مفاخر و میراث فرهنگی عربستان سعودی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hamidian در ‏۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۵۲

2025-08-07T23:52:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۵۲
خط ۳۵۲:		خط ۳۵۲:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	علی اکبر اسدی		علی اکبر اسدی
			[[رده:میراث و مفاخر فرهنگی]]

Hamidian: /* سیاستها و طرح‌های عربستان در عرصه میراث فرهنگی */

2025-08-07T23:51:57Z

سیاستها و طرح‌های عربستان در عرصه میراث فرهنگی

نمایش تغییرات

Hamidian: /* سیاستها و طرح‌های عربستان در عرصه میراث فرهنگی */

2025-08-07T23:30:39Z

سیاستها و طرح‌های عربستان در عرصه میراث فرهنگی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۳۰
خط ۳۰۷:		خط ۳۰۷:
	فرهنگ و میراث فرهنگی به عنوان بخش مهمی از چشم‌انداز 2030 عربستان است که در دوره ملک سلمان در سالهای پس از 2015 به عنوان راهنمای اصلی تحولات سیاسی- اقتصادی و فرهنگی- اجتماعی این کشور محسوب می‌شود. با توجه به پیشینه و میراث فرهنگی غنی عربستان و تلاش رهبران سعودی برای توجه به مقوله‌ها و میراث فرهنگی، تاسیس وزارت فرهنگ در سال 2018 به عنوان مهمترین گام برای ترویج و تقویت فرهنگ و میراث فرهنگی در این کشور بوده است.		فرهنگ و میراث فرهنگی به عنوان بخش مهمی از چشم‌انداز 2030 عربستان است که در دوره ملک سلمان در سالهای پس از 2015 به عنوان راهنمای اصلی تحولات سیاسی- اقتصادی و فرهنگی- اجتماعی این کشور محسوب می‌شود. با توجه به پیشینه و میراث فرهنگی غنی عربستان و تلاش رهبران سعودی برای توجه به مقوله‌ها و میراث فرهنگی، تاسیس وزارت فرهنگ در سال 2018 به عنوان مهمترین گام برای ترویج و تقویت فرهنگ و میراث فرهنگی در این کشور بوده است.

	چشم‌انداز ۲۰۳۰ نقشه راه عربستان برای کاهش وابستگی به نفت و تنوع‌بخشی به اقتصاد است. در این سند، فرهنگ و میراث فرهنگی به عنوان یکی از ارکان اصلی "جامعه پویا تعریف شده‌اند. اهداف کلان در این حوزه عبارتند از: افزایش سهم اقتصاد فرهنگ و رساندن سهم بخش فرهنگ در تولید ناخالص داخلی به سطوح بالاتر؛ تقویت هویت ملی و استفاده از میراث فرهنگی برای ایجاد حس غرور و وحدت ملی و؛ توسعه گردشگری فرهنگی و تبدیل محوطه‌های تاریخی و فرهنگی به مقاصد جذاب گردشگری جهانی. برای تحقق این اهداف، ساختار دولتی حوزه فرهنگ متحول شد تا به صورت متمرکز سیاست‌گذاری و نظارت بر بخش فرهنگ را بر عهده بگیرد. همچنین یازده کمیسیون یا هیئت تخصصی زیر نظر وزارت فرهنگ عربستان ایجاد شد که هر یک مسئولیت یک حوزه خاص فرهنگی را بر عهده دارند. در این راستا از مهم‌ترین نهادهای مرتبط با میراث فرهنگی می توان به کمیسیون‌های میراث فرهنگی، موزه‌ها و معماری و طراحی اشاره کرد. کمیسیون میراث فرهنگی مسئولیت اصلی حفاظت، ~~جستچو ،~~ ثبت و مدیریت محوطه‌های باستان‌شناسی و میراث ناملموس را بر عهده دارد. کمیسیون موزه‌ها نیز وظیفه توسعه و استانداردسازی موزه‌ها در سراسر کشور را دنبال می‌کند. همچنین کمیسیون معماری و طراحی بر حفظ سبک‌های معماری سنتی و ادغام آن با طراحی مدرن نظارت دارد.		چشم‌انداز ۲۰۳۰ نقشه راه عربستان برای کاهش وابستگی به نفت و تنوع‌بخشی به اقتصاد است. در این سند، فرهنگ و میراث فرهنگی به عنوان یکی از ارکان اصلی "جامعه پویا تعریف شده‌اند. اهداف کلان در این حوزه عبارتند از: افزایش سهم اقتصاد فرهنگ و رساندن سهم بخش فرهنگ در تولید ناخالص داخلی به سطوح بالاتر؛ تقویت هویت ملی و استفاده از میراث فرهنگی برای ایجاد حس غرور و وحدت ملی و؛ توسعه گردشگری فرهنگی و تبدیل محوطه‌های تاریخی و فرهنگی به مقاصد جذاب گردشگری جهانی. برای تحقق این اهداف، ساختار دولتی حوزه فرهنگ متحول شد تا به صورت متمرکز سیاست‌گذاری و نظارت بر بخش فرهنگ را بر عهده بگیرد. همچنین یازده کمیسیون یا هیئت تخصصی زیر نظر وزارت فرهنگ عربستان ایجاد شد که هر یک مسئولیت یک حوزه خاص فرهنگی را بر عهده دارند. در این راستا از مهم‌ترین نهادهای مرتبط با میراث فرهنگی می توان به کمیسیون‌های میراث فرهنگی، موزه‌ها و معماری و طراحی اشاره کرد. کمیسیون میراث فرهنگی مسئولیت اصلی حفاظت، جستجو، ثبت و مدیریت محوطه‌های باستان‌شناسی و میراث ناملموس را بر عهده دارد. کمیسیون موزه‌ها نیز وظیفه توسعه و استانداردسازی موزه‌ها در سراسر کشور را دنبال می‌کند. همچنین کمیسیون معماری و طراحی بر حفظ سبک‌های معماری سنتی و ادغام آن با طراحی مدرن نظارت دارد.

	وزارت فرهنگ با راهبری بدر بن عبدالله بن فرحان آل سعود به عنوان نهادی نوپا در مجمعی که در مارس 2019 برگزار کرد، پایه های چشم‌انداز و جهت‌گیری های خود را پایه گذاری کرد. این نهاد بر اساس اشتیاق خود به حفظ میراث تاریخی پادشاهی سعودی و ساختن آینده فرهنگی غنی، اهداف متمرکز خود را این چنین تعریف کرد: فرهنگ به عنوان شیوه زندگی، فرهنگ برای رشد اقتصادی، و فرهنگ برای تقویت جایگاه بین‌المللی پادشاهی. این وزارتخانه استراتژی خود را دادن صدایی جدید به فرهنگ سعودی، ارتقای هویت و حفظ میراث آن در راستای محورهای چشم انداز 2030 عنوان نمود. این وزارتخانه در صدد است تا سال2030 ، معادل سه درصد از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص دهد و در جهت ارتقای توانمندی های فرهنگی، وقف فرهنگ در جنبه های زندگی روزمره شهروندان و ساکنان، ارائه برنامه های آموزشی و کارگاه های آموزشی و ایجاد موسسات و تهیه ابتکارات و برگزاری فعالیت ها و جشنواره ها با حفظ هویت و اصالت تلاش می‌کند<ref name=":2">اتحاد وکالات انباء دول منظمه التعاون الاسلامی، عربستان سعودی.. تمدنی اصیل و میراثی منحصر به فرد که توسط وزارت فرهنگ تحریک شده است، (28 ذی الحجه 1444 هجری قمری 16/7/2023 م)، قابل بازیابی در:		وزارت فرهنگ با راهبری بدر بن عبدالله بن فرحان آل سعود به عنوان نهادی نوپا در مجمعی که در مارس 2019 برگزار کرد، پایه های چشم‌انداز و جهت‌گیری های خود را پایه گذاری کرد. این نهاد بر اساس اشتیاق خود به حفظ میراث تاریخی پادشاهی سعودی و ساختن آینده فرهنگی غنی، اهداف متمرکز خود را این چنین تعریف کرد: فرهنگ به عنوان شیوه زندگی، فرهنگ برای رشد اقتصادی، و فرهنگ برای تقویت جایگاه بین‌المللی پادشاهی. این وزارتخانه استراتژی خود را دادن صدایی جدید به فرهنگ سعودی، ارتقای هویت و حفظ میراث آن در راستای محورهای چشم انداز 2030 عنوان نمود. این وزارتخانه در صدد است تا سال2030 ، معادل سه درصد از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص دهد و در جهت ارتقای توانمندی های فرهنگی، وقف فرهنگ در جنبه های زندگی روزمره شهروندان و ساکنان، ارائه برنامه های آموزشی و کارگاه های آموزشی و ایجاد موسسات و تهیه ابتکارات و برگزاری فعالیت ها و جشنواره ها با حفظ هویت و اصالت تلاش می‌کند<ref name=":2">اتحاد وکالات انباء دول منظمه التعاون الاسلامی، عربستان سعودی.. تمدنی اصیل و میراثی منحصر به فرد که توسط وزارت فرهنگ تحریک شده است، (28 ذی الحجه 1444 هجری قمری 16/7/2023 م)، قابل بازیابی در:

