ولایات افغانستان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazanin در ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۸

2025-01-18T07:48:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۸
خط ۷۲۷:		خط ۷۲۷:
	'''نورستان:''' باندول، مندول، نورستان، گدوال.		'''نورستان:''' باندول، مندول، نورستان، گدوال.

	طی دو، سه دهه اخیر، بر تعداد ولایات و شهرستان‌ها افزوده شده و جابه‌جایی‌های زیادی صورت گرفته است و به علت تغییر استان، تعدادی از شهرستان‌ها جابه‌جا شده‌اند. به‌این‌علت انتخابات شورای شهر و روستا نیز تاکنون ۲۰۱۲، برگزار نشده است، افزایش تعداد ولسوالی‌ها سبب شده است که بسیاری از آنها محدوده دقیقی نداشته باشند و انتخابات را با مشکل مواجه سازند.<ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [[افغانستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]، ص 420-437.</ref>		طی دو، سه دهه اخیر، بر تعداد ولایات و شهرستان‌ها افزوده شده و جابه‌جایی‌های زیادی صورت گرفته است و به علت تغییر استان، تعدادی از شهرستان‌ها جابه‌جا شده‌اند. به‌این‌علت انتخابات شورای شهر و روستا نیز تاکنون ۲۰۱۲، برگزار نشده است، افزایش تعداد ولسوالی‌ها سبب شده است که بسیاری از آنها محدوده دقیقی نداشته باشند و انتخابات را با مشکل مواجه سازند.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۷۳۴:		خط ۷۳۴:
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />
	[[~~رده~~:~~مناطق~~ و ~~شهرهای مهم]~~]
			== منبع اصلی ==
			علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [[افغانستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]، ص 420-437.

			== نویسنده مقاله ==
			علیرضا علی آبادی
	[[رده:تقسیمات کشوری]]		[[رده:تقسیمات کشوری]]

