علم و تحقیقات در عراق - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hamidian در ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۳۷

2026-01-31T18:37:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۳۷
خط ۱۳۳:		خط ۱۳۳:
	* دعوت از اساتید و پژوهشگران خارجی برای تدریس در دانشگاه‌های عراق.<ref name=":0" />		* دعوت از اساتید و پژوهشگران خارجی برای تدریس در دانشگاه‌های عراق.<ref name=":0" />

	=== نوآوری ها و تجارب عراق در زمینه علم و تحقیقات ===		=== [[نوآوری ها و تجارب عراق در زمینه علم و تحقیقات]] ===
	ایجاد پارک‌های علم و فناوری مشترک و توسعه مراکز رشد فناوری از جمله در همکاری با کشورهایی مانند ایران از تلاشها و تجارب عراق در حوزه علم و تحقیقات است. در این راستا برگزاری رویدادهای علمی مشترک از جمله برگزاری دومین هفته علم ایران و عراق با حضور مقامات عالی‌رتبه دو کشور و با هدف گسترش همکاری‌های علمی، پژوهشی و فناوری، از تاریخ ۲۸ دی تا ۳۰ دی ماه ۱۴۰۳ (۱۸ تا ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵) در دانشگاه الزهرا در شهر مقدس کربلا قابل اشاره است. تأسیس خانه‌های نوآوری و فناوری در سلیمانیه عراق، تاسی خانه نوآوری و فناوری ایران‌ساخت (IHIT) با حضور هیأتی از شرکت‌های دانش‌بنیان و خلاق ایرانی به منظور توسعه همکاریهای علمی مشترک نیز از جمله تجارب و تلاشهای جدید دولت عراق در این زمینه است.		ایجاد [[پارک‌ها و مراکز شاخص تحقیقاتی در عراق\|پارک‌های علم و فناوری مشترک و توسعه مراکز رشد فناوری ا]]<nowiki/>ز جمله در همکاری با کشورهایی مانند ایران از تلاشها و تجارب [[عراق]] در حوزه علم و تحقیقات است. در این راستا برگزاری رویدادهای علمی مشترک از جمله برگزاری دومین هفته علم ایران و [[عراق]] با حضور مقامات عالی‌رتبه دو کشور و با هدف گسترش همکاری‌های علمی، پژوهشی و فناوری، از تاریخ ۲۸ دی تا ۳۰ دی ماه ۱۴۰۳ (۱۸ تا ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵) در دانشگاه الزهرا در شهر مقدس کربلا قابل اشاره است. تأسیس خانه‌های نوآوری و فناوری در سلیمانیه عراق، تاسی خانه نوآوری و فناوری ایران‌ساخت (IHIT) با حضور هیأتی از شرکت‌های دانش‌بنیان و خلاق ایرانی به منظور توسعه همکاریهای علمی مشترک نیز از جمله تجارب و تلاشهای جدید دولت عراق در این زمینه است.

	روند تولید علمی در عراق روندی رو به بهبود محسوب می‌شود، اما با چالشهایی نیز مواجه است. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که تعداد مقالات علمی منتشر شده توسط پژوهشگران عراقی از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۶ رشد چشمگیری داشته است. در سال ۱۹۹۶، عراق کمتر از ۴۰۰ مقاله علمی در پایگاه Scopus منتشر کرده بود، در حالی که در سال ۲۰۱۶، این رقم به بیش از ۲۰۰۰ مقاله رسید. نرخ رشد تولید علمی عراق در این دوره ۲۷ برابر شده است، که بالاتر از کشورهای همسایه مانند عربستان سعودی و اردن است. با وجود افزایش تعداد مقالات، کیفیت بسیاری از پژوهش‌های عراقی همچنان پایین است. میزان ارجاع به مقالات عراقی کم است، به این معنی که پژوهش‌های انجام شده تأثیرگذاری بالایی در جامعه علمی جهانی ندارند. برخی از مقالات در مجلات نامعتبر و کم‌اعتبار منتشر شده‌اند که به رشد واقعی علمی کمکی نمی‌کنند. همچنین به دلیل عدم آموزش مناسب پژوهشگران، بسیاری از دانشمندان عراقی در دام مجلات تقلبی و انتفاعی گرفتار شده‌اند<ref>البهادلی، علی محمد باقر(2018)، البحث العلمی فی العراق: الواقع ومقترحات التطوير، بغداد: مركز البيان للدراسات والتخطيط، ص. 4-5.</ref>.		روند تولید علمی در [[عراق]] روندی رو به بهبود محسوب می‌شود، اما با چالشهایی نیز مواجه است. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که تعداد مقالات علمی منتشر شده توسط پژوهشگران عراقی از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۶ رشد چشمگیری داشته است. در سال ۱۹۹۶، [[عراق]] کمتر از ۴۰۰ مقاله علمی در پایگاه Scopus منتشر کرده بود، در حالی که در سال ۲۰۱۶، این رقم به بیش از ۲۰۰۰ مقاله رسید. نرخ رشد تولید علمی [[عراق]] در این دوره ۲۷ برابر شده است، که بالاتر از کشورهای همسایه مانند [[عربستان سعودی]] و [[اردن]] است. با وجود افزایش تعداد مقالات، کیفیت بسیاری از پژوهش‌های عراقی همچنان پایین است. میزان ارجاع به مقالات عراقی کم است، به این معنی که پژوهش‌های انجام شده تأثیرگذاری بالایی در جامعه علمی جهانی ندارند. برخی از مقالات در مجلات نامعتبر و کم‌اعتبار منتشر شده‌اند که به رشد واقعی علمی کمکی نمی‌کنند. همچنین به دلیل عدم آموزش مناسب پژوهشگران، بسیاری از دانشمندان عراقی در دام مجلات تقلبی و انتفاعی گرفتار شده‌اند<ref>البهادلی، علی محمد باقر(2018)، البحث العلمی فی العراق: الواقع ومقترحات التطوير، بغداد: مركز البيان للدراسات والتخطيط، ص. 4-5.</ref>.

	در طول دو دهه اخیر اقدامات مختلفی برای بهبود وضعیت تحقیقات علمی در عراق انجام شده است که از جمله می‌توان به افزایش همکاری‌های بین‌المللی دانشگاهها و مراکز پژوهشی عراق، راه‌اندازی پایگاه‌های داده علمی، افزایش تعداد دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و ایجاد پارک‌های علمی و مراکز نوآوری برای حمایت از پروژه‌های تحقیقاتی و استارتاپ‌های علمی و همچنین در نظر گرفتن برنامه‌های تشویقی برای اساتید و پژوهشگران اشاره کرد. چالش‌های اصلی تحقیق و پژوهش در عراق نیز عبارتند از:		در طول دو دهه اخیر اقدامات مختلفی برای بهبود وضعیت تحقیقات علمی در [[عراق]] انجام شده است که از جمله می‌توان به افزایش همکاری‌های بین‌المللی دانشگاهها و مراکز پژوهشی عراق، راه‌اندازی پایگاه‌های داده علمی، افزایش تعداد دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و ایجاد [[پارک‌ها و مراکز شاخص تحقیقاتی در عراق\|پارک‌های علمی و مراکز نوآوری]] برای حمایت از پروژه‌های تحقیقاتی و [[پارک‌ها و مراکز شاخص تحقیقاتی در عراق\|استارتاپ‌های علمی]] و همچنین در نظر گرفتن برنامه‌های تشویقی برای اساتید و پژوهشگران اشاره کرد. چالش‌های اصلی تحقیق و پژوهش در [[عراق]] نیز عبارتند از:

	* کمبود بودجه و حمایت مالی؛		* کمبود بودجه و حمایت مالی؛
خط ۱۵۵:		خط ۱۵۵:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	''' ''' علی اکبر اسدی		''' ''' علی اکبر اسدی
			[[رده:علم و تحقیقات]]