Hamidian: /* موزه‌ها در عربستان */

2025-08-07T12:16:45Z

موزه‌ها در عربستان

نمایش تغییرات

Hamidian: /* ابنیه و معماری تاریخی عربستان */

2025-08-07T11:59:49Z

ابنیه و معماری تاریخی عربستان

Hamidian در ‏۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۶

2025-08-07T11:56:34Z

نمایش تغییرات

Hamidian: /* سیاستها و طرح‌های عربستان در عرصه میراث فرهنگی */

2025-08-07T10:11:59Z

سیاستها و طرح‌های عربستان در عرصه میراث فرهنگی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۲۹۸:		خط ۲۹۸:

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
			<references />

			== نویسنده مقاله ==
			علی اکبر اسدی

Hamidian: /* سیاستها و طرح‌های عربستان در عرصه میراث فرهنگی */

2025-08-07T10:11:19Z

سیاستها و طرح‌های عربستان در عرصه میراث فرهنگی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۲۹۷:		خط ۲۹۷:
	در مجموع عربستان تاریخی غنی به لحاظ میراث و مفاخر فرهنگی دارد. این میراث غنی در دوره اخیر حاکمیت ملک سلمان در چهارچوب اهداف چشم‌انداز 2030 مورد توجه بسیاری قرار گرفته است. ابتکارات و طرحها و برنامه های مختلفی برای تقویت و به نمایش گذاشتن میراث فرهنگی عربستان در حال انجام است که تصویر این کشور در عرصه بین‌المللی را با تحولاتی همراه ساخته است.		در مجموع عربستان تاریخی غنی به لحاظ میراث و مفاخر فرهنگی دارد. این میراث غنی در دوره اخیر حاکمیت ملک سلمان در چهارچوب اهداف چشم‌انداز 2030 مورد توجه بسیاری قرار گرفته است. ابتکارات و طرحها و برنامه های مختلفی برای تقویت و به نمایش گذاشتن میراث فرهنگی عربستان در حال انجام است که تصویر این کشور در عرصه بین‌المللی را با تحولاتی همراه ساخته است.

	~~'''کتابنامه'''~~		== کتابشناسی ==

	----[1] سعودیبیدیا، شخصيات / شخصيات تاريخية، .2025، علی الموقع: <nowiki>https://saudipedia.com/morearticles/%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D9%8A%D8%A7%D8%AA/%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A%D8%A9?pgno=~~1</nowiki>~~


	~~سعودیبیدیا، قائمة بخمسة من الشعراء الغنائيين في السعودية، 2025،علی الموقع:~~

	~~<nowiki>https://saudipedia.com/article/12406/%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D9%8A%D8%A7%D8%AA/%D9%85%D8%AB%D9%82%D9%81%D9%88%D9%86</nowiki>~~

	~~saudimoments, Discover the Voices of Saudi Arabia: Top Authors to Know, 11 December 2024, at:~~

	~~<nowiki>https://www.saudimoments.com/discover-the-voices-of-saudi-arabia-top-authors-to-know-702324.html</nowiki>~~

	~~[2] سعودیبیدیا، قائمة مواقع التراث السعودية المسجلة في اليونسكو، 2025، علی الموقع:~~

	~~<nowiki>https://saudipedia.com/article/13768/%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D8%A9/%D8%B4%D8%A4%D9%88%D9%86-</nowiki>~~

	~~[3] saudipedia, Saudi Intangible Cultural Heritage Inscribed on UNESCO List,2025, at:~~

	~~<nowiki>https://saudipedia.com/en/article/3192/culture/cultural-affairs/saudi-intangible-cultural-heritage-inscribed-on-unesco-list</nowiki>~~

	[4] خبرگزاری بین‌المللی قرآن، راه‌اندازی پایگاه آنلاین نسخه‌های خطی اسلامی در عربستان، ۲۰ فروردين ۱۴۰۳، قابل بازیابی در:

	~~<nowiki>https://iqna.ir/fa/news/4209360/%D8%B1%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87</nowiki>~~

	~~[5] همان.~~


	~~[6] سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، معرفی مرکز اسناد عربستان، (1/12/1397)، قابل بازیابی در:~~

	~~<nowiki>https://www.nlai.ir/web/hamedan/manuscripts?p_p_id~~=~~10</nowiki>~~

	~~[7] مركز الملك فيصل للبحوث والدراسات الإسلامية، مجموعة المخطوطات، 2025، علی الموقع:~~

	~~<nowiki>https://kfcris.com/ar/view/27</nowiki>~~

	~~[8] میدل ایست نیوز، کتابخانه مسجد الحرام؛ گنجینه‌ای بی‌نظیر از نسخ خطی، 2022-01-23، قابل بازیابی در:~~

	~~<nowiki>https://mdeast.news/?p~~=~~130539</nowiki>~~

	[9] صاحب خبران، گنجینه‌ای دیجیتال از نسخ خطی در دانشگاه اسلامی بن سعود عربستان، (۱۱ خرداد ۱۴۰۴ )، قابل بازیابی در:

	~~<nowiki>https://sahebkhabar.ir/news/73197332/%</nowiki>~~

	~~[10] تطور العمـارة بالمملكة العربية السعودية عبر العصور المختلفة، 2024، علی الموقع:~~

	~~<nowiki>https://publication-cpas-egypt.com/wp-content/uploads/2024/04/27-%D8%AA%D8%B7%D9%D8%A9.pdf</nowiki>~~

	~~[11] سعودیبیدیا، قائمة أنماط العمارة السعودية، 2025، علی الموقع:~~

	~~<nowiki>https://saudipedia.com/article/16970/%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D8%A9/%D8%B4%D8%A4%</nowiki>~~

	~~[12] تطور العمـارة بالمملكة العربية السعودية عبر العصور المختلفة، المرجع السابق.~~

	~~[13] Museums Commission, 2025, at:~~

	~~<nowiki>https://museums.moc.gov.sa/en</nowiki>~~

	~~[14] ibid.~~

	~~[15] Ibid.~~

	~~[16]saudipedia, Museum Sector Development Strategy in the Kingdom, 2025, at:~~

	~~<nowiki>https://saudipedia.com/en/article/1961/culture/museums/museum-sector-development-strategy-in-the-kingdom?utm</nowiki>~~

	~~[17] سعودیبیدیا، قائمة متاحف عامة في السعودية، 2025، علی الموقع:~~

	~~<nowiki>https://saudipedia.com/article/15551/%D8%AB%D9%.%88%D8%AF%D9%8A%D8%A9</nowiki>~~

	~~[18] سعودییبدیا، قائمة بعشرة مهرجانات سعودية، 2025، علی الموقع:~~

	~~<nowiki>https://saudipedia.com/article/13733/%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D8%A7%D8%AA/%D9%82%D8%A7%D8%A.A8%D8%B9%D8%B4.%D9%8A%D8%A9</nowiki>~~

