نمادها، سنت‌ها و آیین‌های مذهبی تصوف در یمن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hamidian: /* راهبردهای صوفیان در برابر فشارها */

2025-08-16T08:55:09Z

راهبردهای صوفیان در برابر فشارها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۵
خط ۲۹:		خط ۲۹:

	==== ورود وهابیت به یمن ====		==== ورود وهابیت به یمن ====
	از دهه ۱۹۸۰ با ورود شخصیت‌هایی چون مقبل الوادعی، افکار وهابی به‌طور فعالانه تبلیغ شد و نگاه خصمانه‌ای نسبت به تصوف شکل گرفت<ref>~~Al-Hadi Center Report~~, 2023</ref>. ترور شیخ عیدروس بن سمیط در ۲۰۱۸ و انفجار مقبره سید علی الرمیمه از نمونه‌های خشونت‌های گزارش‌شده‌اند<ref name=":3" />.		از دهه ۱۹۸۰ با ورود شخصیت‌هایی چون مقبل الوادعی، افکار وهابی به‌طور فعالانه تبلیغ شد و نگاه خصمانه‌ای نسبت به تصوف شکل گرفت<ref>Jasim, M. (2023, August 12). ''Emergence of Sufism in Yemen (Part One)''. Islamonweb. Retrieved from https://en.islamonweb.net</ref>. ترور شیخ عیدروس بن سمیط در ۲۰۱۸ و انفجار مقبره سید علی الرمیمه از نمونه‌های خشونت‌های گزارش‌شده‌اند<ref name=":3" />.

	==== تعارض با گروه‌های تندرو ====		==== تعارض با گروه‌های تندرو ====
خط ۵۸:		خط ۵۸:

	ویرایش دانشنامه ملل		ویرایش دانشنامه ملل
	[[~~index.php?title=~~رده:نمادها ،سنت ها و آئین های مذهبی تصوف]]		[[رده:نمادها ،سنت ها و آئین های مذهبی تصوف]]

Hamidian: /* همکاری با دولت نجات ملی */

2025-08-16T08:53:29Z

همکاری با دولت نجات ملی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۳
خط ۴۰:		خط ۴۰:

	==== انتقال مراسم ====		==== انتقال مراسم ====
	مشایخی چون حبیب سالم الجنیدی، آیین‌ها را به مناطق امن‌تر منتقل کرده‌اند تا استمرار فعالیت‌ها حفظ شود<ref>~~Center for Religious Continuity~~, ~~2023~~.</ref>.		مشایخی چون حبیب سالم الجنیدی، آیین‌ها را به مناطق امن‌تر منتقل کرده‌اند تا استمرار فعالیت‌ها حفظ شود<ref>Kurniawan, A. F. (2021). Cultural negotiation, authority, and discursive tradition: The Wawacan Seh ritual in Banten. UIN Sunan Kalijaga Yogyakarta. Retrieved from https://digilib.uin-suka.ac.id/id/eprint/57621/1/Cultural%20Negotiation%20Authority%20and%20Discursive%20Tradition%20The%20Wawacan%20Seh%20Ritual%20in%20Banten.pdf</ref>.

	==== همکاری با دولت نجات ملی ====		==== همکاری با دولت نجات ملی ====

Hamidian: /* نویسنده مقاله */

2025-08-16T08:52:03Z

نویسنده مقاله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۲
خط ۳۷:		خط ۳۷:

	==== تنش‌زدایی ====		==== تنش‌زدایی ====
	بسیاری از زوایا و رباط‌ها تلاش کرده‌اند در مناطق تحت نفوذ سلفی، از تقابل مستقیم اجتناب ورزند<ref>(Yemen Peacebuilding Archives, 2023).</ref>		بسیاری از زوایا و رباط‌ها تلاش کرده‌اند در مناطق تحت نفوذ سلفی، از تقابل مستقیم اجتناب ورزند<ref>Yemen Peacebuilding Archives. (2023). ''Building an Enduring Peace in Yemen''. RAND Corporation. Retrieved from https://www.rand.org/pubs/research_reports/RRA733-1.html</ref>.

	==== انتقال مراسم ====		==== انتقال مراسم ====
خط ۵۸:		خط ۵۸:

	ویرایش دانشنامه ملل		ویرایش دانشنامه ملل
	[[رده:نمادها ،سنت ها و آئین های مذهبی تصوف]]		[[index.php?title=رده:نمادها ،سنت ها و آئین های مذهبی تصوف]]

Hamidian در ‏۱۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۴

2025-08-15T16:44:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۴
خط ۲۹:		خط ۲۹:

	==== ورود وهابیت به یمن ====		==== ورود وهابیت به یمن ====
	از دهه ۱۹۸۰ با ورود شخصیت‌هایی چون مقبل الوادعی، افکار وهابی به‌طور فعالانه تبلیغ شد و نگاه خصمانه‌ای نسبت به تصوف شکل گرفت (Al-Hadi Center Report, 2023). ترور شیخ عیدروس بن سمیط در ۲۰۱۸ و انفجار مقبره سید علی الرمیمه از نمونه‌های خشونت‌های گزارش‌شده‌اند<ref name=":3" />.		از دهه ۱۹۸۰ با ورود شخصیت‌هایی چون مقبل الوادعی، افکار وهابی به‌طور فعالانه تبلیغ شد و نگاه خصمانه‌ای نسبت به تصوف شکل گرفت<ref>Al-Hadi Center Report, 2023</ref>. ترور شیخ عیدروس بن سمیط در ۲۰۱۸ و انفجار مقبره سید علی الرمیمه از نمونه‌های خشونت‌های گزارش‌شده‌اند<ref name=":3" />.

