http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%A8مرکز ادبی کولاب - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-27T08:32:22Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.0http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%A8&diff=54940&oldid=prevFatemi در ۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۴۲2024-08-03T11:42:21Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۴۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''9</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> مركز ادبي كولاب'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاجی حسین کنگُرتی، بسمل، عجزی، ذره، مضراب، لقا، ملابرهان ختلانی، میرزا رجب، بابایونس خدایدادزاده از معروفترین سخنوران این دیارند. حاجی حسین کَنگُرتی سال 1868 در روستای قرقمیش کنگرت در خانوادهای ثروتمند زاده شد. پس از تحصیلات ابتدایی در [[مدارس تاجیکستان|مدارس]] تورسونجان و رشید بخارا علوم زمانش را آموخت. بعد از تحصیل به زیارت حج مشرف گردید و مدت سه سال در عربستان به سر برد. سپس از ایران و هندوستان و چند کشور اروپایی دیدن نمود. بعداً به زادگاه خود برگشت و در مدرسه کنگرت فقه و صرف و نحو عربی را تدریس میکرد. وفات او به سال 1917 بوده و مرقدش در مزار حضرت مولوی کنگرت میباشد</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاجي حسين كنگُرتي، بسمل، عجزي، ذره، مضراب، لقا، ملابرهان ختلاني، ميرزا رجب، بابايونس خدايدادزاده از معروفترين سخنوران اين ديارند. حاجي حسين كَنگُرتي سال 1868 </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روستاي قرقميش كنگرت در خانوادهاي ثروتمند زاده شد. پس </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحصيلات ابتدايي در مدارس تورسونجان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشيد </del>بخارا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علوم زمانش </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آموخت. بعد از تحصيل به زيارت حج مشرف گرديد و مدت سه سال </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربستان </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سر برد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> سپس </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران و هندوستان و چند كشور اروپايي ديدن نمود. بعداً </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زادگاه </del>خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگشت و </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسة كنگرت فقه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صرف و نحو عربي </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تدريس ميكرد. وفات او </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال 1917 بوده و مرقدش </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزار حضرت مولوي كنگرت ميباشد</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حاجی نعمت الله محترم|حاجی نعمتالله محترم]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«تذکرهالشعرا»ی خود </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاجی حسین کنگرتی که شاعری معروف و صاحبدیوان و خطاطی چیرهدست بود، چنین یاد کرده است «حاجی تخلص سخنسنج والافطرت و نکتهرس نازکطبیعت، دریادل صنایعضمیر، قلمزن بدیعپرداز، نگارنده مبانی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگارستان معانی ملا محمدحسین ختلانی است. تحصیل علوم به نزد اساتید دارالفاخره (</ins>بخارا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) پیکی گردیده، به هر کوچه در رسیده، ابواب فتوح </ins>را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حرب </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روی خود گشاده، از هر خرمنی دانه ربوده</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وطن </ins>خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طرح اقامت انداخته، </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنجا بین اکابر </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصاغر اعتبار تمام یافته، اشعار خود </ins>را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکیب دیوان کشیده، </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطبعه تاشکند به زیور طبع رسیده…<ref>کنگرتی (1998). ص 8.