Hamidian در ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۹

2026-01-31T18:29:19Z

Hamidian در ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۵

2026-01-31T18:25:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۵
خط ۳:		خط ۳:
	در دهه ۱۹۶۰، عراق تلاش کرد نظام علمی خود را تقویت کند. در این راستا، در سال ۱۹۶۳ شورای عالی تحقیقات علمی تأسیس شد که وظیفه سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی تحقیقات علمی را برعهده داشت. این شورا در دهه ۱۹۸۰ اقداماتی مانند تدوین استراتژی تحقیقاتی برای دوره ۱۹۸۰-۲۰۰۰ انجام داد، اما به دلیل جنگ ایران و عراق و بحران‌های سیاسی، این برنامه‌ها به طور کامل اجرا نشدند. در سال ۱۹۸۹، شورای عالی تحقیقات علمی منحل شد و وظایف آن به وزارت آموزش عالی و پژوهش علمی واگذار گردید. در دهه ۱۹۹۰، به دلیل تحریم‌های اقتصادی و کاهش بودجه پژوهشی، عراق از لحاظ تولید علمی بسیار ضعیف شد. بعد از سقوط رژیم صدام در سال ۲۰۰۳، سیاست‌های جدیدی برای توسعه آموزش عالی و تحقیقات علمی اتخاذ شد. دانشگاه‌های عراق از انزوا خارج شدند و امکان شرکت در کنفرانس‌های بین‌المللی برای پژوهشگران فراهم شد. بسیاری از دانشجویان برای تحصیلات تکمیلی به خارج از کشور اعزام شدند که باعث رشد علمی نسبی کشور شد. در همین دوره، کتابخانه دیجیتال پژوهش‌های عراق راه‌اندازی شد و دانشگاه‌های عراقی به برخی پایگاه‌های داده علمی بین‌المللی دسترسی پیدا کردند<ref>البهادلی، علی محمد باقر(2018)، البحث العلمی فی العراق: الواقع ومقترحات التطوير، بغداد: مركز البيان للدراسات والتخطيط، ص. 3-4. </ref>.		در دهه ۱۹۶۰، عراق تلاش کرد نظام علمی خود را تقویت کند. در این راستا، در سال ۱۹۶۳ شورای عالی تحقیقات علمی تأسیس شد که وظیفه سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی تحقیقات علمی را برعهده داشت. این شورا در دهه ۱۹۸۰ اقداماتی مانند تدوین استراتژی تحقیقاتی برای دوره ۱۹۸۰-۲۰۰۰ انجام داد، اما به دلیل جنگ ایران و عراق و بحران‌های سیاسی، این برنامه‌ها به طور کامل اجرا نشدند. در سال ۱۹۸۹، شورای عالی تحقیقات علمی منحل شد و وظایف آن به وزارت آموزش عالی و پژوهش علمی واگذار گردید. در دهه ۱۹۹۰، به دلیل تحریم‌های اقتصادی و کاهش بودجه پژوهشی، عراق از لحاظ تولید علمی بسیار ضعیف شد. بعد از سقوط رژیم صدام در سال ۲۰۰۳، سیاست‌های جدیدی برای توسعه آموزش عالی و تحقیقات علمی اتخاذ شد. دانشگاه‌های عراق از انزوا خارج شدند و امکان شرکت در کنفرانس‌های بین‌المللی برای پژوهشگران فراهم شد. بسیاری از دانشجویان برای تحصیلات تکمیلی به خارج از کشور اعزام شدند که باعث رشد علمی نسبی کشور شد. در همین دوره، کتابخانه دیجیتال پژوهش‌های عراق راه‌اندازی شد و دانشگاه‌های عراقی به برخی پایگاه‌های داده علمی بین‌المللی دسترسی پیدا کردند<ref>البهادلی، علی محمد باقر(2018)، البحث العلمی فی العراق: الواقع ومقترحات التطوير، بغداد: مركز البيان للدراسات والتخطيط، ص. 3-4. </ref>.

	=== حوزه های شاخص پژوهش و تحقیقات در عراق ===		=== [[حوزه های شاخص پژوهش و تحقیقات عراق\|حوزه های شاخص پژوهش و تحقیقات در عراق]] ===
	حوزه‌های اصلی تحقیقاتی در عراق شامل موارد زیر هستند:		[[حوزه های شاخص پژوهش و تحقیقات عراق\|حوزه‌های اصلی تحقیقاتی در عراق]] شامل موارد زیر هستند:

	==== تحقیقات در حوزه نفت و انرژی ====		==== تحقیقات در حوزه نفت و انرژی ====
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	در مجموع عراق در حوزه‌های پزشکی، مهندسی، کشاورزی، علوم اجتماعی و محیط‌زیست بیشترین تمرکز تحقیقاتی را دارد. چالش‌های اقتصادی، بحران‌های زیست‌محیطی و نیاز به بازسازی زیرساخت‌ها، مسیر تحقیقات علمی را مشخص کرده‌اند. دولت و دانشگاه‌های عراق در تلاشند تا با توسعه تحقیقات علمی، مشکلات کشور را حل کنند و به سمت پیشرفت پایدار حرکت کنند.		در مجموع عراق در حوزه‌های پزشکی، مهندسی، کشاورزی، علوم اجتماعی و محیط‌زیست بیشترین تمرکز تحقیقاتی را دارد. چالش‌های اقتصادی، بحران‌های زیست‌محیطی و نیاز به بازسازی زیرساخت‌ها، مسیر تحقیقات علمی را مشخص کرده‌اند. دولت و دانشگاه‌های عراق در تلاشند تا با توسعه تحقیقات علمی، مشکلات کشور را حل کنند و به سمت پیشرفت پایدار حرکت کنند.

	=== پارک‌ها و مراکز شاخص تحقیقاتی در عراق ===		=== [[پارک‌ها و مراکز شاخص تحقیقاتی در عراق]] ===
	عراق دارای مراکز تحقیقاتی و پارک‌های علمی متعددی ذیل وزارتخانه‌ها و نهادهای مختلف است که در حوزه‌های مختلف علمی فعالیت دارند. با این حال، زیرساخت‌های علمی این مراکز محدود بوده و نیاز به بازسازی و سرمایه‌گذاری بیشتر دارند. مهمترین این نهادها و مراکز عبارتند از<ref>Semia Ben Ali Saadaoui (2013). Review of Scientific Research in Iraq, Amman – Jordan: Published by the United Nations Education, Scientific and Cultural Organization, Field Office for Iraq in Amman, pp.87-100.</ref>:		عراق دارای مراکز تحقیقاتی و پارک‌های علمی متعددی ذیل وزارتخانه‌ها و نهادهای مختلف است که در حوزه‌های مختلف علمی فعالیت دارند. با این حال، زیرساخت‌های علمی این مراکز محدود بوده و نیاز به بازسازی و سرمایه‌گذاری بیشتر دارند. مهمترین این نهادها و مراکز عبارتند از<ref>Semia Ben Ali Saadaoui (2013). Review of Scientific Research in Iraq, Amman – Jordan: Published by the United Nations Education, Scientific and Cultural Organization, Field Office for Iraq in Amman, pp.87-100.</ref>:

Samiei: /* سیاست ها، قوانین، مقررات و برنامه های عراق در زمینه علم و تحقیقات */

2025-02-26T20:18:46Z

سیاست ها، قوانین، مقررات و برنامه های عراق در زمینه علم و تحقیقات

@@ خط ۱۰۰: / خط ۱۰۰: @@
 عراق برای توسعه علم و تحقیقات، چارچوب‌های قانونی و سیاست‌گذاری مشخصی دارد، اما با چالش‌های اجرایی جدی مواجه است.  مهمترین سیاست‌ها، قوانین، مقررات و برنامه‌های کلان علمی عراق در زیر مورد اشاره قرارمی‌گیرند.
-در خصوص سیاست‌های علمی در سطح ملی می‌توان بر موارد زیر تاکید کرد: ایجاد چارچوب قانونی برای توسعه علم و فناوری با تمرکز بر تحقیقات دانشگاهی و صنعتی؛ تأکید بر نقش علم و فناوری در توسعه پایدار و افزایش تولید دانش بومی؛ حمایت از ارتباط میان دانشگاه‌ها، صنعت و دولت برای ارتقای سطح تحقیقات کاربردی؛ تمرکز بر علوم راهبردی مانند مهندسی، پزشکی، کشاورزی و فناوری اطلاعات و؛ افزایش بودجه تحقیق و توسعه به عنوان یکی از اهداف کلیدی برنامه‌های بلندمدت. همچنین استراتژی‌های بلندمدتی در  عراق در حوزه تحقیقات علمی طراحی شده که از جمله شامل سند استراتژیک تحقیقات علمی عراق ۲۰۱۰-۲۰۳۰  است که توسط وزارت آموزش عالی و تحقیقات علمی تدوین شده است. همچنین برنامه ملی توسعه آموزش عالی و تحقیقات علمی که بر افزایش کیفیت دانشگاه‌ها، توسعه مراکز تحقیقاتی و حمایت از پژوهشگران جوان تمرکز دارد. برنامه احیای مراکز علمی پس از جنگ و تحریم‌ها که به بازسازی زیرساخت‌های علمی پرداخته است نیز در این خصوص قابل اشاره است<ref name=":0">Semia Ben Ali Saadaoui(2013). Review of Scientific Research in Iraq, Amman – Jordan: Published by the United Nations Education, Scientific and Cultural Organization, Field Office for Iraq in Amman,  pp.101-115</ref>.
+در خصوص سیاست‌های علمی در سطح ملی می‌توان بر موارد زیر تاکید کرد:
 در عراق قوانین و مقررات  متعددی در مورد تحقیقات علمی وجود دارد. در قانون اساسی عراق  جایگاه علم و تحقیق مورد تاکید قرار گرفته است و از جمله ماده ۳۴آموزش و پژوهش را به عنوان حق اساسی شهروندان به رسمیت شناخته است. ماده ۲۵ قانون اساسی توسعه اقتصادی را بر پایه اصول علمی و تحقیقاتی توصیه می‌کند. همچنین در ماده ۱۱۴ بر تقسیم اختیارات بین دولت مرکزی و مناطق خودمختار در سیاست‌گذاری‌های علمی تاکید شده است. از قوانین ویژه در حوزه تحقیقات علمی نیز می‌توان به قانون آموزش عالی و تحقیقات علمی (۱۹۸۰، اصلاحیه‌های بعدی در ۲۰۰۳ و ۲۰۱۰) اشاره کرد که چارچوبی برای مدیریت دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی ارائه می‌دهد. این قانون بر استقلال دانشگاه‌ها در برنامه‌ریزی‌های علمی تاکید دارد. همچنین قانون مالکیت فکری و حمایت از اختراعات علمی بر حمایت از پژوهشگران و نوآوران در عراق تاکید دارد. قانون حمایت از سرمایه‌گذاری در تحقیقات علمی (2011) نیز تشویق سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی در بخش تحقیق و توسعه و ایجاد معافیت‌های مالیاتی برای شرکت‌های دانش‌بنیان را مورد تاکید قرار می‌دهد<ref name=":0" />.
-برنامه‌های کلان و پروژه‌های تحقیقاتی ملی در عراق نیز شامل برنامه‌های توسعه تحقیقات علمی در سطح داخلی و برنامه‌های بین‌المللی برای توسعه تحقیقات علمی در این کشور است. از مهمترین برنامه‌های داخلی در این خصوص عبارتند از: برنامه بازسازی نظام آموزش عالی عراق (یونسکو و دولت عراق)؛ بازسازی دانشگاه‌ها و مراکز علمی آسیب‌دیده از جنگ؛ بهبود زیرساخت‌های علمی و فناوری؛ برنامه ملی توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات؛ ایجاد پارک‌های فناوری برای رشد شرکت‌های دانش‌بنیان؛ دیجیتالی‌سازی سیستم‌های آموزشی و تحقیقاتی؛ برنامه امنیت غذایی و تحقیقات کشاورزی؛ تحقیق درباره روش‌های نوین آبیاری و اصلاح بذرهای مقاوم به خشکی و؛ افزایش خودکفایی عراق در تولید محصولات کشاورزی. مهمترین برنامه‌های بین‌المللی برای توسعه تحقیقات علمی در عراق نیز عبارتند از: شبکه دانشمندان عراقی خارج از کشور (NISA)؛ همکاری با دانشگاه‌های اروپایی و آمریکایی؛ اجرای پروژه‌های مشترک با دانشمندان عراقی مقیم خارج؛ برنامه‌های تبادل علمی با دانشگاه‌های بین‌المللی؛ اعزام دانشجویان و محققان به کشورهای پیشرفته برای تحصیل و تحقیق و؛ دعوت از اساتید و پژوهشگران خارجی برای تدریس در دانشگاه‌های عراق.<ref name=":0" />
+برنامه‌های کلان و پروژه‌های تحقیقاتی ملی در عراق نیز شامل برنامه‌های توسعه تحقیقات علمی در سطح داخلی و برنامه‌های بین‌المللی برای توسعه تحقیقات علمی در این کشور است. از مهمترین برنامه‌های داخلی در این خصوص عبارتند از:
 === نوآوری ها و تجارب عراق در زمینه علم و تحقیقات ===

