هویت و هویت‌یابی در عربستان سعودی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hamidian: /* نویسنده مقاله */

2025-09-03T22:10:56Z

نویسنده مقاله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۱۰
خط ۸۹:		خط ۸۹:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	[[علی اکبر اسدی]]		[[علی اکبر اسدی]]
	[[~~index.php?title=~~رده:هویت و هویت یابی]]		[[رده:هویت و هویت یابی]]

Hamidian در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۰۵

2025-09-03T22:05:08Z

نمایش تغییرات

Hamidian: /* پیوستگی‌ها و گسست‌های فرهنگی- هویتی در عربستان */

2025-09-03T21:48:52Z

پیوستگی‌ها و گسست‌های فرهنگی- هویتی در عربستان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۸
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	گسست‌های فرهنگی-هویتی در عربستان نیز مولفه‌های مختلفی را شامل می‌شود. این موارد از تغییرات اجتماعی، اقتصادی و جهانی ناشی شده و موجب تحول یا تضاد در لایه‌های هویتی شده‌اند. در این راستا گسست بین هویت ملی و هویت‌های فرعی مانند تعلقات قبیله‌ای، مذهبی یا منطقه‌ای که گاهی بر وفاداری ملی اولویت می‌یابند یکی از موارد کلیدی است. چالش جهانی‌سازی و فرهنگ مصرفی و ورود ارزش‌ها و سبک‌های زندگی غیر بومی که می‌توانند با سنت‌های فرهنگی در تضاد باشند از جمله مولفه‌های گسست محسوب می‌شوند. شکاف نسلی و تفاوت ارزش‌ها و الگوهای رفتاری نسل جوان با نسل‌های قدیمی، به‌ویژه در حوزه فناوری، پوشش، و روابط اجتماعی نیز بیانگر یکی دیگر از حوزه‌های گسست فرهنگی در عربستان است. موضوع دیگر تغییر در نقش زن و ساختار خانواده و به خصوص اصلاحات اجتماعی و اقتصادی اخیر در دوره بن سلمان است که در برخی مواقع باعث فاصله‌گیری از الگوهای فرهنگ سنتی شده‌اند. تعارض میان توسعه سریع و اصالت فرهنگی و سرعت بالای نوسازی نیز ممکن است باعث کم‌رنگ شدن برخی مظاهر میراث فرهنگی یا تغییر کارکرد آن‌ها شود که می‌تواند گسستهایی را در عرصه های فرهنگی و هویتی عربستان ایجاد کند<ref>Al-Beraidi, A. A.(2024), The National Saudi Identity: Principles and Human-Oriented Prospects, Translated by: Dr. Mohammad Hazazi, Riyadh: King Abdulaziz Center For Cultural Communication, pp. 90-115.</ref>.		گسست‌های فرهنگی-هویتی در عربستان نیز مولفه‌های مختلفی را شامل می‌شود. این موارد از تغییرات اجتماعی، اقتصادی و جهانی ناشی شده و موجب تحول یا تضاد در لایه‌های هویتی شده‌اند. در این راستا گسست بین هویت ملی و هویت‌های فرعی مانند تعلقات قبیله‌ای، مذهبی یا منطقه‌ای که گاهی بر وفاداری ملی اولویت می‌یابند یکی از موارد کلیدی است. چالش جهانی‌سازی و فرهنگ مصرفی و ورود ارزش‌ها و سبک‌های زندگی غیر بومی که می‌توانند با سنت‌های فرهنگی در تضاد باشند از جمله مولفه‌های گسست محسوب می‌شوند. شکاف نسلی و تفاوت ارزش‌ها و الگوهای رفتاری نسل جوان با نسل‌های قدیمی، به‌ویژه در حوزه فناوری، پوشش، و روابط اجتماعی نیز بیانگر یکی دیگر از حوزه‌های گسست فرهنگی در عربستان است. موضوع دیگر تغییر در نقش زن و ساختار خانواده و به خصوص اصلاحات اجتماعی و اقتصادی اخیر در دوره بن سلمان است که در برخی مواقع باعث فاصله‌گیری از الگوهای فرهنگ سنتی شده‌اند. تعارض میان توسعه سریع و اصالت فرهنگی و سرعت بالای نوسازی نیز ممکن است باعث کم‌رنگ شدن برخی مظاهر میراث فرهنگی یا تغییر کارکرد آن‌ها شود که می‌تواند گسستهایی را در عرصه های فرهنگی و هویتی عربستان ایجاد کند<ref>Al-Beraidi, A. A.(2024), The National Saudi Identity: Principles and Human-Oriented Prospects, Translated by: Dr. Mohammad Hazazi, Riyadh: King Abdulaziz Center For Cultural Communication, pp. 90-115.</ref>.

	=== سیاست ها، طرح‌ها و برنامه های ~~کلان عربستان~~ در زمینه هویت و هویت‌یابی ===		=== [[سیاست ها، طرح‌ها و برنامه های کلان عربستان در زمینه هویت و هویت‌یابی]] ===
	سیاست‌های کلان عربستان سعودی در زمینه هویت، تحت تأثیر برنامه جامع و تحول‌آفرین چشم‌انداز ۲۰۳۰ قرار دارد. این برنامه، نقشه راه اصلی کشور برای آینده است و هویت‌یابی ملی را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. برنامه چشم‌انداز 2030، سیاست اصلی و محوری دولت عربستان برای کاهش وابستگی به نفت، تقویت بخش خصوصی و تبدیل کشور به یک قطب سرمایه‌گذاری جهانی است. این استراتژی به طور مستقیم بر هویت تأثیر می‌گذارد، زیرا نیازمند شهروندانی بازتر، ماهرتر و آماده تعامل با جهان است. سیاست "سعودی‌سازی" که قبل از چشم‌انداز ۲۰۳۰ آغاز شد، اکنون بخشی از این رویکرد است که با هدف افزایش اشتغال داخلی و کاهش وابستگی به کارگران خارجی اجرا می‌شود. این سیاست نیز به تقویت یک فرهنگ مدنی جدید و هویت ملی سعودی کمک می‌کند<ref name=":2">Pardo, E. J. (2020), The Winding Road to a New Identity: Saudi Arabian Curriculum 2016–19, February, pp. 1-6, Available for https://www.impact-se.org</ref>.		سیاست‌های کلان عربستان سعودی در زمینه هویت، تحت تأثیر برنامه جامع و تحول‌آفرین چشم‌انداز ۲۰۳۰ قرار دارد. این برنامه، نقشه راه اصلی کشور برای آینده است و هویت‌یابی ملی را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. برنامه چشم‌انداز 2030، سیاست اصلی و محوری دولت عربستان برای کاهش وابستگی به نفت، تقویت بخش خصوصی و تبدیل کشور به یک قطب سرمایه‌گذاری جهانی است. این استراتژی به طور مستقیم بر هویت تأثیر می‌گذارد، زیرا نیازمند شهروندانی بازتر، ماهرتر و آماده تعامل با جهان است. سیاست "سعودی‌سازی" که قبل از چشم‌انداز ۲۰۳۰ آغاز شد، اکنون بخشی از این رویکرد است که با هدف افزایش اشتغال داخلی و کاهش وابستگی به کارگران خارجی اجرا می‌شود. این سیاست نیز به تقویت یک فرهنگ مدنی جدید و هویت ملی سعودی کمک می‌کند<ref name=":2">Pardo, E. J. (2020), The Winding Road to a New Identity: Saudi Arabian Curriculum 2016–19, February, pp. 1-6, Available for https://www.impact-se.org</ref>.

Hamidian در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۵

2025-09-03T21:45:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۵
خط ۲۳:		خط ۲۳:

	=== [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان]] ===		=== [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان]] ===
	آل سعود به صورت تاریخی مدعی بوده‌اند که [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان\|هویت ملی در عربستان سعودی]] بر اساس سه هویت فرعی قرار دارد که عبارتند از: هویت سعودی؛ هویت وهابی و هویت نجدی. هویت سعودی مشخصاً به معنای انتساب مردم به خاندان سلطنتی آل سعود است و این هویت و نام را به آنها اعطا کرده است و مهمترین هویت فرعی به شمار می رود؛ بدین معنا که این هویت قبل از اینکه شهروندان عربستانی را از طریق سرزمین یا قلمرو مشترک به یکدیگر پیوند دهد، به خانواده سلطنتی نسبت و پیوند می‌دهد. هویت وهابی ابتدا در نجد و سپس در سایر مناطق گسترش یافت و به عنوان «هویت مذهبی» بر اساس آموزه‌های محمد عبدالوهاب مطرح شد. با توجه به اینکه عربستان خاستگاه تفکر وهابی است، این هویت فرعی به دلیل ایجاد پیوند محلی قوی، بر ضرورت برتری خود بر سایر هویت‌ها و وابستگی‌های مذهبی، قبیله‌ای و غیره تاکید می‌کند. هویت نجدی که به منطقه، فرهنگ و گروه خاصی از ساکنان شبه جزیره عربی اطلاق می‌شود، کلی‌تر و فراگیرتر از دو همتای خود است، زیرا دارای ذخایر فرهنگی است<ref>البقشی، صالح (1404)، ایجاد «هویت ملی» برای شهروندان عربستانی به سبک آل سعود، 25 مرداد، قابل بازیابی از [https://fa.alalam.ir/news/6479458/%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%A2%D9%84-%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF https://fa.alalam.ir/news/6479458]</ref>.		آل سعود به صورت تاریخی مدعی بوده‌اند که [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان\|هویت ملی در عربستان سعودی]] بر اساس سه هویت فرعی قرار دارد که عبارتند از: هویت سعودی؛ هویت وهابی و هویت نجدی. هویت سعودی مشخصاً به معنای انتساب مردم به خاندان سلطنتی آل سعود است و این هویت و نام را به آنها اعطا کرده است و مهمترین هویت فرعی به شمار می رود؛ بدین معنا که این هویت قبل از اینکه شهروندان عربستانی را از طریق سرزمین یا قلمرو مشترک به یکدیگر پیوند دهد، به خانواده سلطنتی نسبت و پیوند می‌دهد. هویت وهابی ابتدا در نجد و سپس در سایر مناطق گسترش یافت و به عنوان [[هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان\|«هویت مذهبی»]] بر اساس آموزه‌های محمد عبدالوهاب مطرح شد. با توجه به اینکه عربستان خاستگاه تفکر وهابی است، این هویت فرعی به دلیل ایجاد پیوند محلی قوی، بر ضرورت برتری خود بر سایر هویت‌ها و وابستگی‌های مذهبی، قبیله‌ای و غیره تاکید می‌کند. هویت نجدی که به منطقه، فرهنگ و گروه خاصی از ساکنان شبه جزیره عربی اطلاق می‌شود، کلی‌تر و فراگیرتر از دو همتای خود است، زیرا دارای ذخایر فرهنگی است<ref>البقشی، صالح (1404)، ایجاد «هویت ملی» برای شهروندان عربستانی به سبک آل سعود، 25 مرداد، قابل بازیابی از [https://fa.alalam.ir/news/6479458/%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%A2%D9%84-%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF https://fa.alalam.ir/news/6479458]</ref>.

	روایت تجدید یافته ملی که توسط محمد بن سلمان ترویج میشود بازنویسی تاریخ ملی عربستان سعودی به گونه‌ای است که به تدریج از میراث وهابی فاصله بگیرد. در زمان پادشاهی ملک فهد و ملک عبدالله، اولین هدف این بود که هویت نجدی به عنوان یک مولفه هویت ملی تقویت شود. با این حال از نظر محمدبن سلمان، روایت جدید از هویت ملی باید به گونه‌ای باشد که راه را برای ~~جاه‌طلبیهای~~ او برای ساختن یک ملت مدرن سعودی باز کند. شکستن ساختار سنتی حاکم بر عربستان که در آن خانواده سلطنتی به طور کلی هسته اصلی رژیم بودند بخش دیگری از روایت جدید است. در واقع در روایت جدید تضعیف آن چیزی که از سوی بسیاری به عنوان ستونهای حکومت عربستان تجسم می‌ شود و شامل اتحاد سنتی در خانواده حاکم و یا اتحاد آنها با نخبگان اقتصادی است مورد تاکید قرار گرفته است. ترویج فرهنگ، ورزش، سرگرمی، جمع آوری پلیس مذهبی و محدود کردن کنترل اجتماعی عمومی از جمله ابزارهای کلیدی محمد بن سلمان برای تقویت این روایت جدید از هویت ملی تلقی می‌شود. همچنین ایجاد نهادهای جدیدی مانند کمیسیون سلطنتی و وزارت جدید فرهنگ برای تنظیم عناصر فرهنگی از دیگر ابزارهای بن سلمان هستنند. ضمن اینکه چشم انداز ۲۰۳۰ عربستان نمونه‌ای قابل تامل از روایت ملی جدید محمد بن سلمان است<ref>موسسه آینده پژوهی جهان اسلام روایت جدید از هویت ملی عربستان و پیامدهای آن، ( 14 بهمن 1398)، قابل بازیابی از[https://iiwfs.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87/ https://iiwfs.com/87]</ref>.		روایت تجدید یافته ملی که توسط محمد بن سلمان ترویج میشود بازنویسی تاریخ ملی [[عربستان سعودی]] به گونه‌ای است که به تدریج از میراث وهابی فاصله بگیرد. در زمان پادشاهی ملک فهد و ملک عبدالله، اولین هدف این بود که هویت نجدی به عنوان یک مولفه [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان\|هویت ملی]] تقویت شود. با این حال از نظر محمدبن سلمان، روایت جدید از [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان\|هویت ملی]] باید به گونه‌ای باشد که راه را برای جاه‌طلبی های او برای ساختن یک ملت مدرن سعودی باز کند. شکستن ساختار سنتی حاکم بر [[عربستان سعودی\|عربستان]] که در آن خانواده سلطنتی به طور کلی هسته اصلی رژیم بودند بخش دیگری از روایت جدید است. در واقع در روایت جدید تضعیف آن چیزی که از سوی بسیاری به عنوان ستونهای حکومت عربستان تجسم می‌ شود و شامل اتحاد سنتی در خانواده حاکم و یا اتحاد آنها با نخبگان اقتصادی است مورد تاکید قرار گرفته است. ترویج فرهنگ، ورزش، سرگرمی، جمع آوری پلیس مذهبی و محدود کردن کنترل اجتماعی عمومی از جمله ابزارهای کلیدی محمد بن سلمان برای تقویت این روایت جدید از هویت ملی تلقی می‌شود. همچنین ایجاد نهادهای جدیدی مانند کمیسیون سلطنتی و وزارت جدید فرهنگ برای تنظیم عناصر فرهنگی از دیگر ابزارهای بن سلمان هستنند. ضمن اینکه چشم انداز ۲۰۳۰ [[عربستان سعودی\|عربستان]] نمونه‌ای قابل تامل از روایت ملی جدید محمد بن سلمان است<ref>موسسه آینده پژوهی جهان اسلام روایت جدید از هویت ملی عربستان و پیامدهای آن، ( 14 بهمن 1398)، قابل بازیابی از[https://iiwfs.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87/ https://iiwfs.com/87]</ref>.

	عربستان سعودی در حال پذیرش نوعی ملی‌گرایی نوین است که سیاست داخلی و خارجی این کشور را دگرگون می‌کند. این ملی‌گرایی جدید، ابزاری استراتژیک برای تسریع در قدرت‌گیری محمد بن سلمان و جلب حمایت عمومی، به‌ویژه از نسل جوان، برای برنامه اصلاحی وی ذیل چشم‌انداز ۲۰۳۰ است. ملی‌گرایی نوین در عربستان به عنوان تلاشی محوری برای ایجاد هویت ملی جدید بوده و ویژگیهای خاص خود را دارد. حکومت قرارداد اجتماعی قدیمی (ارائه مزایا و یارانه‌ها در ازای وفاداری سیاسی) را با قرارداد جدیدی جایگزین کرده که در آن شهروندان باید از طریق پرداخت مالیات و پذیرش حذف یارانه‌ها، در ساختن کشور مشارکت کنند. این ملی‌گرایی با تضعیف نهاد مذهبی و پلیس دینی، محوریت را از دین به «دولت و سلطنت» منتقل می‌کند. ایجاد سازمان سرگرمی و برگزاری کنسرت و بازگشایی سینماها نماد این تغییر است. همچنین این روایت برای مشروعیت‌بخشی، به شدت بر شباهت‌سازی میان محمد بن سلمان و پدربزرگش، ملک عبدالعزیز (بنیان‌گذار دولت سوم سعودی) تأکید دارد. همچنین، با برجسته‌سازی بصری مناطق طبیعی و تاریخی کشور (مانند کوه‌های طویق و منطقه العُلا)، تلاش می‌شود حس غرور ملی تقویت شود. این فضا باعث ظهور گروه‌های ملی‌گرای افراطی در شبکه‌های اجتماعی شده که خود را «مدافعان سرسخت دولت» می‌دانند و هرگونه انتقاد را برنمی‌تابند. این ملی‌گرایی ابزاری قدرتمند برای تحکیم قدرت محمد بن سلمان و پیشبرد اصلاحات اقتصادی و اجتماعی اوست، اما با محدود کردن شدید آزادی‌های سیاسی و ایجاد گروه‌های افراطی، ممکن است در بلندمدت چالش‌های جدیدی برای رهبری عربستان ایجاد کند<ref>[1] Alhussein, E.(2019), SAUDI FIRST: HOW HYPER-NATIONALISM IS TRANSFORMING SAUDI ARABIA, POLICY BRIEF, June, Available for https://ecfr.eu/publication/saudi_first_how_hyper_nationalism_is_transforming_saudi_arabia/</ref>.		[[عربستان سعودی]] در حال پذیرش نوعی ملی‌گرایی نوین است که سیاست داخلی و خارجی این کشور را دگرگون می‌کند. این ملی‌گرایی جدید، ابزاری استراتژیک برای تسریع در قدرت‌گیری محمد بن سلمان و جلب حمایت عمومی، به‌ویژه از نسل جوان، برای برنامه اصلاحی وی ذیل چشم‌انداز ۲۰۳۰ است. [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان\|ملی‌گرایی نوین در عربستان]] به عنوان تلاشی محوری برای ایجاد هویت ملی جدید بوده و ویژگیهای خاص خود را دارد. حکومت قرارداد اجتماعی قدیمی (ارائه مزایا و یارانه‌ها در ازای وفاداری سیاسی) را با قرارداد جدیدی جایگزین کرده که در آن شهروندان باید از طریق پرداخت مالیات و پذیرش حذف یارانه‌ها، در ساختن کشور مشارکت کنند. این ملی‌گرایی با تضعیف نهاد مذهبی و پلیس دینی، محوریت را از دین به «دولت و سلطنت» منتقل می‌کند. ایجاد سازمان سرگرمی و برگزاری کنسرت و بازگشایی سینماها نماد این تغییر است. همچنین این روایت برای مشروعیت‌بخشی، به شدت بر شباهت‌سازی میان محمد بن سلمان و پدربزرگش، ملک عبدالعزیز (بنیان‌گذار دولت سوم سعودی) تأکید دارد. همچنین، با برجسته‌سازی بصری مناطق طبیعی و تاریخی کشور (مانند کوه‌های طویق و منطقه العُلا)، تلاش می‌شود حس غرور ملی تقویت شود. این فضا باعث ظهور گروه‌های [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان\|ملی‌گرای افراطی]] در شبکه‌های اجتماعی شده که خود را «مدافعان سرسخت دولت» می‌دانند و هرگونه انتقاد را برنمی‌تابند. این [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان\|ملی‌گرایی]] ابزاری قدرتمند برای تحکیم قدرت محمد بن سلمان و پیشبرد اصلاحات اقتصادی و اجتماعی اوست، اما با محدود کردن شدید آزادی‌های سیاسی و ایجاد گروه‌های افراطی، ممکن است در بلندمدت چالش‌های جدیدی برای رهبری [[عربستان سعودی\|عربستان]] ایجاد کند<ref>[1] Alhussein, E.(2019), SAUDI FIRST: HOW HYPER-NATIONALISM IS TRANSFORMING SAUDI ARABIA, POLICY BRIEF, June, Available for https://ecfr.eu/publication/saudi_first_how_hyper_nationalism_is_transforming_saudi_arabia/</ref>.

