زبان و ادبیات مصر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazanin در ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۰

2025-01-10T15:10:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۰
خط ۷۷:		خط ۷۷:
	در دهه نود علاوه بر آثار پیش گفته، آثار نقدی دیگری پدید آمد که متأثر از گرایش‌های فلسفی، روانشناختی و جامعه شناختی در حوزه نقد ادبی در غرب بود. وفاء ابراهیم ازجمله ناقدان مصری است که در این دهه با کتاب الفلسفة و الادب عند نجیب ممحفوظ، قراءة فلسفیة لبعض اعماله (1997) با وریکردی فلسفی به نقد آثار نجیب محفوظ، نویسنده نامدار مصری پرداخت. از دیگر منتقدان ادبی مصری که در دهه پایانی قرن بیستم به روشمند کردن نقد موضوعی اهتمام داشت، فاروق عبدالقادر بود که ناقدی حرفه ای، دقیق و جسور بود و با نقدهای خود چالش‌هایی را با چهره‌های مطرح ادبی مصر به وجود آورد.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص84.</ref> اوراق من الرماد و الجمر، من اوراق الرفض و القبول، وجوه و اعمال، من اوراق التسعینات و افق معتم و مصابیح قلیلة از مهمترین آثار نقدی اوست.		در دهه نود علاوه بر آثار پیش گفته، آثار نقدی دیگری پدید آمد که متأثر از گرایش‌های فلسفی، روانشناختی و جامعه شناختی در حوزه نقد ادبی در غرب بود. وفاء ابراهیم ازجمله ناقدان مصری است که در این دهه با کتاب الفلسفة و الادب عند نجیب ممحفوظ، قراءة فلسفیة لبعض اعماله (1997) با وریکردی فلسفی به نقد آثار نجیب محفوظ، نویسنده نامدار مصری پرداخت. از دیگر منتقدان ادبی مصری که در دهه پایانی قرن بیستم به روشمند کردن نقد موضوعی اهتمام داشت، فاروق عبدالقادر بود که ناقدی حرفه ای، دقیق و جسور بود و با نقدهای خود چالش‌هایی را با چهره‌های مطرح ادبی مصر به وجود آورد.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص84.</ref> اوراق من الرماد و الجمر، من اوراق الرفض و القبول، وجوه و اعمال، من اوراق التسعینات و افق معتم و مصابیح قلیلة از مهمترین آثار نقدی اوست.

	رضوی عاشور، داستان نویس و منتقد ادبی معاصر هم در چند دهه اخیر در حوزه نقد ادبی آثاری پدید آورد که از جمله آن‌ها می‌توان به: الطریق الی الخیمة الاخری (1977) که پژوهشی انتقادی در آثار غسان کنفانی است و فی النقد التطبیقی (2001) اشاره داشت. عبد الحکیم العلامی دیگر منتقد ادبی مطرح مصری است که آثار گوناگونی در حوزه نقد شعر معاصر عرب پدید آورده است که ازمهمترین آن‌ها: بین التصوف و الشعر (2003)، الخطأ و الاثر (2008) و بلاغة العرفان فی الادب الصوفی قابل ذکر است.<ref>صدر هاشمی، سید محمد (1392). جامعه و فرهنگ [[مصر]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]، ص291-326.</ref>		رضوی عاشور، داستان نویس و منتقد ادبی معاصر هم در چند دهه اخیر در حوزه نقد ادبی آثاری پدید آورد که از جمله آن‌ها می‌توان به: الطریق الی الخیمة الاخری (1977) که پژوهشی انتقادی در آثار غسان کنفانی است و فی النقد التطبیقی (2001) اشاره داشت. عبد الحکیم العلامی دیگر منتقد ادبی مطرح مصری است که آثار گوناگونی در حوزه نقد شعر معاصر عرب پدید آورده است که ازمهمترین آن‌ها: بین التصوف و الشعر (2003)، الخطأ و الاثر (2008) و بلاغة العرفان فی الادب الصوفی قابل ذکر است.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۸۶:		خط ۸۶:
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />

			== منبع اصلی ==
			صدر هاشمی، سید محمد (1392). جامعه و فرهنگ [[مصر]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]، ص291-326.

			== نویسنده مقاله ==
			سید محمد صدر هاشمی
	[[رده:خط، زبان و ادبیات]]		[[رده:خط، زبان و ادبیات]]

Hamidian: /* پاورقی */

2024-08-15T19:19:25Z

پاورقی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۹
خط ۸۳:		خط ۸۳:

	== پاورقی ==		== پاورقی ==
	<small>[i] - ~~استعارهای~~ از الهه شعر و موسیقی در میتولوژی یونان باستان</small>		<small>[i] - استعاره ای از الهه شعر و موسیقی در میتولوژی یونان باستان</small>
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />
	[[رده:خط، زبان و ادبیات]]		[[رده:خط، زبان و ادبیات]]

Hamidian: /* نیز نگاه کنید به */

2024-08-15T19:18:48Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۸
خط ۷۴:		خط ۷۴:
	در سال‌های آغازین دهه هفتاد، نقد ادبی به ویژه به فضای علمی و آکادمیک گسترش یافت و پژوهش‌های انتقادی در دانشگاه‌ها مورد توجه قرار گرفت.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص34.</ref> یکی از عوامل مؤثر در اهتمام بیشتر به نقد ادبی، انتشار گسترده ترجمه‌هایی از مجموعه داستان‌های نویسندگان مطرح جهان بود. در مصر، الهیئة المصریة العامه للکتاب ([[سازمان کل کتاب مصر]]) و دار الهلال، سلسله داستان‌هایی از داستان‌های مطرح جهان را ترجمه و منتشر کردند. از عوامل مؤثر در این خصوص، ترجمه تعداد قابل توجهی از کتاب های نقد داستان از نویسندگان مطرح جهان و انتشار آنها در کشور های عربی بود.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص95-96.</ref> از جمله آثاری که در این دهه در حوزه نقد داستان منتشر شد، القصة القصیرة نظریاً و تطبیقاً از یوسف الشارونی(1977) بود. از دیگر کتاب‌های نقد داستانی، القصة القصیرة، دراسات و مختارات (1977) از احمد مکی بود که به بازخوانی تاریخ داستان نویسی عرب و ارائه برخی شاخص‌های داستان نویسی جدید پرداخت و ویژگی‌های داستان کوتاه را برشمرد.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص39.</ref>		در سال‌های آغازین دهه هفتاد، نقد ادبی به ویژه به فضای علمی و آکادمیک گسترش یافت و پژوهش‌های انتقادی در دانشگاه‌ها مورد توجه قرار گرفت.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص34.</ref> یکی از عوامل مؤثر در اهتمام بیشتر به نقد ادبی، انتشار گسترده ترجمه‌هایی از مجموعه داستان‌های نویسندگان مطرح جهان بود. در مصر، الهیئة المصریة العامه للکتاب ([[سازمان کل کتاب مصر]]) و دار الهلال، سلسله داستان‌هایی از داستان‌های مطرح جهان را ترجمه و منتشر کردند. از عوامل مؤثر در این خصوص، ترجمه تعداد قابل توجهی از کتاب های نقد داستان از نویسندگان مطرح جهان و انتشار آنها در کشور های عربی بود.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص95-96.</ref> از جمله آثاری که در این دهه در حوزه نقد داستان منتشر شد، القصة القصیرة نظریاً و تطبیقاً از یوسف الشارونی(1977) بود. از دیگر کتاب‌های نقد داستانی، القصة القصیرة، دراسات و مختارات (1977) از احمد مکی بود که به بازخوانی تاریخ داستان نویسی عرب و ارائه برخی شاخص‌های داستان نویسی جدید پرداخت و ویژگی‌های داستان کوتاه را برشمرد.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص39.</ref>

	انتشار مجله النقد الادبی در سال 1980 از سوی الهیئة المصریة العامه للکتاب تحولی مهم در حوزه نقد ادبی بود. این مجله به مسائلی چون میراث ادبی، شیوه‌های نقد، مسائل شعر عرب، رمان و داستان کوتاه، ادبیات نمایشی، رویکرد‌ها و مسائل آن، ادبیات تطبیقی، نوگرایی در اندیشه و ادب و ... می‌پرداخت.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص162.</ref>		انتشار مجله النقد الادبی در سال 1980 از سوی الهیئة المصریة العامه للکتاب تحولی مهم در حوزه نقد ادبی بود. این مجله به مسائلی چون میراث ادبی، شیوه‌های نقد، مسائل شعر عرب، رمان و داستان کوتاه، ادبیات نمایشی، رویکرد‌ها و مسائل آن، ادبیات تطبیقی، نوگرایی در اندیشه و ادب و ... می‌پرداخت.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص162.</ref>[[پرونده:رضوی عاشور.png\|پیوند=http://wiki.icro.ir/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C%20%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1.png\|بندانگشتی\|رضوی عاشور. برگرفته از سایت qudsonline، قابل بازیابی از https://www.qudsonline.ir/news/645280/%D9%85%D9%86-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B3-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AF\|330x330پیکسل]]در دهه‌های 80 و 90 این قرن، موضوعات ملی و اجتماعی در حوزه نقد ادبی مورد اهتمام بیشتری قرار گرفت. کتاب المغامرة المقعدة(1987) از محمد کامل خطیب، انکسار الاحلام(1987) و الاتجاه القومی فی الروایة العربیة(1994) از مصطفی عبد الغنی، الریف فی الروایة العربیة(1994) از محمد حسن عبد الله، اثرالادب الفرنسی علی القصة القصیرة(1985) از کوثر عبد السلام البحیری، الذات و الموضوع، قراءهٌ فی القصة القصیرة(1994) از محمد قطب عبد العال، تداخل التصوف فی الروایة العربیة(1997) از حسن محمد حماد از مهمترین آثار نقد ادبی در این سال‌هاست.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص46.</ref>