</ref>»</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاجي نعمتالله محترم در «تذكرةالشعرا»ي خود </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاجي حسين كنگرتي كه شاعري معروف </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> صاحبديوان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خطاطي چيرهدست بود، چنين ياد كرده است «حاجي تخلص سخنسنج والافطرت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نكتهرس نازكطبيعت، دريادل صنايعضمير، قلمزن بديعپرداز، نگارندة مباني و نگارستان معاني ملا محمدحسين ختلاني </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحصيل علوم به نزد اساتيد دارالفاخره (بخارا) پيكي گرديده، به هر كوچه در رسيده، ابواب فتوح را در حرب </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روي خود گشاده، </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هر خرمني دانه ربوده. </del>پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن به وطن خود طرح اقامت انداخته، </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنجا بين اكابر و اصاغر اعتبار تمام يافته، اشعار خود را به تركيب ديوان كشيده، </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطبعة تاشكند به زيور طبع رسيده…»( كنگرتي، 1998: 8)</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار او عبارت است </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزلیات، مسدسات، مخمسات، قصاید، مرثیههای تاریخها، رباعیات، نامههای منثور </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منظوم، منظومههای «وسیلهالنجات»، «دبستان عبرت»، «تاریخ جوده»، مثنوی «کامدی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدن»، یک اثر تاریخی «منتخبالاخبار فی طبقات سلاطین»، رساله «خطوط اشکال اسلامیه» </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غیره. سال 1912 در شهر تاشکند کلیات آثارش به چاپ رسیده که شامل 6500 بیت </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملا برهان متخلص </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسمل که یکی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشمندان و شاعران شناخته زمانش بود، </ins>پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحصیل ابتدایی در زادگاهش </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدارس بخارا تحصیل علم نموده </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسه سرمزار آن شهر تدریس کردهاست</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار او عبارت است </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزليات، مسدسات، مخمسات، قصايد، مرثيههاي تاريخها، رباعيات، نامههاي منثور </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منظوم، منظومههاي «وسيلةالنجات»، «دبستان عبرت»، «تاريخ جوده»، مثنوي «كامدي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدن»، يك اثر تاريخي «منتخبالاخبار في طبقات سلاطين»، رسالة «خطوط اشكال اسلاميه» و غيره</del>. سال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1912 </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهر تاشكند كليات آثارش </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چاپ رسيده كه شامل 6500 بيت </del>است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملاذاکر ختلانی متخلص به ذره پس </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحصیل ابتدایی در مدارس بخارا، علوم زمانش را آموخته، در علم به درجات بالا رسیده </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفتیگری </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسی میکرد. او میان دانشمندان از شهرت والایی برخوردار بود</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذره به </ins>سال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1915 وفات کرده است. ملاعبدالرحیم ختلانی متخلص به عجزی پس از تحصیل مدارس بخارا </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنجا </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تدریس مشغول شد. وی مردی فاضل و شاعری توانا بود. مضرابخان که مدتی چند حاکم کولاب بوده است، مردی فاضل و شاعری خوشبیان نیز بوده </ins>است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملا برهان متخلص </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسمل كه يكي از دانشمندان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاعران شناختة زمانش بود، پس از تحصيل ابتدايي در زادگاهش در مدارس بخارا تحصيل علم </del>نموده در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسة سرمزار آن شهر تدريس كرده است</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بابایونس خدایدادزده سال 1870 در روستای کاسهتراشان ناحیه سویت کنونی متولد شد. هنر کراوغلیسرایی را از کوراوغلیسرای معروف </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرزا قرباناف آموخته است. او به خاطر اجرای سرودهای شورانگیز و ضدحکومتیاش به تعقیب بیک بَلْجوان گرفتار شده به خجند، فرغانه، خقند، تاشکند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سمرقند هجرت </ins>نموده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است. سال 1916 برای بیگاری به [[روسیه]] فرستاده شده و سال 1919 به وطن باز میگردد<ref>زهریی، حسن (1391). جامعه و فرهنگ [[تاجیکستان]]. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی] (</ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دست انتشار)، ص 288-289.