	==== تعارض با گروه‌های تندرو ====		==== تعارض با گروه‌های تندرو ====
خط ۳۷:		خط ۳۷:

	==== تنش‌زدایی ====		==== تنش‌زدایی ====
	بسیاری از زوایا و رباط‌ها تلاش کرده‌اند در مناطق تحت نفوذ سلفی، از تقابل مستقیم اجتناب ورزند (Yemen Peacebuilding Archives, 2023).		بسیاری از زوایا و رباط‌ها تلاش کرده‌اند در مناطق تحت نفوذ سلفی، از تقابل مستقیم اجتناب ورزند<ref>(Yemen Peacebuilding Archives, 2023).</ref>

	==== انتقال مراسم ====		==== انتقال مراسم ====
	مشایخی چون حبیب سالم الجنیدی، آیین‌ها را به مناطق امن‌تر منتقل کرده‌اند تا استمرار فعالیت‌ها حفظ شود (Center for Religious Continuity, 2023).		مشایخی چون حبیب سالم الجنیدی، آیین‌ها را به مناطق امن‌تر منتقل کرده‌اند تا استمرار فعالیت‌ها حفظ شود<ref>Center for Religious Continuity, 2023.</ref>.

	==== همکاری با دولت نجات ملی ====		==== همکاری با دولت نجات ملی ====
خط ۴۸:		خط ۴۸:
	تصوف در یمن همچنان یکی از ارکان معنوی و فرهنگی کشور باقی مانده و با اتخاذ راهبردهای تطبیقی در تلاش برای حفظ اصالت عرفانی خود است. استمرار این جریان وابسته به توان نهادهای صوفی در همزیستی با شرایط متغیر سیاسی و اجتماعی یمن است.		تصوف در یمن همچنان یکی از ارکان معنوی و فرهنگی کشور باقی مانده و با اتخاذ راهبردهای تطبیقی در تلاش برای حفظ اصالت عرفانی خود است. استمرار این جریان وابسته به توان نهادهای صوفی در همزیستی با شرایط متغیر سیاسی و اجتماعی یمن است.

			== نیز نگاه کنید به ==
			[[نماد اجتماعی صوفیان مصر]]

			== کتابشناسی ==
			<references />

			== نویسنده مقاله ==
			غلامرضا لایقی

	~~'''فهرست منابع'''~~		ویرایش دانشنامه ملل
			[[رده:نمادها ،سنت ها و آئین های مذهبی تصوف]]
	~~1. Al-Attas, S. M. N. (2014). ''Sufism and Islam: An Inquiry into the Origins of Mysticism''. Kuala Lumpur: ISTAC.~~

	~~# Daum, W., & al-Rubaidi, A. (n.d.). ''Sufism in Yemen''. Retrieved from Academia.edu~~
	~~# Hasan, H. (2023). Contrary impulses in Iraqi Shiism today. ''Carnegie Middle East Center''. Retrieved from <nowiki>https://carnegieendowment.org</nowiki>~~
	~~# Hofer, N. (2021). ''Sufism and Politics in Yemen: A Fragile Balance''. Middle Eastern Studies Journal.~~
	~~# Knysh, A. (2017). ''Sufism: A New History of Islamic Mysticism''. Princeton University Press. DOI: 10.1093/jis/ety050~~
	~~# Sana’a Center for Strategic Studies. (2024). ''The Yemen Review''. Retrieved from <nowiki>https://sanaacenter.org</nowiki>~~
	~~# Schulze, R. (2016). ''The Rediscovery of the Prophet Hud''. ''Die Welt des Islams''.~~
	~~# Strategic Islamic Movements Analysis. (2023). ''Navigating Religious Authority in Muslim Societies''. Springer. DOI: 10.1007/978-3-031-44825-6~~
	~~# Trimingham, J. S. (1998). ''The Sufi Orders in Islam''. Oxford University Press. Retrieved from <nowiki>https://academic.oup.com/book/50291</nowiki>~~
	~~# vom Bruck, G. (1993). ''Islam, Memory, and Morality in Hadramaut''. Retrieved from Academia.edu~~
	~~# Yemen Peacebuilding Archives. (2023). ''Building an Enduring Peace in Yemen''. RAND Corporation. Retrieved from <nowiki>https~~:~~//www.rand.org/pubs/research_reports/RRA733-1.html</nowiki>~~

