سیاست و حکومت افغانستان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammad: /* نیز نگاه کنید به */

2025-01-17T12:51:20Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۱
خط ۷۸۲:		خط ۷۸۲:
	'''نورستان:''' باندول، مندول، نورستان، گدوال.		'''نورستان:''' باندول، مندول، نورستان، گدوال.

	طی دو، سه دهه اخیر، بر تعداد ولایات و شهرستان‌ها افزوده شده و جابه‌جایی‌های زیادی صورت گرفته است و به علت تغییر استان، تعدادی از شهرستان‌ها جابه‌جا شده‌اند. به‌این‌علت انتخابات شورای شهر و روستا نیز تاکنون ۲۰۱۲، برگزار نشده است، افزایش تعداد ولسوالی‌ها سبب شده است که بسیاری از آنها محدوده دقیقی نداشته باشند و انتخابات را با مشکل مواجه سازند.<ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [[افغانستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]، ص 413-437.</ref>		طی دو، سه دهه اخیر، بر تعداد ولایات و شهرستان‌ها افزوده شده و جابه‌جایی‌های زیادی صورت گرفته است و به علت تغییر استان، تعدادی از شهرستان‌ها جابه‌جا شده‌اند. به‌این‌علت انتخابات شورای شهر و روستا نیز تاکنون ۲۰۱۲، برگزار نشده است، افزایش تعداد ولسوالی‌ها سبب شده است که بسیاری از آنها محدوده دقیقی نداشته باشند و انتخابات را با مشکل مواجه سازند.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۷۸۹:		خط ۷۸۹:
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />

			== منبع اصلی ==
			علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [[افغانستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]، ص 413-437.

			== نویسنده مقاله ==
			علیرضا علی آبادی
	[[رده:سیاست و نظام سیاسی]]		[[رده:سیاست و نظام سیاسی]]

Toktam در ‏۳ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۵۱

2024-11-03T16:51:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۵۱
خط ۱:		خط ۱:


	[[افغانستان]] از ۱۷۴۷ تاکنون، به‌ویژه طی دهه‌های اخیر، نظام‌های سیاسی متفاوتی را تجربه کرده است، از جمله نظام‌های آمرانه و استبدادی سلطنتی (اکثر حکومت‌های دویست‌وپنجاه سال گذشته)، نظام مشروطه سلطنتی و مبتنی بر قانون اساسی (دوران [[محمدظاهر شاه]] از ۱۹۶۳ تا ۱۹۷۳)، نظام کمونیستی (دوران رژیم‌های خلقی مانند تره‌کی، امین، کارمل و نجیب‌الله)، [[دولت اسلامی افغانستان]] (دوران حکومت مجاهدین)، امارت اسلامی افغانستان (در زمان [[طالبان]]) و [[دولت اسلامی افغانستان]] در زمان فعلی از ۲۰۰۱ به بعد.		[[افغانستان]] از ۱۷۴۷ تاکنون، به‌ویژه طی دهه‌های اخیر، نظام‌های سیاسی متفاوتی را تجربه کرده است، از جمله نظام‌های آمرانه و استبدادی سلطنتی (اکثر حکومت‌های دویست‌وپنجاه سال گذشته)، نظام مشروطه سلطنتی و مبتنی بر قانون اساسی (دوران [[محمدظاهر شاه\|محمد ظاهر شاه]] از ۱۹۶۳ تا ۱۹۷۳)، نظام کمونیستی (دوران رژیم‌های خلقی مانند تره‌کی، امین، کارمل و نجیب‌الله)، [[دولت اسلامی افغانستان]] (دوران حکومت مجاهدین)، امارت اسلامی افغانستان (در زمان [[طالبان]]) و [[دولت اسلامی افغانستان]] در زمان فعلی از ۲۰۰۱ به بعد.

	=== [[لقب‌های حاکمان افغانستان]] ===		=== [[لقب‌های حاکمان افغانستان]] ===

Shekvati در ‏۶ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۸

2024-08-06T12:28:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۸
خط ۶۴۲:		خط ۶۴۲:

	==== '''[[کابل]]''' ====		==== '''[[کابل]]''' ====
	در حال حاضر، [[کابل]] بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهر در [[افغانستان]] است.جمعیت کابل در سال ۲۰۰۵، به بیش از ۵/۳ میلیون نفر و طبق برآوردهای سال ۲۰۱۲، به بیش از ۵ میلیون نفر رسید. [[کابل]] شهری قدیمی است و در شاهنامه فردوسی از آن منطقه به نام کابلستان، که شامل [[کابل]]، [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]]، میدان شهر، وردک و سایر مناطق شرقی این کشور است، یاد شده است. [[کابل]] بین [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|رشته‌کوه‌های هندوکش]] در دره‌های نسبتا پهن در ارتفاع ۱۸۰۰ متری از سطح دریا و در بستر جنوبی [[رود کابل]] و پنجشیر قرار دارد. رشته‌کوه‌های بلند و پست به‌مثابه حصاری طبیعی برای شهر است. آب شهر از کوه‌های پغمان و از ارتفاع ۴۵۰۰ متری تأمین می‌شود. رودهای منتهی به [[کابل]] نیز قابل توجه است و از قدیم در آن منطقه زراعت آبی وجود داشته است. در دوران قدیم، کاروان‌های تجاری بین شبه‌قاره هند و آسیای مرکزی از [[کابل]] و وادی رود [[کابل]] رفت‌وآمد می‌کردند؛ شهر [[کابل]] استراحتگاه کاروان‌های تجاری و از مراکز مهم تجارت بود. تیمور اولین قدم را در راه توسعه [[کابل]] برداشت، پس از مرگ احمدشاه درانی پسرش تیمور، پایتخت را در سال ۱۷۷۳ یا ۶- ۱۷۷۵ از [[قندهار]] به [[کابل]] انتقال داد و از آن زمان تاکنون، [[کابل]] پایتخت [[افغانستان]] بوده است. انتقال پایتخت از [[قندهار]] به [[کابل]] به چند دلیل بود: ۱- عدم اطمینان تیمور به بزرگان درانی در [[قندهار]] و نگرانی از اقدامات توطئه‌آمیز آنها؛ ۲-آب‌وهوای بهتر [[کابل]] از [[قندهار]]؛ ۳- نزدیکی [[کابل]] به پیشاور و امکان اداره بهتر متصرفات درانی در پنجاب.		در حال حاضر، [[کابل]] بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهر در [[افغانستان]] است.جمعیت کابل در سال ۲۰۰۵، به بیش از ۵/۳ میلیون نفر و طبق برآوردهای سال ۲۰۱۲، به بیش از ۵ میلیون نفر رسید. [[کابل]] شهری قدیمی است و در شاهنامه فردوسی از آن منطقه به نام کابلستان، که شامل [[کابل]]، [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]]، میدان شهر، وردک و سایر مناطق شرقی این کشور است، یاد شده است. [[کابل]] بین [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|رشته‌کوه‌های هندوکش]] در دره‌های نسبتا پهن در ارتفاع ۱۸۰۰ متری از سطح دریا و در بستر جنوبی [[رود کابل]] و پنجشیر قرار دارد. رشته‌کوه‌های بلند و پست به‌مثابه حصاری طبیعی برای شهر است. آب شهر از کوه‌های پغمان و از ارتفاع ۴۵۰۰ متری تأمین می‌شود. رودهای منتهی به [[کابل]] نیز قابل توجه است و از قدیم در آن منطقه زراعت آبی وجود داشته است. در دوران قدیم، کاروان‌های تجاری بین شبه‌قاره هند و آسیای مرکزی از [[کابل]] و وادی رود [[کابل]] رفت‌وآمد می‌کردند؛ شهر [[کابل]] استراحتگاه کاروان‌های تجاری و از مراکز مهم تجارت بود. تیمور اولین قدم را در راه توسعه [[کابل]] برداشت، پس از مرگ احمدشاه درانی پسرش تیمور، پایتخت را در سال ۱۷۷۳ یا ۶-۱۷۷۵ از [[قندهار]] به [[کابل]] انتقال داد و از آن زمان تاکنون، [[کابل]] پایتخت [[افغانستان]] بوده است. انتقال پایتخت از [[قندهار]] به [[کابل]] به چند دلیل بود: ۱- عدم اطمینان تیمور به بزرگان درانی در [[قندهار]] و نگرانی از اقدامات توطئه‌آمیز آنها؛ ۲-آب‌وهوای بهتر [[کابل]] از [[قندهار]]؛ ۳- نزدیکی [[کابل]] به پیشاور و امکان اداره بهتر متصرفات درانی در پنجاب.

	[[کابل]] شهری خوش آب‌وهواست؛ رودی به همین نام در درون آن جریان دارد. دره‌های پر آب غوربند و پنجشیر در دو سوی آن قرار گرفته و آب آنها وارد رود [[کابل]] می‌شود. پغمان و پنجشیر از مناطق ییلاقی و تفرجگاهی زیبا در نزدیکی [[کابل]] است.		[[کابل]] شهری خوش آب‌وهواست؛ رودی به همین نام در درون آن جریان دارد. دره‌های پر آب غوربند و پنجشیر در دو سوی آن قرار گرفته و آب آنها وارد رود [[کابل]] می‌شود. پغمان و پنجشیر از مناطق ییلاقی و تفرجگاهی زیبا در نزدیکی [[کابل]] است.
خط ۶۵۲:		خط ۶۵۲:
	شهر [[کابل]] از چند مشکل بزرگ، که هرروزه بزرگ‌تر هم می‌شود، به‌سختی رنج می‌برد:		شهر [[کابل]] از چند مشکل بزرگ، که هرروزه بزرگ‌تر هم می‌شود، به‌سختی رنج می‌برد:

	۱ - کمبود زمین برای ساخت‌وساز و تأمین مسکن برای جمعیت با سرعت در حال افزایش است؛ زیرا علاوه بر افزایش جمعیت خود شهر بر اثر رشد سریع جمعیت، عده کثیری مهاجر نیز از سراسر [[افغانستان]] و نیز مهاجران افغان مقیم سایر کشورها به کابل بازمی‌گردند. رشد جمعیت [[کابل]] ۴ تا ۵/۴ درصد برآورد شده است؛ ازاین‌رو چنین نرخ رشدی، مشکلات عظیم شهری و شهرسازی را به دنبال می‌آورد؛ ۲- کمبود آب شرب بهداشتی برای جمعیت؛ اغلب مردم از آب چاه‌های سطحی برای آشامیدن و شستشو استفاده می‌کنند که به‌تازگی غیربهداشتی شده یا در حال آلوده‌شدن هستند؛		۱ - کمبود زمین برای ساخت‌وساز و تأمین مسکن برای جمعیت با سرعت در حال افزایش است؛ زیرا علاوه بر افزایش جمعیت خود شهر بر اثر رشد سریع جمعیت، عده کثیری مهاجر نیز از سراسر [[افغانستان]] و نیز مهاجران افغان مقیم سایر کشورها به کابل بازمی‌گردند. رشد جمعیت [[کابل]] ۴ تا ۵/۴ درصد برآورد شده است؛ ازاین‌رو چنین نرخ رشدی، مشکلات عظیم شهری و شهرسازی را به دنبال می‌آورد؛

			۲- کمبود آب شرب بهداشتی برای جمعیت؛ اغلب مردم از آب چاه‌های سطحی برای آشامیدن و شستشو استفاده می‌کنند که به‌تازگی غیربهداشتی شده یا در حال آلوده‌شدن هستند؛

	۳- ترافیک سنگین؛ شهر فاقد خیابان‌کشی‌های لازم و متناسب با جمعیت و وسایل نقلیه فعلی است؛ هرروز بر تعداد وسایل نقلیه افزوده می‌شود و خیابان‌ها و کوچه‌ها، که اغلب قدیمی و تنگ، جوابگوی ترافیک جدید نیست؛		۳- ترافیک سنگین؛ شهر فاقد خیابان‌کشی‌های لازم و متناسب با جمعیت و وسایل نقلیه فعلی است؛ هرروز بر تعداد وسایل نقلیه افزوده می‌شود و خیابان‌ها و کوچه‌ها، که اغلب قدیمی و تنگ، جوابگوی ترافیک جدید نیست؛

Mohammad: /* تقسیمات‌ اداری */

2024-07-22T20:26:49Z

تقسیمات‌ اداری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۲۶
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	۱- وزارت امور خارجه؛ ۲- وزارت دفاع؛ ۳- وزارت مخابرات؛ ۴- وزارت قبایل و سرحدات؛ ۵- وزارت مالیه (اقتصاد)؛ ۶- وزارت امور داخله (کشور)؛ ۷- وزارت پلان (برنامه)؛ ۸- وزارت امور مهاجران و پناهندگان؛ ۹- وزارت صحت عامه؛ ۱۰- وزارت معادن و صنایع؛ ۱۱- وزارت کشاورزی، آبیاری و مالداری؛ ۱۲- وزارت تجارت؛ ۱۳ - وزارت عدلیه (دادگستری)؛ ۱۴ - وزارت اطلاعات و فرهنگ و امور جوانان؛ ۱۵ - وزارت امور زنان؛ ۱۶ - وزارت حج و اوقاف؛ ۱۷ - وزارت مسکن و شهرسازی؛ ۱۸ - وزارت کار، امور اجتماعی، شهدا و معلولان؛ ۱۹- وزارت معارف (آموزش‌وپرورش) ؛ ۲۰ - وزارت تحصیلات عالیه؛ ۲۱- وزارت انرژی و آب (آب و برق)؛ ۲۲- وزارت فواید عامه؛ ۲۳ - وزارت انکشاف دهات؛ ۲۴- وزارت مبارزه با مواد مخدر؛ ۲۵- وزارت ترانسپورت (حمل‌ونقل)؛ ۲۶- وزارت هوانوردی و توریسم.		۱- وزارت امور خارجه؛ ۲- وزارت دفاع؛ ۳- وزارت مخابرات؛ ۴- وزارت قبایل و سرحدات؛ ۵- وزارت مالیه (اقتصاد)؛ ۶- وزارت امور داخله (کشور)؛ ۷- وزارت پلان (برنامه)؛ ۸- وزارت امور مهاجران و پناهندگان؛ ۹- وزارت صحت عامه؛ ۱۰- وزارت معادن و صنایع؛ ۱۱- وزارت کشاورزی، آبیاری و مالداری؛ ۱۲- وزارت تجارت؛ ۱۳ - وزارت عدلیه (دادگستری)؛ ۱۴ - وزارت اطلاعات و فرهنگ و امور جوانان؛ ۱۵ - وزارت امور زنان؛ ۱۶ - وزارت حج و اوقاف؛ ۱۷ - وزارت مسکن و شهرسازی؛ ۱۸ - وزارت کار، امور اجتماعی، شهدا و معلولان؛ ۱۹- وزارت معارف (آموزش‌وپرورش) ؛ ۲۰ - وزارت تحصیلات عالیه؛ ۲۱- وزارت انرژی و آب (آب و برق)؛ ۲۲- وزارت فواید عامه؛ ۲۳ - وزارت انکشاف دهات؛ ۲۴- وزارت مبارزه با مواد مخدر؛ ۲۵- وزارت ترانسپورت (حمل‌ونقل)؛ ۲۶- وزارت هوانوردی و توریسم.

