیت پیامبر(ص) برداشتند و خشم ‌‌‌‌هارون را بر وی برانگیختند. ‌‌‌‌هارون مأموری را برای قتل وی فرستاد ولی قبل از رسیدن مأمور، او از دنیا رفت.<ref>جرجی زیدان، تاریخ آداب اللغة العربیه، جزء ۲ ، ص ۳۸۳ و ۳۸۴</ref> </small>		<small>[3] . اعتقاد حقیقی وی از لابه لای اشعارش به خوبی آشکار ‌‌‌‌‌است و به‌کارگیری صنعت توریه که گاهی نوعی تصریح نیز در آن ‌‌‌‌‌است این مدعا را اثبات ‌‌‌‌‌‌می‌کند. بدخوا‌‌‌‌هان و کینه توزان نزد ‌‌‌‌هارون اسرار او را فاش نموده و پرده از تشیع و محبت بسیارش به اهل بیت پیامبر(ص) برداشتند و خشم ‌‌‌‌هارون را بر وی برانگیختند. ‌‌‌‌هارون مأموری را برای قتل وی فرستاد ولی قبل از رسیدن مأمور، او از دنیا رفت.<ref>جرجی زیدان، تاریخ آداب اللغة العربیه، جزء ۲ ، ص ۳۸۳ و ۳۸۴</ref> </small>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۰۰
خط ۵۵:		خط ۵۵:

	* ‌‌‌‌‌‌‌ «عبدالملک بن عبدالرحیم حارثی» (مرگ: 195 قمری) اهل «الفَلَچه» در ریف دمشق که مداح ‌‌‌‌هارون الرشید بود؛		* ‌‌‌‌‌‌‌ «عبدالملک بن عبدالرحیم حارثی» (مرگ: 195 قمری) اهل «الفَلَچه» در ریف دمشق که مداح ‌‌‌‌هارون الرشید بود؛
	* ‌‌‌‌‌‌‌«العَتّابی» (135 – 220 قمری)، اهل «قِنَّسرین» (''Qinnasrin'') حلب و از مداحان و مقربان برامکه عباسی؛		* ‌‌‌‌‌‌‌«العَتّابی» (135 – 220 قمری)، اهل «قِنَّسرین» (Qinnasrin) حلب و از مداحان و مقربان برامکه عباسی؛
	* ‌‌‌‌‌‌‌«منصور النَّمری» (وفات:190 قمری) شاگرد شیعی العتّابی که از روی تقیه مدح خلفا ‌‌‌‌‌‌می‌کرد[3]؛		* ‌‌‌‌‌‌‌«منصور النَّمری» (وفات:190 قمری) شاگرد شیعی العتّابی که از روی تقیه مدح خلفا ‌‌‌‌‌‌می‌کرد[3]؛
	* ‌‌‌‌‌‌‌«ابو تَمّام، حبیب بن اوسِ طائی» (۱۸۸–۲۳۱قمری)، اهل «جاسم» روستایی در حوران [[سوریه]] و از تجدیدکنندگان شعر عربی و از شعرای دربار معتصم عباسی که به تشیع گرایش داشته ‌‌‌‌‌است.		* ‌‌‌‌‌‌‌«ابو تَمّام، حبیب بن اوسِ طائی» (۱۸۸–۲۳۱قمری)، اهل «جاسم» روستایی در حوران [[سوریه]] و از تجدیدکنندگان شعر عربی و از شعرای دربار معتصم عباسی که به تشیع گرایش داشته ‌‌‌‌‌است.
خط ۳۲۸:		خط ۳۲۸:
	<small>[3] . اعتقاد حقیقی وی از لابه لای اشعارش به خوبی آشکار ‌‌‌‌‌است و به‌کارگیری صنعت توریه که گاهی نوعی تصریح نیز در آن ‌‌‌‌‌است این مدعا را اثبات ‌‌‌‌‌‌می‌کند. بدخوا‌‌‌‌هان و کینه توزان نزد ‌‌‌‌هارون اسرار او را فاش نموده و پرده از تشیع و محبت بسیارش به اهل بیت پیامبر(ص) برداشتند و خشم ‌‌‌‌هارون را بر وی برانگیختند. ‌‌‌‌هارون مأموری را برای قتل وی فرستاد ولی قبل از رسیدن مأمور، او از دنیا رفت.<ref>جرجی زیدان، تاریخ آداب اللغة العربیه، جزء ۲ ، ص ۳۸۳ و ۳۸۴</ref> </small>		<small>[3] . اعتقاد حقیقی وی از لابه لای اشعارش به خوبی آشکار ‌‌‌‌‌است و به‌کارگیری صنعت توریه که گاهی نوعی تصریح نیز در آن ‌‌‌‌‌است این مدعا را اثبات ‌‌‌‌‌‌می‌کند. بدخوا‌‌‌‌هان و کینه توزان نزد ‌‌‌‌هارون اسرار او را فاش نموده و پرده از تشیع و محبت بسیارش به اهل بیت پیامبر(ص) برداشتند و خشم ‌‌‌‌هارون را بر وی برانگیختند. ‌‌‌‌هارون مأموری را برای قتل وی فرستاد ولی قبل از رسیدن مأمور، او از دنیا رفت.<ref>جرجی زیدان، تاریخ آداب اللغة العربیه، جزء ۲ ، ص ۳۸۳ و ۳۸۴</ref> </small>