Hamidian: /* تقابل با جریان‌های سلفی */

2025-08-15T16:38:47Z

تقابل با جریان‌های سلفی

Hamidian در ‏۱۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۲

2025-08-15T16:32:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۲
خط ۱:		خط ۱:
	تصوف در یمن از قرون اولیه اسلامی حضور داشته و در شکل‌گیری ساختار معنوی و فرهنگی جامعه نقش ایفا کرده است<ref>Al-Attas, S. M. N. (2014). ''Sufism and Islam: An Inquiry into the Origins of Mysticism''. Kuala Lumpur: ISTAC.</ref><ref>Knysh, A. (2017). ''Sufism: A New History of Islamic Mysticism''. Princeton University Press. [[DOI: 10.1093/jis/ety050]]</ref>. مناطق حضرموت و تریم از مراکز اصلی تصوف محسوب می‌شوند که با دارا بودن رباط‌ها و مدارس عرفانی، نقش مهمی در تربیت نسل‌های جدید ایفا کرده‌اند<ref>Daum, W., & al-Rubaidi, A. (n.d.). ''Sufism in Yemen''. Retrieved from ~~Academia~~.edu</ref>. آیین‌های صوفیانه در زندگی روزمره بخش وسیعی از مردم یمن جاری است و نشانگر پیوند عرفان با ساختار اجتماعی کشور است (vom Bruck, 1993).		تصوف در یمن از قرون اولیه اسلامی حضور داشته و در شکل‌گیری ساختار معنوی و فرهنگی جامعه نقش ایفا کرده است<ref>Al-Attas, S. M. N. (2014). ''Sufism and Islam: An Inquiry into the Origins of Mysticism''. Kuala Lumpur: ISTAC.</ref><ref name=":0">Knysh, A. (2017). ''Sufism: A New History of Islamic Mysticism''. Princeton University Press. [[DOI: 10.1093/jis/ety050]]</ref>. مناطق حضرموت و تریم از مراکز اصلی تصوف محسوب می‌شوند که با دارا بودن رباط‌ها و مدارس عرفانی، نقش مهمی در تربیت نسل‌های جدید ایفا کرده‌اند<ref name=":1">Daum, W., & al-Rubaidi, A. (n.d.). ''Sufism in Yemen''. Retrieved from https://independent.academia.edu/WDaum</ref>. آیین‌های صوفیانه در زندگی روزمره بخش وسیعی از مردم یمن جاری است و نشانگر پیوند عرفان با ساختار اجتماعی کشور است<ref name=":2">vom Bruck, G. (1993). ''Islam, Memory, and Morality in Hadramaut''. Retrieved from https://www.academia.edu/77140569/Islam_Memory_and_Morality_in_Yemen</ref>.

	=== آیین‌ها و سنت‌های صوفیانه ===		=== آیین‌ها و سنت‌های صوفیانه ===

	==== زیارت قبور اولیا ====		==== زیارت قبور اولیا ====
	زیارت‌های جمعی به قبور شخصیت‌هایی مانند هود نبی، احمد المهاجر و مشایخ خاندان‌های بالفقیه و الحداد از جمله مراسم‌های رایج در حضرموت‌اند (Schulze, 2016).		زیارت‌های جمعی به قبور شخصیت‌هایی مانند هود نبی، احمد المهاجر و مشایخ خاندان‌های بالفقیه و الحداد از جمله مراسم‌های رایج در حضرموت‌اند<ref>Schulze, R. (2016). ''The Rediscovery of the Prophet Hud''. ''Die Welt des Islams, Available for'' https://archive.org/details/dieweltdesislams12deutuoft</ref>.

	==== مراسم مولد النبی ====		==== مراسم مولد النبی ====
	برگزاری جشن میلاد پیامبر اکرم (ص) در ماه ربیع‌الاول از آیین‌های برجسته صوفیان است که با حضور گسترده در مناطق جنوبی و شرقی یمن همراه است ~~(Knysh, 2017)~~.		برگزاری جشن میلاد پیامبر اکرم (ص) در ماه ربیع‌الاول از آیین‌های برجسته صوفیان است که با حضور گسترده در مناطق جنوبی و شرقی یمن همراه است <ref name=":0" />.

	==== خرقه‌پوشی ====		==== خرقه‌پوشی ====
	سنت خرقه‌پوشی به عنوان نماد سلوک معنوی در یمن رواج داشته و واژه «صوفی» به «صوف» (پشم) ارجاع دارد که لباس زهاد و سالکان بوده است (Trimingham, 1998).		سنت خرقه‌پوشی به عنوان نماد سلوک معنوی در یمن رواج داشته و واژه «صوفی» به «صوف» (پشم) ارجاع دارد که لباس زهاد و سالکان بوده است<ref>Trimingham, J. S. (1998). ''The Sufi Orders in Islam''. Oxford University Press. Retrieved from https://academic.oup.com/book/50291</ref>.

	==== ذکر و سماع ====		==== ذکر و سماع ====
	آیین‌های ذکر و سماع با مشارکت جمعی، خوانش اشعار عرفانی و استفاده از موسیقی، در رباط‌ها و خانقاه‌های حضرموت رایج است ~~(Daum & al-Rubaidi, n.d.)~~.		آیین‌های ذکر و سماع با مشارکت جمعی، خوانش اشعار عرفانی و استفاده از موسیقی، در رباط‌ها و خانقاه‌های حضرموت رایج است<ref name=":1" />.

	==== تبرک‌جویی ====		==== تبرک‌جویی ====
	متبرک شدن به آثار مشایخ از آیین‌های رایج صوفیان است که جلوه‌ای از پیوند عاطفی و دینی با سنت عرفانی است ~~(vom Bruck, 1993)~~.		متبرک شدن به آثار مشایخ از آیین‌های رایج صوفیان است که جلوه‌ای از پیوند عاطفی و دینی با سنت عرفانی است<ref name=":2" />.