	=== ~~'''~~[[تقسیمات اداری و سیاسی افغانستان\|تقسیمات‌ اداری]]~~'''~~ ===		=== [[تقسیمات اداری و سیاسی افغانستان\|تقسیمات‌ اداری]] ===
	در زمان احمدشاه، که حکومت درانی گسترده بود، قلمرو حکومت او به ۲۷ ولایت (برابر با استان) تقسیم می‌شد. در همان زمان هم برخی از ولایات مانند [[هرات]]، [[قندهار]]، [[شهر غزنی\|غزنی]]، [[کابل]]، [[شهر بامیان\|بامیان]]، [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]]، لغمان، پیشاور، دیره اسماعیل خان، دیره غازی خان، شکارپور، چچ هزاره، لیا و ملتان اهمیت بیشتری داشتند و حاکمان قوی‌تری آنها را اداره می‌کردند. پس از مرگ احمدشاه درانی، از سال ۱۷۷۳ به بعد، یعنی زمانی‌که تیمور فرزند و جانشین احمدشاه پایتخت را از [[قندهار]] به [[کابل]] منتقل کرد، تقسیمات اداری جدید آغاز شد؛ هرچند ولایات معمولا به شاهزادگان واگذار می‌شد و خودمختاری نسبی داشتند. به‌هرحال واگذاری ولایات بر مبنای تقسیمات اداری صورت می‌گرفت.		در زمان احمدشاه، که حکومت درانی گسترده بود، قلمرو حکومت او به ۲۷ ولایت (برابر با استان) تقسیم می‌شد. در همان زمان هم برخی از ولایات مانند [[هرات]]، [[قندهار]]، [[شهر غزنی\|غزنی]]، [[کابل]]، [[شهر بامیان\|بامیان]]، [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]]، لغمان، پیشاور، دیره اسماعیل خان، دیره غازی خان، شکارپور، چچ هزاره، لیا و ملتان اهمیت بیشتری داشتند و حاکمان قوی‌تری آنها را اداره می‌کردند. پس از مرگ احمدشاه درانی، از سال ۱۷۷۳ به بعد، یعنی زمانی‌که تیمور فرزند و جانشین احمدشاه پایتخت را از [[قندهار]] به [[کابل]] منتقل کرد، تقسیمات اداری جدید آغاز شد؛ هرچند ولایات معمولا به شاهزادگان واگذار می‌شد و خودمختاری نسبی داشتند. به‌هرحال واگذاری ولایات بر مبنای تقسیمات اداری صورت می‌گرفت.

خط ۷۱۳:		خط ۷۱۳:
	[[شهر کاپیسا\|کاپیسا]] در دوره کوشانی، مدتی مرکز و پایتخت این سلسله و در عصر تمدن یونان و بودائی، مرکز فعالیت آن بود.		[[شهر کاپیسا\|کاپیسا]] در دوره کوشانی، مدتی مرکز و پایتخت این سلسله و در عصر تمدن یونان و بودائی، مرکز فعالیت آن بود.

	==== ~~'''~~[[شهرستان‌های مهم ولایات افغانستان\|شهرستان‌های (ولسوالی‌های) مهم ولایات افغانستان]]~~'''~~ ====		==== [[شهرستان‌های مهم ولایات افغانستان\|شهرستان‌های (ولسوالی‌های) مهم ولایات افغانستان]] ====
	'''[[کابل]]:''' بگرامی، [[کابل]]، استالف، شکر دره، پغمان، قره باغ، کلکان، میر بچه‌کرت، چهاردهی، ده سبز، چار آسیاب، خاک جبار، سروبی، فرزه، موسایی ،(Musai) گلدره،کوهدامن.		'''[[کابل]]:''' بگرامی، [[کابل]]، استالف، شکر دره، پغمان، قره باغ، کلکان، میر بچه‌کرت، چهاردهی، ده سبز، چار آسیاب، خاک جبار، سروبی، فرزه، موسایی ،(Musai) گلدره،کوهدامن.

Mohammad: /* ترکیب کابینه */

2024-07-22T20:25:51Z

ترکیب کابینه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۲۵
خط ۳۳:		خط ۳۳:

	==== ترکیب کابینه ====		==== ترکیب کابینه ====
	کابینه از رئیس‌جمهور، دو معاون (اول و دوم) و وزرا تشکیل شده است، رئیس‌جمهور وزیران را انتخاب می‌کند و برای اخذ رأی اعتماد به ولسی جرگه (مجلس) معرفی می‌کند.آنها پس از کسب رأی اعتماد می‌توانند در وزارتخانه مربوطه مشغول به کار شوند.		کابینه از رئیس‌جمهور، دو معاون (اول و دوم) و وزرا تشکیل شده است، رئیس‌جمهور وزیران را انتخاب می‌کند و برای اخذ رأی اعتماد به ولسی جرگه (مجلس) معرفی می‌کند. آنها پس از کسب رأی اعتماد می‌توانند در وزارتخانه مربوطه مشغول به کار شوند.