Hamidian: /* سیاستها و طرح‌های عربستان در عرصه میراث فرهنگی */

2025-08-07T10:04:23Z

سیاستها و طرح‌های عربستان در عرصه میراث فرهنگی

Hamidian در ‏۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۷

2025-08-07T09:57:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۷
خط ۱۸۵:		خط ۱۸۵:

	=== ابنیه و معماری تاریخی عربستان ===		=== ابنیه و معماری تاریخی عربستان ===
	ابنیه و معماری تاریخی یکی از ابعاد و عرصه‌های مهم میراث فرهنگی در عربستان است که از دوره پیش از اسلام آغاز شده و تا دوره معاصر با تحولاتی همراه شده است. شبه‌جزیره عربستان محل تمدن‌های باستانی مانند ثمود و مدین (یا مَدْيَن) بوده است. قرآن به خانه‌سازی قوم ثمود اشاره دارد که از سنگ در دشت‌ها قصر می‌ساختند و در کوه‌ها خانه‌هایی امن و باشکوه برای خود می‌کندند. این نشان‌دهنده پیشرفت آنها در فنون ساختمانی از جمله حجاری و ساخت‌وساز است. شهرهایی مانند "دومة الجندل" و "تیماء" در مسیرهای تجاری رونق داشتند. با ظهور اسلام، شهرهای مکه و مدینه به مراکز اصلی جهان اسلام تبدیل شدند. مسجدالحرام در مکه و مسجدالنبی در مدینه به عنوان مهم‌ترین بناهای دینی، بارها توسعه و بازسازی شدند. معماری در این دوره تحت تأثیر مستقیم ارزش‌های اسلامی و نیازهای جامعه نوپای مسلمانان قرار گرفت. پس از انتقال خلافت از مدینه، شبه‌جزیره برای دوره‌ای طولانی اهمیت مرکزی خود را از دست داد. در دوره مدرن و با تاسیس پادشاهی سعودی، سیاست اسکان و معماری در عربستان دچار تحول شد و با بهبود درآمدهای ناشی از صدور نفت، نه تنها شهرهای موجود گسترش یافت، بلکه شهرهای جدیدی مانند ظهران نیز شکل گرفت. افزایش درآمدهای نفتی پس از سال ۱۹۷۳، منجر به اجرای پروژه‌های عمرانی عظیمی در سراسر کشور شد. توسعه گسترده حرمین شریفین (مسجدالحرام و مسجدالنبی) و زیرساخت‌های مراسم حج در این دوره انجام گرفت. این رشد سریع به چالش‌هایی مانند تخریب بافت‌های تاریخی برای ساخت‌وساز مدرن، ورود سبک‌های معماری غربی و تغییر هویت شهری منجر شد~~.[10]~~		ابنیه و معماری تاریخی یکی از ابعاد و عرصه‌های مهم میراث فرهنگی در عربستان است که از دوره پیش از اسلام آغاز شده و تا دوره معاصر با تحولاتی همراه شده است. شبه‌جزیره عربستان محل تمدن‌های باستانی مانند ثمود و مدین (یا مَدْيَن) بوده است. قرآن به خانه‌سازی قوم ثمود اشاره دارد که از سنگ در دشت‌ها قصر می‌ساختند و در کوه‌ها خانه‌هایی امن و باشکوه برای خود می‌کندند. این نشان‌دهنده پیشرفت آنها در فنون ساختمانی از جمله حجاری و ساخت‌وساز است. شهرهایی مانند "دومة الجندل" و "تیماء" در مسیرهای تجاری رونق داشتند. با ظهور اسلام، شهرهای مکه و مدینه به مراکز اصلی جهان اسلام تبدیل شدند. مسجدالحرام در مکه و مسجدالنبی در مدینه به عنوان مهم‌ترین بناهای دینی، بارها توسعه و بازسازی شدند. معماری در این دوره تحت تأثیر مستقیم ارزش‌های اسلامی و نیازهای جامعه نوپای مسلمانان قرار گرفت. پس از انتقال خلافت از مدینه، شبه‌جزیره برای دوره‌ای طولانی اهمیت مرکزی خود را از دست داد. در دوره مدرن و با تاسیس پادشاهی سعودی، سیاست اسکان و معماری در عربستان دچار تحول شد و با بهبود درآمدهای ناشی از صدور نفت، نه تنها شهرهای موجود گسترش یافت، بلکه شهرهای جدیدی مانند ظهران نیز شکل گرفت. افزایش درآمدهای نفتی پس از سال ۱۹۷۳، منجر به اجرای پروژه‌های عمرانی عظیمی در سراسر کشور شد. توسعه گسترده حرمین شریفین (مسجدالحرام و مسجدالنبی) و زیرساخت‌های مراسم حج در این دوره انجام گرفت. این رشد سریع به چالش‌هایی مانند تخریب بافت‌های تاریخی برای ساخت‌وساز مدرن، ورود سبک‌های معماری غربی و تغییر هویت شهری منجر شد<ref name=":3">تطور العمـاره بالمملكه العربيه السعوديه عبر العصور المختلفه، (2024)، علی الموقع:

	در ارایه نقشه معماری عربستان سعودی برخی منابع آن را شامل نوزده سبک معماری با دستورالعمل‌های طراحی مدرن (طراحی نمای خارجی ساختمان) می‌دانند که بازتاب‌دهنده شیوه‌های سنتی ساخت‌وساز در مناطق مختلف این کشور است. ~~این سبک‌ها بر اساس محدوده جغرافیایی پادشاهی عربستان دسته‌بندی شده‌اند~~. فهرست این سبک‌های معماری عبارتند از: معماری نجدی؛ معماری ساحل تبوک؛ معماری نجدی شمالی؛ معماری مدینه منوره؛ معماری روستایی مدینه منوره؛ معماری طائف؛ معماری ساحلی حجاز؛ معماری مناطق بلند عسیر؛ معماری کوه‌های سَروات؛ معماری ساحل تهامه؛ معماری دامنه‌های تهامه؛ معماری ارتفاعات أبها؛ معماری بیابانی بییشه؛ معماری جزایر فرسان؛ معماری نجران؛ معماری قطیف؛ معماری واحه‌های احساء؛ معماری نجدی شرقی و؛ معماری ساحل شرقی. ~~[11]~~		https://publication-cpas-egypt.com/wp-content/uploads/2024/04/27-%D8%AA%D8%B7%D9%D8%A9.pdf</ref>.

	بر خلاف ~~سبکهای~~ نوزده گانه بالا بسیاری از منابع معماری سنتی عربستان را به چهار سبک اصلی بر اساس اقلیم و جغرافیا تقسیم می‌کنند که عبارتند از:~~[12]~~		در ارایه نقشه معماری عربستان سعودی برخی منابع آن را شامل نوزده سبک معماری با دستورالعمل‌های طراحی مدرن (طراحی نمای خارجی ساختمان) می‌دانند که بازتاب‌دهنده شیوه‌های سنتی ساخت‌وساز در مناطق مختلف این کشور است. این سبک‌ها بر اساس محدوده جغرافیایی پادشاهی عربستان دسته‌بندی شده‌اند. فهرست این سبک‌های معماری عبارتند از: معماری نجدی؛ معماری ساحل تبوک؛ معماری نجدی شمالی؛ معماری مدینه منوره؛ معماری روستایی مدینه منوره؛ معماری طائف؛ معماری ساحلی حجاز؛ معماری مناطق بلند عسیر؛ معماری کوه‌های سَروات؛ معماری ساحل تهامه؛ معماری دامنه‌های تهامه؛ معماری ارتفاعات أبها؛ معماری بیابانی بییشه؛ معماری جزایر فرسان؛ معماری نجران؛ معماری قطیف؛ معماری واحه‌های احساء؛ معماری نجدی شرقی و؛ معماری ساحل شرقی<ref>سعودیبیدیا، قائمه أنماط العماره السعوديه، 2025، علی الموقع:

			https://saudipedia.com/article/16970/%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D8%A9/%D8%B4%D8%A4%</ref>.