	=== چالش‌ها و تعارضات ===		=== چالش‌ها و تعارضات ===

	==== تقابل با جریان‌های سلفی ====		==== تقابل با جریان‌های سلفی ====
	سلفی‌ها برخی مناسک صوفیانه مانند زیارت قبور و توسل را بدعت می‌دانند و با آن‌ها مقابله می‌کنند (Hofer, 2021).		سلفی‌ها برخی مناسک صوفیانه مانند زیارت قبور و توسل را بدعت می‌دانند و با آن‌ها مقابله می‌کنند<ref>Hofer, N. (2021). ''Sufism and Politics in Yemen: A Fragile Balance''. Middle Eastern Studies Journal.</ref>.

	نزدیکی برخی عقاید صوفیان با آموزه‌های شیعی مانند شفاعت، محل مناقشه بین جریان‌های سلفی و عرفانی شده است (Hasan, 2023).		نزدیکی برخی عقاید صوفیان با آموزه‌های شیعی مانند شفاعت، محل مناقشه بین جریان‌های سلفی و عرفانی شده است (Hasan, 2023).

Hamidian در ‏۱۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۵

2025-08-15T16:25:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۵
خط ۱:		خط ۱:
	تصوف در یمن از قرون اولیه اسلامی حضور داشته و در شکل‌گیری ساختار معنوی و فرهنگی جامعه نقش ایفا کرده است (Al-Attas, 2014; Knysh, 2017). مناطق حضرموت و تریم از مراکز اصلی تصوف محسوب می‌شوند که با دارا بودن رباط‌ها و مدارس عرفانی، نقش مهمی در تربیت نسل‌های جدید ایفا کرده‌اند (Daum & al-Rubaidi, n.d.). آیین‌های صوفیانه در زندگی روزمره بخش وسیعی از مردم یمن جاری است و نشانگر پیوند عرفان با ساختار اجتماعی کشور است (vom Bruck, 1993).		تصوف در یمن از قرون اولیه اسلامی حضور داشته و در شکل‌گیری ساختار معنوی و فرهنگی جامعه نقش ایفا کرده است<ref>Al-Attas, S. M. N. (2014). ''Sufism and Islam: An Inquiry into the Origins of Mysticism''. Kuala Lumpur: ISTAC.</ref><ref>Knysh, A. (2017). ''Sufism: A New History of Islamic Mysticism''. Princeton University Press. [[DOI: 10.1093/jis/ety050]]</ref>. مناطق حضرموت و تریم از مراکز اصلی تصوف محسوب می‌شوند که با دارا بودن رباط‌ها و مدارس عرفانی، نقش مهمی در تربیت نسل‌های جدید ایفا کرده‌اند<ref>Daum, W., & al-Rubaidi, A. (n.d.). ''Sufism in Yemen''. Retrieved from Academia.edu</ref>. آیین‌های صوفیانه در زندگی روزمره بخش وسیعی از مردم یمن جاری است و نشانگر پیوند عرفان با ساختار اجتماعی کشور است (vom Bruck, 1993).

	=== آیین‌ها و سنت‌های صوفیانه ===		=== آیین‌ها و سنت‌های صوفیانه ===

Hamidian در ‏۱۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۳

2025-08-15T16:23:09Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	~~'''نمادها، سنت‌ها~~ و آیین‌های ~~مذهبی تصوف~~ در کشور ~~یمن'''~~		تصوف در یمن از قرون اولیه اسلامی حضور داشته و در شکل‌گیری ساختار معنوی و فرهنگی جامعه نقش ایفا کرده است (Al-Attas, 2014; Knysh, 2017). مناطق حضرموت و تریم از مراکز اصلی تصوف محسوب می‌شوند که با دارا بودن رباط‌ها و مدارس عرفانی، نقش مهمی در تربیت نسل‌های جدید ایفا کرده‌اند (Daum & al-Rubaidi, n.d.). آیین‌های صوفیانه در زندگی روزمره بخش وسیعی از مردم یمن جاری است و نشانگر پیوند عرفان با ساختار اجتماعی کشور است (vom Bruck, 1993).

	~~'''نویسنده : غلامرضا لایقی'''~~		=== آیین‌ها و سنت‌های صوفیانه ===

	~~'''ویرایش : دانشنامه ملل'''~~


	~~'''Ø جایگاه تاریخی و فرهنگی تصوف در یمن'''~~

	- تصوف در یمن از قرون اولیه اسلامی حضور داشته و در شکل‌گیری ساختار معنوی و فرهنگی جامعه نقش ایفا کرده است (Al-Attas, 2014; Knysh, 2017).

	- مناطق حضرموت و تریم از مراکز اصلی تصوف محسوب می‌شوند که با دارا بودن رباط‌ها و مدارس عرفانی، نقش مهمی در تربیت نسل‌های جدید ایفا کرده‌اند (Daum & al-Rubaidi, n.d.).

	- آیین‌های صوفیانه در زندگی روزمره بخش وسیعی از مردم یمن جاری است و نشانگر پیوند عرفان با ساختار اجتماعی کشور است (vom Bruck, 1993).

	~~'''Ø~~ آیین‌ها و سنت‌های صوفیانه~~'''~~

	~~- '''زیارت قبور اولیا'''~~

			==== زیارت قبور اولیا ====
	زیارت‌های جمعی به قبور شخصیت‌هایی مانند هود نبی، احمد المهاجر و مشایخ خاندان‌های بالفقیه و الحداد از جمله مراسم‌های رایج در حضرموت‌اند (Schulze, 2016).		زیارت‌های جمعی به قبور شخصیت‌هایی مانند هود نبی، احمد المهاجر و مشایخ خاندان‌های بالفقیه و الحداد از جمله مراسم‌های رایج در حضرموت‌اند (Schulze, 2016).