Samiei: /* کتابشناسی */

2025-02-26T20:16:36Z

کتابشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۶
خط ۲۷:		خط ۲۷:

	=== پارک‌ها و مراکز شاخص تحقیقاتی در عراق ===		=== پارک‌ها و مراکز شاخص تحقیقاتی در عراق ===
	عراق دارای مراکز تحقیقاتی و پارک‌های علمی متعددی ذیل وزارتخانه‌ها و نهادهای مختلف است که در حوزه‌های مختلف علمی فعالیت دارند. با این حال، زیرساخت‌های علمی این مراکز محدود بوده و نیاز به بازسازی و سرمایه‌گذاری بیشتر دارند. مهمترین این نهادها و مراکز عبارتند از<ref>Semia Ben Ali Saadaoui, Review of Scientific Research in Iraq, Amman – Jordan: Published by the United Nations Education, Scientific and Cultural Organization, Field Office for Iraq in Amman, ~~2013,~~ pp.87-100.</ref>:		عراق دارای مراکز تحقیقاتی و پارک‌های علمی متعددی ذیل وزارتخانه‌ها و نهادهای مختلف است که در حوزه‌های مختلف علمی فعالیت دارند. با این حال، زیرساخت‌های علمی این مراکز محدود بوده و نیاز به بازسازی و سرمایه‌گذاری بیشتر دارند. مهمترین این نهادها و مراکز عبارتند از<ref>Semia Ben Ali Saadaoui (2013). Review of Scientific Research in Iraq, Amman – Jordan: Published by the United Nations Education, Scientific and Cultural Organization, Field Office for Iraq in Amman, pp.87-100.</ref>:

	==== وزارت علوم و فناوری ====		==== وزارت علوم و فناوری ====
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:
	عراق برای توسعه علم و تحقیقات، چارچوب‌های قانونی و سیاست‌گذاری مشخصی دارد، اما با چالش‌های اجرایی جدی مواجه است. مهمترین سیاست‌ها، قوانین، مقررات و برنامه‌های کلان علمی عراق در زیر مورد اشاره قرارمی‌گیرند.		عراق برای توسعه علم و تحقیقات، چارچوب‌های قانونی و سیاست‌گذاری مشخصی دارد، اما با چالش‌های اجرایی جدی مواجه است. مهمترین سیاست‌ها، قوانین، مقررات و برنامه‌های کلان علمی عراق در زیر مورد اشاره قرارمی‌گیرند.

	در خصوص سیاست‌های علمی در سطح ملی می‌توان بر موارد زیر تاکید کرد: ایجاد چارچوب قانونی برای توسعه علم و فناوری با تمرکز بر تحقیقات دانشگاهی و صنعتی؛ تأکید بر نقش علم و فناوری در توسعه پایدار و افزایش تولید دانش بومی؛ حمایت از ارتباط میان دانشگاه‌ها، صنعت و دولت برای ارتقای سطح تحقیقات کاربردی؛ تمرکز بر علوم راهبردی مانند مهندسی، پزشکی، کشاورزی و فناوری اطلاعات و؛ افزایش بودجه تحقیق و توسعه به عنوان یکی از اهداف کلیدی برنامه‌های بلندمدت. همچنین استراتژی‌های بلندمدتی در عراق در حوزه تحقیقات علمی طراحی شده که از جمله شامل سند استراتژیک تحقیقات علمی عراق ۲۰۱۰-۲۰۳۰ است که توسط وزارت آموزش عالی و تحقیقات علمی تدوین شده است. همچنین برنامه ملی توسعه آموزش عالی و تحقیقات علمی که بر افزایش کیفیت دانشگاه‌ها، توسعه مراکز تحقیقاتی و حمایت از پژوهشگران جوان تمرکز دارد. برنامه احیای مراکز علمی پس از جنگ و تحریم‌ها که به بازسازی زیرساخت‌های علمی پرداخته است نیز در این خصوص قابل اشاره است<ref name=":0">Semia Ben Ali Saadaoui(2013). Review of Scientific Research in Iraq, Amman – Jordan: Published by the United Nations Education, Scientific and Cultural Organization, Field Office for Iraq in Amman, , pp.101-115</ref>.		در خصوص سیاست‌های علمی در سطح ملی می‌توان بر موارد زیر تاکید کرد: ایجاد چارچوب قانونی برای توسعه علم و فناوری با تمرکز بر تحقیقات دانشگاهی و صنعتی؛ تأکید بر نقش علم و فناوری در توسعه پایدار و افزایش تولید دانش بومی؛ حمایت از ارتباط میان دانشگاه‌ها، صنعت و دولت برای ارتقای سطح تحقیقات کاربردی؛ تمرکز بر علوم راهبردی مانند مهندسی، پزشکی، کشاورزی و فناوری اطلاعات و؛ افزایش بودجه تحقیق و توسعه به عنوان یکی از اهداف کلیدی برنامه‌های بلندمدت. همچنین استراتژی‌های بلندمدتی در عراق در حوزه تحقیقات علمی طراحی شده که از جمله شامل سند استراتژیک تحقیقات علمی عراق ۲۰۱۰-۲۰۳۰ است که توسط وزارت آموزش عالی و تحقیقات علمی تدوین شده است. همچنین برنامه ملی توسعه آموزش عالی و تحقیقات علمی که بر افزایش کیفیت دانشگاه‌ها، توسعه مراکز تحقیقاتی و حمایت از پژوهشگران جوان تمرکز دارد. برنامه احیای مراکز علمی پس از جنگ و تحریم‌ها که به بازسازی زیرساخت‌های علمی پرداخته است نیز در این خصوص قابل اشاره است<ref name=":0">Semia Ben Ali Saadaoui(2013). Review of Scientific Research in Iraq, Amman – Jordan: Published by the United Nations Education, Scientific and Cultural Organization, Field Office for Iraq in Amman, pp.101-115</ref>.