	در دهه‌های 80 و 90 این قرن، موضوعات ملی و اجتماعی در حوزه نقد ادبی مورد اهتمام بیشتری قرار گرفت. کتاب المغامرة المقعدة(1987) از محمد کامل خطیب، انکسار الاحلام(1987) و الاتجاه القومی فی الروایة العربیة(1994) از مصطفی عبد الغنی، الریف فی الروایة العربیة(1994) از محمد حسن عبد الله، اثرالادب الفرنسی علی القصة القصیرة(1985) از کوثر عبد السلام البحیری، الذات و الموضوع، قراءهٌ فی القصة القصیرة(1994) از محمد قطب عبد العال، تداخل التصوف فی الروایة العربیة(1997) از حسن محمد حماد از مهمترین آثار نقد ادبی در این سال‌هاست.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص46.</ref>
	[[پرونده:رضوی عاشور.png\|پیوند=http://wiki.icro.ir/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C%20%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1.png\|بندانگشتی\|رضوی عاشور. برگرفته از سایت qudsonline، قابل بازیابی از https://www.qudsonline.ir/news/645280/%D9%85%D9%86-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B3-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AF]]
	در دهه نود علاوه بر آثار پیش گفته، آثار نقدی دیگری پدید آمد که متأثر از گرایش‌های فلسفی، روانشناختی و جامعه شناختی در حوزه نقد ادبی در غرب بود. وفاء ابراهیم ازجمله ناقدان مصری است که در این دهه با کتاب الفلسفة و الادب عند نجیب ممحفوظ، قراءة فلسفیة لبعض اعماله (1997) با وریکردی فلسفی به نقد آثار نجیب محفوظ، نویسنده نامدار مصری پرداخت. از دیگر منتقدان ادبی مصری که در دهه پایانی قرن بیستم به روشمند کردن نقد موضوعی اهتمام داشت، فاروق عبدالقادر بود که ناقدی حرفه ای، دقیق و جسور بود و با نقدهای خود چالش‌هایی را با چهره‌های مطرح ادبی مصر به وجود آورد.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص84.</ref> اوراق من الرماد و الجمر، من اوراق الرفض و القبول، وجوه و اعمال، من اوراق التسعینات و افق معتم و مصابیح قلیلة از مهمترین آثار نقدی اوست.		در دهه نود علاوه بر آثار پیش گفته، آثار نقدی دیگری پدید آمد که متأثر از گرایش‌های فلسفی، روانشناختی و جامعه شناختی در حوزه نقد ادبی در غرب بود. وفاء ابراهیم ازجمله ناقدان مصری است که در این دهه با کتاب الفلسفة و الادب عند نجیب ممحفوظ، قراءة فلسفیة لبعض اعماله (1997) با وریکردی فلسفی به نقد آثار نجیب محفوظ، نویسنده نامدار مصری پرداخت. از دیگر منتقدان ادبی مصری که در دهه پایانی قرن بیستم به روشمند کردن نقد موضوعی اهتمام داشت، فاروق عبدالقادر بود که ناقدی حرفه ای، دقیق و جسور بود و با نقدهای خود چالش‌هایی را با چهره‌های مطرح ادبی مصر به وجود آورد.<ref>ابو هیف، د. عبدالله (2000). النقد الادبي الجديد في القصة و الرواية و السرد. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص84.</ref> اوراق من الرماد و الجمر، من اوراق الرفض و القبول، وجوه و اعمال، من اوراق التسعینات و افق معتم و مصابیح قلیلة از مهمترین آثار نقدی اوست.

Hamidian: /* شعر در مصر */

2024-08-15T19:17:59Z

شعر در مصر

نمایش تغییرات

Hamidian در ‏۱۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۴۸

2024-08-15T18:48:38Z

نمایش تغییرات

Samiei: /* شعر در مصر */

2024-07-31T20:58:23Z

شعر در مصر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۵۸
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	پس از انقلاب سال 1952 نمایشنامه نویسی رونق بیشتری یافت و آثار گوناگون اجتماعی انتقادی، تاریخی فرهنگی و سیاسی توسط نویسندگان مصری نوشته شد.<ref>الراعی، د. علي (1999). المسرح في الوطن العربي (الطبعة الثالثة). الكويت: [https://www.nccal.gov.kw/ المجلس الوطني للثقافة و الفنون و الأداب]، ص103.</ref> از چهره‌های مطرح این سال ها در حوزه نمایشنامه نویسی، محمود تیمور بود که پیشتر نیز آثاری را پدید آورده بود. محمود تیمور در نمایشنامه‌های خود بیشتر به روان شناسی انسان، چالش میان عقل و غرایز و عقده‌های درونی انسان می‌پردازد.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص304.</ref> از جمله آثار او در دو دهه پنجاه و شصت قرن گذشته، اشطر من ابلیس (1956)، خمسة و خمسة (1956) و صقر قریش (1963) است. نمایشنامه صقر قریش به تاریخ زندگی و شخصیت عبدالرحمن الداخل، اولین خلیفه از خلفای اموی اندلس پرداخته است. یوسف ادریس دیگر چهره مطرح نمایشنامه نویسی مصر در این سال‌ها و از پیشگامان جریان مصری سازی نمایشنامه نویسی بود. او تلاش‌های را برای تدوین مبانی نظری تئاتر عرب صورت داد. یوسف ادریس معتقد بود که تئاتر عرب از همان آغاز، مسیر اشتباه را طی کرده است؛ زیرا با ترجمه نمایشنامه‌های فرانسوی آغاز شد و در ادامه نتوانست از سلطه تمدن و فرهنگ غرب رهایی یابد. از نظر او تئاتر عرب فرزند نامشروع تئاتر فرانسوی است.<ref name=":2">حمو، د. حورية محمد (1999). تأصيل المسرح العربي بين التنظير و التطبيق في سورية و [[مصر]]. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص133-132.</ref> مهمترین آثار نمایشی یوسف ادریس عبارت است از: جمهوریة فرحات(1956)، ملک القطن (1956)، اللحظة الحرجة (1958) و المهزلة الارضیة (1963). صلاح عبد الصبور شاعر نام آور نیمه دوم قرن گذشته مصر نیز در حوزه نمایشنامه نویسی آثاری پدید آورد. او که سرچشمه نمایشنامه را در تئاتر یونان باستان جستجو می‌کرد، در رونق نمایشنامه شعری تاثیرگذار بود و سعی در نوگرایی در ساختار هنری آن داشت. عبد الصبور باور داشت که نمایشنامه یکی از اجزاء ساختمان بلند فرهنگ و ادب عرب و عنصری مهم در ساختار فرهنگی جامعه است.<ref name=":2" /> او همچنین شعر را ابزاری طبیعی برای نگارش نمایشنامه می‌دانست.<ref>حمو، د. حورية محمد (1999). تأصيل المسرح العربي بين التنظير و التطبيق في سورية و [[مصر]]. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص178-176.</ref> مهمترین اثر او در این حوزه، سوگنامه حلاج(1965) است که یکی از موفق ترین درام‌های شعری معاصر عرب است. او در این نمایشنامه ماجرای بر دار رفتن حسین بن منصور حلاج را در قالب نمایشنامه ای منظوم عرضه کرده است و با ابتکاری شاعرانه و خلق فضایی دراماتیک، ماجرای حلاج را به جریان‌های سیاسی و اجتماعی جامعه خود پیوند داده است.<ref>شفیعی کدکنی، محمدرضا (1359). شعر معاصر عرب. تهران: [https://toosbook.ir/ انتشارات توس]، ص193.</ref> از دیگر نمایشنامه‌های منظوم صلاح عبد الصبور، مسافر لیل(1969) و لیلی و مجنون (1970) است.		پس از انقلاب سال 1952 نمایشنامه نویسی رونق بیشتری یافت و آثار گوناگون اجتماعی انتقادی، تاریخی فرهنگی و سیاسی توسط نویسندگان مصری نوشته شد.<ref>الراعی، د. علي (1999). المسرح في الوطن العربي (الطبعة الثالثة). الكويت: [https://www.nccal.gov.kw/ المجلس الوطني للثقافة و الفنون و الأداب]، ص103.</ref> از چهره‌های مطرح این سال ها در حوزه نمایشنامه نویسی، محمود تیمور بود که پیشتر نیز آثاری را پدید آورده بود. محمود تیمور در نمایشنامه‌های خود بیشتر به روان شناسی انسان، چالش میان عقل و غرایز و عقده‌های درونی انسان می‌پردازد.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص304.</ref> از جمله آثار او در دو دهه پنجاه و شصت قرن گذشته، اشطر من ابلیس (1956)، خمسة و خمسة (1956) و صقر قریش (1963) است. نمایشنامه صقر قریش به تاریخ زندگی و شخصیت عبدالرحمن الداخل، اولین خلیفه از خلفای اموی اندلس پرداخته است. یوسف ادریس دیگر چهره مطرح نمایشنامه نویسی مصر در این سال‌ها و از پیشگامان جریان مصری سازی نمایشنامه نویسی بود. او تلاش‌های را برای تدوین مبانی نظری تئاتر عرب صورت داد. یوسف ادریس معتقد بود که تئاتر عرب از همان آغاز، مسیر اشتباه را طی کرده است؛ زیرا با ترجمه نمایشنامه‌های فرانسوی آغاز شد و در ادامه نتوانست از سلطه تمدن و فرهنگ غرب رهایی یابد. از نظر او تئاتر عرب فرزند نامشروع تئاتر فرانسوی است.<ref name=":2">حمو، د. حورية محمد (1999). تأصيل المسرح العربي بين التنظير و التطبيق في سورية و [[مصر]]. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص133-132.</ref> مهمترین آثار نمایشی یوسف ادریس عبارت است از: جمهوریة فرحات(1956)، ملک القطن (1956)، اللحظة الحرجة (1958) و المهزلة الارضیة (1963). صلاح عبد الصبور شاعر نام آور نیمه دوم قرن گذشته مصر نیز در حوزه نمایشنامه نویسی آثاری پدید آورد. او که سرچشمه نمایشنامه را در تئاتر یونان باستان جستجو می‌کرد، در رونق نمایشنامه شعری تاثیرگذار بود و سعی در نوگرایی در ساختار هنری آن داشت. عبد الصبور باور داشت که نمایشنامه یکی از اجزاء ساختمان بلند فرهنگ و ادب عرب و عنصری مهم در ساختار فرهنگی جامعه است.<ref name=":2" /> او همچنین شعر را ابزاری طبیعی برای نگارش نمایشنامه می‌دانست.<ref>حمو، د. حورية محمد (1999). تأصيل المسرح العربي بين التنظير و التطبيق في سورية و [[مصر]]. دمشق: [https://awu.sy/ اتحاد الكتاب العرب]، ص178-176.</ref> مهمترین اثر او در این حوزه، سوگنامه حلاج(1965) است که یکی از موفق ترین درام‌های شعری معاصر عرب است. او در این نمایشنامه ماجرای بر دار رفتن حسین بن منصور حلاج را در قالب نمایشنامه ای منظوم عرضه کرده است و با ابتکاری شاعرانه و خلق فضایی دراماتیک، ماجرای حلاج را به جریان‌های سیاسی و اجتماعی جامعه خود پیوند داده است.<ref>شفیعی کدکنی، محمدرضا (1359). شعر معاصر عرب. تهران: [https://toosbook.ir/ انتشارات توس]، ص193.</ref> از دیگر نمایشنامه‌های منظوم صلاح عبد الصبور، مسافر لیل(1969) و لیلی و مجنون (1970) است.