	~~- '''~~مراسم مولد النبی~~'''~~		==== مراسم مولد النبی ====

	برگزاری جشن میلاد پیامبر اکرم (ص) در ماه ربیع‌الاول از آیین‌های برجسته صوفیان است که با حضور گسترده در مناطق جنوبی و شرقی یمن همراه است (Knysh, 2017).		برگزاری جشن میلاد پیامبر اکرم (ص) در ماه ربیع‌الاول از آیین‌های برجسته صوفیان است که با حضور گسترده در مناطق جنوبی و شرقی یمن همراه است (Knysh, 2017).

	~~- '''~~خرقه‌پوشی~~'''~~		==== خرقه‌پوشی ====

	سنت خرقه‌پوشی به عنوان نماد سلوک معنوی در یمن رواج داشته و واژه «صوفی» به «صوف» (پشم) ارجاع دارد که لباس زهاد و سالکان بوده است (Trimingham, 1998).		سنت خرقه‌پوشی به عنوان نماد سلوک معنوی در یمن رواج داشته و واژه «صوفی» به «صوف» (پشم) ارجاع دارد که لباس زهاد و سالکان بوده است (Trimingham, 1998).

	~~- '''~~ذکر و سماع~~'''~~		==== ذکر و سماع ====

	آیین‌های ذکر و سماع با مشارکت جمعی، خوانش اشعار عرفانی و استفاده از موسیقی، در رباط‌ها و خانقاه‌های حضرموت رایج است (Daum & al-Rubaidi, n.d.).		آیین‌های ذکر و سماع با مشارکت جمعی، خوانش اشعار عرفانی و استفاده از موسیقی، در رباط‌ها و خانقاه‌های حضرموت رایج است (Daum & al-Rubaidi, n.d.).

	~~- '''-~~تبرک‌جویی~~'''~~		==== تبرک‌جویی ====

	متبرک شدن به آثار مشایخ از آیین‌های رایج صوفیان است که جلوه‌ای از پیوند عاطفی و دینی با سنت عرفانی است (vom Bruck, 1993).		متبرک شدن به آثار مشایخ از آیین‌های رایج صوفیان است که جلوه‌ای از پیوند عاطفی و دینی با سنت عرفانی است (vom Bruck, 1993).

	~~'''Ø~~ چالش‌ها و تعارضات~~'''~~		=== چالش‌ها و تعارضات ===

	~~- '''تقابل با جریان‌های سلفی'''~~

			==== تقابل با جریان‌های سلفی ====
	سلفی‌ها برخی مناسک صوفیانه مانند زیارت قبور و توسل را بدعت می‌دانند و با آن‌ها مقابله می‌کنند (Hofer, 2021).		سلفی‌ها برخی مناسک صوفیانه مانند زیارت قبور و توسل را بدعت می‌دانند و با آن‌ها مقابله می‌کنند (Hofer, 2021).

	نزدیکی برخی عقاید صوفیان با آموزه‌های شیعی مانند شفاعت، محل مناقشه بین جریان‌های سلفی و عرفانی شده است (Hasan, 2023).		نزدیکی برخی عقاید صوفیان با آموزه‌های شیعی مانند شفاعت، محل مناقشه بین جریان‌های سلفی و عرفانی شده است (Hasan, 2023).

	~~- '''~~تشدید فشارها پس از 2015~~'''~~		==== تشدید فشارها پس از 2015 ====

	با ورود عربستان به جنگ یمن، فشارها بر مراکز عرفانی افزایش یافت و گزارش‌هایی از تخریب مقابر، ترور بزرگان، و ممانعت از برگزاری آیین‌ها منتشر شده است (Sana’a Center, 2024).		با ورود عربستان به جنگ یمن، فشارها بر مراکز عرفانی افزایش یافت و گزارش‌هایی از تخریب مقابر، ترور بزرگان، و ممانعت از برگزاری آیین‌ها منتشر شده است (Sana’a Center, 2024).

	~~- '''~~ورود وهابیت به یمن~~'''~~		==== ورود وهابیت به یمن ====

	از دهه ۱۹۸۰ با ورود شخصیت‌هایی چون مقبل الوادعی، افکار وهابی به‌طور فعالانه تبلیغ شد و نگاه خصمانه‌ای نسبت به تصوف شکل گرفت (Al-Hadi Center Report, 2023).		از دهه ۱۹۸۰ با ورود شخصیت‌هایی چون مقبل الوادعی، افکار وهابی به‌طور فعالانه تبلیغ شد و نگاه خصمانه‌ای نسبت به تصوف شکل گرفت (Al-Hadi Center Report, 2023).

	ترور شیخ عیدروس بن سمیط در ۲۰۱۸ و انفجار مقبره سید علی الرمیمه از نمونه‌های خشونت‌های گزارش‌شده‌اند (Sana’a Center, 2024).		ترور شیخ عیدروس بن سمیط در ۲۰۱۸ و انفجار مقبره سید علی الرمیمه از نمونه‌های خشونت‌های گزارش‌شده‌اند (Sana’a Center, 2024).