	در عراق قوانین و مقررات متعددی در مورد تحقیقات علمی وجود دارد. در قانون اساسی عراق جایگاه علم و تحقیق مورد تاکید قرار گرفته است و از جمله ماده ۳۴آموزش و پژوهش را به عنوان حق اساسی شهروندان به رسمیت شناخته است. ماده ۲۵ قانون اساسی توسعه اقتصادی را بر پایه اصول علمی و تحقیقاتی توصیه می‌کند. همچنین در ماده ۱۱۴ بر تقسیم اختیارات بین دولت مرکزی و مناطق خودمختار در سیاست‌گذاری‌های علمی تاکید شده است. از قوانین ویژه در حوزه تحقیقات علمی نیز می‌توان به قانون آموزش عالی و تحقیقات علمی (۱۹۸۰، اصلاحیه‌های بعدی در ۲۰۰۳ و ۲۰۱۰) اشاره کرد که چارچوبی برای مدیریت دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی ارائه می‌دهد. این قانون بر استقلال دانشگاه‌ها در برنامه‌ریزی‌های علمی تاکید دارد. همچنین قانون مالکیت فکری و حمایت از اختراعات علمی بر حمایت از پژوهشگران و نوآوران در عراق تاکید دارد. قانون حمایت از سرمایه‌گذاری در تحقیقات علمی (2011) نیز تشویق سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی در بخش تحقیق و توسعه و ایجاد معافیت‌های مالیاتی برای شرکت‌های دانش‌بنیان را مورد تاکید قرار می‌دهد<ref name=":0" />.		در عراق قوانین و مقررات متعددی در مورد تحقیقات علمی وجود دارد. در قانون اساسی عراق جایگاه علم و تحقیق مورد تاکید قرار گرفته است و از جمله ماده ۳۴آموزش و پژوهش را به عنوان حق اساسی شهروندان به رسمیت شناخته است. ماده ۲۵ قانون اساسی توسعه اقتصادی را بر پایه اصول علمی و تحقیقاتی توصیه می‌کند. همچنین در ماده ۱۱۴ بر تقسیم اختیارات بین دولت مرکزی و مناطق خودمختار در سیاست‌گذاری‌های علمی تاکید شده است. از قوانین ویژه در حوزه تحقیقات علمی نیز می‌توان به قانون آموزش عالی و تحقیقات علمی (۱۹۸۰، اصلاحیه‌های بعدی در ۲۰۰۳ و ۲۰۱۰) اشاره کرد که چارچوبی برای مدیریت دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی ارائه می‌دهد. این قانون بر استقلال دانشگاه‌ها در برنامه‌ریزی‌های علمی تاکید دارد. همچنین قانون مالکیت فکری و حمایت از اختراعات علمی بر حمایت از پژوهشگران و نوآوران در عراق تاکید دارد. قانون حمایت از سرمایه‌گذاری در تحقیقات علمی (2011) نیز تشویق سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی در بخش تحقیق و توسعه و ایجاد معافیت‌های مالیاتی برای شرکت‌های دانش‌بنیان را مورد تاکید قرار می‌دهد<ref name=":0" />.
خط ۱۱۸:		خط ۱۱۸:
	* مشکلات اداری و بوروکراسی؛		* مشکلات اداری و بوروکراسی؛
	* عدم فرهنگ‌سازی مناسب برای اهمیت تحقیق علمی در جامعه و		* عدم فرهنگ‌سازی مناسب برای اهمیت تحقیق علمی در جامعه و
	* نبود سیستم‌های حمایت از پژوهشگران و متخصصان اطلاعات<ref>ادى عباس قنبر و اناء شاكر ~~عباس،~~ دور و أهمية البحث ~~العلمي في~~ خلق المعرفة ~~الجديدة~~ وتأثيره في تطوير القدرات المعرفية ~~أخصائي~~ المعلومات والمكتبات والعاملين فيها، المجلة العراقية لدراسات المعلومات والتوثيق، مج (2)، ع(1)، ~~حزیران 2019، صص~~ 73-83.</ref>.		* نبود سیستم‌های حمایت از پژوهشگران و متخصصان اطلاعات<ref>ادى عباس قنبر و اناء شاكر عباس(2019). دور و أهمية البحث العلمی فی خلق المعرفة الجديده وتأثيره في تطوير القدرات المعرفية أخصائی المعلومات والمكتبات والعاملين فيها، المجلة العراقية لدراسات المعلومات والتوثيق، مج (2)، ع(1)، حزیران، ص 73-83.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

Samiei: /* کتابشناسی */

2025-02-26T20:14:07Z

کتابشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۴
خط ۱:		خط ۱:
	[[عراق]] به عنوان یکی از کشورهای خاورمیانه با تمدن علمی غنی، در سال‌های اخیر تلاش کرده است جایگاه خود را در عرصه تحقیقات علمی بازسازی کند. با این حال، این مسیر پر از چالش بوده است. جنگ‌ها، تحریم‌های بین‌المللی، بی‌ثباتی سیاسی و مشکلات اقتصادی همگی عواملی بوده‌اند که باعث عقب‌ماندگی نظام تحقیق و پژوهش در این کشور شده‌اند.		[[عراق]] به عنوان یکی از کشورهای خاورمیانه با تمدن علمی غنی، در سال‌های اخیر تلاش کرده است جایگاه خود را در عرصه تحقیقات علمی بازسازی کند. با این حال، این مسیر پر از چالش بوده است. جنگ‌ها، تحریم‌های بین‌المللی، بی‌ثباتی سیاسی و مشکلات اقتصادی همگی عواملی بوده‌اند که باعث عقب‌ماندگی نظام تحقیق و پژوهش در این کشور شده‌اند.

	در دهه ۱۹۶۰، عراق تلاش کرد نظام علمی خود را تقویت کند. در این راستا، در سال ۱۹۶۳ شورای عالی تحقیقات علمی تأسیس شد که وظیفه سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی تحقیقات علمی را برعهده داشت. این شورا در دهه ۱۹۸۰ اقداماتی مانند تدوین استراتژی تحقیقاتی برای دوره ۱۹۸۰-۲۰۰۰ انجام داد، اما به دلیل جنگ ایران و عراق و بحران‌های سیاسی، این برنامه‌ها به طور کامل اجرا نشدند. در سال ۱۹۸۹، شورای عالی تحقیقات علمی منحل شد و وظایف آن به وزارت آموزش عالی و پژوهش علمی واگذار گردید. در دهه ۱۹۹۰، به دلیل تحریم‌های اقتصادی و کاهش بودجه پژوهشی، عراق از لحاظ تولید علمی بسیار ضعیف شد. بعد از سقوط رژیم صدام در سال ۲۰۰۳، سیاست‌های جدیدی برای توسعه آموزش عالی و تحقیقات علمی اتخاذ شد. دانشگاه‌های عراق از انزوا خارج شدند و امکان شرکت در کنفرانس‌های بین‌المللی برای پژوهشگران فراهم شد. بسیاری از دانشجویان برای تحصیلات تکمیلی به خارج از کشور اعزام شدند که باعث رشد علمی نسبی کشور شد. در همین دوره، کتابخانه دیجیتال پژوهش‌های عراق راه‌اندازی شد و دانشگاه‌های عراقی به برخی پایگاه‌های داده علمی بین‌المللی دسترسی پیدا کردند<ref>~~علي~~ محمد باقر ~~البهادلي،~~ البحث ~~العلمي في~~ العراق: الواقع ومقترحات التطوير، بغداد: مركز البيان للدراسات والتخطيط، ~~2018، صص~~ 3-4. </ref>.		در دهه ۱۹۶۰، عراق تلاش کرد نظام علمی خود را تقویت کند. در این راستا، در سال ۱۹۶۳ شورای عالی تحقیقات علمی تأسیس شد که وظیفه سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی تحقیقات علمی را برعهده داشت. این شورا در دهه ۱۹۸۰ اقداماتی مانند تدوین استراتژی تحقیقاتی برای دوره ۱۹۸۰-۲۰۰۰ انجام داد، اما به دلیل جنگ ایران و عراق و بحران‌های سیاسی، این برنامه‌ها به طور کامل اجرا نشدند. در سال ۱۹۸۹، شورای عالی تحقیقات علمی منحل شد و وظایف آن به وزارت آموزش عالی و پژوهش علمی واگذار گردید. در دهه ۱۹۹۰، به دلیل تحریم‌های اقتصادی و کاهش بودجه پژوهشی، عراق از لحاظ تولید علمی بسیار ضعیف شد. بعد از سقوط رژیم صدام در سال ۲۰۰۳، سیاست‌های جدیدی برای توسعه آموزش عالی و تحقیقات علمی اتخاذ شد. دانشگاه‌های عراق از انزوا خارج شدند و امکان شرکت در کنفرانس‌های بین‌المللی برای پژوهشگران فراهم شد. بسیاری از دانشجویان برای تحصیلات تکمیلی به خارج از کشور اعزام شدند که باعث رشد علمی نسبی کشور شد. در همین دوره، کتابخانه دیجیتال پژوهش‌های عراق راه‌اندازی شد و دانشگاه‌های عراقی به برخی پایگاه‌های داده علمی بین‌المللی دسترسی پیدا کردند<ref>البهادلی، علی محمد باقر(2018)، البحث العلمی فی العراق: الواقع ومقترحات التطوير، بغداد: مركز البيان للدراسات والتخطيط، ص. 3-4. </ref>.

	=== حوزه های شاخص پژوهش و تحقیقات در عراق ===		=== حوزه های شاخص پژوهش و تحقیقات در عراق ===
خط ۱۰۹:		خط ۱۰۹:
	ایجاد پارک‌های علم و فناوری مشترک و توسعه مراکز رشد فناوری از جمله در همکاری با کشورهایی مانند ایران از تلاشها و تجارب عراق در حوزه علم و تحقیقات است. در این راستا برگزاری رویدادهای علمی مشترک از جمله برگزاری دومین هفته علم ایران و عراق با حضور مقامات عالی‌رتبه دو کشور و با هدف گسترش همکاری‌های علمی، پژوهشی و فناوری، از تاریخ ۲۸ دی تا ۳۰ دی ماه ۱۴۰۳ (۱۸ تا ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵) در دانشگاه الزهرا در شهر مقدس کربلا قابل اشاره است. تأسیس خانه‌های نوآوری و فناوری در سلیمانیه عراق، تاسی خانه نوآوری و فناوری ایران‌ساخت (IHIT) با حضور هیأتی از شرکت‌های دانش‌بنیان و خلاق ایرانی به منظور توسعه همکاریهای علمی مشترک نیز از جمله تجارب و تلاشهای جدید دولت عراق در این زمینه است.		ایجاد پارک‌های علم و فناوری مشترک و توسعه مراکز رشد فناوری از جمله در همکاری با کشورهایی مانند ایران از تلاشها و تجارب عراق در حوزه علم و تحقیقات است. در این راستا برگزاری رویدادهای علمی مشترک از جمله برگزاری دومین هفته علم ایران و عراق با حضور مقامات عالی‌رتبه دو کشور و با هدف گسترش همکاری‌های علمی، پژوهشی و فناوری، از تاریخ ۲۸ دی تا ۳۰ دی ماه ۱۴۰۳ (۱۸ تا ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵) در دانشگاه الزهرا در شهر مقدس کربلا قابل اشاره است. تأسیس خانه‌های نوآوری و فناوری در سلیمانیه عراق، تاسی خانه نوآوری و فناوری ایران‌ساخت (IHIT) با حضور هیأتی از شرکت‌های دانش‌بنیان و خلاق ایرانی به منظور توسعه همکاریهای علمی مشترک نیز از جمله تجارب و تلاشهای جدید دولت عراق در این زمینه است.