	=== ~~'''~~[[شعر در مصر]]~~'''~~ ===		=== [[شعر در مصر]] ===
	روند جنبش ادبی معاصر عرب در حوزه شعر را می‌توان در سه مرحله مطالعه کرد. در مرحله اول، احیای شعر کهن و بازگشت به فصاحت و بلاغت آن و نیز توجه به قالب و وزن شعری مورد اهتمام بود. مرحله دوم، مرحله میان شعر کهن و شعر جدید بود که شعرای این دوره، ضمن حفظ روش‌ها ویژگی‌های بیانی شعر قدیم، به موضوعات و تحولات جدید توجه داشتند. در مرحله بعد، شاعران به تدریج از شعر کهن فاصله گرفتند و شعر این دوره عمدتاً تحت تأثیر شعر نوین غرب قرار داشت. پژوهشگران حوزه ادبیات ، سه گرایش شعری را در این مرحله برشمرده اند: رمانتیسم، رئالیسم و سمبلیسم.<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص43.</ref>		روند جنبش ادبی معاصر عرب در حوزه شعر را می‌توان در سه مرحله مطالعه کرد. در مرحله اول، احیای شعر کهن و بازگشت به فصاحت و بلاغت آن و نیز توجه به قالب و وزن شعری مورد اهتمام بود. مرحله دوم، مرحله میان شعر کهن و شعر جدید بود که شعرای این دوره، ضمن حفظ روش‌ها ویژگی‌های بیانی شعر قدیم، به موضوعات و تحولات جدید توجه داشتند. در مرحله بعد، شاعران به تدریج از شعر کهن فاصله گرفتند و شعر این دوره عمدتاً تحت تأثیر شعر نوین غرب قرار داشت. پژوهشگران حوزه ادبیات ، سه گرایش شعری را در این مرحله برشمرده اند: رمانتیسم، رئالیسم و سمبلیسم.<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص43.</ref>

Samiei در ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۵۷

2024-07-31T20:57:47Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-[[پرونده:زبان و ادبیات مصر.png|بندانگشتی|زبان و ادبیات مصر باستان]]
+زبان و ادبیات در [[مصر|کشور مصر]] شامل [[تاریخ ادبیات و سبک‌های ادبی مصر|تاریخ ادبیات و سبک‌های ادبی]]؛ [[نثر نویسی در مصر|نثر نویسی]]؛ [[داستان نویسی در مصر|داستان نویسی]]؛ [[شعر در مصر|شعر]]؛ [[نمایشنامه نویسی در مصر|نمایشنامه نویسی]] و [[نقد ادبی در مصر]] است.[[پرونده:زبان و ادبیات مصر.png|بندانگشتی|زبان و ادبیات مصر باستان]]
 === [[تاریخ ادبیات و سبک‌های ادبی مصر]] ===
@@ خط ۸۷: / خط ۸۷: @@
 رضوی عاشور، داستان نویس و منتقد ادبی معاصر هم در چند دهه اخیر در حوزه نقد ادبی آثاری پدید آورد که از جمله آن‌ها می‌توان به: الطریق الی الخیمة الاخری (1977) که پژوهشی انتقادی در آثار غسان کنفانی است و فی النقد التطبیقی (2001) اشاره داشت. عبد الحکیم العلامی دیگر منتقد ادبی مطرح مصری است که آثار گوناگونی در حوزه نقد شعر معاصر عرب پدید آورده است که ازمهمترین آن‌ها: بین التصوف و الشعر (2003)، الخطأ و الاثر (2008) و بلاغة العرفان فی الادب الصوفی قابل ذکر است.<ref>صدر هاشمی، سید محمد (1392). جامعه و فرهنگ [[مصر]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]، ص291-326.</ref>
 == پاورقی ==
 <small>[i] - استعارهای از الهه شعر و موسیقی در میتولوژی یونان باستان</small>
 == کتابشناسی ==

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-03-16T05:31:06Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۳۱
خط ۹:		خط ۹:

	=== [[نثر نویسی در مصر]] ===		=== [[نثر نویسی در مصر]] ===
	نثر نویسی در مصر از سال‌های پایانی قرن نوزدهم و سال‌های اولیه قرن بیستم رو به تحول گزارد. ترجمه‌های کتب غربی و تالیف کتب در حوزه‌های جامعه شناسی، حقوق و اقتصاد، سطح آگاهی‌های عمومی را ارتقا بخشید و به تدریج تغییرات عمده‌ای را در شیوه نگارش پدید آورد. به ویژه ظهور نشریات گوناگون، ضرورت ساده سازی زبان متن برای انتقال مفاهیم و معانی به مخاطبان عام، عامل موثری در حوزه نثر بود.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص177-176.</ref> این روند رو به تکامل، به ظهور طبقه‌ای از نویسندگان انجامید که با شیوه‌های ادبی نوینی قلم می‌زدند. نویسندگانی چون محمد عبده، احمد لطفی السید، مصطفی کامل و مصطفی منفلوطی در نوشته‌های خود به مسائلی چون فساد اجتماعی و سیاسی و اصلاح دینی می‌پرداختند و بدینسان به ارتقاء آگاهی‌های اجتماعی همت می‌گماردند.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص184.</ref> محمد عبده(1849-1905) فارغ التحصیل الازهر و تحت تاثیر اندیشه‌های سید جمال الدین قرار داشت. آثار مکتوب او مبتنی بر رویکرد اصلاح دینی و اجتماعی و آیینه تمام نمای نثر عربی در مصر در دهه‌های پایانی قرن نوزدهم و سال‌های اولیه قرن بیستم است.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص200-222.</ref> از جمله آثار او می‌توان به رسالة التوحید، شرح نهج البلاغة، الاسلام و المدنیة و تفسیر القرآن الکریم<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص78.</ref> اشاره کرد. احمد لطفی السید(1872-1964) از جمله نویسندگان مصری بود که علاوه بر نقد اجتماعی، در آثار خود به نقد حضور اشغال‌گران در مصر و پی آمد‌های فرهنگی اجتماعی آن پرداخت. او در سال 1907 نشریه الجریدة را منتشر کرد و بنیان‌گذار حزب الامة بود. از جمله آثار او بجز مجموعه مقالات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، کتاب‌های الطبیعة (1935) و السیاسة (1941) قابل ذکر است. او سال‌ها رئیس فرهنگستان زبان در مصر بود و در سال1959 جایزه دولتی را علوم اجتماعی به پاس تلاش‌هایش در حوزه تفکر دریافت کرد<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص255.</ref> و به عنوان یکی از پیشگامان مبارزات ملی مردم مصر علیه استبداد و اشغالگری شناخته شد. مصطفی کامل که از جمله پیشگامان نهضت سیاسی مصر بود، مقالات خود را در نشریه اللواء که در سال 1900 آن را منتشر کرده بود و نیز در نشریات الاهرام و الموید درج می‌کرد. او در سال 1907 حزب الوطنی را بنیان نهاد و با فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی از جمله نوشتارهای خود از یک سو در جهت آگاهی بخشیدن به جامعه همت گماشت و از دیگر سو سعی می‌کرد تا جایگاه [[جامعه مصر]] را برای اروپائیان تبیین کند<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص199-198.</ref> تا بدینسان توجه آنان را به ضرورت حمایت از ملت مصر برای رهایی از اشغال و استبداد جلب کند. از جمله آثار او می‌توان: دفاع المصری عن بلاده، المسالة الشرقیة، حیاة الامم و الشمس المشرقة را نام برد. مصطفی منفلوطی (1876-1924) از شاگردان محمد عبده و تحت تاثیر اندیشه‌های او بود. او که به عنوان مصلح مذهبی و ملی‌گرا به شمار می‌رود، دارای گرایش‌های سوسیالیستی و نخستین تلاش او برای تنظیم و تدوین اندیشه سوسیالیسم برای مصریان، کتاب سعادت و خوشبختی بود.<ref>گيب، هاميلتون (1371). ادبيات نوين عرب. ترجمه يعقوب آژند (چاپ دوم). تهران: [https://www.ketabettelaat.com/book/ انتشارات اطلاعات]، ص36.</ref> مقالات او در روزنامه‌های الموید به سردبیری شیخ علی یوسف، بیشتر به نقد آسیب‌های اجتماعی چون بداخلاقی، قمار، مشروب خواری و انحرافات اخلاقی دختران و پسران می‌پرداخت که مخاطبان بسیاری به ویژه نسل جوان را جذب و تحت تاثیر قرار می‌داد.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص230 و 231.</ref> از جمله آثار او کتاب النظرات در سه جلد شامل مجموعه مقالات سیاسی، اجتماعی و ادبی است <ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص201.</ref> که تا سال‌ها از پرخواننده‌ترین آثار ادبی نوین عرب بود.<ref>گيب، هاميلتون (1371). ادبيات نوين عرب. ترجمه يعقوب آژند (چاپ دوم). تهران: [https://www.ketabettelaat.com/book/ انتشارات اطلاعات]، ص35.</ref>[[پرونده:محمد حسین هیکل.png\|بندانگشتی\|258x258پیکسل\|محمد حسین هیکل]][[پرونده:جابر عصفور.png\|بندانگشتی\|257x257پیکسل\|جابر عصفور]]از نسل بعدی نویسندگان مصری، طه حسین، عباس محمود العقاد و محمد حسین هیکل قابل ذکراند که علاوه بر نویسندگی کتاب و مقاله، در حوزه شعر،داستان نویسی و نمایشنامه نویسی نیز استعداد خود را نشان دادند. طه حسین (1889-1973) از جمله نویسندگان تاثیر گذار مصر در قرن بیستم بود که آثار گوناگون پدید آورد. او زندگی دانشگاهی خود را با رساله‌ای درباره ابن خلدون آغاز کرد و در سال‌های بعد علیرغم مسئولیت های اداری و دانشگاهی، هرگز از نوشتن کتاب و مقاله دور نشد. طه حسین در مقالات خود بر لزوم پژوهش‌های اساسی در ادبیات کهن به عنوان رکن مهم فرهنگی پویا تاکید می‌کرد. او با مطالعه و شناخت روش‌های نوین نقادی در فرانسه، شیوه تحلیل کانتی را در ادبیات عرب متداول ساخت. از جمله آثار منثور طه حسین، کتاب قادة الفکر(1925) است که طی آن به روند تحولات فکری و فرهنگی در غرب پرداخته است. مرآة الضمیر الادبی، مجموعه نوشته‌های او در نقد اخلاق و جامعه است. کتاب مشهور او درباره ادبیات جاهلی(1926)، بازتاب گسترده‌ای در محافل ادبی جهان عرب داشت. علاوه بر مطالعات و پژوهش‌های حرفه ای او که سهم غیر قابل انکاری در استحکام پایه‌های ادبیات عرب داشت، بایستی به تحلیل‌های نقادانه و مفصل او از نمایشنامه‌های جدید فرانسه اشاره کرد که در نشریات ادواری چون الهلال چاپ شد و بعدها به صورت کتاب منتشر شد. کتاب مستقبل الثقافة از دیگر نوشته‌های منثور اوست که در سال 1939 در دو جلد منتشر شد. طه حسین را هم به لحاظ حجم بالای آثاری که خلق کرده است و هم بلحاظ محتوا و تاثیرگذاری آثارش، استوانه ادبیات عرب نامیده‌اند. محمد حسین هیکل (1888-1957) هم علاوه بر داستان نویسی، از سال 1926 به نوشتن مقاله در نشریات پرداخت و خود نیز سردبیر نشریه السیاسة بود. هیکل که منتقد ناتوانی زبان عربی برای انتقال مفاهیم بود، پژوهش‌های گسترده‌ای را در راستای پویایی آن انجام داد. او می‌گفت: <blockquote>از اینکه نمی‌توانم چیزی را که با تمام وجود احساس می‌کنم و نیز چیزی را که در جلو چشمانم هست، با زبان عربی بیان کنم؛ در حالی که به راحتی با تعبیرات انگلیسی و فرانسوی قابل تشریح است، عاصی می‌شوم. </blockquote>او همچنین باور داشت که ادیب واقعی کسی نیست که با یک مشت واژگان مجرد و منسوخ آشنا باشد، بلکه کسی است که بتواند واژگان را در کسوت باورهای زیبا و یا قالب‌های پسندیده، تفکر و تخیل بیان کند تا زیبایی و منشا این واژگان روشن شود. مقالات انتقادی او تاثیر بسزایی در تحول روند نثرنویسی معاصر داشت. در همین مقالات بود که زبان عربی برای بیان الگوهای حساس محتوا و معنی به کار گرفته شد و تکوین یافت.<ref>گيب، هاميلتون (1371). ادبيات نوين عرب. ترجمه يعقوب آژند (چاپ دوم). تهران: [https://www.ketabettelaat.com/book/ انتشارات اطلاعات]، ص46 تا 49.</ref> او بجز مقالات متعدد، آثاری تالیفی نیز خلق کرد. از جمله آثار نثری هیکل، کتاب حیاة محمد(ص) است که در سال 1933 منتشر شد. این کتاب در واقع پاسخ به تحولاتی بود که در نتیجه نفوذ فرهنگ و اندیشه غرب در کشورهای عربی اسلامی بویژه در مصر پدید آمده بود و شبهات و سوالات دینی بسیاری را مطرح ساخته بود. هیکل در این کتاب پژوهشی خواسته است تا به شیوه‌ای علمی هم به ایرادها و اشکالات وارده بر پیامبر اسلام توسط مسیحیان پاسخ دهد و هم به انتقاد از جمود متحجران مسلمان بپردازد. کتاب مزبور را یکی از آثار شاخص در خصوص سیره نبوی در میان آثار نویسندگان مصری و عرب دانسته‌اند. عباس محمود عقاد (1889-1964) از دیگر نویسندگان معاصر مصری است که در بیشتر حوزه‌های ادبی حضور داشت. آثار عقاد که با اندیشه‌ها و مکاتب فلسفی جهان آشنا بود، تاثیر جدی بر حوزه نثر عربی داشت.<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص291.</ref> عقاد علاوه بر مقالاتی که در الاهرام و دیگر نشریات منتشر شد، آثار تالیفی و پژوهشی متعددی را خلق کرد که از جمله آنها می‌توان، ابن الرومی (1931)، سعد زغلول (1936) و ابو نواس الحسن بن هانی (1960) اشاره کرد. مجموعه‌ای از تالیفات او در حوزه دینی تحت عنوان موسوعة العقاد الاسلامیة در 8 جلد در سال 1971 در بیروت منتشر شد. در سال 1974 نیز مجموعه 22 جلدی آثار او از سوی دارالکتاب اللبنانی منتشر شد که برخی از آنها عبارت است از: عبقریة محمد، عبقریة الامام علی، فاطمة الزهراء و الفاطمیون، الحسین ابو الشهدا، المرأة فی القرآن و الاسلام و الحضارة الانسانیة.