</ref></ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملاذاكر ختلاني متخلص به ذره پس از تحصيل ابتدايي در مدارس بخارا، علوم زمانش را آموخته، در علم به درجات بالا رسيده و مفتيگري و مدرسي ميكرد. او ميان دانشمندان از شهرت والايي برخوردار بود. ذره به سال 1915 وفات كرده است.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== کتابشناسی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملاعبدالرحيم ختلاني متخلص به عجزي پس از تحصيل مدارس بخارا در آنجا به تدريس مشغول شد. وي مردي فاضل و شاعري توانا بود.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مضرابخان كه مدتي چند حاكم كولاب بوده است، مردي فاضل و شاعري خوشبيان نيز بوده است.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بابايونس خدايدادزده سال 1870 در روستاي كاسهتراشان ناحية سويت كنوني متولد شد. هنر كراوغليسرايي را از كوراوغليسراي معروف به ميرزا قرباناف آموخته است. او به خاطر اجراي سرودهاي شورانگيز و ضدحكومتياش به تعقيب بيك بَلْجوان گرفتار شده به خجند، فرغانه، خقند، تاشكند و سمرقند هجرت نموده است. سال 1916 برای بیگاری به روسيه فرستاده شده و سال 1919 به وطن باز ميگردد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Fatemihttp://dmelal.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%A8&diff=47918&oldid=prevSamiei: صفحهای تازه حاوی «'''9. مركز ادبي كولاب''' حاجي حسين كنگُرتي، بسمل، عجزي، ذره، مضراب، لقا، ملابرهان ختلاني، ميرزا رجب، بابايونس خدايدادزاده از معروفترين سخنوران اين ديارند. حاجي حسين كَنگُرتي سال 1868 در روستاي قرقميش كنگرت در خانوادهاي ثروتمند زاده شد. پس ا...» ایجاد کرد2024-07-04T08:25:20Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''9. مركز ادبي كولاب''' حاجي حسين كنگُرتي، بسمل، عجزي، ذره، مضراب، لقا، ملابرهان ختلاني، ميرزا رجب، بابايونس خدايدادزاده از معروفترين سخنوران اين ديارند. حاجي حسين كَنگُرتي سال 1868 در روستاي قرقميش كنگرت در خانوادهاي ثروتمند زاده شد. پس ا...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''9. مركز ادبي كولاب'''<br />
<br />
حاجي حسين كنگُرتي، بسمل، عجزي، ذره، مضراب، لقا، ملابرهان ختلاني، ميرزا رجب، بابايونس خدايدادزاده از معروفترين سخنوران اين ديارند. حاجي حسين كَنگُرتي سال 1868 در روستاي قرقميش كنگرت در خانوادهاي ثروتمند زاده شد. پس از تحصيلات ابتدايي در مدارس تورسونجان و رشيد بخارا علوم زمانش را آموخت. بعد از تحصيل به زيارت حج مشرف گرديد و مدت سه سال در عربستان به سر برد. سپس از ايران و هندوستان و چند كشور اروپايي ديدن نمود. بعداً به زادگاه خود برگشت و در مدرسة كنگرت فقه و صرف و نحو عربي را تدريس ميكرد. وفات او به سال 1917 بوده و مرقدش در مزار حضرت مولوي كنگرت ميباشد.<br />
<br />
حاجي نعمتالله محترم در «تذكرةالشعرا»ي خود از حاجي حسين كنگرتي كه شاعري معروف و صاحبديوان و خطاطي چيرهدست بود، چنين ياد كرده است «حاجي تخلص سخنسنج والافطرت و نكتهرس نازكطبيعت، دريادل صنايعضمير، قلمزن بديعپرداز، نگارندة مباني و نگارستان معاني ملا محمدحسين ختلاني است. تحصيل علوم به نزد اساتيد دارالفاخره (بخارا) پيكي گرديده، به هر كوچه در رسيده، ابواب فتوح را در حرب به روي خود گشاده، از هر خرمني دانه ربوده. پس از آن به وطن خود طرح اقامت انداخته، در آنجا بين اكابر و اصاغر اعتبار تمام يافته، اشعار خود را به تركيب ديوان كشيده، در مطبعة تاشكند به زيور طبع رسيده…»( كنگرتي، 1998: 8).<br />
<br />
آثار او عبارت است از غزليات، مسدسات، مخمسات، قصايد، مرثيههاي تاريخها، رباعيات، نامههاي منثور و منظوم، منظومههاي «وسيلةالنجات»، «دبستان عبرت»، «تاريخ جوده»، مثنوي «كامدي و مدن»، يك اثر تاريخي «منتخبالاخبار في طبقات سلاطين»، رسالة «خطوط اشكال اسلاميه» و غيره. سال 1912 در شهر تاشكند كليات آثارش به چاپ رسيده كه شامل 6500 بيت است.<br />
<br />
ملا برهان متخلص به بسمل كه يكي از دانشمندان و شاعران شناختة زمانش بود، پس از تحصيل ابتدايي در زادگاهش در مدارس بخارا تحصيل علم نموده در مدرسة سرمزار آن شهر تدريس كرده است.<br />
<br />
ملاذاكر ختلاني متخلص به ذره پس از تحصيل ابتدايي در مدارس بخارا، علوم زمانش را آموخته، در علم به درجات بالا رسيده و مفتيگري و مدرسي ميكرد. او ميان دانشمندان از شهرت والايي برخوردار بود. ذره به سال 1915 وفات كرده است.<br />
<br />
ملاعبدالرحيم ختلاني متخلص به عجزي پس از تحصيل مدارس بخارا در آنجا به تدريس مشغول شد. وي مردي فاضل و شاعري توانا بود.<br />
<br />
مضرابخان كه مدتي چند حاكم كولاب بوده است، مردي فاضل و شاعري خوشبيان نيز بوده است.<br />
<br />
بابايونس خدايدادزده سال 1870 در روستاي كاسهتراشان ناحية سويت كنوني متولد شد. هنر كراوغليسرايي را از كوراوغليسراي معروف به ميرزا قرباناف آموخته است. او به خاطر اجراي سرودهاي شورانگيز و ضدحكومتياش به تعقيب بيك بَلْجوان گرفتار شده به خجند، فرغانه، خقند، تاشكند و سمرقند هجرت نموده است. سال 1916 برای بیگاری به روسيه فرستاده شده و سال 1919 به وطن باز ميگردد.</div>Samiei