	روند تولید علمی در عراق روندی رو به بهبود محسوب می‌شود، اما با چالشهایی نیز مواجه است. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که تعداد مقالات علمی منتشر شده توسط پژوهشگران عراقی از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۶ رشد چشمگیری داشته است. در سال ۱۹۹۶، عراق کمتر از ۴۰۰ مقاله علمی در پایگاه Scopus منتشر کرده بود، در حالی که در سال ۲۰۱۶، این رقم به بیش از ۲۰۰۰ مقاله رسید. نرخ رشد تولید علمی عراق در این دوره ۲۷ برابر شده است، که بالاتر از کشورهای همسایه مانند عربستان سعودی و اردن است. با وجود افزایش تعداد مقالات، کیفیت بسیاری از پژوهش‌های عراقی همچنان پایین است. میزان ارجاع به مقالات عراقی کم است، به این معنی که پژوهش‌های انجام شده تأثیرگذاری بالایی در جامعه علمی جهانی ندارند. برخی از مقالات در مجلات نامعتبر و کم‌اعتبار منتشر شده‌اند که به رشد واقعی علمی کمکی نمی‌کنند. همچنین به دلیل عدم آموزش مناسب پژوهشگران، بسیاری از دانشمندان عراقی در دام مجلات تقلبی و انتفاعی گرفتار شده‌اند<ref>~~علي~~ محمد باقر ~~البهادلي،~~ البحث ~~العلمي في~~ العراق: الواقع ومقترحات التطوير، بغداد: مركز البيان للدراسات والتخطيط، ~~2018، صص~~ 4-5.</ref>.		روند تولید علمی در عراق روندی رو به بهبود محسوب می‌شود، اما با چالشهایی نیز مواجه است. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که تعداد مقالات علمی منتشر شده توسط پژوهشگران عراقی از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۶ رشد چشمگیری داشته است. در سال ۱۹۹۶، عراق کمتر از ۴۰۰ مقاله علمی در پایگاه Scopus منتشر کرده بود، در حالی که در سال ۲۰۱۶، این رقم به بیش از ۲۰۰۰ مقاله رسید. نرخ رشد تولید علمی عراق در این دوره ۲۷ برابر شده است، که بالاتر از کشورهای همسایه مانند عربستان سعودی و اردن است. با وجود افزایش تعداد مقالات، کیفیت بسیاری از پژوهش‌های عراقی همچنان پایین است. میزان ارجاع به مقالات عراقی کم است، به این معنی که پژوهش‌های انجام شده تأثیرگذاری بالایی در جامعه علمی جهانی ندارند. برخی از مقالات در مجلات نامعتبر و کم‌اعتبار منتشر شده‌اند که به رشد واقعی علمی کمکی نمی‌کنند. همچنین به دلیل عدم آموزش مناسب پژوهشگران، بسیاری از دانشمندان عراقی در دام مجلات تقلبی و انتفاعی گرفتار شده‌اند<ref>البهادلی، علی محمد باقر(2018)، البحث العلمی فی العراق: الواقع ومقترحات التطوير، بغداد: مركز البيان للدراسات والتخطيط، ص. 4-5.</ref>.

	در طول دو دهه اخیر اقدامات مختلفی برای بهبود وضعیت تحقیقات علمی در عراق انجام شده است که از جمله می‌توان به افزایش همکاری‌های بین‌المللی دانشگاهها و مراکز پژوهشی عراق، راه‌اندازی پایگاه‌های داده علمی، افزایش تعداد دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و ایجاد پارک‌های علمی و مراکز نوآوری برای حمایت از پروژه‌های تحقیقاتی و استارتاپ‌های علمی و همچنین در نظر گرفتن برنامه‌های تشویقی برای اساتید و پژوهشگران اشاره کرد. چالش‌های اصلی تحقیق و پژوهش در عراق نیز عبارتند از:		در طول دو دهه اخیر اقدامات مختلفی برای بهبود وضعیت تحقیقات علمی در عراق انجام شده است که از جمله می‌توان به افزایش همکاری‌های بین‌المللی دانشگاهها و مراکز پژوهشی عراق، راه‌اندازی پایگاه‌های داده علمی، افزایش تعداد دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و ایجاد پارک‌های علمی و مراکز نوآوری برای حمایت از پروژه‌های تحقیقاتی و استارتاپ‌های علمی و همچنین در نظر گرفتن برنامه‌های تشویقی برای اساتید و پژوهشگران اشاره کرد. چالش‌های اصلی تحقیق و پژوهش در عراق نیز عبارتند از:

Samiei: /* نیز نگاه کنید به */

2025-02-26T20:12:19Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۲
خط ۱۱۱:		خط ۱۱۱:
	روند تولید علمی در عراق روندی رو به بهبود محسوب می‌شود، اما با چالشهایی نیز مواجه است. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که تعداد مقالات علمی منتشر شده توسط پژوهشگران عراقی از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۶ رشد چشمگیری داشته است. در سال ۱۹۹۶، عراق کمتر از ۴۰۰ مقاله علمی در پایگاه Scopus منتشر کرده بود، در حالی که در سال ۲۰۱۶، این رقم به بیش از ۲۰۰۰ مقاله رسید. نرخ رشد تولید علمی عراق در این دوره ۲۷ برابر شده است، که بالاتر از کشورهای همسایه مانند عربستان سعودی و اردن است. با وجود افزایش تعداد مقالات، کیفیت بسیاری از پژوهش‌های عراقی همچنان پایین است. میزان ارجاع به مقالات عراقی کم است، به این معنی که پژوهش‌های انجام شده تأثیرگذاری بالایی در جامعه علمی جهانی ندارند. برخی از مقالات در مجلات نامعتبر و کم‌اعتبار منتشر شده‌اند که به رشد واقعی علمی کمکی نمی‌کنند. همچنین به دلیل عدم آموزش مناسب پژوهشگران، بسیاری از دانشمندان عراقی در دام مجلات تقلبی و انتفاعی گرفتار شده‌اند<ref>علي محمد باقر البهادلي، البحث العلمي في العراق: الواقع ومقترحات التطوير، بغداد: مركز البيان للدراسات والتخطيط، 2018، صص 4-5.</ref>.		روند تولید علمی در عراق روندی رو به بهبود محسوب می‌شود، اما با چالشهایی نیز مواجه است. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که تعداد مقالات علمی منتشر شده توسط پژوهشگران عراقی از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۶ رشد چشمگیری داشته است. در سال ۱۹۹۶، عراق کمتر از ۴۰۰ مقاله علمی در پایگاه Scopus منتشر کرده بود، در حالی که در سال ۲۰۱۶، این رقم به بیش از ۲۰۰۰ مقاله رسید. نرخ رشد تولید علمی عراق در این دوره ۲۷ برابر شده است، که بالاتر از کشورهای همسایه مانند عربستان سعودی و اردن است. با وجود افزایش تعداد مقالات، کیفیت بسیاری از پژوهش‌های عراقی همچنان پایین است. میزان ارجاع به مقالات عراقی کم است، به این معنی که پژوهش‌های انجام شده تأثیرگذاری بالایی در جامعه علمی جهانی ندارند. برخی از مقالات در مجلات نامعتبر و کم‌اعتبار منتشر شده‌اند که به رشد واقعی علمی کمکی نمی‌کنند. همچنین به دلیل عدم آموزش مناسب پژوهشگران، بسیاری از دانشمندان عراقی در دام مجلات تقلبی و انتفاعی گرفتار شده‌اند<ref>علي محمد باقر البهادلي، البحث العلمي في العراق: الواقع ومقترحات التطوير، بغداد: مركز البيان للدراسات والتخطيط، 2018، صص 4-5.</ref>.

	در طول دو دهه اخیر اقدامات مختلفی برای بهبود وضعیت تحقیقات علمی در عراق انجام شده است که از جمله می‌توان به افزایش همکاری‌های بین‌المللی دانشگاهها و مراکز پژوهشی عراق، راه‌اندازی پایگاه‌های داده علمی، افزایش تعداد دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و ایجاد پارک‌های علمی و مراکز نوآوری برای حمایت از پروژه‌های تحقیقاتی و استارتاپ‌های علمی و همچنین در نظر گرفتن برنامه‌های تشویقی برای اساتید و پژوهشگران اشاره کرد. چالش‌های اصلی تحقیق و پژوهش در عراق نیز عبارتند از: کمبود بودجه و حمایت مالی؛ نبود زیرساخت‌های پژوهشی مناسب و ضعف در فراهم ساختن تجهیزات مدرن برای ~~پژوهشگران ؛~~ فرار مغزها و مهاجرت نخبگان؛ مشکلات اداری و بوروکراسی؛ عدم فرهنگ‌سازی مناسب برای اهمیت تحقیق علمی در جامعه و؛ نبود سیستم‌های حمایت از پژوهشگران و متخصصان اطلاعات<ref>ادى عباس قنبر و اناء شاكر عباس، دور و أهمية البحث العلمي في خلق المعرفة الجديدة وتأثيره في تطوير القدرات المعرفية أخصائي المعلومات والمكتبات والعاملين فيها، المجلة العراقية لدراسات المعلومات والتوثيق، مج (2)، ع(1)، حزیران 2019، صص 73-83.</ref>.		در طول دو دهه اخیر اقدامات مختلفی برای بهبود وضعیت تحقیقات علمی در عراق انجام شده است که از جمله می‌توان به افزایش همکاری‌های بین‌المللی دانشگاهها و مراکز پژوهشی عراق، راه‌اندازی پایگاه‌های داده علمی، افزایش تعداد دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و ایجاد پارک‌های علمی و مراکز نوآوری برای حمایت از پروژه‌های تحقیقاتی و استارتاپ‌های علمی و همچنین در نظر گرفتن برنامه‌های تشویقی برای اساتید و پژوهشگران اشاره کرد. چالش‌های اصلی تحقیق و پژوهش در عراق نیز عبارتند از:

			* کمبود بودجه و حمایت مالی؛
			* نبود زیرساخت‌های پژوهشی مناسب و ضعف در فراهم ساختن تجهیزات مدرن برای پژوهشگران؛
			* فرار مغزها و مهاجرت نخبگان؛
			* مشکلات اداری و بوروکراسی؛
			* عدم فرهنگ‌سازی مناسب برای اهمیت تحقیق علمی در جامعه و
			* نبود سیستم‌های حمایت از پژوهشگران و متخصصان اطلاعات<ref>ادى عباس قنبر و اناء شاكر عباس، دور و أهمية البحث العلمي في خلق المعرفة الجديدة وتأثيره في تطوير القدرات المعرفية أخصائي المعلومات والمكتبات والعاملين فيها، المجلة العراقية لدراسات المعلومات والتوثيق، مج (2)، ع(1)، حزیران 2019، صص 73-83.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

Samiei: /* نیز نگاه کنید به */

2025-02-26T20:09:11Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۰۹
خط ۱۱۴:		خط ۱۱۴:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
			[[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری آرژانتین]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری اتیوپی]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری اردن]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری اسپانیا]]؛[[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری افغانستان]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری اوکراین]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری تایلند]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری تونس]]؛ [[نظام آموزش و پرورش در چین معاصر]]؛ [[نظام آموزش و پرورش در چین باستان]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری سنگال]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری ژاپن]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری کوبا]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری زیمبابوه]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری قطر]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری مصر]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری لبنان]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری روسیه]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری مالی]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری ساحل عاج]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری سیرالئون]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری کانادا]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری سودان]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری گرجستان]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری تاجیکستان]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری بنگلادش]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری قزاقستان]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری سریلانکا]]؛ [[نظام آموزش، تحقیقات و فناوری فرانسه]]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />

Samiei: /* نوآوری ها و تجارب عراق در زمینه علم و تحقیقات */

2025-02-26T20:07:50Z

نوآوری ها و تجارب عراق در زمینه علم و تحقیقات

@@ خط ۱۱۳: / خط ۱۱۳: @@
 در طول دو دهه اخیر اقدامات مختلفی برای بهبود وضعیت تحقیقات علمی در عراق انجام شده است که از جمله می‌توان به افزایش همکاری‌های بین‌المللی دانشگاهها و مراکز پژوهشی عراق، راه‌اندازی پایگاه‌های داده علمی، افزایش تعداد دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و ایجاد پارک‌های علمی و مراکز نوآوری برای حمایت از پروژه‌های تحقیقاتی و استارتاپ‌های علمی و همچنین در نظر گرفتن برنامه‌های تشویقی برای  اساتید و پژوهشگران اشاره کرد. چالش‌های اصلی تحقیق و پژوهش در عراق نیز عبارتند از: کمبود بودجه و حمایت مالی؛ نبود زیرساخت‌های پژوهشی مناسب و ضعف در فراهم ساختن تجهیزات مدرن برای پژوهشگران ؛ فرار مغزها و مهاجرت نخبگان؛ مشکلات اداری و بوروکراسی؛ عدم فرهنگ‌سازی مناسب برای اهمیت تحقیق علمی در جامعه و؛ نبود سیستم‌های حمایت از پژوهشگران و متخصصان اطلاعات<ref>ادى عباس قنبر و اناء شاكر عباس، دور و أهمية البحث العلمي في خلق المعرفة الجديدة وتأثيره في تطوير القدرات المعرفية أخصائي المعلومات والمكتبات والعاملين فيها، المجلة العراقية لدراسات المعلومات والتوثيق، مج (2)،  ع(1)، حزیران 2019، صص 73-83.</ref>.
-'''منابع و مآخذ:'''
+== نیز نگاه کنید به ==
 == کتابشناسی ==
 <references />

Samiei: /* الف) مراکز تحقیقاتی دانشگاهی */

2025-02-26T20:07:17Z

الف) مراکز تحقیقاتی دانشگاهی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۹
خط ۹۷:		خط ۹۷:
	مؤسسه تحقیقات راهبردی و علمی کردستان که به بررسی سیاست‌های اقتصادی، امنیتی و اجتماعی می‌پردازد و در پروژه‌های توسعه پایدار در اقلیم کردستان مشارکت دارد.		مؤسسه تحقیقات راهبردی و علمی کردستان که به بررسی سیاست‌های اقتصادی، امنیتی و اجتماعی می‌پردازد و در پروژه‌های توسعه پایدار در اقلیم کردستان مشارکت دارد.

	=== سیاست ها، قوانین، مقررات و برنامه های عراق در زمینه علم و تحقیقات ===		=== [[سیاست ها، قوانین، مقررات و برنامه های عراق در زمینه علم و تحقیقات]] ===
	عراق برای توسعه علم و تحقیقات، چارچوب‌های قانونی و سیاست‌گذاری مشخصی دارد، اما با چالش‌های اجرایی جدی مواجه است. مهمترین سیاست‌ها، قوانین، مقررات و برنامه‌های کلان علمی عراق در زیر مورد اشاره قرارمی‌گیرند.		[[عراق]] برای توسعه علم و تحقیقات، چارچوب‌های قانونی و سیاست‌گذاری مشخصی دارد، اما با چالش‌های اجرایی جدی مواجه است. مهمترین [[سیاست ها، قوانین، مقررات و برنامه های عراق در زمینه علم و تحقیقات\|سیاست‌ها، قوانین، مقررات و برنامه‌های کلان علمی عراق]] در زیر مورد اشاره قرارمی‌گیرند.

	در خصوص سیاست‌های علمی در سطح ملی می‌توان بر موارد زیر تاکید کرد:		در خصوص [[سیاست ها، قوانین، مقررات و برنامه های عراق در زمینه علم و تحقیقات\|سیاست‌های علمی در سطح ملی]] می‌توان بر موارد زیر تاکید کرد:

	* ایجاد چارچوب قانونی برای توسعه علم و فناوری با تمرکز بر تحقیقات دانشگاهی و صنعتی؛		* ایجاد چارچوب قانونی برای توسعه علم و فناوری با تمرکز بر تحقیقات دانشگاهی و صنعتی؛
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۸:
	* افزایش بودجه تحقیق و توسعه به عنوان یکی از اهداف کلیدی برنامه‌های بلندمدت.		* افزایش بودجه تحقیق و توسعه به عنوان یکی از اهداف کلیدی برنامه‌های بلندمدت.

	همچنین استراتژی‌های بلندمدتی در ~~عراق~~ در حوزه تحقیقات علمی طراحی شده که از جمله شامل سند استراتژیک تحقیقات علمی عراق ۲۰۱۰-۲۰۳۰ است که توسط وزارت آموزش عالی و تحقیقات علمی تدوین شده است. همچنین برنامه ملی توسعه آموزش عالی و تحقیقات علمی که بر افزایش کیفیت دانشگاه‌ها، توسعه مراکز تحقیقاتی و حمایت از پژوهشگران جوان تمرکز دارد. برنامه احیای مراکز علمی پس از جنگ و تحریم‌ها که به بازسازی زیرساخت‌های علمی پرداخته است نیز در این خصوص قابل اشاره است<ref name=":0">Semia Ben Ali Saadaoui(2013). Review of Scientific Research in Iraq, Amman – Jordan: Published by the United Nations Education, Scientific and Cultural Organization, Field Office for Iraq in Amman, pp.101-115</ref>.		همچنین استراتژی‌های بلندمدتی در [[عراق]] در حوزه تحقیقات علمی طراحی شده که از جمله شامل سند استراتژیک تحقیقات علمی [[عراق]] ۲۰۱۰-۲۰۳۰ است که توسط وزارت آموزش عالی و تحقیقات علمی تدوین شده است. همچنین برنامه ملی توسعه آموزش عالی و تحقیقات علمی که بر افزایش کیفیت دانشگاه‌ها، توسعه مراکز تحقیقاتی و حمایت از پژوهشگران جوان تمرکز دارد. برنامه احیای مراکز علمی پس از جنگ و تحریم‌ها که به بازسازی زیرساخت‌های علمی پرداخته است نیز در این خصوص قابل اشاره است<ref name=":0">Semia Ben Ali Saadaoui(2013). Review of Scientific Research in Iraq, Amman – Jordan: Published by the United Nations Education, Scientific and Cultural Organization, Field Office for Iraq in Amman, pp.101-115</ref>.