	<small>[4] . ابومحمد عبدالسلام بن رغبان بن عبدالسلام بن حبیب بن عبدالله بن رغبان بن یزید بن تمیم کلبی</small>		<small>[4] . ابومحمد عبدالسلام بن رغبان بن عبدالسلام بن حبیب بن عبدالله بن رغبان بن یزید بن تمیم کلبی.</small>

	<small>[5] . الجزائری الاصل بود و در کوفه مرد؛ اما در دمشق پرورش یافت.</small>		<small>[5] . الجزائری الاصل بود و در کوفه مرد؛ اما در دمشق پرورش یافت.</small>
خط ۳۳۴:		خط ۳۳۴:
	<small>[6] . الباب روستایی در حلب ‌‌‌‌‌است.</small>		<small>[6] . الباب روستایی در حلب ‌‌‌‌‌است.</small>

	<small>[7] . ~~آدونیس ،~~ واژه ای کنعانی - فنیقی ‌‌‌‌‌است. افسانه آدونیس از تمدن و فرهنگ کنعانی به فرهنگ یونان ب‌‌‌‌‌استان منتقل شده ‌‌‌‌‌است. آدونیس معشوق «آفرودیت» ‌‌‌‌‌است. این ایزد، مظهر ~~ب‌‌‌‌هار~~ و بارور شدن کنعانیان و یونانیان ‌‌‌‌‌است و به صورت یک مرد جوان زیبا تصور شده‌‌‌‌‌است.</small>		<small>[7] . آدونیس، واژه ای کنعانی - فنیقی ‌‌‌‌‌است. افسانه آدونیس از تمدن و فرهنگ کنعانی به فرهنگ یونان ب‌‌‌‌‌استان منتقل شده ‌‌‌‌‌است. آدونیس معشوق «آفرودیت» ‌‌‌‌‌است. این ایزد، مظهر بهار و بارور شدن کنعانیان و یونانیان ‌‌‌‌‌است و به صورت یک مرد جوان زیبا تصور شده‌‌‌‌‌است.</small>

	<small>[8] . «المورابطون» یک جنبش سیاسی و نظامی لبنانی ‌‌‌‌‌است که اصول ناصری را پذیرفته ‌‌‌‌‌است که به وحدت ~~ج‌‌‌‌هان~~ عرب و محیطی آزاد با سیستم سوسیالیستی معتقد ‌‌‌‌‌است . بازوی نظامی آن، المرابیتون، در جریان جنگ داخلی لبنان و تا زمان انحلال آن در سال 1984 میلادی ، نقش فعالی با جنبش ملی لبنان داشت .</small>		<small>[8] . «المورابطون» یک جنبش سیاسی و نظامی لبنانی ‌‌‌‌‌است که اصول ناصری را پذیرفته ‌‌‌‌‌است که به وحدت جهان عرب و محیطی آزاد با سیستم سوسیالیستی معتقد ‌‌‌‌‌است. بازوی نظامی آن، المرابیتون، در جریان جنگ داخلی لبنان و تا زمان انحلال آن در سال 1984 میلادی ، نقش فعالی با جنبش ملی لبنان داشت.</small>