	به اعتقاد برخی ملی‌گرایی نوین سعودی که جنبه های پوپولیستی مهمی نیز دارد، سومین مرحله از روایت ملی‌گرایی در عربستان است که پس از مراحل ~~«ملی‌گرایی دینی»~~ و «هویت فراملی پان‌اسلامی» ظهور کرده است. این ملی‌گرایی شعارهایی مانند ~~«عربستان~~ برای سعودی‌ها» را ترویج می‌کند، در حالی که سیاست‌های اقتصادی ولیعهد بر جذب سرمایه و نیروی کار خارجی متمرکز است. در این روایت شهروند مطلوب دیگر یک فرد «متدین» نیست، بلکه یک «کارآفرین جوان و خلاق» است که مبلغ و حامی نظام سیاسی است'''.''' این روایت با برجسته کردن مکان‌های باستانی پیش از اسلام مانند «العُلا» و «مدائن صالح» (که قبلاً نماد کفر تلقی می‌شدند) و بازتعریف پایتخت تاریخی «درعیه» از یک مرکز دینی به نماد شکوه آل سعود، به دنبال ایجاد منابع جدیدی برای غرور ملی است. این ملی‌گرایی ادعا می‌کند که در حال احیای«اسلام میانه‌رو» قبل از سال ۱۹۷۹ است و به صورت نادرستی تندروی را به عواملی خارجی مانند انقلاب اسلامی ایران نسبت می‌دهد. نکته مهم دیگر اینکه این ملی‌گرایی یک جنبش خودجوش مردمی نیست، بلکه یک پروژه دولتی است که از بالا هدایت می‌شود و با فضای شدید امنیتی همراه است<ref>Al-Rasheed, M. (2020), The New Populist Nationalism in Saudi Arabia: Imagined Utopia by Royal Decree, May 5th, Available for https://blogs.lse.ac.uk/mec/2020/05/05/the-new-populist-nationalism-in-saudi-arabia-imagined-utopia-by-royal-decree/</ref>.		به اعتقاد برخی ملی‌گرایی نوین سعودی که جنبه های پوپولیستی مهمی نیز دارد، سومین مرحله از روایت [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان\|ملی‌گرایی در عربستان]] است که پس از مراحل «[[هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان\|ملی‌گرایی دینی]]» و «هویت فراملی پان‌اسلامی» ظهور کرده است. این [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان\|ملی‌گرایی]] شعارهایی مانند «[[عربستان سعودی\|عربستان]] برای سعودی‌ها» را ترویج می‌کند، در حالی که سیاست‌های اقتصادی ولیعهد بر جذب سرمایه و نیروی کار خارجی متمرکز است. در این روایت شهروند مطلوب دیگر یک فرد «متدین» نیست، بلکه یک «کارآفرین جوان و خلاق» است که مبلغ و حامی نظام سیاسی است'''.''' این روایت با برجسته کردن مکان‌های باستانی پیش از اسلام مانند «العُلا» و «مدائن صالح» (که قبلاً نماد کفر تلقی می‌شدند) و بازتعریف پایتخت تاریخی «درعیه» از یک مرکز دینی به نماد شکوه آل سعود، به دنبال ایجاد منابع جدیدی برای غرور ملی است. این [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان\|ملی‌گرایی]] ادعا می‌کند که در حال احیای«اسلام میانه‌رو» قبل از سال ۱۹۷۹ است و به صورت نادرستی تندروی را به عواملی خارجی مانند انقلاب اسلامی ایران نسبت می‌دهد. نکته مهم دیگر اینکه این [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان\|ملی‌گرایی]] یک جنبش خودجوش مردمی نیست، بلکه یک پروژه دولتی است که از بالا هدایت می‌شود و با فضای شدید امنیتی همراه است<ref>Al-Rasheed, M. (2020), The New Populist Nationalism in Saudi Arabia: Imagined Utopia by Royal Decree, May 5th, Available for https://blogs.lse.ac.uk/mec/2020/05/05/the-new-populist-nationalism-in-saudi-arabia-imagined-utopia-by-royal-decree/</ref>.

	=== پیوستگی‌ها و گسست‌های فرهنگی- هویتی در عربستان ===		=== پیوستگی‌ها و گسست‌های فرهنگی- هویتی در عربستان ===

Hamidian: /* هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان */

2025-09-03T21:32:57Z

هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۳۲
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	[[هویت فرهنگی و هویت یابی فرهنگی در عربستان\|هویت فرهنگی عربستان]] شاهد گسستی بزرگ از سنت‌های محافظه‌کارانه به سمت مدرنیزاسیون و گشایش اجتماعی است. فرهنگ سنتی در [[عربستان سعودی\|عربستان]] بر ارزش‌های قبیله‌ای، آداب و رسوم محافظه‌کارانه و جدایی جنسیتی مبتنی بود. همچنین فعالیت‌هایی مانند سینما یا جشنواره‌های موسیقی به عنوان امری حرام به لحاظ دینی تلقی می‌شدند. اما برنامه چشم‌انداز 2030 در حال تغییر فرهنگ سنتی به نفع عناصر فرهنگی مدرن است. به عبارتی چشم‌انداز ۲۰۳۰ به عنوان نیرویی برای ''' '''تغییر فرهنگی عمل می‌کند. ایجاد گشایش اجتماعی و فرهنگی یکی از این تغییرات است و اجازه بازگشایی سینماها، برگزاری جشنواره‌های سرگرمی و فرهنگی و کاهش محدودیت‌های اجتماعی، نشانه‌های بارز این تحول فرهنگی هستند. توانمندسازی زنان و اصلاحات در این حوزه یکی دیگر از این تغییرات است. به عبارتی تغییرات در وضعیت زنان، از جمله اعطای حق رانندگی و تسهیل ورود به بازار کار، یکی از مهم‌ترین جنبه‌های این نوآوری فرهنگی است. اما برغم چنین تغییراتی، تعادل بین اصالت یا سنت و مدرنیته برای سعودیها مهم است و دولت سعودی تلاش می‌کند تا این تحولات را بدون از بین بردن "ریشه‌های اصیل عربی" و ارزش‌های بنیادین جامعه مدیریت کند. این ایجاد توازن، یکی از چالش‌های اصلی این فرآیند است<ref name=":1" />.		[[هویت فرهنگی و هویت یابی فرهنگی در عربستان\|هویت فرهنگی عربستان]] شاهد گسستی بزرگ از سنت‌های محافظه‌کارانه به سمت مدرنیزاسیون و گشایش اجتماعی است. فرهنگ سنتی در [[عربستان سعودی\|عربستان]] بر ارزش‌های قبیله‌ای، آداب و رسوم محافظه‌کارانه و جدایی جنسیتی مبتنی بود. همچنین فعالیت‌هایی مانند سینما یا جشنواره‌های موسیقی به عنوان امری حرام به لحاظ دینی تلقی می‌شدند. اما برنامه چشم‌انداز 2030 در حال تغییر فرهنگ سنتی به نفع عناصر فرهنگی مدرن است. به عبارتی چشم‌انداز ۲۰۳۰ به عنوان نیرویی برای ''' '''تغییر فرهنگی عمل می‌کند. ایجاد گشایش اجتماعی و فرهنگی یکی از این تغییرات است و اجازه بازگشایی سینماها، برگزاری جشنواره‌های سرگرمی و فرهنگی و کاهش محدودیت‌های اجتماعی، نشانه‌های بارز این تحول فرهنگی هستند. توانمندسازی زنان و اصلاحات در این حوزه یکی دیگر از این تغییرات است. به عبارتی تغییرات در وضعیت زنان، از جمله اعطای حق رانندگی و تسهیل ورود به بازار کار، یکی از مهم‌ترین جنبه‌های این نوآوری فرهنگی است. اما برغم چنین تغییراتی، تعادل بین اصالت یا سنت و مدرنیته برای سعودیها مهم است و دولت سعودی تلاش می‌کند تا این تحولات را بدون از بین بردن "ریشه‌های اصیل عربی" و ارزش‌های بنیادین جامعه مدیریت کند. این ایجاد توازن، یکی از چالش‌های اصلی این فرآیند است<ref name=":1" />.