			بر خلاف سبک های نوزده گانه بالا بسیاری از منابع معماری سنتی عربستان را به چهار سبک اصلی بر اساس اقلیم و جغرافیا تقسیم می‌کنند که عبارتند از<ref name=":3" />:

	==== معماری حجاز (منطقه غربی) ====		==== معماری حجاز (منطقه غربی) ====
خط ۲۰۴:		خط ۲۰۸:

	=== موزه‌ها در عربستان ===		=== موزه‌ها در عربستان ===
	موزه‌ها همواره بخش مهمی از میراث فرهنگی یک کشور و ملت را به نمایش می گذارند. عربستان سعودی به منظور برجسته ساختن میراث و مفاخر فرهنگی و ملی خود تلاش‌ها و سرمایه گذاریهای مهمی را در عرصه موزه‌ها آغاز کرده و ضمن تقویت موزه‌های فعال و موجود به راه‌اندازی موزه‌های جدید نیز مبادرت کرده است. ایجاد کمیسیون موزه‌ها به عنوان نهادی زیرمجموعه وزارت فرهنگ یکی از اقدامات کلیدی دولت سعودی در این عرصه محسوب می‌شود. این کمیسیون که از فوریه ۲۰۲۰ به صورت رسمی فعالیت خود را آغاز کرده است وظیفه راهبری، توسعه، نظارت و هماهنگی امور موزه‌ها را بر عهده دارد. کمیسیون موزه‌ها مأموریت و چشم‌انداز خود را تبدیل کردن موزه‌ها و مراکز فرهنگی عربستان به مقصدهای الهام‌بخش با تاثیرات فرهنگی-اجتماعی برای شهروندان، ساکنان و گردشگران تعریف می‌کند. ماموریت این کمیسیون نیز شامل حفاظت، ترویج و ارائه میراث ملی و جهانی برای مطالعه، آموزش و لذت‌بخشی، با استانداردهای بین‌المللی در سطح جهانی است. وظایف اصلی کمیسیون موزه‌ها در عربستان نیز عبارتند از: ایجاد و مدیریت موزه‌ها طبق بهترین استانداردهای جهانی'''؛''' مستندسازی، حفاظت و نمایش میراث ملموس و ناملموس'''؛''' صدور مجوزهای فعالیت فرهنگی از طریق پلتفرم " أبدِع " و؛ تقویت زیست‌بوم موزه‌ای شامل آموزش، شایستگی، مشارکت عمومی و خصوصی و نمایش آثار و محتواهای خلاقانه. ~~[13]~~		موزه‌ها همواره بخش مهمی از میراث فرهنگی یک کشور و ملت را به نمایش می گذارند. عربستان سعودی به منظور برجسته ساختن میراث و مفاخر فرهنگی و ملی خود تلاش‌ها و سرمایه گذاریهای مهمی را در عرصه موزه‌ها آغاز کرده و ضمن تقویت موزه‌های فعال و موجود به راه‌اندازی موزه‌های جدید نیز مبادرت کرده است. ایجاد کمیسیون موزه‌ها به عنوان نهادی زیرمجموعه وزارت فرهنگ یکی از اقدامات کلیدی دولت سعودی در این عرصه محسوب می‌شود. این کمیسیون که از فوریه ۲۰۲۰ به صورت رسمی فعالیت خود را آغاز کرده است وظیفه راهبری، توسعه، نظارت و هماهنگی امور موزه‌ها را بر عهده دارد. کمیسیون موزه‌ها مأموریت و چشم‌انداز خود را تبدیل کردن موزه‌ها و مراکز فرهنگی عربستان به مقصدهای الهام‌بخش با تاثیرات فرهنگی-اجتماعی برای شهروندان، ساکنان و گردشگران تعریف می‌کند. ماموریت این کمیسیون نیز شامل حفاظت، ترویج و ارائه میراث ملی و جهانی برای مطالعه، آموزش و لذت‌بخشی، با استانداردهای بین‌المللی در سطح جهانی است. وظایف اصلی کمیسیون موزه‌ها در عربستان نیز عبارتند از: ایجاد و مدیریت موزه‌ها طبق بهترین استانداردهای جهانی'''؛''' مستندسازی، حفاظت و نمایش میراث ملموس و ناملموس'''؛''' صدور مجوزهای فعالیت فرهنگی از طریق پلتفرم " أبدِع " و؛ تقویت زیست‌بوم موزه‌ای شامل آموزش، شایستگی، مشارکت عمومی و خصوصی و نمایش آثار و محتواهای خلاقانه<ref name=":4">Museums Commission, 2025, Available for

			https://museums.moc.gov.sa/en</ref>.

	کمیسیون موزه‌ها در سپتامبر 2021، راهبرد توسعه بخش موزه‌ها در عربستان سعودی را تصویب کرد. راهبرد توسعه موزه‌ها با هدف ارتقای جایگاه موزه‌ها در سطح ملی و بین‌المللی تدوین شده است. مأموریت اصلی این راهبرد، حفظ و نمایش میراث ملی عربستان و نیز میراث جهانی برای آموزش، پژوهش، لذت فرهنگی و جذب گردشگر است و بر تأسیس موزه‌های ملی الهام‌بخش بازتاب دهنده هویت فرهنگی عربستان تاکید دارد. این راهبرد اهداف دوازده‌گانه‌ای را دنبال می‌کند که عبارتند از: غنی‌سازی موزه‌ها و مجموعه‌های آن‌ها؛ افزایش ارزش محتوای میراثی موجود؛ گسترش دسترسی به موزه‌ها از طریق همکاری‌های کیفی؛ افزایش نرخ بازدید از موزه‌ها در بین شهروندان و گردشگران؛ افزایش بودجه و بهره‌وری مالی؛ تأسیس موزه‌های مدرن در شهرهای بزرگ و موزه‌های محلی در مناطق با تنوع فرهنگی؛ حفاظت از آثار، نمایش حرفه‌ای طبق استانداردهای بین‌المللی؛ طراحی تجربه‌های آموزشی و سرگرم‌کننده در موزه‌ها؛ ارتقای شناخت ملی و بین‌المللی از موزه‌ها؛ تربیت نیروی انسانی متخصص؛ مشارکت نهادهای غیردولتی و بخش سوم؛ تنظیم مقررات، صدور مجوز و تضمین کیفیت جامع.~~[14]~~		کمیسیون موزه‌ها در سپتامبر 2021، راهبرد توسعه بخش موزه‌ها در عربستان سعودی را تصویب کرد. راهبرد توسعه موزه‌ها با هدف ارتقای جایگاه موزه‌ها در سطح ملی و بین‌المللی تدوین شده است. مأموریت اصلی این راهبرد، حفظ و نمایش میراث ملی عربستان و نیز میراث جهانی برای آموزش، پژوهش، لذت فرهنگی و جذب گردشگر است و بر تأسیس موزه‌های ملی الهام‌بخش بازتاب دهنده هویت فرهنگی عربستان تاکید دارد. این راهبرد اهداف دوازده‌گانه‌ای را دنبال می‌کند که عبارتند از: غنی‌سازی موزه‌ها و مجموعه‌های آن‌ها؛ افزایش ارزش محتوای میراثی موجود؛ گسترش دسترسی به موزه‌ها از طریق همکاری‌های کیفی؛ افزایش نرخ بازدید از موزه‌ها در بین شهروندان و گردشگران؛ افزایش بودجه و بهره‌وری مالی؛ تأسیس موزه‌های مدرن در شهرهای بزرگ و موزه‌های محلی در مناطق با تنوع فرهنگی؛ حفاظت از آثار، نمایش حرفه‌ای طبق استانداردهای بین‌المللی؛ طراحی تجربه‌های آموزشی و سرگرم‌کننده در موزه‌ها؛ ارتقای شناخت ملی و بین‌المللی از موزه‌ها؛ تربیت نیروی انسانی متخصص؛ مشارکت نهادهای غیردولتی و بخش سوم؛ تنظیم مقررات، صدور مجوز و تضمین کیفیت جامع<ref name=":4" />.