<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل،</ref>		نثر نویسی در مصر از سال‌های پایانی قرن نوزدهم و سال‌های اولیه قرن بیستم رو به تحول گزارد. ترجمه‌های کتب غربی و تالیف کتب در حوزه‌های جامعه شناسی، حقوق و اقتصاد، سطح آگاهی‌های عمومی را ارتقا بخشید و به تدریج تغییرات عمده‌ای را در شیوه نگارش پدید آورد. به ویژه ظهور نشریات گوناگون، ضرورت ساده سازی زبان متن برای انتقال مفاهیم و معانی به مخاطبان عام، عامل موثری در حوزه نثر بود.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص177-176.</ref> این روند رو به تکامل، به ظهور طبقه‌ای از نویسندگان انجامید که با شیوه‌های ادبی نوینی قلم می‌زدند. نویسندگانی چون محمد عبده، احمد لطفی السید، مصطفی کامل و مصطفی منفلوطی در نوشته‌های خود به مسائلی چون فساد اجتماعی و سیاسی و اصلاح دینی می‌پرداختند و بدینسان به ارتقاء آگاهی‌های اجتماعی همت می‌گماردند.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص184.</ref> محمد عبده(1849-1905) فارغ التحصیل الازهر و تحت تاثیر اندیشه‌های سید جمال الدین قرار داشت. آثار مکتوب او مبتنی بر رویکرد اصلاح دینی و اجتماعی و آیینه تمام نمای نثر عربی در مصر در دهه‌های پایانی قرن نوزدهم و سال‌های اولیه قرن بیستم است.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص200-222.</ref> از جمله آثار او می‌توان به رسالة التوحید، شرح نهج البلاغة، الاسلام و المدنیة و تفسیر القرآن الکریم<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص78.</ref> اشاره کرد. احمد لطفی السید(1872-1964) از جمله نویسندگان مصری بود که علاوه بر نقد اجتماعی، در آثار خود به نقد حضور اشغال‌گران در مصر و پی آمد‌های فرهنگی اجتماعی آن پرداخت. او در سال 1907 نشریه الجریدة را منتشر کرد و بنیان‌گذار حزب الامة بود. از جمله آثار او بجز مجموعه مقالات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، کتاب‌های الطبیعة (1935) و السیاسة (1941) قابل ذکر است. او سال‌ها رئیس فرهنگستان زبان در مصر بود و در سال1959 جایزه دولتی را علوم اجتماعی به پاس تلاش‌هایش در حوزه تفکر دریافت کرد<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص255.</ref> و به عنوان یکی از پیشگامان مبارزات ملی مردم مصر علیه استبداد و اشغالگری شناخته شد. مصطفی کامل که از جمله پیشگامان نهضت سیاسی مصر بود، مقالات خود را در نشریه اللواء که در سال 1900 آن را منتشر کرده بود و نیز در نشریات الاهرام و الموید درج می‌کرد. او در سال 1907 حزب الوطنی را بنیان نهاد و با فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی از جمله نوشتارهای خود از یک سو در جهت آگاهی بخشیدن به جامعه همت گماشت و از دیگر سو سعی می‌کرد تا جایگاه [[جامعه مصر]] را برای اروپائیان تبیین کند<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص199-198.</ref> تا بدینسان توجه آنان را به ضرورت حمایت از ملت مصر برای رهایی از اشغال و استبداد جلب کند. از جمله آثار او می‌توان: دفاع المصری عن بلاده، المسالة الشرقیة، حیاة الامم و الشمس المشرقة را نام برد. مصطفی منفلوطی (1876-1924) از شاگردان محمد عبده و تحت تاثیر اندیشه‌های او بود. او که به عنوان مصلح مذهبی و ملی‌گرا به شمار می‌رود، دارای گرایش‌های سوسیالیستی و نخستین تلاش او برای تنظیم و تدوین اندیشه سوسیالیسم برای مصریان، کتاب سعادت و خوشبختی بود.<ref>گيب، هاميلتون (1371). ادبيات نوين عرب. ترجمه يعقوب آژند (چاپ دوم). تهران: [https://www.ketabettelaat.com/book/ انتشارات اطلاعات]، ص36.</ref> مقالات او در روزنامه‌های الموید به سردبیری شیخ علی یوسف، بیشتر به نقد آسیب‌های اجتماعی چون بداخلاقی، قمار، مشروب خواری و انحرافات اخلاقی دختران و پسران می‌پرداخت که مخاطبان بسیاری به ویژه نسل جوان را جذب و تحت تاثیر قرار می‌داد.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص230 و 231.</ref> از جمله آثار او کتاب النظرات در سه جلد شامل مجموعه مقالات سیاسی، اجتماعی و ادبی است <ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص201.</ref> که تا سال‌ها از پرخواننده‌ترین آثار ادبی نوین عرب بود.<ref>گيب، هاميلتون (1371). ادبيات نوين عرب. ترجمه يعقوب آژند (چاپ دوم). تهران: [https://www.ketabettelaat.com/book/ انتشارات اطلاعات]، ص35.</ref>[[پرونده:محمد حسین هیکل.png\|بندانگشتی\|258x258پیکسل\|محمد حسین هیکل]][[پرونده:جابر عصفور.png\|بندانگشتی\|257x257پیکسل\|جابر عصفور]]از نسل بعدی نویسندگان مصری، طه حسین، عباس محمود العقاد و محمد حسین هیکل قابل ذکراند که علاوه بر نویسندگی کتاب و مقاله، در حوزه شعر،داستان نویسی و نمایشنامه نویسی نیز استعداد خود را نشان دادند. طه حسین (1889-1973) از جمله نویسندگان تاثیر گذار مصر در قرن بیستم بود که آثار گوناگون پدید آورد. او زندگی دانشگاهی خود را با رساله‌ای درباره ابن خلدون آغاز کرد و در سال‌های بعد علیرغم مسئولیت های اداری و دانشگاهی، هرگز از نوشتن کتاب و مقاله دور نشد. طه حسین در مقالات خود بر لزوم پژوهش‌های اساسی در ادبیات کهن به عنوان رکن مهم فرهنگی پویا تاکید می‌کرد. او با مطالعه و شناخت روش‌های نوین نقادی در فرانسه، شیوه تحلیل کانتی را در ادبیات عرب متداول ساخت. از جمله آثار منثور طه حسین، کتاب قادة الفکر(1925) است که طی آن به روند تحولات فکری و فرهنگی در غرب پرداخته است. مرآة الضمیر الادبی، مجموعه نوشته‌های او در نقد اخلاق و جامعه است. کتاب مشهور او درباره ادبیات جاهلی(1926)، بازتاب گسترده‌ای در محافل ادبی جهان عرب داشت. علاوه بر مطالعات و پژوهش‌های حرفه ای او که سهم غیر قابل انکاری در استحکام پایه‌های ادبیات عرب داشت، بایستی به تحلیل‌های نقادانه و مفصل او از نمایشنامه‌های جدید [[فرانسه]] اشاره کرد که در نشریات ادواری چون الهلال چاپ شد و بعدها به صورت کتاب منتشر شد. کتاب مستقبل الثقافة از دیگر نوشته‌های منثور اوست که در سال 1939 در دو جلد منتشر شد. طه حسین را هم به لحاظ حجم بالای آثاری که خلق کرده است و هم بلحاظ محتوا و تاثیرگذاری آثارش، استوانه ادبیات عرب نامیده‌اند. محمد حسین هیکل (1888-1957) هم علاوه بر داستان نویسی، از سال 1926 به نوشتن مقاله در نشریات پرداخت و خود نیز سردبیر نشریه السیاسة بود. هیکل که منتقد ناتوانی زبان عربی برای انتقال مفاهیم بود، پژوهش‌های گسترده‌ای را در راستای پویایی آن انجام داد. او می‌گفت: <blockquote>از اینکه نمی‌توانم چیزی را که با تمام وجود احساس می‌کنم و نیز چیزی را که در جلو چشمانم هست، با زبان عربی بیان کنم؛ در حالی که به راحتی با تعبیرات انگلیسی و فرانسوی قابل تشریح است، عاصی می‌شوم. </blockquote>او همچنین باور داشت که ادیب واقعی کسی نیست که با یک مشت واژگان مجرد و منسوخ آشنا باشد، بلکه کسی است که بتواند واژگان را در کسوت باورهای زیبا و یا قالب‌های پسندیده، تفکر و تخیل بیان کند تا زیبایی و منشا این واژگان روشن شود. مقالات انتقادی او تاثیر بسزایی در تحول روند نثرنویسی معاصر داشت. در همین مقالات بود که زبان عربی برای بیان الگوهای حساس محتوا و معنی به کار گرفته شد و تکوین یافت.<ref>گيب، هاميلتون (1371). ادبيات نوين عرب. ترجمه يعقوب آژند (چاپ دوم). تهران: [https://www.ketabettelaat.com/book/ انتشارات اطلاعات]، ص46 تا 49.</ref> او بجز مقالات متعدد، آثاری تالیفی نیز خلق کرد. از جمله آثار نثری هیکل، کتاب حیاة محمد(ص) است که در سال 1933 منتشر شد. این کتاب در واقع پاسخ به تحولاتی بود که در نتیجه نفوذ فرهنگ و اندیشه غرب در کشورهای عربی اسلامی بویژه در مصر پدید آمده بود و شبهات و سوالات دینی بسیاری را مطرح ساخته بود. هیکل در این کتاب پژوهشی خواسته است تا به شیوه‌ای علمی هم به ایرادها و اشکالات وارده بر پیامبر اسلام توسط مسیحیان پاسخ دهد و هم به انتقاد از جمود متحجران مسلمان بپردازد. کتاب مزبور را یکی از آثار شاخص در خصوص سیره نبوی در میان آثار نویسندگان مصری و عرب دانسته‌اند. عباس محمود عقاد (1889-1964) از دیگر نویسندگان معاصر مصری است که در بیشتر حوزه‌های ادبی حضور داشت. آثار عقاد که با اندیشه‌ها و مکاتب فلسفی جهان آشنا بود، تاثیر جدی بر حوزه نثر عربی داشت.<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص291.</ref> عقاد علاوه بر مقالاتی که در الاهرام و دیگر نشریات منتشر شد، آثار تالیفی و پژوهشی متعددی را خلق کرد که از جمله آنها می‌توان، ابن الرومی (1931)، سعد زغلول (1936) و ابو نواس الحسن بن هانی (1960) اشاره کرد. مجموعه‌ای از تالیفات او در حوزه دینی تحت عنوان موسوعة العقاد الاسلامیة در 8 جلد در سال 1971 در بیروت منتشر شد. در سال 1974 نیز مجموعه 22 جلدی آثار او از سوی دارالکتاب اللبنانی منتشر شد که برخی از آنها عبارت است از: عبقریة محمد، عبقریة الامام علی، فاطمة الزهراء و الفاطمیون، الحسین ابو الشهدا، المرأة فی القرآن و الاسلام و الحضارة الانسانیة.<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل،</ref>