	در عراق قوانین و مقررات متعددی در مورد تحقیقات علمی وجود دارد. در قانون اساسی عراق جایگاه علم و تحقیق مورد تاکید قرار گرفته است و از جمله ماده ۳۴آموزش و پژوهش را به عنوان حق اساسی شهروندان به رسمیت شناخته است. ماده ۲۵ قانون اساسی توسعه اقتصادی را بر پایه اصول علمی و تحقیقاتی توصیه می‌کند. همچنین در ماده ۱۱۴ بر تقسیم اختیارات بین دولت مرکزی و مناطق خودمختار در سیاست‌گذاری‌های علمی تاکید شده است. از قوانین ویژه در حوزه تحقیقات علمی نیز می‌توان به قانون آموزش عالی و تحقیقات علمی (۱۹۸۰، اصلاحیه‌های بعدی در ۲۰۰۳ و ۲۰۱۰) اشاره کرد که چارچوبی برای مدیریت دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی ارائه می‌دهد. این قانون بر استقلال دانشگاه‌ها در برنامه‌ریزی‌های علمی تاکید دارد. همچنین قانون مالکیت فکری و حمایت از اختراعات علمی بر حمایت از پژوهشگران و نوآوران در عراق تاکید دارد. قانون حمایت از سرمایه‌گذاری در تحقیقات علمی (2011) نیز تشویق سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی در بخش تحقیق و توسعه و ایجاد معافیت‌های مالیاتی برای شرکت‌های دانش‌بنیان را مورد تاکید قرار می‌دهد<ref name=":0" />.		در عراق قوانین و مقررات متعددی در مورد تحقیقات علمی وجود دارد. در قانون اساسی [[عراق]] جایگاه علم و تحقیق مورد تاکید قرار گرفته است و از جمله ماده ۳۴آموزش و پژوهش را به عنوان حق اساسی شهروندان به رسمیت شناخته است. ماده ۲۵ قانون اساسی توسعه اقتصادی را بر پایه اصول علمی و تحقیقاتی توصیه می‌کند. همچنین در ماده ۱۱۴ بر تقسیم اختیارات بین دولت مرکزی و مناطق خودمختار در سیاست‌گذاری‌های علمی تاکید شده است. از قوانین ویژه در حوزه تحقیقات علمی نیز می‌توان به قانون آموزش عالی و تحقیقات علمی (۱۹۸۰، اصلاحیه‌های بعدی در ۲۰۰۳ و ۲۰۱۰) اشاره کرد که چارچوبی برای مدیریت دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی ارائه می‌دهد. این قانون بر استقلال دانشگاه‌ها در برنامه‌ریزی‌های علمی تاکید دارد. همچنین قانون مالکیت فکری و حمایت از اختراعات علمی بر حمایت از پژوهشگران و نوآوران در عراق تاکید دارد. قانون حمایت از سرمایه‌گذاری در تحقیقات علمی (2011) نیز تشویق سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی در بخش تحقیق و توسعه و ایجاد معافیت‌های مالیاتی برای شرکت‌های دانش‌بنیان را مورد تاکید قرار می‌دهد<ref name=":0" />.

	برنامه‌های کلان و پروژه‌های تحقیقاتی ملی در عراق نیز شامل برنامه‌های توسعه تحقیقات علمی در سطح داخلی و برنامه‌های بین‌المللی برای توسعه تحقیقات علمی در این کشور است. از مهمترین برنامه‌های داخلی در این خصوص عبارتند از:		[[سیاست ها، قوانین، مقررات و برنامه های عراق در زمینه علم و تحقیقات\|برنامه‌های کلان و پروژه‌های تحقیقاتی ملی در عراق]] نیز شامل برنامه‌های توسعه تحقیقات علمی در سطح داخلی و برنامه‌های بین‌المللی برای توسعه تحقیقات علمی در این کشور است. از مهمترین برنامه‌های داخلی در این خصوص عبارتند از:

	* برنامه بازسازی نظام آموزش عالی عراق (یونسکو و دولت عراق)؛		* برنامه بازسازی نظام آموزش عالی عراق (یونسکو و دولت عراق)؛
خط ۱۲۴:		خط ۱۲۴:
	* افزایش خودکفایی عراق در تولید محصولات کشاورزی.		* افزایش خودکفایی عراق در تولید محصولات کشاورزی.

	مهمترین برنامه‌های بین‌المللی برای توسعه تحقیقات علمی در عراق نیز عبارتند از:		مهمترین [[سیاست ها، قوانین، مقررات و برنامه های عراق در زمینه علم و تحقیقات\|برنامه‌های بین‌المللی برای توسعه تحقیقات علمی در عراق]] نیز عبارتند از:

	* شبکه دانشمندان عراقی خارج از کشور (NISA)؛		* شبکه دانشمندان عراقی خارج از کشور (NISA)؛

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۰۷
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	این وزارتخانه بر تحقیقات دانشگاهی و توسعه دانش فنی نظارت دارد و چندین مرکز علمی تحت نظارت خود دارد که از جمله شامل مراکز تحقیقاتی دانشگاهی و مراکز تحقیقاتی مستقل خاص است.		این وزارتخانه بر تحقیقات دانشگاهی و توسعه دانش فنی نظارت دارد و چندین مرکز علمی تحت نظارت خود دارد که از جمله شامل مراکز تحقیقاتی دانشگاهی و مراکز تحقیقاتی مستقل خاص است.

	===== ~~الف)~~ مراکز تحقیقاتی دانشگاهی =====		===== مراکز تحقیقاتی دانشگاهی =====
	مرکز تحقیقات دانشگاه بغداد، یکی از مهم‌ترین مراکز علمی عراق است که در حوزه‌های پزشکی، مهندسی و علوم انسانی فعالیت دارد و پژوهش‌های گسترده در زمینه محیط زیست، کشاورزی و فناوری‌های نوین انجام می‌دهد.		مرکز تحقیقات دانشگاه بغداد، یکی از مهم‌ترین مراکز علمی عراق است که در حوزه‌های پزشکی، مهندسی و علوم انسانی فعالیت دارد و پژوهش‌های گسترده در زمینه محیط زیست، کشاورزی و فناوری‌های نوین انجام می‌دهد.

خط ۴۶:		خط ۴۶:
	مرکز تحقیقات دانشگاه کوفه که مطالعات خود را در حوزه علوم انسانی، جامعه‌شناسی و سیاست‌های عمومی متمرکز کرده و انجام پژوهش‌هایی در حوزه اقتصاد و مدیریت منابع مالی را نیز بر عهده دارد.		مرکز تحقیقات دانشگاه کوفه که مطالعات خود را در حوزه علوم انسانی، جامعه‌شناسی و سیاست‌های عمومی متمرکز کرده و انجام پژوهش‌هایی در حوزه اقتصاد و مدیریت منابع مالی را نیز بر عهده دارد.

	===== ب) مراکز تحقیقاتی دولتی مستقل و خاص =====		===== مراکز تحقیقاتی دولتی مستقل و خاص =====
	مرکز تحقیقات نخل خرما در دانشگاه بصره یکی از مراکز تحقیقاتی ویژه برای مطالعه و بهبود روش‌های کشت و پرورش نخل خرماست و تحقیق در زمینه افزایش بهره‌وری تولید خرما و روش‌های بیوتکنولوژی کشاورزی را بر عهده دارد.		مرکز تحقیقات نخل خرما در دانشگاه بصره یکی از مراکز تحقیقاتی ویژه برای مطالعه و بهبود روش‌های کشت و پرورش نخل خرماست و تحقیق در زمینه افزایش بهره‌وری تولید خرما و روش‌های بیوتکنولوژی کشاورزی را بر عهده دارد.

خط ۹۷:		خط ۹۷:
	مؤسسه تحقیقات راهبردی و علمی کردستان که به بررسی سیاست‌های اقتصادی، امنیتی و اجتماعی می‌پردازد و در پروژه‌های توسعه پایدار در اقلیم کردستان مشارکت دارد.		مؤسسه تحقیقات راهبردی و علمی کردستان که به بررسی سیاست‌های اقتصادی، امنیتی و اجتماعی می‌پردازد و در پروژه‌های توسعه پایدار در اقلیم کردستان مشارکت دارد.

	~~'''~~سیاست ها، قوانین، مقررات و برنامه های عراق در زمینه علم و تحقیقات~~'''~~		=== سیاست ها، قوانین، مقررات و برنامه های عراق در زمینه علم و تحقیقات ===

	عراق برای توسعه علم و تحقیقات، چارچوب‌های قانونی و سیاست‌گذاری مشخصی دارد، اما با چالش‌های اجرایی جدی مواجه است. مهمترین سیاست‌ها، قوانین، مقررات و برنامه‌های کلان علمی عراق در زیر مورد اشاره قرارمی‌گیرند.		عراق برای توسعه علم و تحقیقات، چارچوب‌های قانونی و سیاست‌گذاری مشخصی دارد، اما با چالش‌های اجرایی جدی مواجه است. مهمترین سیاست‌ها، قوانین، مقررات و برنامه‌های کلان علمی عراق در زیر مورد اشاره قرارمی‌گیرند.

خط ۱۰۷:		خط ۱۰۶:
	برنامه‌های کلان و پروژه‌های تحقیقاتی ملی در عراق نیز شامل برنامه‌های توسعه تحقیقات علمی در سطح داخلی و برنامه‌های بین‌المللی برای توسعه تحقیقات علمی در این کشور است. از مهمترین برنامه‌های داخلی در این خصوص عبارتند از: برنامه بازسازی نظام آموزش عالی عراق (یونسکو و دولت عراق)؛ بازسازی دانشگاه‌ها و مراکز علمی آسیب‌دیده از جنگ؛ بهبود زیرساخت‌های علمی و فناوری؛ برنامه ملی توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات؛ ایجاد پارک‌های فناوری برای رشد شرکت‌های دانش‌بنیان؛ دیجیتالی‌سازی سیستم‌های آموزشی و تحقیقاتی؛ برنامه امنیت غذایی و تحقیقات کشاورزی؛ تحقیق درباره روش‌های نوین آبیاری و اصلاح بذرهای مقاوم به خشکی و؛ افزایش خودکفایی عراق در تولید محصولات کشاورزی. مهمترین برنامه‌های بین‌المللی برای توسعه تحقیقات علمی در عراق نیز عبارتند از: شبکه دانشمندان عراقی خارج از کشور (NISA)؛ همکاری با دانشگاه‌های اروپایی و آمریکایی؛ اجرای پروژه‌های مشترک با دانشمندان عراقی مقیم خارج؛ برنامه‌های تبادل علمی با دانشگاه‌های بین‌المللی؛ اعزام دانشجویان و محققان به کشورهای پیشرفته برای تحصیل و تحقیق و؛ دعوت از اساتید و پژوهشگران خارجی برای تدریس در دانشگاه‌های عراق.<ref name=":0" />		برنامه‌های کلان و پروژه‌های تحقیقاتی ملی در عراق نیز شامل برنامه‌های توسعه تحقیقات علمی در سطح داخلی و برنامه‌های بین‌المللی برای توسعه تحقیقات علمی در این کشور است. از مهمترین برنامه‌های داخلی در این خصوص عبارتند از: برنامه بازسازی نظام آموزش عالی عراق (یونسکو و دولت عراق)؛ بازسازی دانشگاه‌ها و مراکز علمی آسیب‌دیده از جنگ؛ بهبود زیرساخت‌های علمی و فناوری؛ برنامه ملی توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات؛ ایجاد پارک‌های فناوری برای رشد شرکت‌های دانش‌بنیان؛ دیجیتالی‌سازی سیستم‌های آموزشی و تحقیقاتی؛ برنامه امنیت غذایی و تحقیقات کشاورزی؛ تحقیق درباره روش‌های نوین آبیاری و اصلاح بذرهای مقاوم به خشکی و؛ افزایش خودکفایی عراق در تولید محصولات کشاورزی. مهمترین برنامه‌های بین‌المللی برای توسعه تحقیقات علمی در عراق نیز عبارتند از: شبکه دانشمندان عراقی خارج از کشور (NISA)؛ همکاری با دانشگاه‌های اروپایی و آمریکایی؛ اجرای پروژه‌های مشترک با دانشمندان عراقی مقیم خارج؛ برنامه‌های تبادل علمی با دانشگاه‌های بین‌المللی؛ اعزام دانشجویان و محققان به کشورهای پیشرفته برای تحصیل و تحقیق و؛ دعوت از اساتید و پژوهشگران خارجی برای تدریس در دانشگاه‌های عراق.<ref name=":0" />