Samiei: /* کابل */

2024-08-08T01:34:13Z

کابل

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۱:۳۴
خط ۵۸۵:		خط ۵۸۵:
	\|}		\|}
	===='''[[کابل]]'''====		===='''[[کابل]]'''====
	در حال حاضر، [[کابل]] بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهر در [[افغانستان]] است.جمعیت کابل در سال ۲۰۰۵، به بیش از ۵/۳ میلیون نفر و طبق برآوردهای سال ۲۰۱۲، به بیش از ۵ میلیون نفر رسید. [[کابل]] شهری قدیمی است و در شاهنامه فردوسی از آن منطقه به نام کابلستان، که شامل [[کابل]]، [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]]، میدان شهر، وردک و سایر مناطق شرقی این کشور است، یاد شده است. [[کابل]] بین [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|رشته‌کوه‌های هندوکش]] در دره‌های نسبتا پهن در ارتفاع ۱۸۰۰ متری از سطح دریا و در بستر جنوبی [[رود کابل]] و پنجشیر قرار دارد. رشته‌کوه‌های بلند و پست به‌مثابه حصاری طبیعی برای شهر است. آب شهر از کوه‌های پغمان و از ارتفاع ۴۵۰۰ متری تأمین می‌شود. رودهای منتهی به [[کابل]] نیز قابل توجه است و از قدیم در آن منطقه زراعت آبی وجود داشته است. در دوران قدیم، کاروان‌های تجاری بین شبه‌قاره هند و آسیای مرکزی از [[کابل]] و وادی رود [[کابل]] رفت‌وآمد می‌کردند؛ شهر [[کابل]] استراحتگاه کاروان‌های تجاری و از مراکز مهم تجارت بود. تیمور اولین قدم را در راه توسعه [[کابل]] برداشت، پس از مرگ احمدشاه درانی پسرش تیمور، پایتخت را در سال ۱۷۷۳ یا ۶- ۱۷۷۵ از [[قندهار]] به [[کابل]] انتقال داد و از آن زمان تاکنون، [[کابل]] پایتخت [[افغانستان]] بوده است. انتقال پایتخت از [[قندهار]] به [[کابل]] به چند دلیل بود: ۱- عدم اطمینان تیمور به بزرگان درانی در [[قندهار]] و نگرانی از اقدامات توطئه‌آمیز آنها؛ ۲-آب‌وهوای بهتر [[کابل]] از [[قندهار]]؛ ۳- نزدیکی [[کابل]] به پیشاور و امکان اداره بهتر متصرفات درانی در پنجاب.		در حال حاضر، [[کابل]] بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهر در [[افغانستان]] است. جمعیت کابل در سال ۲۰۰۵، به بیش از ۵/۳ میلیون نفر و طبق برآوردهای سال ۲۰۱۲، به بیش از ۵ میلیون نفر رسید. [[کابل]] شهری قدیمی است و در شاهنامه فردوسی از آن منطقه به نام کابلستان، که شامل [[کابل]]، [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]]، میدان شهر، وردک و سایر مناطق شرقی این کشور است، یاد شده است. [[کابل]] بین [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|رشته‌کوه‌های هندوکش]] در دره‌های نسبتا پهن در ارتفاع ۱۸۰۰ متری از سطح دریا و در بستر جنوبی [[رود کابل]] و پنجشیر قرار دارد. رشته‌کوه‌های بلند و پست به‌مثابه حصاری طبیعی برای شهر است. آب شهر از کوه‌های پغمان و از ارتفاع ۴۵۰۰ متری تأمین می‌شود. رودهای منتهی به [[کابل]] نیز قابل توجه است و از قدیم در آن منطقه زراعت آبی وجود داشته است. در دوران قدیم، کاروان‌های تجاری بین شبه‌قاره هند و آسیای مرکزی از [[کابل]] و وادی رود [[کابل]] رفت‌وآمد می‌کردند؛ شهر [[کابل]] استراحتگاه کاروان‌های تجاری و از مراکز مهم تجارت بود. تیمور اولین قدم را در راه توسعه [[کابل]] برداشت، پس از مرگ احمدشاه درانی پسرش تیمور، پایتخت را در سال ۱۷۷۳ یا ۱۷۷۵ تا 1776 از [[قندهار]] به [[کابل]] انتقال داد و از آن زمان تاکنون، [[کابل]] پایتخت [[افغانستان]] بوده است. انتقال پایتخت از [[قندهار]] به [[کابل]] به چند دلیل بود:

			* عدم اطمینان تیمور به بزرگان درانی در [[قندهار]] و نگرانی از اقدامات توطئه‌آمیز آنها؛
			* آب‌وهوای بهتر [[کابل]] از [[قندهار]]؛
			* نزدیکی [[کابل]] به پیشاور و امکان اداره بهتر متصرفات درانی در پنجاب.

	[[کابل]] شهری خوش آب‌وهواست؛ رودی به همین نام در درون آن جریان دارد. دره‌های پر آب غوربند و پنجشیر در دو سوی آن قرار گرفته و آب آنها وارد رود [[کابل]] می‌شود. پغمان و پنجشیر از مناطق ییلاقی و تفرجگاهی زیبا در نزدیکی [[کابل]] است.		[[کابل]] شهری خوش آب‌وهواست؛ رودی به همین نام در درون آن جریان دارد. دره‌های پر آب غوربند و پنجشیر در دو سوی آن قرار گرفته و آب آنها وارد رود [[کابل]] می‌شود. پغمان و پنجشیر از مناطق ییلاقی و تفرجگاهی زیبا در نزدیکی [[کابل]] است.