	نکته مهم در روند تحول نثر عربی در مصر، تاثیر غیرقابل توجه آثار نویسندگان در ارتقاء سطح آگاهی‌های اجتماعی و سیاسی و ظهور جریان‌های سیاسی و فرهنگی در این سرزمین است. نویسندگان مصری با بیان اندیشه‌های خود در قالب کتاب و مقاله، نهضت ادبی عرب را تحقق بخشیدند و البته از این راه در ظهور جریان‌های نوین فکری، اجتماعی و فرهنگی نقش آفرین بودند.		نکته مهم در روند تحول نثر عربی در مصر، تاثیر غیرقابل توجه آثار نویسندگان در ارتقاء سطح آگاهی‌های اجتماعی و سیاسی و ظهور جریان‌های سیاسی و فرهنگی در این سرزمین است. نویسندگان مصری با بیان اندیشه‌های خود در قالب کتاب و مقاله، نهضت ادبی عرب را تحقق بخشیدند و البته از این راه در ظهور جریان‌های نوین فکری، اجتماعی و فرهنگی نقش آفرین بودند.

Hamidian در ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۹

2024-02-21T09:19:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۹
خط ۹:		خط ۹:

	=== [[نثر نویسی در مصر]] ===		=== [[نثر نویسی در مصر]] ===
	نثر نویسی در مصر از سال‌های پایانی قرن نوزدهم و سال‌های اولیه قرن بیستم رو به تحول گزارد. ترجمه‌های کتب غربی و تالیف کتب در حوزه‌های جامعه شناسی، حقوق و اقتصاد، سطح آگاهی‌های عمومی را ارتقا بخشید و به تدریج تغییرات عمده‌ای را در شیوه نگارش پدید آورد. به ویژه ظهور نشریات گوناگون، ضرورت ساده سازی زبان متن برای انتقال مفاهیم و معانی به مخاطبان عام، عامل موثری در حوزه نثر بود.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص177-176.</ref> این روند رو به تکامل، به ظهور طبقه‌ای از نویسندگان انجامید که با شیوه‌های ادبی نوینی قلم می‌زدند. نویسندگانی چون محمد عبده، احمد لطفی السید، مصطفی کامل و مصطفی منفلوطی در نوشته‌های خود به مسائلی چون فساد اجتماعی و سیاسی و اصلاح دینی می‌پرداختند و بدینسان به ارتقاء آگاهی‌های اجتماعی همت می‌گماردند.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص184.</ref> محمد عبده(1849-1905) فارغ التحصیل الازهر و تحت تاثیر اندیشه‌های سید جمال الدین قرار داشت. آثار مکتوب او مبتنی بر رویکرد اصلاح دینی و اجتماعی و آیینه تمام نمای نثر عربی در مصر در دهه‌های پایانی قرن نوزدهم و سال‌های اولیه قرن بیستم است.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص200-222.</ref> از جمله آثار او می‌توان به رسالة التوحید، شرح نهج البلاغة، الاسلام و المدنیة و تفسیر القرآن الکریم<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص78.</ref> اشاره کرد. احمد لطفی السید(1872-1964) از جمله نویسندگان مصری بود که علاوه بر نقد اجتماعی، در آثار خود به نقد حضور اشغال‌گران در مصر و پی آمد‌های فرهنگی اجتماعی آن پرداخت. او در سال 1907 نشریه الجریدة را منتشر کرد و بنیان‌گذار حزب الامة بود. از جمله آثار او بجز مجموعه مقالات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، کتاب‌های الطبیعة (1935) و السیاسة (1941) قابل ذکر است. او سال‌ها رئیس فرهنگستان زبان در مصر بود و در سال1959 جایزه دولتی را علوم اجتماعی به پاس تلاش‌هایش در حوزه تفکر دریافت کرد<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص255.</ref> و به عنوان یکی از پیشگامان مبارزات ملی مردم مصر علیه استبداد و اشغالگری شناخته شد. مصطفی کامل که از جمله پیشگامان نهضت سیاسی مصر بود، مقالات خود را در نشریه اللواء که در سال 1900 آن را منتشر کرده بود و نیز در نشریات الاهرام و الموید درج می‌کرد. او در سال 1907 حزب الوطنی را بنیان نهاد و با فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی از جمله نوشتارهای خود از یک سو در جهت آگاهی بخشیدن به جامعه همت گماشت و از دیگر سو سعی می‌کرد تا جایگاه [[جامعه مصر]] را برای اروپائیان تبیین کند<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص199-198.</ref> تا بدینسان توجه آنان را به ضرورت حمایت از ملت مصر برای رهایی از اشغال و استبداد جلب کند. از جمله آثار او می‌توان: دفاع المصری عن بلاده، المسالة الشرقیة، حیاة الامم و الشمس المشرقة را نام برد. مصطفی منفلوطی (1876-1924) از شاگردان محمد عبده و تحت تاثیر اندیشه‌های او بود. او که به عنوان مصلح مذهبی و ملی‌گرا به شمار می‌رود، دارای گرایش‌های سوسیالیستی و نخستین تلاش او برای تنظیم و تدوین اندیشه سوسیالیسم برای مصریان، کتاب سعادت و خوشبختی بود.<ref>گيب، هاميلتون (1371). ادبيات نوين عرب. ترجمه يعقوب آژند (چاپ دوم). تهران: [https://www.ketabettelaat.com/book/ انتشارات اطلاعات]، ص36.</ref> مقالات او در روزنامه‌های الموید به سردبیری شیخ علی یوسف، بیشتر به نقد آسیب‌های اجتماعی چون بداخلاقی، قمار، مشروب خواری و انحرافات اخلاقی دختران و پسران می‌پرداخت که مخاطبان بسیاری به ویژه نسل جوان را جذب و تحت تاثیر قرار می‌داد.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص230 و 231.</ref> از جمله آثار او کتاب النظرات در سه جلد شامل مجموعه مقالات سیاسی، اجتماعی و ادبی است <ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص201.</ref> که تا سال‌ها از پرخواننده‌ترین آثار ادبی نوین عرب بود.<ref>گيب، هاميلتون (1371). ادبيات نوين عرب. ترجمه يعقوب آژند (چاپ دوم). تهران: [https://www.ketabettelaat.com/book/ انتشارات اطلاعات]، ص35.</ref>[[پرونده:محمد حسین هیکل.png\|بندانگشتی\|258x258پیکسل\|محمد حسین هیکل]][[پرونده:جابر عصفور.png\|بندانگشتی\|257x257پیکسل\|جابر عصفور]]از نسل بعدی نویسندگان مصری، طه حسین، عباس محمود العقاد و محمد حسین هیکل قابل ذکراند که علاوه بر نویسندگی کتاب و مقاله، در حوزه شعر،داستان نویسی و نمایشنامه نویسی نیز استعداد خود را نشان دادند. طه حسین (1889-1973) از جمله نویسندگان تاثیر گذار مصر در قرن بیستم بود که آثار گوناگون پدید آورد. او زندگی دانشگاهی خود را با رساله‌ای درباره ابن خلدون آغاز کرد و در سال‌های بعد علیرغم مسئولیت های اداری و دانشگاهی، هرگز از نوشتن کتاب و مقاله دور نشد. طه حسین در مقالات خود بر لزوم پژوهش‌های اساسی در ادبیات کهن به عنوان رکن مهم فرهنگی پویا تاکید می‌کرد. او با مطالعه و شناخت روش‌های نوین نقادی در فرانسه، شیوه تحلیل کانتی را در ادبیات عرب متداول ساخت. از جمله آثار منثور طه حسین، کتاب قادة الفکر(1925) است که طی آن به روند تحولات فکری و فرهنگی در غرب پرداخته است. مرآة الضمیر الادبی، مجموعه نوشته‌های او در نقد اخلاق و جامعه است. کتاب مشهور او درباره ادبیات جاهلی(1926)، بازتاب گسترده‌ای در محافل ادبی جهان عرب داشت. علاوه بر مطالعات و پژوهش‌های حرفه ای او که سهم غیر قابل انکاری