	=== هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان ===		=== [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان]] ===
	آل سعود به صورت تاریخی مدعی بوده‌اند که هویت ملی در عربستان سعودی بر اساس سه هویت فرعی قرار دارد که عبارتند از: هویت سعودی؛ هویت وهابی و هویت نجدی. هویت سعودی مشخصاً به معنای انتساب مردم به خاندان سلطنتی آل سعود است و این هویت و نام را به آنها اعطا کرده است و مهمترین هویت فرعی به شمار می رود؛ بدین معنا که این هویت قبل از اینکه شهروندان عربستانی را از طریق سرزمین یا قلمرو مشترک به یکدیگر پیوند دهد، به خانواده سلطنتی نسبت و پیوند می‌دهد. هویت وهابی ابتدا در نجد و سپس در سایر مناطق گسترش یافت و به عنوان «هویت مذهبی» بر اساس آموزه‌های محمد عبدالوهاب مطرح شد. با توجه به اینکه عربستان خاستگاه تفکر وهابی است، این هویت فرعی به دلیل ایجاد پیوند محلی قوی، بر ضرورت برتری خود بر سایر هویت‌ها و وابستگی‌های مذهبی، قبیله‌ای و غیره تاکید می‌کند. هویت نجدی که به منطقه، فرهنگ و گروه خاصی از ساکنان شبه جزیره عربی اطلاق می‌شود، کلی‌تر و فراگیرتر از دو همتای خود است، زیرا دارای ذخایر فرهنگی است<ref>البقشی، صالح (1404)، ایجاد «هویت ملی» برای شهروندان عربستانی به سبک آل سعود، 25 مرداد، قابل بازیابی از [https://fa.alalam.ir/news/6479458/%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%A2%D9%84-%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF https://fa.alalam.ir/news/6479458]</ref>.		آل سعود به صورت تاریخی مدعی بوده‌اند که [[هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان\|هویت ملی در عربستان سعودی]] بر اساس سه هویت فرعی قرار دارد که عبارتند از: هویت سعودی؛ هویت وهابی و هویت نجدی. هویت سعودی مشخصاً به معنای انتساب مردم به خاندان سلطنتی آل سعود است و این هویت و نام را به آنها اعطا کرده است و مهمترین هویت فرعی به شمار می رود؛ بدین معنا که این هویت قبل از اینکه شهروندان عربستانی را از طریق سرزمین یا قلمرو مشترک به یکدیگر پیوند دهد، به خانواده سلطنتی نسبت و پیوند می‌دهد. هویت وهابی ابتدا در نجد و سپس در سایر مناطق گسترش یافت و به عنوان «هویت مذهبی» بر اساس آموزه‌های محمد عبدالوهاب مطرح شد. با توجه به اینکه عربستان خاستگاه تفکر وهابی است، این هویت فرعی به دلیل ایجاد پیوند محلی قوی، بر ضرورت برتری خود بر سایر هویت‌ها و وابستگی‌های مذهبی، قبیله‌ای و غیره تاکید می‌کند. هویت نجدی که به منطقه، فرهنگ و گروه خاصی از ساکنان شبه جزیره عربی اطلاق می‌شود، کلی‌تر و فراگیرتر از دو همتای خود است، زیرا دارای ذخایر فرهنگی است<ref>البقشی، صالح (1404)، ایجاد «هویت ملی» برای شهروندان عربستانی به سبک آل سعود، 25 مرداد، قابل بازیابی از [https://fa.alalam.ir/news/6479458/%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%A2%D9%84-%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF https://fa.alalam.ir/news/6479458]</ref>.

	روایت تجدید یافته ملی که توسط محمد بن سلمان ترویج میشود بازنویسی تاریخ ملی عربستان سعودی به گونه‌ای است که به تدریج از میراث وهابی فاصله بگیرد. در زمان پادشاهی ملک فهد و ملک عبدالله، اولین هدف این بود که هویت نجدی به عنوان یک مولفه هویت ملی تقویت شود. با این حال از نظر محمدبن سلمان، روایت جدید از هویت ملی باید به گونه‌ای باشد که راه را برای جاه‌طلبیهای او برای ساختن یک ملت مدرن سعودی باز کند. شکستن ساختار سنتی حاکم بر عربستان که در آن خانواده سلطنتی به طور کلی هسته اصلی رژیم بودند بخش دیگری از روایت جدید است. در واقع در روایت جدید تضعیف آن چیزی که از سوی بسیاری به عنوان ستونهای حکومت عربستان تجسم می‌ شود و شامل اتحاد سنتی در خانواده حاکم و یا اتحاد آنها با نخبگان اقتصادی است مورد تاکید قرار گرفته است. ترویج فرهنگ، ورزش، سرگرمی، جمع آوری پلیس مذهبی و محدود کردن کنترل اجتماعی عمومی از جمله ابزارهای کلیدی محمد بن سلمان برای تقویت این روایت جدید از هویت ملی تلقی می‌شود. همچنین ایجاد نهادهای جدیدی مانند کمیسیون سلطنتی و وزارت جدید فرهنگ برای تنظیم عناصر فرهنگی از دیگر ابزارهای بن سلمان هستنند. ضمن اینکه چشم انداز ۲۰۳۰ عربستان نمونه‌ای قابل تامل از روایت ملی جدید محمد بن سلمان است<ref>موسسه آینده پژوهی جهان اسلام روایت جدید از هویت ملی عربستان و پیامدهای آن، ( 14 بهمن 1398)، قابل بازیابی از[https://iiwfs.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87/ https://iiwfs.com/87]</ref>.		روایت تجدید یافته ملی که توسط محمد بن سلمان ترویج میشود بازنویسی تاریخ ملی عربستان سعودی به گونه‌ای است که به تدریج از میراث وهابی فاصله بگیرد. در زمان پادشاهی ملک فهد و ملک عبدالله، اولین هدف این بود که هویت نجدی به عنوان یک مولفه هویت ملی تقویت شود. با این حال از نظر محمدبن سلمان، روایت جدید از هویت ملی باید به گونه‌ای باشد که راه را برای جاه‌طلبیهای او برای ساختن یک ملت مدرن سعودی باز کند. شکستن ساختار سنتی حاکم بر عربستان که در آن خانواده سلطنتی به طور کلی هسته اصلی رژیم بودند بخش دیگری از روایت جدید است. در واقع در روایت جدید تضعیف آن چیزی که از سوی بسیاری به عنوان ستونهای حکومت عربستان تجسم می‌ شود و شامل اتحاد سنتی در خانواده حاکم و یا اتحاد آنها با نخبگان اقتصادی است مورد تاکید قرار گرفته است. ترویج فرهنگ، ورزش، سرگرمی، جمع آوری پلیس مذهبی و محدود کردن کنترل اجتماعی عمومی از جمله ابزارهای کلیدی محمد بن سلمان برای تقویت این روایت جدید از هویت ملی تلقی می‌شود. همچنین ایجاد نهادهای جدیدی مانند کمیسیون سلطنتی و وزارت جدید فرهنگ برای تنظیم عناصر فرهنگی از دیگر ابزارهای بن سلمان هستنند. ضمن اینکه چشم انداز ۲۰۳۰ عربستان نمونه‌ای قابل تامل از روایت ملی جدید محمد بن سلمان است<ref>موسسه آینده پژوهی جهان اسلام روایت جدید از هویت ملی عربستان و پیامدهای آن، ( 14 بهمن 1398)، قابل بازیابی از[https://iiwfs.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87/ https://iiwfs.com/87]</ref>.