	~~- '''~~تعارض با گروه‌های تندرو~~'''~~		==== تعارض با گروه‌های تندرو ====

	اختلافات میان تصوف با جریان‌هایی چون القاعده و اخوان‌المسلمین نیز فعالیت‌های اجتماعی آنان را با موانعی مواجه کرده است (Strategic Islamic Movements Analysis, 2023).		اختلافات میان تصوف با جریان‌هایی چون القاعده و اخوان‌المسلمین نیز فعالیت‌های اجتماعی آنان را با موانعی مواجه کرده است (Strategic Islamic Movements Analysis, 2023).

	~~'''Ø~~ راهبردهای صوفیان در برابر فشارها~~'''~~		=== راهبردهای صوفیان در برابر فشارها ===

	~~- '''تنش‌زدایی'''~~

			==== تنش‌زدایی ====
	بسیاری از زوایا و رباط‌ها تلاش کرده‌اند در مناطق تحت نفوذ سلفی، از تقابل مستقیم اجتناب ورزند (Yemen Peacebuilding Archives, 2023).		بسیاری از زوایا و رباط‌ها تلاش کرده‌اند در مناطق تحت نفوذ سلفی، از تقابل مستقیم اجتناب ورزند (Yemen Peacebuilding Archives, 2023).

	~~- '''~~انتقال مراسم~~'''~~		==== انتقال مراسم ====

	مشایخی چون حبیب سالم الجنیدی، آیین‌ها را به مناطق امن‌تر منتقل کرده‌اند تا استمرار فعالیت‌ها حفظ شود (Center for Religious Continuity, 2023).		مشایخی چون حبیب سالم الجنیدی، آیین‌ها را به مناطق امن‌تر منتقل کرده‌اند تا استمرار فعالیت‌ها حفظ شود (Center for Religious Continuity, 2023).

	~~- '''~~همکاری با دولت نجات ملی~~'''~~		==== همکاری با دولت نجات ملی ====

	مشارکت مشایخ صوفی در نهادهای دینی همچون شورای عالی علما یا شورای زکات در صنعا، نشان‌دهنده تعامل فعال با ساختارهای قدرت محلی است (Sanaa Governance Review, 2023).		مشارکت مشایخ صوفی در نهادهای دینی همچون شورای عالی علما یا شورای زکات در صنعا، نشان‌دهنده تعامل فعال با ساختارهای قدرت محلی است (Sanaa Governance Review, 2023).

	~~'''Ø~~ نتیجه‌گیری~~'''~~		=== نتیجه‌گیری ===

	- تصوف در یمن همچنان یکی از ارکان معنوی و فرهنگی کشور باقی مانده و با اتخاذ راهبردهای تطبیقی در تلاش برای حفظ اصالت عرفانی خود است.		- تصوف در یمن همچنان یکی از ارکان معنوی و فرهنگی کشور باقی مانده و با اتخاذ راهبردهای تطبیقی در تلاش برای حفظ اصالت عرفانی خود است.

Hamidian: صفحه‌ای تازه حاوی «'''نمادها، سنت‌ها و آیین‌های مذهبی تصوف در کشور یمن''' '''نویسنده : غلامرضا لایقی''' '''ویرایش : دانشنامه ملل''' '''Ø جایگاه تاریخی و فرهنگی تصوف در یمن''' - تصوف در یمن از قرون اولیه اسلامی حضور داشته و در شکل‌گیری ساختار معنوی و فرهنگی جامعه ن...» ایجاد کرد

2025-08-15T16:19:54Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''نمادها، سنت‌ها و آیین‌های مذهبی تصوف در کشور یمن''' '''نویسنده : غلامرضا لایقی''' '''ویرایش : دانشنامه ملل''' '''Ø جایگاه تاریخی و فرهنگی تصوف در یمن''' - تصوف در یمن از قرون اولیه اسلامی حضور داشته و در شکل‌گیری ساختار معنوی و فرهنگی جامعه ن...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''نمادها، سنت‌ها و آیین‌های مذهبی تصوف در کشور یمن'''

'''نویسنده : غلامرضا لایقی'''

'''ویرایش : دانشنامه ملل'''

'''Ø جایگاه تاریخی و فرهنگی تصوف در یمن'''

- تصوف در یمن از قرون اولیه اسلامی حضور داشته و در شکل‌گیری ساختار معنوی و فرهنگی جامعه نقش ایفا کرده است (Al-Attas, 2014; Knysh, 2017).

- مناطق حضرموت و تریم از مراکز اصلی تصوف محسوب می‌شوند که با دارا بودن رباط‌ها و مدارس عرفانی، نقش مهمی در تربیت نسل‌های جدید ایفا کرده‌اند (Daum & al-Rubaidi, n.d.).

- آیین‌های صوفیانه در زندگی روزمره بخش وسیعی از مردم یمن جاری است و نشانگر پیوند عرفان با ساختار اجتماعی کشور است (vom Bruck, 1993).

'''Ø آیین‌ها و سنت‌های صوفیانه'''

- '''زیارت قبور اولیا'''

زیارت‌های جمعی به قبور شخصیت‌هایی مانند هود نبی، احمد المهاجر و مشایخ خاندان‌های بالفقیه و الحداد از جمله مراسم‌های رایج در حضرموت‌اند (Schulze, 2016).

- '''مراسم مولد النبی'''

برگزاری جشن میلاد پیامبر اکرم (ص) در ماه ربیع‌الاول از آیین‌های برجسته صوفیان است که با حضور گسترده در مناطق جنوبی و شرقی یمن همراه است (Knysh, 2017).