	کمیسیون موزه‌ها سه محور اصلی فرهنگی، فعالیتهای موزه‌ای و توانمندسازی را در مدنظر دارد. در محور فرهنگی، افزایش بازدید، توسعه محتوا، افزایش بودجه مورد توجه است. در حوزه فعالیت‌های موزه‌ای، ساخت، حفاظت و نمایش آثار با کیفیت بالا، جذب بازدیدکننده با تجربه‌های تعاملی مدنظر است و در عرصه توانمندسازی، آموزش، صدور مجوز، تنظیم مقررات، حمایت مالی و ایجاد مشارکت مهم تلقی می‌شود. از جمله اقدامات عملیاتی کمیسیون موزه‌ها نیز عبارتند از: تشویق نهادها و افراد به تأسیس و توسعه موزه‌ها؛ اجرای دوره‌های آموزشی و اعطای گواهی‌نامه‌های تخصصی؛ افزایش آگاهی عمومی از نقش موزه‌ها؛ حضور در محافل ملی و بین‌المللی و؛ برگزاری همایش‌ها، مسابقات و رویدادهای مرتبط با میراث فرهنگی. ~~[15]~~		کمیسیون موزه‌ها سه محور اصلی فرهنگی، فعالیتهای موزه‌ای و توانمندسازی را در مدنظر دارد. در محور فرهنگی، افزایش بازدید، توسعه محتوا، افزایش بودجه مورد توجه است. در حوزه فعالیت‌های موزه‌ای، ساخت، حفاظت و نمایش آثار با کیفیت بالا، جذب بازدیدکننده با تجربه‌های تعاملی مدنظر است و در عرصه توانمندسازی، آموزش، صدور مجوز، تنظیم مقررات، حمایت مالی و ایجاد مشارکت مهم تلقی می‌شود. از جمله اقدامات عملیاتی کمیسیون موزه‌ها نیز عبارتند از: تشویق نهادها و افراد به تأسیس و توسعه موزه‌ها؛ اجرای دوره‌های آموزشی و اعطای گواهی‌نامه‌های تخصصی؛ افزایش آگاهی عمومی از نقش موزه‌ها؛ حضور در محافل ملی و بین‌المللی و؛ برگزاری همایش‌ها، مسابقات و رویدادهای مرتبط با میراث فرهنگی<ref name=":4" />.

	در عربستان برنامه هایی برای ساخت موزه‌های جدید تا سال 2030 وجود دارد که شامل فازهای متعددی است. فاز نخست شامل موزه‌هایی مانند موزه طارق عبدالحقیم در جده و موزه نفت سیاه در ریاض است. برنامه‌های میان‌مدت در این خصوص نیز از جمله شامل ایجاد موزه هنر دیجیتال، موزه مجتمع هنری سلطنتی، موزه خوشنویسی عربی (مرکز جهانی محمد بن سلمان) و همچنین تأسیس موزه‌های منطقه‌ای در سراسر کشور از عرعر تا نجران. و از ابها تا دمام تا سال ۲۰۲۴ بوده است. همچنین در خصوص نیروی انسانی در بخش موزه‌ها، هدف افزایش قابل‌توجه تعداد نیروی کار متخصص موزه‌ای در عربستان است. در بخش نیروی انسانی الگوگیری از موزه‌های جهانی با پرسنل بالا و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در راستای اهداف سند چشم‌انداز ۲۰۳۰ مورد توجه قرار دارد. در مجموع راهبرد توسعه موزه‌ها در عربستان، طرحی جامع برای تبدیل موزه‌ها به مراکز فرهنگی فعال و بین‌المللی است که نه‌تنها بر حفظ و معرفی میراث تمرکز دارد، بلکه رشد اقتصادی، اشتغال و آموزش را نیز هدف‌گذاری کرده است.[16]		در عربستان برنامه هایی برای ساخت موزه‌های جدید تا سال 2030 وجود دارد که شامل فازهای متعددی است. فاز نخست شامل موزه‌هایی مانند موزه طارق عبدالحقیم در جده و موزه نفت سیاه در ریاض است. برنامه‌های میان‌مدت در این خصوص نیز از جمله شامل ایجاد موزه هنر دیجیتال، موزه مجتمع هنری سلطنتی، موزه خوشنویسی عربی (مرکز جهانی محمد بن سلمان) و همچنین تأسیس موزه‌های منطقه‌ای در سراسر کشور از عرعر تا نجران. و از ابها تا دمام تا سال ۲۰۲۴ بوده است. همچنین در خصوص نیروی انسانی در بخش موزه‌ها، هدف افزایش قابل‌توجه تعداد نیروی کار متخصص موزه‌ای در عربستان است. در بخش نیروی انسانی الگوگیری از موزه‌های جهانی با پرسنل بالا و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در راستای اهداف سند چشم‌انداز ۲۰۳۰ مورد توجه قرار دارد. در مجموع راهبرد توسعه موزه‌ها در عربستان، طرحی جامع برای تبدیل موزه‌ها به مراکز فرهنگی فعال و بین‌المللی است که نه‌تنها بر حفظ و معرفی میراث تمرکز دارد، بلکه رشد اقتصادی، اشتغال و آموزش را نیز هدف‌گذاری کرده است.[16]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۹
خط ۱۸۴:		خط ۱۸۴:
	https://sahebkhabar.ir/news/73197332</ref>.		https://sahebkhabar.ir/news/73197332</ref>.