Hamidian: /* هویت فرهنگی و هویت یابی فرهنگی در عربستان */

2025-09-03T21:27:59Z

هویت فرهنگی و هویت یابی فرهنگی در عربستان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۲۷
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	[[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت قومی در عربستان]] از وفاداری‌های قبیله‌ای و پان-عربیسم به سمت یک هویت متمرکز بر قومیت و تاریخ منحصربه‌فرد سعودی در حال تغییر است. به صورت سنتی [[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت قومی]] با ساختار قبیله‌ای و احساس تعلق به جهان عرب گره خورده بود و جامعه [[عربستان سعودی\|عربستان]] از نظر قبیله‌ای و نژادی (عرب) بسیار همگن توصیف شده است. اما این جنبه از [[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت در عربستان]] نیز در حال گذار و تغییر است که از جمله شامل تضعیف هویت قبیله‌ای است. در این راستا از جمله در برنامه‌های درسی جدید به طور عامدانه توجه به وابستگی‌های قبیله‌ای به حداقل رسیده و وفاداری به دولت - ملت جایگزین آن می‌شود. مساله دیگر احیای میراث پیشااسلامی است. در این راستا یکی از نوآوری‌ها، برجسته کردن تاریخ و تمدن‌ اعراب پیش از اسلام در شبه‌جزیره [[عربستان سعودی\|عربستان]] است. این اقدام به [[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت قومی سعودی]] عمق تاریخی می‌بخشد و آن را از یک هویت صرفاً اسلامی متمایز می‌کند<ref name=":1" />.		[[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت قومی در عربستان]] از وفاداری‌های قبیله‌ای و پان-عربیسم به سمت یک هویت متمرکز بر قومیت و تاریخ منحصربه‌فرد سعودی در حال تغییر است. به صورت سنتی [[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت قومی]] با ساختار قبیله‌ای و احساس تعلق به جهان عرب گره خورده بود و جامعه [[عربستان سعودی\|عربستان]] از نظر قبیله‌ای و نژادی (عرب) بسیار همگن توصیف شده است. اما این جنبه از [[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت در عربستان]] نیز در حال گذار و تغییر است که از جمله شامل تضعیف هویت قبیله‌ای است. در این راستا از جمله در برنامه‌های درسی جدید به طور عامدانه توجه به وابستگی‌های قبیله‌ای به حداقل رسیده و وفاداری به دولت - ملت جایگزین آن می‌شود. مساله دیگر احیای میراث پیشااسلامی است. در این راستا یکی از نوآوری‌ها، برجسته کردن تاریخ و تمدن‌ اعراب پیش از اسلام در شبه‌جزیره [[عربستان سعودی\|عربستان]] است. این اقدام به [[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت قومی سعودی]] عمق تاریخی می‌بخشد و آن را از یک هویت صرفاً اسلامی متمایز می‌کند<ref name=":1" />.

	=== هویت فرهنگی و هویت یابی فرهنگی در عربستان ===		=== [[هویت فرهنگی و هویت یابی فرهنگی در عربستان]] ===
	هویت فرهنگی در عربستان ترکیبی از عناصر بَدَوی، اسلامی و مدرن است. فرهنگ سنتی شامل مهمان‌نوازی، احترام به سلسله‌مراتب قبیله‌ای، و پایبندی به آداب اسلامی است. تعاملات و همکاریهای جامعه و دولت عربستان با غرب و اصلاحات مختلف در دوره های متعدد نیز موجب ورود عناصر فرهنگی مدرن به این کشور شده، است. با این حال سیاست رسمی دولت تلاش برای تلفیق اصالت سنتی با مدرنیته محسوب می‌شود. هویت فرهنگی مدرن عربستان در عرصه بین‌المللی از طریق جشنواره‌های فرهنگی، نمایش هنر و میراث بومی و دیپلماسی فرهنگی بازنمایی می‌شود<ref name=":0" />.		[[هویت فرهنگی و هویت یابی فرهنگی در عربستان\|هویت فرهنگی در عربستان]] ترکیبی از عناصر بَدَوی، اسلامی و مدرن است. فرهنگ سنتی شامل مهمان‌نوازی، احترام به سلسله‌مراتب قبیله‌ای، و پایبندی به آداب اسلامی است. تعاملات و همکاریهای جامعه و دولت [[عربستان سعودی\|عربستان]] با غرب و اصلاحات مختلف در دوره های متعدد نیز موجب ورود عناصر فرهنگی مدرن به این کشور شده، است. با این حال سیاست رسمی دولت تلاش برای تلفیق اصالت سنتی با مدرنیته محسوب می‌شود. [[هویت فرهنگی و هویت یابی فرهنگی در عربستان\|هویت فرهنگی مدرن عربستان]] در عرصه بین‌المللی از طریق جشنواره‌های فرهنگی، نمایش هنر و میراث بومی و دیپلماسی فرهنگی بازنمایی می‌شود<ref name=":0" />.

	هویت فرهنگی عربستان شاهد گسستی بزرگ از سنت‌های محافظه‌کارانه به سمت مدرنیزاسیون و گشایش اجتماعی است. فرهنگ سنتی در عربستان بر ارزش‌های قبیله‌ای، آداب و رسوم محافظه‌کارانه و جدایی جنسیتی مبتنی بود. همچنین فعالیت‌هایی مانند سینما یا جشنواره‌های موسیقی به عنوان امری حرام به لحاظ دینی تلقی می‌شدند. اما برنامه چشم‌انداز 2030 در حال تغییر فرهنگ سنتی به نفع عناصر فرهنگی مدرن است. به عبارتی چشم‌انداز ۲۰۳۰ به عنوان نیرویی برای ''' '''تغییر فرهنگی عمل می‌کند. ایجاد گشایش اجتماعی و فرهنگی یکی از این تغییرات است و اجازه بازگشایی سینماها، برگزاری جشنواره‌های سرگرمی و فرهنگی و کاهش محدودیت‌های اجتماعی، نشانه‌های بارز این تحول فرهنگی هستند. توانمندسازی زنان و اصلاحات در این حوزه یکی دیگر از این تغییرات است. به عبارتی تغییرات در وضعیت زنان، از جمله اعطای حق رانندگی و تسهیل ورود به بازار کار، یکی از مهم‌ترین جنبه‌های این نوآوری فرهنگی است. اما برغم چنین تغییراتی، تعادل بین اصالت یا سنت و مدرنیته برای سعودیها مهم است و دولت سعودی تلاش می‌کند تا این تحولات را بدون از بین بردن "ریشه‌های اصیل عربی" و ارزش‌های بنیادین جامعه مدیریت کند. این ایجاد توازن، یکی از چالش‌های اصلی این فرآیند است<ref name=":1" />.		[[هویت فرهنگی و هویت یابی فرهنگی در عربستان\|هویت فرهنگی عربستان]] شاهد گسستی بزرگ از سنت‌های محافظه‌کارانه به سمت مدرنیزاسیون و گشایش اجتماعی است. فرهنگ سنتی در [[عربستان سعودی\|عربستان]] بر ارزش‌های قبیله‌ای، آداب و رسوم محافظه‌کارانه و جدایی جنسیتی مبتنی بود. همچنین فعالیت‌هایی مانند سینما یا جشنواره‌های موسیقی به عنوان امری حرام به لحاظ دینی تلقی می‌شدند. اما برنامه چشم‌انداز 2030 در حال تغییر فرهنگ سنتی به نفع عناصر فرهنگی مدرن است. به عبارتی چشم‌انداز ۲۰۳۰ به عنوان نیرویی برای ''' '''تغییر فرهنگی عمل می‌کند. ایجاد گشایش اجتماعی و فرهنگی یکی از این تغییرات است و اجازه بازگشایی سینماها، برگزاری جشنواره‌های سرگرمی و فرهنگی و کاهش محدودیت‌های اجتماعی، نشانه‌های بارز این تحول فرهنگی هستند. توانمندسازی زنان و اصلاحات در این حوزه یکی دیگر از این تغییرات است. به عبارتی تغییرات در وضعیت زنان، از جمله اعطای حق رانندگی و تسهیل ورود به بازار کار، یکی از مهم‌ترین جنبه‌های این نوآوری فرهنگی است. اما برغم چنین تغییراتی، تعادل بین اصالت یا سنت و مدرنیته برای سعودیها مهم است و دولت سعودی تلاش می‌کند تا این تحولات را بدون از بین بردن "ریشه‌های اصیل عربی" و ارزش‌های بنیادین جامعه مدیریت کند. این ایجاد توازن، یکی از چالش‌های اصلی این فرآیند است<ref name=":1" />.