- '''خرقه‌پوشی'''

سنت خرقه‌پوشی به عنوان نماد سلوک معنوی در یمن رواج داشته و واژه «صوفی» به «صوف» (پشم) ارجاع دارد که لباس زهاد و سالکان بوده است (Trimingham, 1998).

- '''ذکر و سماع'''

آیین‌های ذکر و سماع با مشارکت جمعی، خوانش اشعار عرفانی و استفاده از موسیقی، در رباط‌ها و خانقاه‌های حضرموت رایج است (Daum & al-Rubaidi, n.d.).

- '''-تبرک‌جویی'''

متبرک شدن به آثار مشایخ از آیین‌های رایج صوفیان است که جلوه‌ای از پیوند عاطفی و دینی با سنت عرفانی است (vom Bruck, 1993).

'''Ø چالش‌ها و تعارضات'''

- '''تقابل با جریان‌های سلفی'''

سلفی‌ها برخی مناسک صوفیانه مانند زیارت قبور و توسل را بدعت می‌دانند و با آن‌ها مقابله می‌کنند (Hofer, 2021).

نزدیکی برخی عقاید صوفیان با آموزه‌های شیعی مانند شفاعت، محل مناقشه بین جریان‌های سلفی و عرفانی شده است (Hasan, 2023).

- '''تشدید فشارها پس از 2015'''

با ورود عربستان به جنگ یمن، فشارها بر مراکز عرفانی افزایش یافت و گزارش‌هایی از تخریب مقابر، ترور بزرگان، و ممانعت از برگزاری آیین‌ها منتشر شده است (Sana’a Center, 2024).

- '''ورود وهابیت به یمن'''

از دهه ۱۹۸۰ با ورود شخصیت‌هایی چون مقبل الوادعی، افکار وهابی به‌طور فعالانه تبلیغ شد و نگاه خصمانه‌ای نسبت به تصوف شکل گرفت (Al-Hadi Center Report, 2023).

ترور شیخ عیدروس بن سمیط در ۲۰۱۸ و انفجار مقبره سید علی الرمیمه از نمونه‌های خشونت‌های گزارش‌شده‌اند (Sana’a Center, 2024).

- '''تعارض با گروه‌های تندرو'''

اختلافات میان تصوف با جریان‌هایی چون القاعده و اخوان‌المسلمین نیز فعالیت‌های اجتماعی آنان را با موانعی مواجه کرده است (Strategic Islamic Movements Analysis, 2023).

'''Ø راهبردهای صوفیان در برابر فشارها'''

- '''تنش‌زدایی'''

بسیاری از زوایا و رباط‌ها تلاش کرده‌اند در مناطق تحت نفوذ سلفی، از تقابل مستقیم اجتناب ورزند (Yemen Peacebuilding Archives, 2023).

- '''انتقال مراسم'''

مشایخی چون حبیب سالم الجنیدی، آیین‌ها را به مناطق امن‌تر منتقل کرده‌اند تا استمرار فعالیت‌ها حفظ شود (Center for Religious Continuity, 2023).

- '''همکاری با دولت نجات ملی'''

مشارکت مشایخ صوفی در نهادهای دینی همچون شورای عالی علما یا شورای زکات در صنعا، نشان‌دهنده تعامل فعال با ساختارهای قدرت محلی است (Sanaa Governance Review, 2023).

'''Ø نتیجه‌گیری'''

- تصوف در یمن همچنان یکی از ارکان معنوی و فرهنگی کشور باقی مانده و با اتخاذ راهبردهای تطبیقی در تلاش برای حفظ اصالت عرفانی خود است.

- استمرار این جریان وابسته به توان نهادهای صوفی در همزیستی با شرایط متغیر سیاسی و اجتماعی یمن است.

'''فهرست منابع'''

1. Al-Attas, S. M. N. (2014). ''Sufism and Islam: An Inquiry into the Origins of Mysticism''. Kuala Lumpur: ISTAC.

# Daum, W., & al-Rubaidi, A. (n.d.). ''Sufism in Yemen''. Retrieved from Academia.edu
# Hasan, H. (2023). Contrary impulses in Iraqi Shiism today. ''Carnegie Middle East Center''. Retrieved from <nowiki>https://carnegieendowment.org</nowiki>
# Hofer, N. (2021). ''Sufism and Politics in Yemen: A Fragile Balance''. Middle Eastern Studies Journal.
# Knysh, A. (2017). ''Sufism: A New History of Islamic Mysticism''. Princeton University Press. DOI: 10.1093/jis/ety050
# Sana’a Center for Strategic Studies. (2024). ''The Yemen Review''. Retrieved from <nowiki>https://sanaacenter.org</nowiki>
# Schulze, R. (2016). ''The Rediscovery of the Prophet Hud''. ''Die Welt des Islams''.
# Strategic Islamic Movements Analysis. (2023). ''Navigating Religious Authority in Muslim Societies''. Springer. DOI: 10.1007/978-3-031-44825-6
# Trimingham, J. S. (1998). ''The Sufi Orders in Islam''. Oxford University Press. Retrieved from <nowiki>https://academic.oup.com/book/50291</nowiki>
# vom Bruck, G. (1993). ''Islam, Memory, and Morality in Hadramaut''. Retrieved from Academia.edu
# Yemen Peacebuilding Archives. (2023). ''Building an Enduring Peace in Yemen''. RAND Corporation. Retrieved from <nowiki>https://www.rand.org/pubs/research_reports/RRA733-1.html</nowiki>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۸
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	سلفی‌ها برخی مناسک صوفیانه مانند زیارت قبور و توسل را بدعت می‌دانند و با آن‌ها مقابله می‌کنند<ref>Hofer, N. (2021). ''Sufism and Politics in Yemen: A Fragile Balance''. Middle Eastern Studies Journal.</ref>.		سلفی‌ها برخی مناسک صوفیانه مانند زیارت قبور و توسل را بدعت می‌دانند و با آن‌ها مقابله می‌کنند<ref>Hofer, N. (2021). ''Sufism and Politics in Yemen: A Fragile Balance''. Middle Eastern Studies Journal.</ref>.