	=== ابنیه و معماری تاریخی عربستان ===		=== [[ابنیه و معماری تاریخی عربستان]] ===
	ابنیه و معماری تاریخی یکی از ابعاد و عرصه‌های مهم میراث فرهنگی در عربستان است که از دوره پیش از اسلام آغاز شده و تا دوره معاصر با تحولاتی همراه شده است. شبه‌جزیره عربستان محل تمدن‌های باستانی مانند ثمود و مدین (یا مَدْيَن) بوده است. قرآن به خانه‌سازی قوم ثمود اشاره دارد که از سنگ در دشت‌ها قصر می‌ساختند و در کوه‌ها خانه‌هایی امن و باشکوه برای خود می‌کندند. این نشان‌دهنده پیشرفت آنها در فنون ساختمانی از جمله حجاری و ساخت‌وساز است. شهرهایی مانند "دومة الجندل" و "تیماء" در مسیرهای تجاری رونق داشتند. با ظهور اسلام، شهرهای مکه و مدینه به مراکز اصلی جهان اسلام تبدیل شدند. مسجدالحرام در مکه و مسجدالنبی در مدینه به عنوان مهم‌ترین بناهای دینی، بارها توسعه و بازسازی شدند. معماری در این دوره تحت تأثیر مستقیم ارزش‌های اسلامی و نیازهای جامعه نوپای مسلمانان قرار گرفت. پس از انتقال خلافت از مدینه، شبه‌جزیره برای دوره‌ای طولانی اهمیت مرکزی خود را از دست داد. در دوره مدرن و با تاسیس پادشاهی سعودی، سیاست اسکان و معماری در عربستان دچار تحول شد و با بهبود درآمدهای ناشی از صدور نفت، نه تنها شهرهای موجود گسترش یافت، بلکه شهرهای جدیدی مانند ظهران نیز شکل گرفت. افزایش درآمدهای نفتی پس از سال ۱۹۷۳، منجر به اجرای پروژه‌های عمرانی عظیمی در سراسر کشور شد. توسعه گسترده حرمین شریفین (مسجدالحرام و مسجدالنبی) و زیرساخت‌های مراسم حج در این دوره انجام گرفت. این رشد سریع به چالش‌هایی مانند تخریب بافت‌های تاریخی برای ساخت‌وساز مدرن، ورود سبک‌های معماری غربی و تغییر هویت شهری منجر شد<ref name=":3">تطور العمـاره بالمملكه العربيه السعوديه عبر العصور المختلفه، (2024)، علی الموقع:		[[ابنیه و معماری تاریخی عربستان\|ابنیه و معماری تاریخی]] یکی از ابعاد و عرصه‌های مهم میراث فرهنگی در [[عربستان سعودی\|عربستان]] است که از دوره پیش از اسلام آغاز شده و تا دوره معاصر با تحولاتی همراه شده است. [[عربستان سعودی\|شبه‌جزیره عربستان]] محل تمدن‌های باستانی مانند ثمود و مدین (یا مَدْيَن) بوده است. قرآن به خانه‌سازی قوم ثمود اشاره دارد که از سنگ در دشت‌ها قصر می‌ساختند و در کوه‌ها خانه‌هایی امن و باشکوه برای خود می‌کندند. این نشان‌دهنده پیشرفت آنها در فنون ساختمانی از جمله حجاری و ساخت‌وساز است. شهرهایی مانند "دومة الجندل" و "تیماء" در مسیرهای تجاری رونق داشتند. با ظهور اسلام، شهرهای مکه و مدینه به مراکز اصلی جهان اسلام تبدیل شدند. مسجدالحرام در مکه و مسجدالنبی در مدینه به عنوان مهم‌ترین بناهای دینی، بارها توسعه و بازسازی شدند. معماری در این دوره تحت تأثیر مستقیم ارزش‌های اسلامی و نیازهای جامعه نوپای مسلمانان قرار گرفت. پس از انتقال خلافت از مدینه، شبه‌جزیره برای دوره‌ای طولانی اهمیت مرکزی خود را از دست داد. در دوره مدرن و با تاسیس پادشاهی سعودی، سیاست اسکان و معماری در [[عربستان سعودی\|عربستان]] دچار تحول شد و با بهبود درآمدهای ناشی از صدور نفت، نه تنها شهرهای موجود گسترش یافت، بلکه شهرهای جدیدی مانند ظهران نیز شکل گرفت. افزایش درآمدهای نفتی پس از سال ۱۹۷۳، منجر به اجرای پروژه‌های عمرانی عظیمی در سراسر کشور شد. توسعه گسترده حرمین شریفین (مسجدالحرام و مسجدالنبی) و زیرساخت‌های مراسم حج در این دوره انجام گرفت. این رشد سریع به چالش‌هایی مانند تخریب بافت‌های تاریخی برای ساخت‌وساز مدرن، ورود سبک‌های معماری غربی و تغییر هویت شهری منجر شد<ref name=":3">تطور العمـاره بالمملكه العربيه السعوديه عبر العصور المختلفه، (2024)، علی الموقع:

	https://publication-cpas-egypt.com/wp-content/uploads/2024/04/27-%D8%AA%D8%B7%D9%D8%A9.pdf</ref>.		https://publication-cpas-egypt.com/wp-content/uploads/2024/04/27-%D8%AA%D8%B7%D9%D8%A9.pdf</ref>.

	در ارایه نقشه معماری عربستان سعودی برخی منابع آن را شامل نوزده سبک معماری با دستورالعمل‌های طراحی مدرن (طراحی نمای خارجی ساختمان) می‌دانند که بازتاب‌دهنده شیوه‌های سنتی ساخت‌وساز در مناطق مختلف این کشور است. این سبک‌ها بر اساس محدوده جغرافیایی پادشاهی عربستان دسته‌بندی شده‌اند. فهرست این سبک‌های معماری عبارتند از: معماری نجدی؛ معماری ساحل تبوک؛ معماری نجدی شمالی؛ معماری مدینه منوره؛ معماری روستایی مدینه منوره؛ معماری طائف؛ معماری ساحلی حجاز؛ معماری مناطق بلند عسیر؛ معماری کوه‌های سَروات؛ معماری ساحل تهامه؛ معماری دامنه‌های تهامه؛ معماری ارتفاعات أبها؛ معماری بیابانی بییشه؛ معماری جزایر فرسان؛ معماری نجران؛ معماری قطیف؛ معماری واحه‌های احساء؛ معماری نجدی شرقی و؛ معماری ساحل شرقی<ref>سعودیبیدیا، قائمه أنماط العماره السعوديه، 2025، علی الموقع:		در ارایه نقشه معماری [[عربستان سعودی]] برخی منابع آن را شامل نوزده سبک معماری با دستورالعمل‌های طراحی مدرن (طراحی نمای خارجی ساختمان) می‌دانند که بازتاب‌دهنده شیوه‌های سنتی ساخت‌وساز در مناطق مختلف این کشور است. این سبک‌ها بر اساس محدوده جغرافیایی پادشاهی [[عربستان سعودی\|عربستان]] دسته‌بندی شده‌اند. فهرست این سبک‌های معماری عبارتند از: معماری نجدی؛ معماری ساحل تبوک؛ معماری نجدی شمالی؛ معماری مدینه منوره؛ معماری روستایی مدینه منوره؛ معماری طائف؛ معماری ساحلی حجاز؛ معماری مناطق بلند عسیر؛ معماری کوه‌های سَروات؛ معماری ساحل تهامه؛ معماری دامنه‌های تهامه؛ معماری ارتفاعات أبها؛ معماری بیابانی بییشه؛ معماری جزایر فرسان؛ معماری نجران؛ معماری قطیف؛ معماری واحه‌های احساء؛ معماری نجدی شرقی و؛ معماری ساحل شرقی<ref>سعودیبیدیا، قائمه أنماط العماره السعوديه، 2025، علی الموقع:

	https://saudipedia.com/article/16970/%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D8%A9/%D8%B4%D8%A4%</ref>.		https://saudipedia.com/article/16970/%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D8%A9/%D8%B4%D8%A4%</ref>.

	بر خلاف سبک های نوزده گانه بالا بسیاری از منابع معماری سنتی عربستان را به چهار سبک اصلی بر اساس اقلیم و جغرافیا تقسیم می‌کنند که عبارتند از<ref name=":3" />:		بر خلاف سبک های نوزده گانه بالا بسیاری از منابع معماری سنتی [[عربستان سعودی\|عربستان]] را به چهار سبک اصلی بر اساس اقلیم و جغرافیا تقسیم می‌کنند که عبارتند از<ref name=":3" />:

	==== معماری حجاز (منطقه غربی) ====		==== معماری حجاز (منطقه غربی) ====
	این سبک تحت تأثیر معماری اسلامی مصر و شام است و بارزترین مشخصه آن استفاده از "مشربیه" یا "روشن" (بالکن‌های چوبی مشبک) است. در این سبک خانه‌ها بلند (تا هفت طبقه) و دارای حیاط مرکزی برای تهویه و حفظ حریم خصوصی هستند. در خصوص مصالح از آجر، سنگ و چوب‌های وارداتی استفاده می‌شد که نشان‌دهنده نقش تجاری جده است.		این سبک تحت تأثیر معماری اسلامی [[مصر]] و شام است و بارزترین مشخصه آن استفاده از "مشربیه" یا "روشن" (بالکن‌های چوبی مشبک) است. در این سبک خانه‌ها بلند (تا هفت طبقه) و دارای حیاط مرکزی برای تهویه و حفظ حریم خصوصی هستند. در خصوص مصالح از آجر، سنگ و چوب‌های وارداتی استفاده می‌شد که نشان‌دهنده نقش تجاری جده است.

	==== معماری ارتفاعات (منطقه جنوب غربی – عسیر) ====		==== معماری ارتفاعات (منطقه جنوب غربی – عسیر) ====
	این معماری تحت تأثیر معماری یمن قرار دارد و به شکل خانه‌های برجی در بالای کوه‌ها ساخته شده است. خانه‌ها برای دفاع در برابر حملات، به صورت متراکم و با کوچه‌های باریک ساخته می‌شدند. تزئینات رنگارنگ هندسی بر روی دیوارها، درها و پنجره‌ها از ویژگی‌های بارز این سبک است. در این سبک از سنگ و گل به عنوان مصالح استفاده می‌شود و دیوارهای سنگی ضخیم برای پایداری بیشتر ساخته می‌شوند.		این معماری تحت تأثیر معماری [[یمن]] قرار دارد و به شکل خانه‌های برجی در بالای کوه‌ها ساخته شده است. خانه‌ها برای دفاع در برابر حملات، به صورت متراکم و با کوچه‌های باریک ساخته می‌شدند. تزئینات رنگارنگ هندسی بر روی دیوارها، درها و پنجره‌ها از ویژگی‌های بارز این سبک است. در این سبک از سنگ و گل به عنوان مصالح استفاده می‌شود و دیوارهای سنگی ضخیم برای پایداری بیشتر ساخته می‌شوند.