	=== هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان ===		=== هویت ملی و هویت‌یابی ملی در عربستان ===

Hamidian: /* هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان */

2025-09-03T21:21:06Z

هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۲۱
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	[[هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان\|هویت دینی]] به طور تاریخی، مسلط‌ترین جنبه هویت در [[عربستان سعودی\|عربستان]] بوده است، اما اکنون در حال بازتعریف است. [[هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان\|هویت دینی سنتی عربستان]] به صورت کامل بر اساس تفسیری محافظه‌کارانه از اسلام، یعنی وهابیت شکل گرفته بود. اما چشم‌انداز ۲۰۳۰ به دنبال ایجاد گفتمان دینی جدیدی است که از ویژگی‌های آن اعتدال و شمول‌گرایی است. در دوره جدید تلاش می‌شود اسلام با چهره‌ای میانه‌رو و معتدل ارائه شود و از تفاسیر افراطی در [[عربستان سعودی\|عربستان]] فاصله گرفته شود. کاهش نقش محوری وهابیت در هویت‌بخشی نیز بخش دیگری از این تلاشهاست. به عبارتی یک تغییر مهم، تلاش برای بازتعریف تاریخ تأسیس دولت سعودی است. در این راستا با صدور فرمان پادشاهی در سال ۲۰۲۲، روز تأسیس دولت اول سعودی به سال ۱۷۲۷، یعنی قبل از اتحاد با محمد بن عبدالوهاب، منتقل شد. این اقدام به طور نمادین، هویت ملی را از پیوند انحصاری با جنبش وهابیت جدا می‌کند و به آن عمق تاریخی بیشتری می‌بخشد. مساله دیگر تلاش برای بازتعریف جهاد است و مفهوم جهاد از یک مبارزه دینی گسترده به "دفاع ملی" که صرفاً در اختیار حاکم است، بازتعریف شده است<ref name=":1">المومنی، حسن محمد حسین (2025)، إشكالیه الهُويّه بين النظریه والتطبيق: المملكه العربيّه السعوديّه كحاله دراسيّه، ''دراسات العلوم الإنسانيه والاجتماعيه''، 50(5)، ص 214-217.</ref>.		[[هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان\|هویت دینی]] به طور تاریخی، مسلط‌ترین جنبه هویت در [[عربستان سعودی\|عربستان]] بوده است، اما اکنون در حال بازتعریف است. [[هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان\|هویت دینی سنتی عربستان]] به صورت کامل بر اساس تفسیری محافظه‌کارانه از اسلام، یعنی وهابیت شکل گرفته بود. اما چشم‌انداز ۲۰۳۰ به دنبال ایجاد گفتمان دینی جدیدی است که از ویژگی‌های آن اعتدال و شمول‌گرایی است. در دوره جدید تلاش می‌شود اسلام با چهره‌ای میانه‌رو و معتدل ارائه شود و از تفاسیر افراطی در [[عربستان سعودی\|عربستان]] فاصله گرفته شود. کاهش نقش محوری وهابیت در هویت‌بخشی نیز بخش دیگری از این تلاشهاست. به عبارتی یک تغییر مهم، تلاش برای بازتعریف تاریخ تأسیس دولت سعودی است. در این راستا با صدور فرمان پادشاهی در سال ۲۰۲۲، روز تأسیس دولت اول سعودی به سال ۱۷۲۷، یعنی قبل از اتحاد با محمد بن عبدالوهاب، منتقل شد. این اقدام به طور نمادین، هویت ملی را از پیوند انحصاری با جنبش وهابیت جدا می‌کند و به آن عمق تاریخی بیشتری می‌بخشد. مساله دیگر تلاش برای بازتعریف جهاد است و مفهوم جهاد از یک مبارزه دینی گسترده به "دفاع ملی" که صرفاً در اختیار حاکم است، بازتعریف شده است<ref name=":1">المومنی، حسن محمد حسین (2025)، إشكالیه الهُويّه بين النظریه والتطبيق: المملكه العربيّه السعوديّه كحاله دراسيّه، ''دراسات العلوم الإنسانيه والاجتماعيه''، 50(5)، ص 214-217.</ref>.

	=== هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان ===		=== [[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان]] ===
	پایه‌ اصلی هویت قومی در عربستان عربیت است که در تاریخ قبیله‌ای شبه‌جزیره عربی ریشه دارد. عربیت و ساختار اجتماعی غالب آن یعنی قبیله‌گرایی، هسته اصلی هویت [[عربستان سعودی\|کشور عربستان سعودی]] است. به عبارتی هسته اصلی هویت اجتماعی دولت [[عربستان سعودی\|عربستان]] قبیله‌گرایی و این احساس است که جمعیت کشور، تبار (دودمان) و پیوند نسبی (خویشاوندی) مشترکی دارند. در واقع مردم [[عربستان سعودی\|عربستان]] خود را متعلق به نژاد سامی و ملت عرب می‌دانند. ~~هویت~~ عربی بر سیاست خارجی عربستان نیز اثرگذار است و این کشور در روابط خارجی، بر پیوندهای قومی-زبانی با دیگر کشورهای عربی برای همگرایی و ایجاد بلوک‌های سیاسی تکیه می‌کند<ref>منصوری مقدم، محمد(1391)، مولفه هویت و تاثیر آن بر سیاست خارجی عربستان سعودی در قبال جمهوری اسلامی ایران، ف''صلنامه مجلس و راهبرد''،19(2)، زمستان، ص 83.</ref>.		پایه‌ اصلی [[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت قومی در عربستان]] عربیت است که در تاریخ قبیله‌ای شبه‌جزیره عربی ریشه دارد. عربیت و ساختار اجتماعی غالب آن یعنی قبیله‌گرایی، هسته اصلی هویت [[عربستان سعودی\|کشور عربستان سعودی]] است. به عبارتی هسته اصلی هویت اجتماعی دولت [[عربستان سعودی\|عربستان]] قبیله‌گرایی و این احساس است که جمعیت کشور، تبار (دودمان) و پیوند نسبی (خویشاوندی) مشترکی دارند. در واقع مردم [[عربستان سعودی\|عربستان]] خود را متعلق به نژاد سامی و ملت عرب می‌دانند. [[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت عربی بر سیاست خارجی عربستان]] نیز اثرگذار است و این کشور در روابط خارجی، بر پیوندهای قومی-زبانی با دیگر کشورهای عربی برای همگرایی و ایجاد بلوک‌های سیاسی تکیه می‌کند<ref>منصوری مقدم، محمد(1391)، مولفه هویت و تاثیر آن بر سیاست خارجی عربستان سعودی در قبال جمهوری اسلامی ایران، ف''صلنامه مجلس و راهبرد''،19(2)، زمستان، ص 83.</ref>.

	در عربستان عربیت به‌عنوان لایه هویتی بنیادین محسوب می‌شود و حتی پیش از هویت ملی، «عرب بودن» بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت فرد در عربستان است. عربیت در این‌جا نه صرفاً نژادی، بلکه فرهنگی و زبانی است. زبان عربی به‌عنوان هسته مرکزی عربیت، نه‌فقط وسیله ارتباط، بلکه «هویت سخنگو» است. حفظ و گسترش زبان عربی، ضامن تداوم خودآگاهی و پیوند با میراث عربی-اسلامی است. عربستان در تعامل با «دیگری عرب» (غیر سعودی اما عرب)، «دیگری مسلمان غیرعرب»، و «دیگری غیرعرب و غیرمسلمان» جایگاه و هویت خود را تعریف می‌کند. همچنین زبان، شعر، ادبیات شفاهی، سنت‌های قبیله‌ای، و میراث تاریخی بخشی از این هویت هستند و باعث همگرایی با جهان عرب می‌شوند<ref>Al-Beraidi, A. A.(2024), The National Saudi Identity: Principles and Human-Oriented Prospects, Translated by: Dr. Mohammad Hazazi, Riyadh: King Abdulaziz Center For Cultural Communication, pp. 71-74.</ref>.		در [[عربستان سعودی\|عربستان]] عربیت به‌عنوان لایه هویتی بنیادین محسوب می‌شود و حتی پیش از هویت ملی، «عرب بودن» بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت فرد در [[عربستان سعودی\|عربستان]] است. عربیت در این‌جا نه صرفاً نژادی، بلکه فرهنگی و زبانی است. زبان عربی به‌عنوان هسته مرکزی عربیت، نه‌فقط وسیله ارتباط، بلکه «هویت سخنگو» است. حفظ و گسترش زبان عربی، ضامن تداوم خودآگاهی و پیوند با میراث عربی-اسلامی است. عربستان در تعامل با «دیگری عرب» (غیر سعودی اما عرب)، «دیگری مسلمان غیرعرب»، و «دیگری غیرعرب و غیرمسلمان» جایگاه و هویت خود را تعریف می‌کند. همچنین زبان، شعر، ادبیات شفاهی، سنت‌های قبیله‌ای، و میراث تاریخی بخشی از این هویت هستند و باعث همگرایی با جهان عرب می‌شوند<ref>Al-Beraidi, A. A.(2024), The National Saudi Identity: Principles and Human-Oriented Prospects, Translated by: Dr. Mohammad Hazazi, Riyadh: King Abdulaziz Center For Cultural Communication, pp. 71-74.</ref>.