Samiei در ‏۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۱:۳۲

2024-08-08T01:32:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۱:۳۲
خط ۷۳۱:		خط ۷۳۱:
	<references />		<references />
	[[رده:مناطق و شهرهای مهم]]		[[رده:مناطق و شهرهای مهم]]
			[[رده:تقسیمات کشوری]]

Samiei در ‏۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۱:۳۱

2024-08-08T01:31:06Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۱:۳۱
خط ۱:		خط ۱:
	اسامی ولایات، مساحت، جمعیت ساکن در هر کیلومترمربع و مراکز آنها براساس تخمین‌های سال ۲۰۰۹ به این شرح است:<ref>The Europa (2010). world year Book. P 519		اسامی ولایات، مساحت، جمعیت ساکن در هر کیلومترمربع و مراکز آنها براساس تخمین‌های سال ۲۰۰۹ به این شرح است:<ref>The Europa (2010). world year Book. P 519

	</ref>		</ref>

			جدول شماره 1. اسامی ولایات افغانستان
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|مرکز ولایات		\|مرکز ولایات
خط ۵۳۰:		خط ۵۳۲:

	جمع		جمع
	\|}جمعیت برخی از شهرهای اصلی براساس تخمین‌های ۲۰۰۶:		\|}جدول شماره 2. جمعیت برخی از شهرهای اصلی براساس تخمین‌های ۲۰۰۶
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|180/800		\|180/800
	\|		\|


	پلخمری		پلخمری
خط ۵۴۵:		خط ۵۴۶:
	\|168/600		\|168/600
	\|		\|


	جلال‌آباد		جلال‌آباد
خط ۵۵۶:		خط ۵۵۶:
	\|149/300		\|149/300
	\|		\|


	بغلان		بغلان
خط ۵۶۷:		خط ۵۶۶:
	\|141/000		\|141/000
	\|		\|


	غزنی		غزنی
خط ۵۷۸:		خط ۵۷۶:
	\|67/800		\|67/800
	\|		\|


	میمنه		میمنه
خط ۵۹۸:		خط ۵۹۵:
	شهر [[کابل]] از چند مشکل بزرگ، که هرروزه بزرگ‌تر هم می‌شود، به‌سختی رنج می‌برد:		شهر [[کابل]] از چند مشکل بزرگ، که هرروزه بزرگ‌تر هم می‌شود، به‌سختی رنج می‌برد:

	~~۱ -~~ کمبود زمین برای ساخت‌وساز و تأمین مسکن برای جمعیت با سرعت در حال افزایش است؛ زیرا علاوه بر افزایش جمعیت خود شهر بر اثر رشد سریع جمعیت، عده کثیری مهاجر نیز از سراسر [[افغانستان]] و نیز مهاجران افغان مقیم سایر کشورها به کابل بازمی‌گردند. رشد جمعیت [[کابل]] ۴ تا ۵/۴ درصد برآورد شده است؛ ازاین‌رو چنین نرخ رشدی، مشکلات عظیم شهری و شهرسازی را به دنبال می‌آورد؛ ۲- کمبود آب شرب بهداشتی برای جمعیت؛ اغلب مردم از آب چاه‌های سطحی برای آشامیدن و شستشو استفاده می‌کنند که به‌تازگی غیربهداشتی شده یا در حال آلوده‌شدن هستند؛		* کمبود زمین برای ساخت‌وساز و تأمین مسکن برای جمعیت با سرعت در حال افزایش است؛ زیرا علاوه بر افزایش جمعیت خود شهر بر اثر رشد سریع جمعیت، عده کثیری مهاجر نیز از سراسر [[افغانستان]] و نیز مهاجران افغان مقیم سایر کشورها به کابل بازمی‌گردند. رشد جمعیت [[کابل]] ۴ تا ۵/۴ درصد برآورد شده است؛ ازاین‌رو چنین نرخ رشدی، مشکلات عظیم شهری و شهرسازی را به دنبال می‌آورد؛
			* کمبود آب شرب بهداشتی برای جمعیت؛ اغلب مردم از آب چاه‌های سطحی برای آشامیدن و شستشو استفاده می‌کنند که به‌تازگی غیربهداشتی شده یا در حال آلوده‌شدن هستند؛
	۳- ترافیک سنگین؛ شهر فاقد خیابان‌کشی‌های لازم و متناسب با جمعیت و وسایل نقلیه فعلی است؛ هرروز بر تعداد وسایل نقلیه افزوده می‌شود و خیابان‌ها و کوچه‌ها، که اغلب قدیمی و تنگ، جوابگوی ترافیک جدید نیست؛		* ترافیک سنگین؛ شهر فاقد خیابان‌کشی‌های لازم و متناسب با جمعیت و وسایل نقلیه فعلی است؛ هرروز بر تعداد وسایل نقلیه افزوده می‌شود و خیابان‌ها و کوچه‌ها، که اغلب قدیمی و تنگ، جوابگوی ترافیک جدید نیست؛
			* آلودگی شدید هوا؛ هوای [[کابل]] به علت تردد تعداد زیاد وسایل نقلیه دودزا و سایر عوامل، دچار آلودگی شدید شده و جریان هوا به علت ارتفاعات زیاد، کند است. هوا هرروزه آلوده‌تر نیز می‌شود و تابه‌حال چاره‌ای برای آن اندیشیده نشده است؛
			* کمبود امکانات شهری، مانند برق، وسایل نقلیه عمومی.