	==== معماری نجد (منطقه مرکزی) ====		==== معماری نجد (منطقه مرکزی) ====
خط ۲۰۷:		خط ۲۰۷:
	این منطقه دارای آب‌وهوای متغیر بین گرم و خشک و گرم و مرطوب است. معماری آن شبیه به سبک نجدی است اما با حیاط‌های منظم‌تر و تمرکز بر جهت‌گیری شمالی-جنوبی برای استفاده بهینه از سایه و نسیم. به لحاظ مصالح در این سبک از سنگ با روکش گچ و مواد عایق برای مقابله با رطوبت استفاده می‌شود.		این منطقه دارای آب‌وهوای متغیر بین گرم و خشک و گرم و مرطوب است. معماری آن شبیه به سبک نجدی است اما با حیاط‌های منظم‌تر و تمرکز بر جهت‌گیری شمالی-جنوبی برای استفاده بهینه از سایه و نسیم. به لحاظ مصالح در این سبک از سنگ با روکش گچ و مواد عایق برای مقابله با رطوبت استفاده می‌شود.

	=== موزه‌ها در عربستان ===		=== [[موزه ها در عربستان\|موزه‌ها در عربستان]] ===
	موزه‌ها همواره بخش مهمی از میراث فرهنگی یک کشور و ملت را به نمایش می گذارند. عربستان سعودی به منظور برجسته ساختن میراث و مفاخر فرهنگی و ملی خود تلاش‌ها و سرمایه گذاریهای مهمی را در عرصه موزه‌ها آغاز کرده و ضمن تقویت موزه‌های فعال و موجود به راه‌اندازی موزه‌های جدید نیز مبادرت کرده است. ایجاد کمیسیون موزه‌ها به عنوان نهادی زیرمجموعه وزارت فرهنگ یکی از اقدامات کلیدی دولت سعودی در این عرصه محسوب می‌شود. این کمیسیون که از فوریه ۲۰۲۰ به صورت رسمی فعالیت خود را آغاز کرده است وظیفه راهبری، توسعه، نظارت و هماهنگی امور موزه‌ها را بر عهده دارد. کمیسیون موزه‌ها مأموریت و چشم‌انداز خود را تبدیل کردن موزه‌ها و مراکز فرهنگی عربستان به مقصدهای الهام‌بخش با تاثیرات فرهنگی-اجتماعی برای شهروندان، ساکنان و گردشگران تعریف می‌کند. ماموریت این کمیسیون نیز شامل حفاظت، ترویج و ارائه میراث ملی و جهانی برای مطالعه، آموزش و لذت‌بخشی، با استانداردهای بین‌المللی در سطح جهانی است. وظایف اصلی کمیسیون موزه‌ها در عربستان نیز عبارتند از: ایجاد و مدیریت موزه‌ها طبق بهترین استانداردهای جهانی'''؛''' مستندسازی، حفاظت و نمایش میراث ملموس و ناملموس'''؛''' صدور مجوزهای فعالیت فرهنگی از طریق پلتفرم " أبدِع " و؛ تقویت زیست‌بوم موزه‌ای شامل آموزش، شایستگی، مشارکت عمومی و خصوصی و نمایش آثار و محتواهای خلاقانه<ref name=":4">Museums Commission, 2025, Available for		[[موزه ها در عربستان\|موزه‌ها]] همواره بخش مهمی از میراث فرهنگی یک کشور و ملت را به نمایش می گذارند. [[عربستان سعودی]] به منظور برجسته ساختن میراث و مفاخر فرهنگی و ملی خود تلاش‌ها و سرمایه گذاریهای مهمی را در عرصه موزه‌ها آغاز کرده و ضمن تقویت موزه‌های فعال و موجود به راه‌اندازی موزه‌های جدید نیز مبادرت کرده است. ایجاد کمیسیون موزه‌ها به عنوان نهادی زیرمجموعه وزارت فرهنگ یکی از اقدامات کلیدی دولت سعودی در این عرصه محسوب می‌شود. این کمیسیون که از فوریه ۲۰۲۰ به صورت رسمی فعالیت خود را آغاز کرده است وظیفه راهبری، توسعه، نظارت و هماهنگی امور موزه‌ها را بر عهده دارد. کمیسیون موزه‌ها مأموریت و چشم‌انداز خود را تبدیل کردن موزه‌ها و مراکز فرهنگی عربستان به مقصدهای الهام‌بخش با تاثیرات فرهنگی-اجتماعی برای شهروندان، ساکنان و گردشگران تعریف می‌کند. ماموریت این کمیسیون نیز شامل حفاظت، ترویج و ارائه میراث ملی و جهانی برای مطالعه، آموزش و لذت‌بخشی، با استانداردهای بین‌المللی در سطح جهانی است. وظایف اصلی کمیسیون موزه‌ها در عربستان نیز عبارتند از: ایجاد و مدیریت موزه‌ها طبق بهترین استانداردهای جهانی'''؛''' مستندسازی، حفاظت و نمایش میراث ملموس و ناملموس'''؛''' صدور مجوزهای فعالیت فرهنگی از طریق پلتفرم " أبدِع " و؛ تقویت زیست‌بوم موزه‌ای شامل آموزش، شایستگی، مشارکت عمومی و خصوصی و نمایش آثار و محتواهای خلاقانه<ref name=":4">Museums Commission, 2025, Available for

	https://museums.moc.gov.sa/en</ref>.		https://museums.moc.gov.sa/en</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۴
خط ۲۱۶:		خط ۲۱۶:
	کمیسیون موزه‌ها سه محور اصلی فرهنگی، فعالیتهای موزه‌ای و توانمندسازی را در مدنظر دارد. در محور فرهنگی، افزایش بازدید، توسعه محتوا، افزایش بودجه مورد توجه است. در حوزه فعالیت‌های موزه‌ای، ساخت، حفاظت و نمایش آثار با کیفیت بالا، جذب بازدیدکننده با تجربه‌های تعاملی مدنظر است و در عرصه توانمندسازی، آموزش، صدور مجوز، تنظیم مقررات، حمایت مالی و ایجاد مشارکت مهم تلقی می‌شود. از جمله اقدامات عملیاتی کمیسیون موزه‌ها نیز عبارتند از: تشویق نهادها و افراد به تأسیس و توسعه موزه‌ها؛ اجرای دوره‌های آموزشی و اعطای گواهی‌نامه‌های تخصصی؛ افزایش آگاهی عمومی از نقش موزه‌ها؛ حضور در محافل ملی و بین‌المللی و؛ برگزاری همایش‌ها، مسابقات و رویدادهای مرتبط با میراث فرهنگی<ref name=":4" />.		کمیسیون موزه‌ها سه محور اصلی فرهنگی، فعالیتهای موزه‌ای و توانمندسازی را در مدنظر دارد. در محور فرهنگی، افزایش بازدید، توسعه محتوا، افزایش بودجه مورد توجه است. در حوزه فعالیت‌های موزه‌ای، ساخت، حفاظت و نمایش آثار با کیفیت بالا، جذب بازدیدکننده با تجربه‌های تعاملی مدنظر است و در عرصه توانمندسازی، آموزش، صدور مجوز، تنظیم مقررات، حمایت مالی و ایجاد مشارکت مهم تلقی می‌شود. از جمله اقدامات عملیاتی کمیسیون موزه‌ها نیز عبارتند از: تشویق نهادها و افراد به تأسیس و توسعه موزه‌ها؛ اجرای دوره‌های آموزشی و اعطای گواهی‌نامه‌های تخصصی؛ افزایش آگاهی عمومی از نقش موزه‌ها؛ حضور در محافل ملی و بین‌المللی و؛ برگزاری همایش‌ها، مسابقات و رویدادهای مرتبط با میراث فرهنگی<ref name=":4" />.