	اسامی وزارتخانه‌ها به این شرح است:		اسامی وزارتخانه‌ها به این شرح است:
خط ۶۵:		خط ۶۵:
	\|-		\|-
	\|		\|
			[[کابل]]

	کابل
	\|799/9		\|799/9
	\|3/569		\|3/569
خط ۷۷:		خط ۷۵:
	\|-		\|-
	\|		\|


	محمود راغی		محمود راغی
خط ۹۲:		خط ۸۹:
	\|-		\|-
	\|		\|


	چاریکار		چاریکار

Mohammad در ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۲۴

2024-07-22T20:24:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۲۴
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	محمدنادر شاه و [[محمدظاهر شاه]] نیز هر دو لقب شاه داشتند. از ۱۷۴۷ تا سال ۱۹۷۰ به‌ویژه در قرن نوزدهم، بزرگان خانواده درانی، خاصه تیره محمدزایی، لقب «سردار» (به معنای رئیس) داشتند و در بسیاری از موارد استفاده از این لقب جنبه موروثی هم پیدا می‌کرد. در کنار خان و سردار از عنوان صاحب هم استفاده می‌شده که همانند شبه‌قاره هند به معنای جناب و آقاست.		محمدنادر شاه و [[محمدظاهر شاه]] نیز هر دو لقب شاه داشتند. از ۱۷۴۷ تا سال ۱۹۷۰ به‌ویژه در قرن نوزدهم، بزرگان خانواده درانی، خاصه تیره محمدزایی، لقب «سردار» (به معنای رئیس) داشتند و در بسیاری از موارد استفاده از این لقب جنبه موروثی هم پیدا می‌کرد. در کنار خان و سردار از عنوان صاحب هم استفاده می‌شده که همانند شبه‌قاره هند به معنای جناب و آقاست.

	==== [[دولت افغانستان\|دولت‌های افغانستان]] ====		=== [[دولت افغانستان\|دولت‌های افغانستان]] ===
	پس از کودتای داود خان در ۱۹۷۳ و سرنگونی نظام سلطنتی، حکومت جمهوری شد و رئیس‌جمهور در رأس امور قرار گرفت و عنوان [[افغانستان]] به جمهوری افغانستان تبدیل شد.		پس از کودتای داود خان در ۱۹۷۳ و سرنگونی نظام سلطنتی، حکومت جمهوری شد و رئیس‌جمهور در رأس امور قرار گرفت و عنوان [[افغانستان]] به جمهوری افغانستان تبدیل شد.

خط ۷۸۷:		خط ۷۸۷:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
			[[سیاست و حکومت روسیه]]؛ [[سیاست و حکومت چین]]؛ [[سیاست و حکومت کانادا]]؛ [[سیاست و حکومت سودان]]؛ [[سیاست و حکومت اردن]]؛ [[سیاست و حکومت ژاپن]]؛ [[سیاست و حکومت کوبا]]؛ [[سیاست و حکومت مالی]]؛ [[سیاست و حکومت ساحل عاج]]؛ [[سیاست و حکومت لبنان]]؛ [[سیاست و حکومت مصر]]؛ [[سیاست و حکومت فرانسه]]؛ [[سیاست و حکومت اسپانیا]]؛ [[سیاست و حکومت اوکراین]]؛ [[سیاست و حکومت قطر]]؛ [[سیاست و حکومت سیرالئون]]؛ [[سیاست و حکومت اتیوپی]]؛ [[سیاست و حکومت تایلند]]؛ [[سیاست و حکومت آرژانتین]]؛ [[سیاست و حکومت سوریه]]؛ [[سیاست و حکومت سنگال]]؛ [[سیاست و حکومت زیمبابوه]]؛ [[سیاست و حکومت بنگلادش]]؛ [[سیاست و حکومت سریلانکا]]؛ [[سیاست و حکومت تونس]]؛ [[سیاست و حکومت گرجستان]]؛ [[سیاست و حکومت تاجیکستان]]؛ [[سیاست و حکومت قزاقستان]]
	* [[سیاست و حکومت روسیه]]
	* [[سیاست و حکومت چین]]
	* [[سیاست و حکومت کانادا]]
	* [[سیاست و حکومت ~~تونس~~]]
	* [[سیاست و حکومت لبنان]]
	* [[سیاست و حکومت مصر]]
	* [[سیاست و حکومت ~~ژاپن~~]]
	* [[سیاست و حکومت سنگال]]
	* [[سیاست و حکومت ~~کوبا~~]]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
			<references />
			[[رده:سیاست و نظام سیاسی]]

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-04-02T07:50:09Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۵۰
خط ۶۶۸:		خط ۶۶۸:
	شهر [[هرات]] در دره [[هریرود]] و در قسمت انتهایی [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|کوه‌های هندوکش]] واقع شده است و از شهرهای قدیمی بوده و در اوستا هرویو نامیده شده است؛ اسکندر در ۳۳۰ قبل از میلاد، این شهر را تجدید بنا کرد. [[هرات]] بر اثر تهاجمات گسترده تاریخی، بارها زیر سم اسبان و شمشیر مهاجمان ویران و دوباره بازسازی شده است. این شهر یکی از مراکز مهم تولید غلات، میوه، قالی و کالاهای پشمی بوده و به‌علاوه در گذشته، بر سر راه ابریشم نیز قرار داشته و از رونق فراوانی برخوردار بوده است.		شهر [[هرات]] در دره [[هریرود]] و در قسمت انتهایی [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|کوه‌های هندوکش]] واقع شده است و از شهرهای قدیمی بوده و در اوستا هرویو نامیده شده است؛ اسکندر در ۳۳۰ قبل از میلاد، این شهر را تجدید بنا کرد. [[هرات]] بر اثر تهاجمات گسترده تاریخی، بارها زیر سم اسبان و شمشیر مهاجمان ویران و دوباره بازسازی شده است. این شهر یکی از مراکز مهم تولید غلات، میوه، قالی و کالاهای پشمی بوده و به‌علاوه در گذشته، بر سر راه ابریشم نیز قرار داشته و از رونق فراوانی برخوردار بوده است.