	<small>[9] . زکریا تامر از بنیانگذاران اتحاد کُتّاب ‌‌‌‌‌است. او در تلویزیون نیز فعالیت داشت؛ اما از 1981 در انگلستان زندگی می¬کند. از جمله آثار او در حوزه ادبیات کودک این کتاب‌‌‌‌ه‌‌‌‌‌است: «چرا رودخانه ساکت شد»، وزارت ~~فرهنگ ،~~ دمشق، 1977، «او گل را به پرستو گفت»، [[اتحادیه نویسندگان عرب]] ، دمشق، 1977 و 37 د‌‌‌‌‌استان مصور دیگر تا 2000.<ref>New Developments in the Arabic Short Story during the Seventies Moussa-Mahmoud, Fatma, British Society for Middle Eastern Studies, Page 109, 1983 03056139 Taylor & Francis ''Ltd.''</ref></small>		<small>[9] . زکریا تامر از بنیانگذاران اتحاد کُتّاب ‌‌‌‌‌است. او در تلویزیون نیز فعالیت داشت؛ اما از 1981 در انگلستان زندگی می¬کند. از جمله آثار او در حوزه ادبیات کودک این کتاب‌‌‌‌ه‌‌‌‌‌است: «چرا رودخانه ساکت شد»، وزارت فرهنگ، دمشق، 1977، «او گل را به پرستو گفت»، [[اتحادیه نویسندگان عرب]] ، دمشق، 1977 و 37 د‌‌‌‌‌استان مصور دیگر تا 2000.<ref>New Developments in the Arabic Short Story during the Seventies Moussa-Mahmoud, Fatma, British Society for Middle Eastern Studies, Page 109, 1983 03056139 Taylor & Francis ''Ltd.''</ref></small>

	<small>[10] . بنیانگذار مجله کودک «اسامه» نوولیست . نمایش نامه نویس مشهوری که فیلم نامه بیش از ده سریال تلویزیونی مشهور در سوریه را خلق نموده ‌‌‌‌‌است. آثار کودک: «کودک زیبا»، مجله دارالثقافه - دمشق 1960م / «شمشیر چوبی»، دمشق 1973/ «کودک شجاع»، دمشق 1975/ «دوستان رودخانه»، دمشق 1979</small>		<small>[10] . بنیانگذار مجله کودک «اسامه» نوولیست. نمایش نامه نویس مشهوری که فیلم نامه بیش از ده سریال تلویزیونی مشهور در سوریه را خلق نموده ‌‌‌‌‌است. آثار کودک: «کودک زیبا»، مجله دارالثقافه - دمشق 1960م / «شمشیر چوبی»، دمشق 1973/ «کودک شجاع»، دمشق 1975/ «دوستان رودخانه»، دمشق 1979.</small>

	<small>[11] . مسیحی اهل لاذقیه و از مخالفان دولت [[بشار اسد]] که در پاریس مرد.</small>		<small>[11] . مسیحی اهل لاذقیه و از مخالفان دولت [[بشار اسد]] که در [[پاریس]] مرد.</small>

	<small>[12] . فعال در حوزه حقوق زنان و ادبیات کودک.</small>		<small>[12] . فعال در حوزه حقوق زنان و ادبیات کودک.</small>

	<small>[13] . گرافیست، کاریکاتوریست برجسته با دکترای هنر‌‌‌‌های زیبا از پاریس که چندین نمایشگاه تصویرگری در کشور‌‌‌‌های عربی و اروپایی برگزار کرده ‌‌‌‌‌است. از مخالفان بشار اسد بود که دستگیر و سپس آزاد شد.</small>		<small>[13] . گرافیست، کاریکاتوریست برجسته با دکترای هنر‌‌‌‌های زیبا از [[پاریس]] که چندین نمایشگاه تصویرگری در کشور‌‌‌‌های عربی و اروپایی برگزار کرده ‌‌‌‌‌است. از مخالفان بشار اسد بود که دستگیر و سپس آزاد شد.</small>

	<small>[14] . فارغ التحصیل رشته تصویرگری کودک از دانشگاه دمشق ~~کهنمایشگاه‌‌‌‌های~~ متعددی در داخل و خارج از سوریه برگزار کرده ‌‌‌‌‌است. این هنرمند بیش از 70 اثر در تصویرگری کتاب کودک دارد.</small>		<small>[14] . فارغ التحصیل رشته تصویرگری کودک از دانشگاه دمشق که نمایشگاه‌‌‌‌های متعددی در داخل و خارج از سوریه برگزار کرده ‌‌‌‌‌است. این هنرمند بیش از 70 اثر در تصویرگری کتاب کودک دارد.</small>

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />
	[[رده:خط، زبان و ادبیات]]		[[رده:خط، زبان و ادبیات]]