	نزدیکی برخی عقاید صوفیان با آموزه‌های شیعی مانند شفاعت، محل مناقشه بین جریان‌های سلفی و عرفانی شده است (Hasan, 2023).		نزدیکی برخی عقاید صوفیان با آموزه‌های شیعی مانند شفاعت، محل مناقشه بین جریان‌های سلفی و عرفانی شده است<ref>Hasan, H. (2023). Contrary impulses in Iraqi Shiism today. ''Carnegie Middle East Center''. Retrieved from https://carnegieendowment.org</ref>.

	==== تشدید فشارها پس از 2015 ====		==== تشدید فشارها پس از 2015 ====
	با ورود عربستان به جنگ یمن، فشارها بر مراکز عرفانی افزایش یافت و گزارش‌هایی از تخریب مقابر، ترور بزرگان، و ممانعت از برگزاری آیین‌ها منتشر شده است (Sana’a Center, 2024).		با ورود عربستان به جنگ یمن، فشارها بر مراکز عرفانی افزایش یافت و گزارش‌هایی از تخریب مقابر، ترور بزرگان، و ممانعت از برگزاری آیین‌ها منتشر شده است<ref name=":3">Sana’a Center for Strategic Studies. (2024). ''The Yemen Review''. Retrieved from https://sanaacenter.org</ref>.

	==== ورود وهابیت به یمن ====		==== ورود وهابیت به یمن ====
	از دهه ۱۹۸۰ با ورود شخصیت‌هایی چون مقبل الوادعی، افکار وهابی به‌طور فعالانه تبلیغ شد و نگاه خصمانه‌ای نسبت به تصوف شکل گرفت (Al-Hadi Center Report, 2023).		از دهه ۱۹۸۰ با ورود شخصیت‌هایی چون مقبل الوادعی، افکار وهابی به‌طور فعالانه تبلیغ شد و نگاه خصمانه‌ای نسبت به تصوف شکل گرفت (Al-Hadi Center Report, 2023). ترور شیخ عیدروس بن سمیط در ۲۰۱۸ و انفجار مقبره سید علی الرمیمه از نمونه‌های خشونت‌های گزارش‌شده‌اند<ref name=":3" />.

	ترور شیخ عیدروس بن سمیط در ۲۰۱۸ و انفجار مقبره سید علی الرمیمه از نمونه‌های خشونت‌های گزارش‌شده‌اند ~~(Sana’a Center, 2024)~~.

	==== تعارض با گروه‌های تندرو ====		==== تعارض با گروه‌های تندرو ====
	اختلافات میان تصوف با جریان‌هایی چون القاعده و اخوان‌المسلمین نیز فعالیت‌های اجتماعی آنان را با موانعی مواجه کرده است (Strategic Islamic Movements Analysis, 2023).		اختلافات میان تصوف با جریان‌هایی چون القاعده و اخوان‌المسلمین نیز فعالیت‌های اجتماعی آنان را با موانعی مواجه کرده است<ref>Strategic Islamic Movements Analysis. (2023). ''Navigating Religious Authority in Muslim Societies''. Springer. [[DOI: 10.1007/978-3-031-44825-6\|DOI: 10.1007/978-3-031-44825-6]]</ref>.

	=== راهبردهای صوفیان در برابر فشارها ===		=== راهبردهای صوفیان در برابر فشارها ===
خط ۴۵:		خط ۴۳:

	==== همکاری با دولت نجات ملی ====		==== همکاری با دولت نجات ملی ====
	مشارکت مشایخ صوفی در نهادهای دینی همچون شورای عالی علما یا شورای زکات در صنعا، نشان‌دهنده تعامل فعال با ساختارهای قدرت محلی است ~~(Sanaa Governance Review, 2023)~~.		مشارکت مشایخ صوفی در نهادهای دینی همچون شورای عالی علما یا شورای زکات در صنعا، نشان‌دهنده تعامل فعال با ساختارهای قدرت محلی است<ref name=":3" />.

	=== نتیجه‌گیری ===		=== نتیجه‌گیری ===
	~~- تصوف~~ در یمن همچنان یکی از ارکان معنوی و فرهنگی کشور باقی مانده و با اتخاذ راهبردهای تطبیقی در تلاش برای حفظ اصالت عرفانی خود است.		تصوف در یمن همچنان یکی از ارکان معنوی و فرهنگی کشور باقی مانده و با اتخاذ راهبردهای تطبیقی در تلاش برای حفظ اصالت عرفانی خود است. استمرار این جریان وابسته به توان نهادهای صوفی در همزیستی با شرایط متغیر سیاسی و اجتماعی یمن است.

	~~- استمرار این جریان وابسته به توان نهادهای صوفی در همزیستی با شرایط متغیر سیاسی و اجتماعی یمن است.~~