	[[هرات]] در زمان تیموریان، هرات مدتی پایتخت این سلسله شد و اهمیت فراوانی یافت. در زمان حکومت شاهرخ و سلطان حسین بایقرا بازسازی‌های زیادی در آن صورت گرفت و بناهای مختلفی در آن احداث شد. پس از سقوط سلسله تیموری، [[هرات]] مدتی توسط ازبکان تصرف شد؛ ولی با سرکوب ازبکان توسط سلسله صفویه، این شهر به تصرف صفویان درآمد و پس از سقوط سلسله افشاریه در ایران، به تصرف خانواده درانی درآمد و در سال ۱۸۷۵، براساس معاهده پاریس از ایران جدا شد.		[[هرات]] در زمان تیموریان، هرات مدتی پایتخت این سلسله شد و اهمیت فراوانی یافت. در زمان حکومت شاهرخ و سلطان حسین بایقرا بازسازی‌های زیادی در آن صورت گرفت و بناهای مختلفی در آن احداث شد. پس از سقوط سلسله تیموری، [[هرات]] مدتی توسط ازبکان تصرف شد؛ ولی با سرکوب ازبکان توسط سلسله صفویه، این شهر به تصرف صفویان درآمد و پس از سقوط سلسله افشاریه در ایران، به تصرف خانواده درانی درآمد و در سال ۱۸۷۵، براساس معاهده [[پاریس]] از ایران جدا شد.

	بازسازی [[هرات]] در زمان امان‌الله خان از حدود سال ۱۹۲۵ آغاز شد؛ اما سرعت آن کند بود. با احداث گمرکات اسلام قلعه (با ایران) و تورغندی (با ترکمنستان) [[هرات]] اهمیت فراوانی یافت و روزبه‌روز بر رونق و اعتبارش افزوده شد. هرات علاوه بر پیشرفت‌های فرهنگی و اجتماعی، از مراکز مهم اقتصادی و تجاری [[افغانستان]] هم محسوب می‌شود و بخش عمده‌ای از کالاهای وارداتی و صادراتی [[افغانستان]] از طریق آن صورت می‌گیرد.		بازسازی [[هرات]] در زمان امان‌الله خان از حدود سال ۱۹۲۵ آغاز شد؛ اما سرعت آن کند بود. با احداث گمرکات اسلام قلعه (با ایران) و تورغندی (با ترکمنستان) [[هرات]] اهمیت فراوانی یافت و روزبه‌روز بر رونق و اعتبارش افزوده شد. هرات علاوه بر پیشرفت‌های فرهنگی و اجتماعی، از مراکز مهم اقتصادی و تجاری [[افغانستان]] هم محسوب می‌شود و بخش عمده‌ای از کالاهای وارداتی و صادراتی [[افغانستان]] از طریق آن صورت می‌گیرد.

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-02-26T18:32:57Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۳۲
خط ۶۵۰:		خط ۶۵۰:
	[[کابل]] شهری خوش آب‌وهواست؛ رودی به همین نام در درون آن جریان دارد. دره‌های پر آب غوربند و پنجشیر در دو سوی آن قرار گرفته و آب آنها وارد رود [[کابل]] می‌شود. پغمان و پنجشیر از مناطق ییلاقی و تفرجگاهی زیبا در نزدیکی [[کابل]] است.		[[کابل]] شهری خوش آب‌وهواست؛ رودی به همین نام در درون آن جریان دارد. دره‌های پر آب غوربند و پنجشیر در دو سوی آن قرار گرفته و آب آنها وارد رود [[کابل]] می‌شود. پغمان و پنجشیر از مناطق ییلاقی و تفرجگاهی زیبا در نزدیکی [[کابل]] است.