در استحکام پایه‌های ادبیات عرب داشت، بایستی به تحلیل‌های نقادانه و مفصل او از نمایشنامه‌های جدید فرانسه اشاره کرد که در نشریات ادواری چون الهلال چاپ شد و بعدها به صورت کتاب منتشر شد. کتاب مستقبل الثقافة از دیگر نوشته‌های منثور اوست که در سال 1939 در دو جلد منتشر شد. طه حسین را هم به لحاظ حجم بالای آثاری که خلق کرده است و هم بلحاظ محتوا و تاثیرگذاری آثارش، استوانه ادبیات عرب نامیده‌اند. محمد حسین هیکل (1888-1957) هم علاوه بر داستان نویسی، از سال 1926 به نوشتن مقاله در نشریات پرداخت و خود نیز سردبیر نشریه السیاسة بود. هیکل که منتقد ناتوانی زبان عربی برای انتقال مفاهیم بود، پژوهش‌های گسترده‌ای را در راستای پویایی آن انجام داد. او می‌گفت <blockquote>از اینکه نمی‌توانم چیزی را که با تمام وجود احساس می‌کنم و نیز چیزی را که در جلو چشمانم هست، با زبان عربی بیان کنم؛ در حالی که به راحتی با تعبیرات انگلیسی و فرانسوی قابل تشریح است، عاصی می‌شوم. </blockquote>او همچنین باور داشت که ادیب واقعی کسی نیست که با یک مشت واژگان مجرد و منسوخ آشنا باشد، بلکه کسی است که بتواند واژگان را در کسوت باورهای زیبا و یا قالب‌های پسندیده، تفکر و تخیل بیان کند تا زیبایی و منشا این واژگان روشن شود. مقالات انتقادی او تاثیر بسزایی در تحول روند نثرنویسی معاصر داشت. در همین مقالات بود که زبان عربی برای بیان الگوهای حساس محتوا و معنی به کار گرفته شد و تکوین یافت.<ref>گيب، هاميلتون (1371). ادبيات نوين عرب. ترجمه يعقوب آژند (چاپ دوم). تهران: [https://www.ketabettelaat.com/book/ انتشارات اطلاعات]، ص46 تا 49.</ref> او بجز مقالات متعدد، آثاری تالیفی نیز خلق کرد. از جمله آثار نثری هیکل، کتاب حیاة محمد(ص) است که در سال 1933 منتشر شد. این کتاب در واقع پاسخ به تحولاتی بود که در نتیجه نفوذ فرهنگ و اندیشه غرب در کشورهای عربی اسلامی بویژه در مصر پدید آمده بود و شبهات و سوالات دینی بسیاری را مطرح ساخته بود. هیکل در این کتاب پژوهشی خواسته است تا به شیوه‌ای علمی هم به ایرادها و اشکالات وارده بر پیامبر اسلام توسط مسیحیان پاسخ دهد و هم به انتقاد از جمود متحجران مسلمان بپردازد. کتاب مزبور را یکی از آثار شاخص در خصوص سیره نبوی در میان آثار نویسندگان مصری و عرب دانسته‌اند. عباس محمود عقاد (1889-1964) از دیگر نویسندگان معاصر مصری است که در بیشتر حوزه‌های ادبی حضور داشت. آثار عقاد که با اندیشه‌ها و مکاتب فلسفی جهان آشنا بود، تاثیر جدی بر حوزه نثر عربی داشت.<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص291.</ref> عقاد علاوه بر مقالاتی که در الاهرام و دیگر نشریات منتشر شد، آثار تالیفی و پژوهشی متعددی را خلق کرد که از جمله آنها می‌توان، ابن الرومی (1931)، سعد زغلول (1936) و ابو نواس الحسن بن هانی (1960) اشاره کرد. مجموعه‌ای از تالیفات او در حوزه دینی تحت عنوان موسوعة العقاد الاسلامیة در 8 جلد در سال 1971 در بیروت منتشر شد. در سال 1974 نیز مجموعه 22 جلدی آثار او از سوی دارالکتاب اللبنانی منتشر شد که برخی از آنها عبارت است از: عبقریة محمد، عبقریة الامام علی، فاطمة الزهراء و الفاطمیون، الحسین ابو الشهدا، المرأة فی القرآن و الاسلام و الحضارة الانسانیة.<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل،</ref>		نثر نویسی در مصر از سال‌های پایانی قرن نوزدهم و سال‌های اولیه قرن بیستم رو به تحول گزارد. ترجمه‌های کتب غربی و تالیف کتب در حوزه‌های جامعه شناسی، حقوق و اقتصاد، سطح آگاهی‌های عمومی را ارتقا بخشید و به تدریج تغییرات عمده‌ای را در شیوه نگارش پدید آورد. به ویژه ظهور نشریات گوناگون، ضرورت ساده سازی زبان متن برای انتقال مفاهیم و معانی به مخاطبان عام، عامل موثری در حوزه نثر بود.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص177-176.</ref> این روند رو به تکامل، به ظهور طبقه‌ای از نویسندگان انجامید که با شیوه‌های ادبی نوینی قلم می‌زدند. نویسندگانی چون محمد عبده، احمد لطفی السید، مصطفی کامل و مصطفی منفلوطی در نوشته‌های خود به مسائلی چون فساد اجتماعی و سیاسی و اصلاح دینی می‌پرداختند و بدینسان به ارتقاء آگاهی‌های اجتماعی همت می‌گماردند.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص184.</ref> محمد عبده(1849-1905) فارغ التحصیل الازهر و تحت تاثیر اندیشه‌های سید جمال الدین قرار داشت. آثار مکتوب او مبتنی بر رویکرد اصلاح دینی و اجتماعی و آیینه تمام نمای نثر عربی در مصر در دهه‌های پایانی قرن نوزدهم و سال‌های اولیه قرن بیستم است.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص200-222.</ref> از جمله آثار او می‌توان به رسالة التوحید، شرح نهج البلاغة، الاسلام و المدنیة و تفسیر القرآن الکریم<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص78.</ref> اشاره کرد. احمد لطفی السید(1872-1964) از جمله نویسندگان مصری بود که علاوه بر نقد اجتماعی، در آثار خود به نقد حضور اشغال‌گران در مصر و پی آمد‌های فرهنگی اجتماعی آن پرداخت. او در سال 1907 نشریه الجریدة را منتشر کرد و بنیان‌گذار حزب الامة بود. از جمله آثار او بجز مجموعه مقالات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، کتاب‌های الطبیعة (1935) و السیاسة (1941) قابل ذکر است. او سال‌ها رئیس فرهنگستان زبان در مصر بود و در سال1959 جایزه دولتی را علوم اجتماعی به پاس تلاش‌هایش در حوزه تفکر دریافت کرد<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص255.</ref> و به عنوان یکی از پیشگامان مبارزات ملی مردم مصر علیه استبداد و اشغالگری شناخته شد. مصطفی کامل که از جمله پیشگامان نهضت سیاسی مصر بود، مقالات خود را در نشریه اللواء که در سال 1900 آن را منتشر کرده بود و نیز در نشریات الاهرام و الموید درج می‌کرد. او در سال 1907 حزب الوطنی را بنیان نهاد و با فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی از جمله نوشتارهای خود از یک سو در جهت آگاهی بخشیدن به جامعه همت گماشت و از دیگر سو سعی می‌کرد تا جایگاه [[جامعه مصر]] را برای اروپائیان تبیین کند<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص199-198.</ref> تا بدینسان توجه آنان را به ضرورت حمایت از ملت مصر برای رهایی از اشغال و استبداد جلب کند. از جمله آثار او می‌توان: دفاع المصری عن بلاده، المسالة الشرقیة، حیاة الامم و الشمس المشرقة را نام برد. مصطفی منفلوطی (1876-1924) از شاگردان محمد عبده و تحت تاثیر اندیشه‌های او بود. او که به عنوان مصلح مذهبی و ملی‌گرا به شمار می‌رود، دارای گرایش‌های سوسیالیستی و نخستین تلاش او برای تنظیم و تدوین اندیشه سوسیالیسم برای مصریان، کتاب سعادت و خوشبختی بود.