	هویت قومی در عربستان از وفاداری‌های قبیله‌ای و پان-عربیسم به سمت یک هویت متمرکز بر قومیت و تاریخ منحصربه‌فرد سعودی در حال تغییر است. به صورت سنتی هویت قومی با ساختار قبیله‌ای و احساس تعلق به جهان عرب گره خورده بود و جامعه عربستان از نظر قبیله‌ای و نژادی (عرب) بسیار همگن توصیف شده است. اما این جنبه از هویت در عربستان نیز در حال گذار و تغییر است که از جمله شامل تضعیف هویت قبیله‌ای است. در این راستا از جمله در برنامه‌های درسی جدید به طور عامدانه توجه به وابستگی‌های قبیله‌ای به حداقل رسیده و وفاداری به دولت-ملت جایگزین آن می‌شود. مساله دیگر احیای میراث پیشااسلامی است. در این راستا یکی از ~~نوآوری‌ها ،~~ برجسته کردن تاریخ و تمدن‌ اعراب پیش از اسلام در شبه‌جزیره عربستان است. این اقدام به هویت قومی سعودی عمق تاریخی می‌بخشد و آن را از یک هویت صرفاً اسلامی متمایز می‌کند<ref name=":1" />.		[[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت قومی در عربستان]] از وفاداری‌های قبیله‌ای و پان-عربیسم به سمت یک هویت متمرکز بر قومیت و تاریخ منحصربه‌فرد سعودی در حال تغییر است. به صورت سنتی [[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت قومی]] با ساختار قبیله‌ای و احساس تعلق به جهان عرب گره خورده بود و جامعه [[عربستان سعودی\|عربستان]] از نظر قبیله‌ای و نژادی (عرب) بسیار همگن توصیف شده است. اما این جنبه از [[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت در عربستان]] نیز در حال گذار و تغییر است که از جمله شامل تضعیف هویت قبیله‌ای است. در این راستا از جمله در برنامه‌های درسی جدید به طور عامدانه توجه به وابستگی‌های قبیله‌ای به حداقل رسیده و وفاداری به دولت - ملت جایگزین آن می‌شود. مساله دیگر احیای میراث پیشااسلامی است. در این راستا یکی از نوآوری‌ها، برجسته کردن تاریخ و تمدن‌ اعراب پیش از اسلام در شبه‌جزیره [[عربستان سعودی\|عربستان]] است. این اقدام به [[هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان\|هویت قومی سعودی]] عمق تاریخی می‌بخشد و آن را از یک هویت صرفاً اسلامی متمایز می‌کند<ref name=":1" />.

	=== هویت فرهنگی و هویت یابی فرهنگی در عربستان ===		=== هویت فرهنگی و هویت یابی فرهنگی در عربستان ===

Hamidian در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۸

2025-09-03T21:18:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۸
خط ۱:		خط ۱:
	هویّت عبارت است از مجموعه خصوصیّات و مشخّصات اساسی اجتماعی، روانی، فرهنگی، فلسفی، زیستی و تاریخی همسان كه به رسایی و روایی بر ماهیّت یا ذات گروه، به معنای یگانگی یا همانندی اعضای آن با یكدیگر دلالت كند و آنها را در یك ظرف مكانی و زمانی معیّن به طور مشخّص و قابل قبول و آگاهانه از سایر گروهها و افراد متعلّق به آنها متمایز سازد<ref>الطایی، علی (1382)، بحران هویت قومی در ایران، تهران، شادگان، ص 139.</ref>. هویت به‌عنوان یک مفهوم فراتر از این است که فقط مربوط به فرد یا گروه خاصی باشد؛ بلکه می‌تواند در مقیاس‌های مختلفی نظیر فردی، دینی، قومی، فرهنگی، ملی و حتی جهانی مورد بررسی قرار گیرد. مساله هویت و هویت‌یابی در [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز ابعاد و پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و از جمله می‌توان به هویت دینی، قومی، فرهنگی و ملی به عنوان ابعاد مهم هویت در این کشور اشاره کرد.		هویّت عبارت است از مجموعه خصوصیّات و مشخّصات اساسی اجتماعی، روانی، فرهنگی، فلسفی، زیستی و تاریخی همسان كه به رسایی و روایی بر ماهیّت یا ذات گروه، به معنای یگانگی یا همانندی اعضای آن با یكدیگر دلالت كند و آنها را در یك ظرف مكانی و زمانی معیّن به طور مشخّص و قابل قبول و آگاهانه از سایر گروهها و افراد متعلّق به آنها متمایز سازد<ref>الطایی، علی (1382)، بحران هویت قومی در ایران، تهران، شادگان، ص 139.</ref>. هویت به‌عنوان یک مفهوم فراتر از این است که فقط مربوط به فرد یا گروه خاصی باشد؛ بلکه می‌تواند در مقیاس‌های مختلفی نظیر فردی، دینی، قومی، فرهنگی، ملی و حتی جهانی مورد بررسی قرار گیرد. مساله هویت و هویت‌یابی در [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز ابعاد و پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و از جمله می‌توان به هویت دینی، قومی، فرهنگی و ملی به عنوان ابعاد مهم هویت در این کشور اشاره کرد.

	=== هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان ===		=== [[هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان]] ===
	هویت دینی از ابعاد مهم هویتی نظام سعودی محسوب شده و از زمان شکل‌گیری عربستان تا تغییر و تحولات بعدی، عنصر دین یکی از جنبه‌های مهم هویت جامعه و حکومت در این کشور بوده است. وهابیت هسته اصلی هویت دینی عربستان است و از زمان شکل‌گیری این پادشاهی، منبع مشروعیت سیاسی خاندان سعودی محسوب می‌شود. این هویت بر توحید و شریعت اسلامی تأکید دارد و سیاست داخلی و خارجی را در چارچوب ارزش‌های دینی هدایت می‌کند<ref name=":0">Özoral, B.(2023), The Examination of the Identities Defining Saudi Arabia’s Foreign Policy, Turkish Journal of Middle Eastern Studies, 10(1), pp. 15-43.</ref>.		[[هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان\|هویت دینی]] از ابعاد مهم هویتی نظام سعودی محسوب شده و از زمان شکل‌گیری [[عربستان سعودی\|عربستان]] تا تغییر و تحولات بعدی، عنصر دین یکی از جنبه‌های مهم هویت جامعه و حکومت در این کشور بوده است. وهابیت هسته اصلی [[هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان\|هویت دینی عربستان]] است و از زمان شکل‌گیری این پادشاهی، منبع مشروعیت سیاسی خاندان سعودی محسوب می‌شود. این هویت بر توحید و شریعت اسلامی تأکید دارد و سیاست داخلی و خارجی را در چارچوب ارزش‌های دینی هدایت می‌کند<ref name=":0">Özoral, B.(2023), The Examination of the Identities Defining Saudi Arabia’s Foreign Policy, Turkish Journal of Middle Eastern Studies, 10(1), pp. 15-43.</ref>.

	دین اسلام، و به‌ویژه اصل توحید، زیربنای فکری، معرفتی، اخلاقی و هستی‌شناختی هویت سعودی است و مبنای ارزش‌ها، قوانین و سبک زندگی محسوب شده است. در این راستا به لحاظ نظری قرآن، سنت پیامبر (ص)، اجماع علما و فقه اسلامی، مراجع اصلی تصمیم‌گیری و مرجعیت فکری هستند. این مراجع، اصول وحدت، عدالت، امنیت، و بهبود معیشت شهروندان را تعیین می‌کنند. همچنین بر اساس شریعت، وحدت امت حول یک حاکم مشروع و بیعت با او ضروری است. کارکرد هویت دینی نیز تضمین همبستگی اجتماعی، حفظ ارزش‌های اسلامی و ایفای نقش پیشرو عربستان به‌عنوان کانون جهان اسلام و رهبر جهان عرب و مسلمان محسوب می‌شود<ref>Al-Beraidi, A. A.(2024), The National Saudi Identity: Principles and Human-Oriented Prospects, Translated by: Dr. Mohammad Hazazi, Riyadh: King Abdulaziz Center For Cultural Communication, pp. 69-74.</ref>.		دین اسلام، و به‌ویژه اصل توحید، زیربنای فکری، معرفتی، اخلاقی و هستی‌شناختی هویت سعودی است و مبنای ارزش‌ها، قوانین و سبک زندگی محسوب شده است. در این راستا به لحاظ نظری قرآن، سنت پیامبر (ص)، اجماع علما و فقه اسلامی، مراجع اصلی تصمیم‌گیری و مرجعیت فکری هستند. این مراجع، اصول وحدت، عدالت، امنیت، و بهبود معیشت شهروندان را تعیین می‌کنند. همچنین بر اساس شریعت، وحدت امت حول یک حاکم مشروع و بیعت با او ضروری است. کارکرد [[هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان\|هویت دینی]] نیز تضمین همبستگی اجتماعی، حفظ ارزش‌های اسلامی و ایفای نقش پیشرو [[عربستان سعودی\|عربستان]] به‌عنوان کانون جهان اسلام و رهبر جهان عرب و مسلمان محسوب می‌شود<ref>Al-Beraidi, A. A.(2024), The National Saudi Identity: Principles and Human-Oriented Prospects, Translated by: Dr. Mohammad Hazazi, Riyadh: King Abdulaziz Center For Cultural Communication, pp. 69-74.</ref>.