	شهر کهنه در جنوب [[رود کابل]] است و بالاحصار و مکان‌های تاریخی در آن قرار دارد، سلاطین درانی و شاهزادگان آنها معمولا در بالاحصار اقامت می‌کردند؛ قسمت ~~شمالی~~ رود [[کابل]] جدید است و پارک‌ها، کاخ سلطنتی و مکان‌های دیپلماتیک در آن واقع شده است، شهر شیرپور، که شیرعلی خان آن را بنا کرد، در بخش شمالی رود [[کابل]] واقع است. منطقه‌های مسکونی کوهستان و کوهدامن در شمال [[کابل]] واقع‌اند. خیرخانه، محمدشاه مینه، نادرشاه مینه، وزیر اکبر خان مینه و خوشحال خان مینه از بخش‌های معروف شهر [[کابل]] است، شهر به دو قسمت جدید و قدیم تقسیم شده است.		شهر کهنه در جنوب [[رود کابل]] است و بالاحصار و مکان‌های تاریخی در آن قرار دارد، سلاطین درانی و شاهزادگان آنها معمولا در بالاحصار اقامت می‌کردند؛ قسمت ش[[مالی]] رود [[کابل]] جدید است و پارک‌ها، کاخ سلطنتی و مکان‌های دیپلماتیک در آن واقع شده است، شهر شیرپور، که شیرعلی خان آن را بنا کرد، در بخش شمالی رود [[کابل]] واقع است. منطقه‌های مسکونی کوهستان و کوهدامن در شمال [[کابل]] واقع‌اند. خیرخانه، محمدشاه مینه، نادرشاه مینه، وزیر اکبر خان مینه و خوشحال خان مینه از بخش‌های معروف شهر [[کابل]] است، شهر به دو قسمت جدید و قدیم تقسیم شده است.

	در [[کابل]] اقوام مختلف [[افغانستان]]، به‌ویژه [[گروه های قومی تاجیک افغانستان\|تاجیک‌ها]] و [[گروه های قومی هزاره‌ افغانستان\|هزاره‌ها]] و بعد تا حدی [[گروه‌های قومی پشتون افغانستان\|پشتون‌ها]] ساکن‌اند. از سایر اقوام نیز در این شهر سکونت دارند، مذاهب مختلف نیز درکنار هم زندگی می‌کنند. شیعیان در همه جای [[کابل]] حضور دارند؛ ولی در ده مزنگ، کارته پنج، کوته سنگی و برخی جاهای دیگر بیشترند.		در [[کابل]] اقوام مختلف [[افغانستان]]، به‌ویژه [[گروه های قومی تاجیک افغانستان\|تاجیک‌ها]] و [[گروه های قومی هزاره‌ افغانستان\|هزاره‌ها]] و بعد تا حدی [[گروه‌های قومی پشتون افغانستان\|پشتون‌ها]] ساکن‌اند. از سایر اقوام نیز در این شهر سکونت دارند، مذاهب مختلف نیز درکنار هم زندگی می‌کنند. شیعیان در همه جای [[کابل]] حضور دارند؛ ولی در ده مزنگ، کارته پنج، کوته سنگی و برخی جاهای دیگر بیشترند.

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-02-24T16:17:47Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۷
خط ۶۶۳:		خط ۶۶۳:

	==== [[شهرهای پایتخت افغانستان\|شهرهای پایتخت]] ====		==== [[شهرهای پایتخت افغانستان\|شهرهای پایتخت]] ====
	شهرهایی که در [[افغانستان]] مدتی پایتخت سلسله‌ها بوده‌اند، عبارت‌اند از: [[هرات]] (در زمان تیموریان)، [[قندهار]] (در زمان حکومت احمدشاه درانی)، [[شهر غزنی\|غزنی]] (در زمان سلسله غزنویان)، فیروزکوه (در زمان غوریان)، [[بلخ]] (در مقاطع زیادی از تاریخ از جمله در زمان هیاطله و مدتی در زمان کوشانیان)، [[شهر کاپیسا\|کاپیسا]] در ناحیه بگرام (در زمان کوشانی‌ها)، [[شهر بامیان\|بامیان]] (مدتی پایتخت شعبه‌ای از سلاطین غوری)، [[مزار شریف]] (مدتی پایتخت شیرعلی خان در زمان فرار او از [[کابل]] و مدتی هم پایتخت دولت اسلامی افغانستان به رهبری ربانی)، [[کابل]] (پایتخت فعلی و مدتی هم پایتخت بابر).		شهرهایی که در [[افغانستان]] مدتی پایتخت سلسله‌ها بوده‌اند، عبارت‌اند از: [[هرات]] (در زمان تیموریان)، [[قندهار]] (در زمان حکومت احمدشاه درانی)، [[شهر غزنی\|غزنی]] (در زمان سلسله غزنویان)، [[فیروزکوه]] (در زمان غوریان)، [[بلخ]] (در مقاطع زیادی از تاریخ از جمله در زمان هیاطله و مدتی در زمان کوشانیان)، [[شهر کاپیسا\|کاپیسا]] در ناحیه بگرام (در زمان کوشانی‌ها)، [[شهر بامیان\|بامیان]] (مدتی پایتخت شعبه‌ای از سلاطین غوری)، [[مزار شریف]] (مدتی پایتخت شیرعلی خان در زمان فرار او از [[کابل]] و مدتی هم پایتخت دولت اسلامی افغانستان به رهبری ربانی)، [[کابل]] (پایتخت فعلی و مدتی هم پایتخت بابر).