	~~'''~~نوآوری ها و تجارب عراق در زمینه علم و تحقیقات~~'''~~		=== نوآوری ها و تجارب عراق در زمینه علم و تحقیقات ===

	ایجاد پارک‌های علم و فناوری مشترک و توسعه مراکز رشد فناوری از جمله در همکاری با کشورهایی مانند ایران از تلاشها و تجارب عراق در حوزه علم و تحقیقات است. در این راستا برگزاری رویدادهای علمی مشترک از جمله برگزاری دومین هفته علم ایران و عراق با حضور مقامات عالی‌رتبه دو کشور و با هدف گسترش همکاری‌های علمی، پژوهشی و فناوری، از تاریخ ۲۸ دی تا ۳۰ دی ماه ۱۴۰۳ (۱۸ تا ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵) در دانشگاه الزهرا در شهر مقدس کربلا قابل اشاره است. تأسیس خانه‌های نوآوری و فناوری در سلیمانیه عراق، تاسی خانه نوآوری و فناوری ایران‌ساخت (IHIT) با حضور هیأتی از شرکت‌های دانش‌بنیان و خلاق ایرانی به منظور توسعه همکاریهای علمی مشترک نیز از جمله تجارب و تلاشهای جدید دولت عراق در این زمینه است.		ایجاد پارک‌های علم و فناوری مشترک و توسعه مراکز رشد فناوری از جمله در همکاری با کشورهایی مانند ایران از تلاشها و تجارب عراق در حوزه علم و تحقیقات است. در این راستا برگزاری رویدادهای علمی مشترک از جمله برگزاری دومین هفته علم ایران و عراق با حضور مقامات عالی‌رتبه دو کشور و با هدف گسترش همکاری‌های علمی، پژوهشی و فناوری، از تاریخ ۲۸ دی تا ۳۰ دی ماه ۱۴۰۳ (۱۸ تا ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵) در دانشگاه الزهرا در شهر مقدس کربلا قابل اشاره است. تأسیس خانه‌های نوآوری و فناوری در سلیمانیه عراق، تاسی خانه نوآوری و فناوری ایران‌ساخت (IHIT) با حضور هیأتی از شرکت‌های دانش‌بنیان و خلاق ایرانی به منظور توسعه همکاریهای علمی مشترک نیز از جمله تجارب و تلاشهای جدید دولت عراق در این زمینه است.

	روند تولید علمی در عراق روندی رو به بهبود محسوب می‌شود، اما با چالشهایی نیز مواجه است. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که تعداد مقالات علمی منتشر شده توسط پژوهشگران عراقی از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۶ رشد چشمگیری داشته است. در سال ۱۹۹۶، عراق کمتر از ۴۰۰ مقاله علمی در پایگاه Scopus منتشر کرده بود، در حالی که در سال ۲۰۱۶، این رقم به بیش از ۲۰۰۰ مقاله رسید. نرخ رشد تولید علمی عراق در این دوره ۲۷ برابر شده است، که بالاتر از کشورهای همسایه مانند عربستان سعودی و اردن است. با وجود افزایش تعداد مقالات، کیفیت بسیاری از پژوهش‌های عراقی همچنان پایین است. میزان ارجاع به مقالات عراقی کم است، به این معنی که پژوهش‌های انجام شده تأثیرگذاری بالایی در جامعه علمی جهانی ندارند. برخی از مقالات در مجلات نامعتبر و کم‌اعتبار منتشر شده‌اند که به رشد واقعی علمی کمکی نمی‌کنند. همچنین به دلیل عدم آموزش مناسب پژوهشگران، بسیاری از دانشمندان عراقی در دام مجلات تقلبی و انتفاعی گرفتار شده‌اند.<~~sup~~>~~[6]~~</~~sup~~>		روند تولید علمی در عراق روندی رو به بهبود محسوب می‌شود، اما با چالشهایی نیز مواجه است. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که تعداد مقالات علمی منتشر شده توسط پژوهشگران عراقی از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۶ رشد چشمگیری داشته است. در سال ۱۹۹۶، عراق کمتر از ۴۰۰ مقاله علمی در پایگاه Scopus منتشر کرده بود، در حالی که در سال ۲۰۱۶، این رقم به بیش از ۲۰۰۰ مقاله رسید. نرخ رشد تولید علمی عراق در این دوره ۲۷ برابر شده است، که بالاتر از کشورهای همسایه مانند عربستان سعودی و اردن است. با وجود افزایش تعداد مقالات، کیفیت بسیاری از پژوهش‌های عراقی همچنان پایین است. میزان ارجاع به مقالات عراقی کم است، به این معنی که پژوهش‌های انجام شده تأثیرگذاری بالایی در جامعه علمی جهانی ندارند. برخی از مقالات در مجلات نامعتبر و کم‌اعتبار منتشر شده‌اند که به رشد واقعی علمی کمکی نمی‌کنند. همچنین به دلیل عدم آموزش مناسب پژوهشگران، بسیاری از دانشمندان عراقی در دام مجلات تقلبی و انتفاعی گرفتار شده‌اند<ref>علي محمد باقر البهادلي، البحث العلمي في العراق: الواقع ومقترحات التطوير، بغداد: مركز البيان للدراسات والتخطيط، 2018، صص 4-5.</ref>.

	در طول دو دهه اخیر اقدامات مختلفی برای بهبود وضعیت تحقیقات علمی در عراق انجام شده است که از جمله می‌توان به افزایش همکاری‌های بین‌المللی دانشگاهها و مراکز پژوهشی عراق، راه‌اندازی پایگاه‌های داده علمی، افزایش تعداد دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و ایجاد پارک‌های علمی و مراکز نوآوری برای حمایت از پروژه‌های تحقیقاتی و استارتاپ‌های علمی و همچنین در نظر گرفتن برنامه‌های تشویقی برای اساتید و پژوهشگران اشاره کرد. چالش‌های اصلی تحقیق و پژوهش در عراق نیز عبارتند از: کمبود بودجه و حمایت مالی؛ نبود زیرساخت‌های پژوهشی مناسب و ضعف در فراهم ساختن تجهیزات مدرن برای پژوهشگران ؛ فرار مغزها و مهاجرت نخبگان؛ مشکلات اداری و بوروکراسی؛ عدم فرهنگ‌سازی مناسب برای اهمیت تحقیق علمی در جامعه و؛ نبود سیستم‌های حمایت از پژوهشگران و متخصصان اطلاعات.~~[7]~~		در طول دو دهه اخیر اقدامات مختلفی برای بهبود وضعیت تحقیقات علمی در عراق انجام شده است که از جمله می‌توان به افزایش همکاری‌های بین‌المللی دانشگاهها و مراکز پژوهشی عراق، راه‌اندازی پایگاه‌های داده علمی، افزایش تعداد دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و ایجاد پارک‌های علمی و مراکز نوآوری برای حمایت از پروژه‌های تحقیقاتی و استارتاپ‌های علمی و همچنین در نظر گرفتن برنامه‌های تشویقی برای اساتید و پژوهشگران اشاره کرد. چالش‌های اصلی تحقیق و پژوهش در عراق نیز عبارتند از: کمبود بودجه و حمایت مالی؛ نبود زیرساخت‌های پژوهشی مناسب و ضعف در فراهم ساختن تجهیزات مدرن برای پژوهشگران ؛ فرار مغزها و مهاجرت نخبگان؛ مشکلات اداری و بوروکراسی؛ عدم فرهنگ‌سازی مناسب برای اهمیت تحقیق علمی در جامعه و؛ نبود سیستم‌های حمایت از پژوهشگران و متخصصان اطلاعات<ref>ادى عباس قنبر و اناء شاكر عباس، دور و أهمية البحث العلمي في خلق المعرفة الجديدة وتأثيره في تطوير القدرات المعرفية أخصائي المعلومات والمكتبات والعاملين فيها، المجلة العراقية لدراسات المعلومات والتوثيق، مج (2)، ع(1)، حزیران 2019، صص 73-83.</ref>.

	'''منابع و مآخذ:'''		'''منابع و مآخذ:'''