	برای دهه‌ها، [[عربستان سعودی\|عربستان]] با عنوان سنتی «ام القری» جهان اسلام شناخته می‌شد. با ظهور آل‌سعود در این کشور، پادشاهان سعودی لقب خادم حرمين شريفين(مسجد الحرام و مسجد النبی) را برای خود برگزیدند. [[عربستان سعودی\|عربستان]] به عنوان محل ظهور اسلام و برگزاری آیین حج، همواره در طول تاریخ، به عنوان قطب مذهبی جهان اسلام شناخته شده است. حفظ این جایگاه و تصویر از [[عربستان سعودی\|عربستان]]، با انگیزه‌های سیاسی آل‌سعود، همواره در دستور کار بوده‌ است. سعودی ها در دهه‌ها حاکمیت خود بر عربستان، همواره از این عنوان و جایگاه سنتی بهره برده‌اند تا خود را به عنوان منادی اسلام اصیل معرفی نموده و بر اعراب و کل منطقه اثرگذار باشند. پس از ولیعهدی محمد بن سلمان در ژوئن ٢٠١٧، وی حرکت تازه‌ای مبتنی بر تغییرات کلان در سطوح ساختاری و اجتماعی با مبنا قراردادن توسعه اقتصادی را آغاز کرد، که در این چارچوب، ارائه تصویری تازه و متفاوت از تصویر سنتی این کشور و شکل‌دهی به هویتی جدید از جمله با برخی اصلاحات در عرصه دینی مد نظر قرار گرفته است<ref>انصاری، عبدالباسط (1402)، سعودی‌ها در پی ساخت هویت نو و الهام بخشی در چشم انداز ٢٠٣٠، یادداشت اندیشکده حکمروایی فرهنگ و صنایع خلاق، قابل بازیابی از [https://spri.sharif.ir/sources/%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D9%88-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2-%D9%A2%D9%A0%D9%A3%D9%A0 https://spri.sharif.ir/sources]</ref>.		برای دهه‌ها، [[عربستان سعودی\|عربستان]] با عنوان سنتی «ام القری» جهان اسلام شناخته می‌شد. با ظهور آل‌سعود در این کشور، پادشاهان سعودی لقب خادم حرمين شريفين(مسجد الحرام و مسجد النبی) را برای خود برگزیدند. [[عربستان سعودی\|عربستان]] به عنوان محل ظهور اسلام و برگزاری آیین حج، همواره در طول تاریخ، به عنوان قطب مذهبی جهان اسلام شناخته شده است. حفظ این جایگاه و تصویر از [[عربستان سعودی\|عربستان]]، با انگیزه‌های سیاسی آل‌سعود، همواره در دستور کار بوده‌ است. سعودی ها در دهه‌ها حاکمیت خود بر عربستان، همواره از این عنوان و جایگاه سنتی بهره برده‌اند تا خود را به عنوان منادی اسلام اصیل معرفی نموده و بر اعراب و کل منطقه اثرگذار باشند. پس از ولیعهدی محمد بن سلمان در ژوئن ٢٠١٧، وی حرکت تازه‌ای مبتنی بر تغییرات کلان در سطوح ساختاری و اجتماعی با مبنا قراردادن توسعه اقتصادی را آغاز کرد، که در این چارچوب، ارائه تصویری تازه و متفاوت از تصویر سنتی این کشور و شکل‌دهی به هویتی جدید از جمله با برخی اصلاحات در عرصه دینی مد نظر قرار گرفته است<ref>انصاری، عبدالباسط (1402)، سعودی‌ها در پی ساخت هویت نو و الهام بخشی در چشم انداز ٢٠٣٠، یادداشت اندیشکده حکمروایی فرهنگ و صنایع خلاق، قابل بازیابی از [https://spri.sharif.ir/sources/%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D9%88-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2-%D9%A2%D9%A0%D9%A3%D9%A0 https://spri.sharif.ir/sources]</ref>.

	هویت دینی به طور تاریخی، مسلط‌ترین جنبه هویت در عربستان بوده است، اما اکنون در حال بازتعریف است. هویت دینی سنتی عربستان به صورت کامل بر اساس تفسیری محافظه‌کارانه از اسلام، یعنی وهابیت شکل گرفته بود. اما چشم‌انداز ۲۰۳۰ به دنبال ایجاد گفتمان دینی جدیدی است که از ویژگی‌های آن اعتدال و شمول‌گرایی است. در دوره جدید تلاش می‌شود اسلام با چهره‌ای میانه‌رو و معتدل ارائه شود و از تفاسیر افراطی در عربستان فاصله گرفته شود. کاهش نقش محوری وهابیت در هویت‌بخشی نیز بخش دیگری از این تلاشهاست. به عبارتی یک تغییر مهم، تلاش برای بازتعریف تاریخ تأسیس دولت سعودی است. در این راستا با صدور فرمان پادشاهی در سال ۲۰۲۲، روز تأسیس دولت اول سعودی به سال ۱۷۲۷، یعنی قبل از اتحاد با محمد بن عبدالوهاب، منتقل شد. این اقدام به طور نمادین، هویت ملی را از پیوند انحصاری با جنبش وهابیت جدا می‌کند و به آن عمق تاریخی بیشتری می‌بخشد. مساله دیگر تلاش برای بازتعریف جهاد است و مفهوم جهاد از یک مبارزه دینی گسترده به "دفاع ملی" که صرفاً در اختیار حاکم است، بازتعریف شده است<ref name=":1">المومنی، حسن محمد حسین (2025)، إشكالیه الهُويّه بين النظریه والتطبيق: المملكه العربيّه السعوديّه كحاله دراسيّه، ''دراسات العلوم الإنسانيه والاجتماعيه''، 50(5)، ص 214-217.</ref>.		[[هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان\|هویت دینی]] به طور تاریخی، مسلط‌ترین جنبه هویت در [[عربستان سعودی\|عربستان]] بوده است، اما اکنون در حال بازتعریف است. [[هویت و هویت‌یابی دینی در عربستان\|هویت دینی سنتی عربستان]] به صورت کامل بر اساس تفسیری محافظه‌کارانه از اسلام، یعنی وهابیت شکل گرفته بود. اما چشم‌انداز ۲۰۳۰ به دنبال ایجاد گفتمان دینی جدیدی است که از ویژگی‌های آن اعتدال و شمول‌گرایی است. در دوره جدید تلاش می‌شود اسلام با چهره‌ای میانه‌رو و معتدل ارائه شود و از تفاسیر افراطی در [[عربستان سعودی\|عربستان]] فاصله گرفته شود. کاهش نقش محوری وهابیت در هویت‌بخشی نیز بخش دیگری از این تلاشهاست. به عبارتی یک تغییر مهم، تلاش برای بازتعریف تاریخ تأسیس دولت سعودی است. در این راستا با صدور فرمان پادشاهی در سال ۲۰۲۲، روز تأسیس دولت اول سعودی به سال ۱۷۲۷، یعنی قبل از اتحاد با محمد بن عبدالوهاب، منتقل شد. این اقدام به طور نمادین، هویت ملی را از پیوند انحصاری با جنبش وهابیت جدا می‌کند و به آن عمق تاریخی بیشتری می‌بخشد. مساله دیگر تلاش برای بازتعریف جهاد است و مفهوم جهاد از یک مبارزه دینی گسترده به "دفاع ملی" که صرفاً در اختیار حاکم است، بازتعریف شده است<ref name=":1">المومنی، حسن محمد حسین (2025)، إشكالیه الهُويّه بين النظریه والتطبيق: المملكه العربيّه السعوديّه كحاله دراسيّه، ''دراسات العلوم الإنسانيه والاجتماعيه''، 50(5)، ص 214-217.</ref>.

	=== هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان ===		=== هویت قومی و هویت یابی قومی در عربستان ===

Hamidian در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۰

2025-09-03T21:10:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۰
خط ۸۶:		خط ۸۶:
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />
	[[رده:هویت و هویت یابی]]
			== نویسنده مقاله ==
			[[علی اکبر اسدی]]
			[[index.php?title=رده:هویت و هویت یابی]]

Hamidian: /* نیز نگاه کنید به */

2025-09-03T21:08:58Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۸
خط ۸۲:		خط ۸۲:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
			[[هویت ملی در آرژانتین]]؛ [[هویت ملی سنگال]]؛ [[هویت فرهنگی و ملی چین]]؛ [[هویت ملی در ژاپن]]؛ [[هویت ملی در روسیه]]؛ [[هویت ملی در کوبا]]؛ [[هویت ملی در لبنان]]؛ [[هویت ملی مصر]]؛ [[هویت ملی در تونس]]؛ [[هویت ملی در فرانسه]]؛ [[هویت ملی در اردن]]؛ [[هویت ملی در اوکراین]]؛ [[هویت ملی در سیرالئون]]؛ [[هویت ملی در قطر]]؛ [[هویت ملی در گرجستان]]؛ [[هویت ملی در بنگلادش]]؛ [[هویت ملی در سریلانکا]]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
			<references />
			[[رده:هویت و هویت یابی]]