	===== [[هرات]] =====		===== [[هرات]] =====

Shekvati: /* تقسیمات‌ اداری */

2024-02-23T09:06:39Z

تقسیمات‌ اداری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۰۶
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	۱- وزارت امور خارجه؛ ۲- وزارت دفاع؛ ۳- وزارت مخابرات؛ ۴- وزارت قبایل و سرحدات؛ ۵- وزارت مالیه (اقتصاد)؛ ۶- وزارت امور داخله (کشور)؛ ۷- وزارت پلان (برنامه)؛ ۸- وزارت امور مهاجران و پناهندگان؛ ۹- وزارت صحت عامه؛ ۱۰- وزارت معادن و صنایع؛ ۱۱- وزارت کشاورزی، آبیاری و مالداری؛ ۱۲- وزارت تجارت؛ ۱۳ - وزارت عدلیه (دادگستری)؛ ۱۴ - وزارت اطلاعات و فرهنگ و امور جوانان؛ ۱۵ - وزارت امور زنان؛ ۱۶ - وزارت حج و اوقاف؛ ۱۷ - وزارت مسکن و شهرسازی؛ ۱۸ - وزارت کار، امور اجتماعی، شهدا و معلولان؛ ۱۹- وزارت معارف (آموزش‌وپرورش) ؛ ۲۰ - وزارت تحصیلات عالیه؛ ۲۱- وزارت انرژی و آب (آب و برق)؛ ۲۲- وزارت فواید عامه؛ ۲۳ - وزارت انکشاف دهات؛ ۲۴- وزارت مبارزه با مواد مخدر؛ ۲۵- وزارت ترانسپورت (حمل‌ونقل)؛ ۲۶- وزارت هوانوردی و توریسم.		۱- وزارت امور خارجه؛ ۲- وزارت دفاع؛ ۳- وزارت مخابرات؛ ۴- وزارت قبایل و سرحدات؛ ۵- وزارت مالیه (اقتصاد)؛ ۶- وزارت امور داخله (کشور)؛ ۷- وزارت پلان (برنامه)؛ ۸- وزارت امور مهاجران و پناهندگان؛ ۹- وزارت صحت عامه؛ ۱۰- وزارت معادن و صنایع؛ ۱۱- وزارت کشاورزی، آبیاری و مالداری؛ ۱۲- وزارت تجارت؛ ۱۳ - وزارت عدلیه (دادگستری)؛ ۱۴ - وزارت اطلاعات و فرهنگ و امور جوانان؛ ۱۵ - وزارت امور زنان؛ ۱۶ - وزارت حج و اوقاف؛ ۱۷ - وزارت مسکن و شهرسازی؛ ۱۸ - وزارت کار، امور اجتماعی، شهدا و معلولان؛ ۱۹- وزارت معارف (آموزش‌وپرورش) ؛ ۲۰ - وزارت تحصیلات عالیه؛ ۲۱- وزارت انرژی و آب (آب و برق)؛ ۲۲- وزارت فواید عامه؛ ۲۳ - وزارت انکشاف دهات؛ ۲۴- وزارت مبارزه با مواد مخدر؛ ۲۵- وزارت ترانسپورت (حمل‌ونقل)؛ ۲۶- وزارت هوانوردی و توریسم.

	=== '''تقسیمات‌ اداری''' ===		=== '''[[تقسیمات اداری و سیاسی افغانستان\|تقسیمات‌ اداری]]''' ===
	در زمان احمدشاه، که حکومت درانی گسترده بود، قلمرو حکومت او به ۲۷ ولایت (برابر با استان) تقسیم می‌شد. در همان زمان هم برخی از ولایات مانند [[هرات]]، [[قندهار]]، [[شهر غزنی\|غزنی]]، [[کابل]]، [[شهر بامیان\|بامیان]]، [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]]، لغمان، پیشاور، دیره اسماعیل خان، دیره غازی خان، شکارپور، چچ هزاره، لیا و ملتان اهمیت بیشتری داشتند و حاکمان قوی‌تری آنها را اداره می‌کردند. پس از مرگ احمدشاه درانی، از سال ۱۷۷۳ به بعد، یعنی زمانی‌که تیمور فرزند و جانشین احمدشاه پایتخت را از [[قندهار]] به [[کابل]] منتقل کرد، تقسیمات اداری جدید آغاز شد؛ هرچند ولایات معمولا به شاهزادگان واگذار می‌شد و خودمختاری نسبی داشتند. به‌هرحال واگذاری ولایات بر مبنای تقسیمات اداری صورت می‌گرفت.		در زمان احمدشاه، که حکومت درانی گسترده بود، قلمرو حکومت او به ۲۷ ولایت (برابر با استان) تقسیم می‌شد. در همان زمان هم برخی از ولایات مانند [[هرات]]، [[قندهار]]، [[شهر غزنی\|غزنی]]، [[کابل]]، [[شهر بامیان\|بامیان]]، [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]]، لغمان، پیشاور، دیره اسماعیل خان، دیره غازی خان، شکارپور، چچ هزاره، لیا و ملتان اهمیت بیشتری داشتند و حاکمان قوی‌تری آنها را اداره می‌کردند. پس از مرگ احمدشاه درانی، از سال ۱۷۷۳ به بعد، یعنی زمانی‌که تیمور فرزند و جانشین احمدشاه پایتخت را از [[قندهار]] به [[کابل]] منتقل کرد، تقسیمات اداری جدید آغاز شد؛ هرچند ولایات معمولا به شاهزادگان واگذار می‌شد و خودمختاری نسبی داشتند. به‌هرحال واگذاری ولایات بر مبنای تقسیمات اداری صورت می‌گرفت.