<ref>گيب، هاميلتون (1371). ادبيات نوين عرب. ترجمه يعقوب آژند (چاپ دوم). تهران: [https://www.ketabettelaat.com/book/ انتشارات اطلاعات]، ص36.</ref> مقالات او در روزنامه‌های الموید به سردبیری شیخ علی یوسف، بیشتر به نقد آسیب‌های اجتماعی چون بداخلاقی، قمار، مشروب خواری و انحرافات اخلاقی دختران و پسران می‌پرداخت که مخاطبان بسیاری به ویژه نسل جوان را جذب و تحت تاثیر قرار می‌داد.<ref>شوقي، ضيف (1974). الادب العربي المعاصر في [[مصر]] (الطبعة الخامسة). [[قاهره\|القاهرة]]: [https://daralmaref.com/ دارالمعارف بمصر]، ص230 و 231.</ref> از جمله آثار او کتاب النظرات در سه جلد شامل مجموعه مقالات سیاسی، اجتماعی و ادبی است <ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص201.</ref> که تا سال‌ها از پرخواننده‌ترین آثار ادبی نوین عرب بود.<ref>گيب، هاميلتون (1371). ادبيات نوين عرب. ترجمه يعقوب آژند (چاپ دوم). تهران: [https://www.ketabettelaat.com/book/ انتشارات اطلاعات]، ص35.</ref>[[پرونده:محمد حسین هیکل.png\|بندانگشتی\|258x258پیکسل\|محمد حسین هیکل]][[پرونده:جابر عصفور.png\|بندانگشتی\|257x257پیکسل\|جابر عصفور]]از نسل بعدی نویسندگان مصری، طه حسین، عباس محمود العقاد و محمد حسین هیکل قابل ذکراند که علاوه بر نویسندگی کتاب و مقاله، در حوزه شعر،داستان نویسی و نمایشنامه نویسی نیز استعداد خود را نشان دادند. طه حسین (1889-1973) از جمله نویسندگان تاثیر گذار مصر در قرن بیستم بود که آثار گوناگون پدید آورد. او زندگی دانشگاهی خود را با رساله‌ای درباره ابن خلدون آغاز کرد و در سال‌های بعد علیرغم مسئولیت های اداری و دانشگاهی، هرگز از نوشتن کتاب و مقاله دور نشد. طه حسین در مقالات خود بر لزوم پژوهش‌های اساسی در ادبیات کهن به عنوان رکن مهم فرهنگی پویا تاکید می‌کرد. او با مطالعه و شناخت روش‌های نوین نقادی در فرانسه، شیوه تحلیل کانتی را در ادبیات عرب متداول ساخت. از جمله آثار منثور طه حسین، کتاب قادة الفکر(1925) است که طی آن به روند تحولات فکری و فرهنگی در غرب پرداخته است. مرآة الضمیر الادبی، مجموعه نوشته‌های او در نقد اخلاق و جامعه است. کتاب مشهور او درباره ادبیات جاهلی(1926)، بازتاب گسترده‌ای در محافل ادبی جهان عرب داشت. علاوه بر مطالعات و پژوهش‌های حرفه ای او که سهم غیر قابل انکاری در استحکام پایه‌های ادبیات عرب داشت، بایستی به تحلیل‌های نقادانه و مفصل او از نمایشنامه‌های جدید فرانسه اشاره کرد که در نشریات ادواری چون الهلال چاپ شد و بعدها به صورت کتاب منتشر شد. کتاب مستقبل الثقافة از دیگر نوشته‌های منثور اوست که در سال 1939 در دو جلد منتشر شد. طه حسین را هم به لحاظ حجم بالای آثاری که خلق کرده است و هم بلحاظ محتوا و تاثیرگذاری آثارش، استوانه ادبیات عرب نامیده‌اند. محمد حسین هیکل (1888-1957) هم علاوه بر داستان نویسی، از سال 1926 به نوشتن مقاله در نشریات پرداخت و خود نیز سردبیر نشریه السیاسة بود. هیکل که منتقد ناتوانی زبان عربی برای انتقال مفاهیم بود، پژوهش‌های گسترده‌ای را در راستای پویایی آن انجام داد. او می‌گفت: <blockquote>از اینکه نمی‌توانم چیزی را که با تمام وجود احساس می‌کنم و نیز چیزی را که در جلو چشمانم هست، با زبان عربی بیان کنم؛ در حالی که به راحتی با تعبیرات انگلیسی و فرانسوی قابل تشریح است، عاصی می‌شوم. </blockquote>او همچنین باور داشت که ادیب واقعی کسی نیست که با یک مشت واژگان مجرد و منسوخ آشنا باشد، بلکه کسی است که بتواند واژگان را در کسوت باورهای زیبا و یا قالب‌های پسندیده، تفکر و تخیل بیان کند تا زیبایی و منشا این واژگان روشن شود. مقالات انتقادی او تاثیر بسزایی در تحول روند نثرنویسی معاصر داشت. در همین مقالات بود که زبان عربی برای بیان الگوهای حساس محتوا و معنی به کار گرفته شد و تکوین یافت.<ref>گيب، هاميلتون (1371). ادبيات نوين عرب. ترجمه يعقوب آژند (چاپ دوم). تهران: [https://www.ketabettelaat.com/book/ انتشارات اطلاعات]، ص46 تا 49.</ref> او بجز مقالات متعدد، آثاری تالیفی نیز خلق کرد. از جمله آثار نثری هیکل، کتاب حیاة محمد(ص) است که در سال 1933 منتشر شد. این کتاب در واقع پاسخ به تحولاتی بود که در نتیجه نفوذ فرهنگ و اندیشه غرب در کشورهای عربی اسلامی بویژه در مصر پدید آمده بود و شبهات و سوالات دینی بسیاری را مطرح ساخته بود. هیکل در این کتاب پژوهشی خواسته است تا به شیوه‌ای علمی هم به ایرادها و اشکالات وارده بر پیامبر اسلام توسط مسیحیان پاسخ دهد و هم به انتقاد از جمود متحجران مسلمان بپردازد. کتاب مزبور را یکی از آثار شاخص در خصوص سیره نبوی در میان آثار نویسندگان مصری و عرب دانسته‌اند. عباس محمود عقاد (1889-1964) از دیگر نویسندگان معاصر مصری است که در بیشتر حوزه‌های ادبی حضور داشت. آثار عقاد که با اندیشه‌ها و مکاتب فلسفی جهان آشنا بود، تاثیر جدی بر حوزه نثر عربی داشت.<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل، ص291.</ref> عقاد علاوه بر مقالاتی که در الاهرام و دیگر نشریات منتشر شد، آثار تالیفی و پژوهشی متعددی را خلق کرد که از جمله آنها می‌توان، ابن الرومی (1931)، سعد زغلول (1936) و ابو نواس الحسن بن هانی (1960) اشاره کرد. مجموعه‌ای از تالیفات او در حوزه دینی تحت عنوان موسوعة العقاد الاسلامیة در 8 جلد در سال 1971 در بیروت منتشر شد. در سال 1974 نیز مجموعه 22 جلدی آثار او از سوی دارالکتاب اللبنانی منتشر شد که برخی از آنها عبارت است از: عبقریة محمد، عبقریة الامام علی، فاطمة الزهراء و الفاطمیون، الحسین ابو الشهدا، المرأة فی القرآن و الاسلام و الحضارة الانسانیة.<ref>الفا خوری، حنا (1995). الجامع في تاريخ الادب العربي (الطبعة الثانية). بيروت: دارالجيل،</ref>

	نکته مهم در روند تحول نثر عربی در مصر، تاثیر غیرقابل توجه آثار نویسندگان در ارتقاء سطح آگاهی‌های اجتماعی و سیاسی و ظهور جریان‌های سیاسی و فرهنگی در این سرزمین است. نویسندگان مصری با بیان اندیشه‌های خود در قالب کتاب و مقاله، نهضت ادبی عرب را تحقق بخشیدند و البته از این راه در ظهور جریان‌های نوین فکری، اجتماعی و فرهنگی نقش آفرین بودند.		نکته مهم در روند تحول نثر عربی در مصر، تاثیر غیرقابل توجه آثار نویسندگان در ارتقاء سطح آگاهی‌های اجتماعی و سیاسی و ظهور جریان‌های سیاسی و فرهنگی در این سرزمین است. نویسندگان مصری با بیان اندیشه‌های خود در قالب کتاب و مقاله، نهضت ادبی عرب را تحقق بخشیدند و البته از این راه در ظهور جریان‌های نوین فکری، اجتماعی و فرهنگی نقش آفرین بودند.

Hamidian در ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۰

2024-02-21T09:10:37Z

نمایش تغییرات