	در عربستان برنامه هایی برای ساخت موزه‌های جدید تا سال 2030 وجود دارد که شامل فازهای متعددی است. فاز نخست شامل موزه‌هایی مانند موزه طارق عبدالحقیم در جده و موزه نفت سیاه در ریاض است. برنامه‌های میان‌مدت در این خصوص نیز از جمله شامل ایجاد موزه هنر دیجیتال، موزه مجتمع هنری سلطنتی، موزه خوشنویسی عربی (مرکز جهانی محمد بن سلمان) و همچنین تأسیس موزه‌های منطقه‌ای در سراسر کشور از عرعر تا نجران. و از ابها تا دمام تا سال ۲۰۲۴ بوده است. همچنین در خصوص نیروی انسانی در بخش موزه‌ها، هدف افزایش قابل‌توجه تعداد نیروی کار متخصص موزه‌ای در عربستان است. در بخش نیروی انسانی الگوگیری از موزه‌های جهانی با پرسنل بالا و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در راستای اهداف سند چشم‌انداز ۲۰۳۰ مورد توجه قرار دارد. در مجموع راهبرد توسعه موزه‌ها در عربستان، طرحی جامع برای تبدیل موزه‌ها به مراکز فرهنگی فعال و بین‌المللی است که نه‌تنها بر حفظ و معرفی میراث تمرکز دارد، بلکه رشد اقتصادی، اشتغال و آموزش را نیز هدف‌گذاری کرده است.~~[16]~~		در عربستان برنامه هایی برای ساخت موزه‌های جدید تا سال 2030 وجود دارد که شامل فازهای متعددی است. فاز نخست شامل موزه‌هایی مانند موزه طارق عبدالحقیم در جده و موزه نفت سیاه در ریاض است. برنامه‌های میان‌مدت در این خصوص نیز از جمله شامل ایجاد موزه هنر دیجیتال، موزه مجتمع هنری سلطنتی، موزه خوشنویسی عربی (مرکز جهانی محمد بن سلمان) و همچنین تأسیس موزه‌های منطقه‌ای در سراسر کشور از عرعر تا نجران. و از ابها تا دمام تا سال ۲۰۲۴ بوده است. همچنین در خصوص نیروی انسانی در بخش موزه‌ها، هدف افزایش قابل‌توجه تعداد نیروی کار متخصص موزه‌ای در عربستان است. در بخش نیروی انسانی الگوگیری از موزه‌های جهانی با پرسنل بالا و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در راستای اهداف سند چشم‌انداز ۲۰۳۰ مورد توجه قرار دارد. در مجموع راهبرد توسعه موزه‌ها در عربستان، طرحی جامع برای تبدیل موزه‌ها به مراکز فرهنگی فعال و بین‌المللی است که نه‌تنها بر حفظ و معرفی میراث تمرکز دارد، بلکه رشد اقتصادی، اشتغال و آموزش را نیز هدف‌گذاری کرده است<ref>saudipedia, Museum Sector Development Strategy in the Kingdom, 2025, Available for https://saudipedia.com/en/article/1961/culture/museums/museum-sector-development-strategy-in-the-kingdom?utm</ref>.

	عربستان دارای موزه‌های مختلفی است که از جمله مهمترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد . ~~[17]~~		عربستان دارای موزه‌های مختلفی است که از جمله مهمترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد<ref>سعودیبیدیا، قائمه متاحف عامه فی السعوديه، 2025، علی الموقع:https://saudipedia.com/article/15551/%D8%AB%D9%.%88%D8%AF%D9%8A%D8%A9</ref>.

	==== موزه معماری حرمین شریفین در مکه مکرمه ====		==== موزه معماری حرمین شریفین در مکه مکرمه ====
	افتتاح این موزه در سال ۱۴۲۰ هجری قمری / ۲۰۰۰ م صورت گرفت. این موزه شامل چندین سالن است که هنر اسلامی مرتبط با حرمین شریفین را از صدر اسلام تا امروز به نمایش می‌گذارد که از جمله عبارتند از: سالن مسجدالحرام شامل نردبان کعبه (با قدمتی بیش از ۲۰۰ سال) و مقصوره مقام ابراهیم؛ سالن کعبه شامل درِ کعبه و ستون داخلی آن متعلق به دوره صحابی عبدالله بن زبیر و؛ سالن‌های نسخه‌های خطی، مسجدالنبی و پایان‌بندی با بخش آب زمزم		افتتاح این موزه در سال ۱۴۲۰ هجری قمری / ۲۰۰۰ م صورت گرفت. این موزه شامل چندین سالن است که هنر اسلامی مرتبط با حرمین شریفین را از صدر اسلام تا امروز به نمایش می‌گذارد که از جمله عبارتند از: سالن مسجدالحرام شامل نردبان کعبه (با قدمتی بیش از ۲۰۰ سال) و مقصوره مقام ابراهیم؛ سالن کعبه شامل درِ کعبه و ستون داخلی آن متعلق به دوره صحابی عبدالله بن زبیر و؛ سالن‌های نسخه‌های خطی، مسجدالنبی و پایان‌بندی با بخش آب زمزم.

	==== موزه ملی عربستان سعودی در ریاض ====		==== موزه ملی عربستان سعودی در ریاض ====
خط ۲۴۸:		خط ۲۴۸:

	=== رویدادها و جشنواره‌های میراث فرهنگی عربستان ===		=== رویدادها و جشنواره‌های میراث فرهنگی عربستان ===
	پادشاهی عربستان سعودی سالانه تعدادی رویداد و جشنواره را برای فعال کردن گردشگری داخلی و خارجی و کمک به معرفی فرهنگ و میراث فرهنگی و تمدنی عربستان برگزار می‌کند. در زیر به ده جشنواره فرهنگی اصلی که در عربستان برگزار شده یا می‌شود پرداخته شده که عبارتند از:~~[18]~~		پادشاهی عربستان سعودی سالانه تعدادی رویداد و جشنواره را برای فعال کردن گردشگری داخلی و خارجی و کمک به معرفی فرهنگ و میراث فرهنگی و تمدنی عربستان برگزار می‌کند. در زیر به ده جشنواره فرهنگی اصلی که در عربستان برگزار شده یا می‌شود پرداخته شده که عبارتند از:

	==== جشنواره ملی میراث و فرهنگ "جنادریه" ====		==== جشنواره ملی میراث و فرهنگ "جنادریه" ====
خط ۲۷۸:		خط ۲۷۸:

	==== جشنواره خرمای بریده ====		==== جشنواره خرمای بریده ====
	جشنواره خرمای بریده یکی از بزرگترین جشنواره‌های خرما در جهان و یکی از جشنواره‌های اقتصادی و گردشگری برجسته در سطح ملی است. این رویداد سالانه در شهر بریده در منطقه قصیم برگزار می‌شود.		جشنواره خرمای بریده یکی از بزرگترین جشنواره‌های خرما در جهان و یکی از جشنواره‌های اقتصادی و گردشگری برجسته در سطح ملی است. این رویداد سالانه در شهر بریده در منطقه قصیم برگزار می‌شود<ref>سعودییبدیا، قائمه بعشره مهرجانات سعوديه، 2025، علی الموقع<nowiki/>https://saudipedia.com/article/13733/%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D8%A7%D8%AA/%D9%82%D8%A7%D8%A.A8%D8%B9%D8%B4.%D9%8A%D8%A9</ref>.

	=== سیاستها و طرح‌های عربستان در عرصه میراث فرهنگی ===		=== سیاستها و طرح‌های عربستان در عرصه میراث فرهنگی ===