	۴- آلودگی شدید هوا؛ هوای [[کابل]] به علت تردد تعداد زیاد وسایل نقلیه دودزا و سایر عوامل، دچار آلودگی شدید شده و جریان هوا به علت ارتفاعات زیاد، کند است. هوا هرروزه آلوده‌تر نیز می‌شود و تابه‌حال چاره‌ای برای آن اندیشیده نشده است؛ ۵- کمبود امکانات شهری، مانند برق، وسایل نقلیه عمومی.
	====[[شهرهای پایتخت افغانستان\|شهرهای پایتخت]]====		====[[شهرهای پایتخت افغانستان\|شهرهای پایتخت]]====
	شهرهایی که در [[افغانستان]] مدتی پایتخت سلسله‌ها بوده‌اند، عبارت‌اند از: [[هرات]] (در زمان تیموریان)، [[قندهار]] (در زمان حکومت احمدشاه درانی)، [[شهر غزنی\|غزنی]] (در زمان سلسله غزنویان)، [[فیروزکوه]] (در زمان غوریان)، [[بلخ]] (در مقاطع زیادی از تاریخ از جمله در زمان هیاطله و مدتی در زمان کوشانیان)، [[شهر کاپیسا\|کاپیسا]] در ناحیه بگرام (در زمان کوشانی‌ها)، [[شهر بامیان\|بامیان]] (مدتی پایتخت شعبه‌ای از سلاطین غوری)، [[مزار شریف]] (مدتی پایتخت شیرعلی خان در زمان فرار او از [[کابل]] و مدتی هم پایتخت [[دولت اسلامی افغانستان]] به رهبری ربانی)، [[کابل]] (پایتخت فعلی و مدتی هم پایتخت بابر).		شهرهایی که در [[افغانستان]] مدتی پایتخت سلسله‌ها بوده‌اند، عبارت‌اند از: [[هرات]] (در زمان تیموریان)، [[قندهار]] (در زمان حکومت احمدشاه درانی)، [[شهر غزنی\|غزنی]] (در زمان سلسله غزنویان)، [[فیروزکوه]] (در زمان غوریان)، [[بلخ]] (در مقاطع زیادی از تاریخ از جمله در زمان هیاطله و مدتی در زمان کوشانیان)، [[شهر کاپیسا\|کاپیسا]] در ناحیه بگرام (در زمان کوشانی‌ها)، [[شهر بامیان\|بامیان]] (مدتی پایتخت شعبه‌ای از سلاطین غوری)، [[مزار شریف]] (مدتی پایتخت شیرعلی خان در زمان فرار او از [[کابل]] و مدتی هم پایتخت [[دولت اسلامی افغانستان]] به رهبری ربانی)، [[کابل]] (پایتخت فعلی و مدتی هم پایتخت بابر).
خط ۶۱۹:		خط ۶۱۷:

	در شمال [[افغانستان]]، علاوه بر [[مزار شریف]]، شهرهای بزرگ و مهم دیگری، مانند شیبرغان، طالقان، پلخمری، قندوز، خان‌آباد، سمنگان یا آیبک، سرپل، میمنه و فیض‌آباد نیز وجود دارند. شهر بدخشان قدیم احتمالا در محل فیض‌آباد کنونی قرار داشت.		در شمال [[افغانستان]]، علاوه بر [[مزار شریف]]، شهرهای بزرگ و مهم دیگری، مانند شیبرغان، طالقان، پلخمری، قندوز، خان‌آباد، سمنگان یا آیبک، سرپل، میمنه و فیض‌آباد نیز وجود دارند. شهر بدخشان قدیم احتمالا در محل فیض‌آباد کنونی قرار داشت.
	=====[[قندهار]]=====
			===== [[قندهار]] =====
	قندهار از شهرهای مهم، حساس و قدیمی است و از لحاظ اهمیت با [[هرات]] قابل قیاس است. قندهار خاستگاه حکومت احمدشاه درانی و پایتخت او و نیز اولین خاستگاه [[طالبان]] و مرکز حکومت این گروه بود، شهر قندهار زیبایی و جذابیت ویژه‌ای دارد و یکی از نقاط مورد توجه جهانگردان است. [[قندهار]] از قدیم در مسیر تجارت شرق و غرب و شمال، جنوب و تجارت ایران و هند قرار داشت. [[قندهار]] بر سر راه ورود به بلوچستان نیز قرار دارد و مبادله کالا بین پاکستان و سایر مناطق [[افغانستان]] و آسیای مرکزی از این شهر عبور می‌کند. اهمیت ولایاتی چون هلمند و زابل نیز به‌خاطر همجواری با [[قندهار]] است، ولایت زابل تا سال ۱۹۶۳ جزء [[قندهار]] بود.		قندهار از شهرهای مهم، حساس و قدیمی است و از لحاظ اهمیت با [[هرات]] قابل قیاس است. قندهار خاستگاه حکومت احمدشاه درانی و پایتخت او و نیز اولین خاستگاه [[طالبان]] و مرکز حکومت این گروه بود، شهر قندهار زیبایی و جذابیت ویژه‌ای دارد و یکی از نقاط مورد توجه جهانگردان است. [[قندهار]] از قدیم در مسیر تجارت شرق و غرب و شمال، جنوب و تجارت ایران و هند قرار داشت. [[قندهار]] بر سر راه ورود به بلوچستان نیز قرار دارد و مبادله کالا بین پاکستان و سایر مناطق [[افغانستان]] و آسیای مرکزی از این شهر عبور می‌کند. اهمیت ولایاتی چون هلمند و زابل نیز به‌خاطر همجواری با [[قندهار]] است، ولایت زابل تا سال ۱۹۶۳ جزء [[قندهار]] بود.

خط ۶۳۷:		خط ۶۳۶:

	[[شهر غزنی\|غزنی]] بر سر راه بازرگانی میان شبه‌قاره هند و مناطق غربی، شرقی و شمالی قرار داشته و از اهمیت و رونق تجاری بالایی برخوردار بوده است؛ اکنون نیز بر سر راه حلقوی [[افغانستان]] و نیز جاده میان [[کابل]]- [[قندهار]] قرار دارد. از سوی دیگر یکی از مداخل ورود به پاکستان و شبه‌قاره هند، از غزنی و پکتیا و خوست می‌گذرد و یکی از مسیرهای تجاری مهم است.		[[شهر غزنی\|غزنی]] بر سر راه بازرگانی میان شبه‌قاره هند و مناطق غربی، شرقی و شمالی قرار داشته و از اهمیت و رونق تجاری بالایی برخوردار بوده است؛ اکنون نیز بر سر راه حلقوی [[افغانستان]] و نیز جاده میان [[کابل]]- [[قندهار]] قرار دارد. از سوی دیگر یکی از مداخل ورود به پاکستان و شبه‌قاره هند، از غزنی و پکتیا و خوست می‌گذرد و یکی از مسیرهای تجاری مهم است.
	=====[[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]]=====
			===== [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]] =====
	جاده [[کابل]]- پیشاور، که قدیمی‌ترین راه تجارتی این منطقه محسوب می‌شود، از [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]] عبور می‌کند [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]] شهری جدید است. تا قبل از احداث راه جدید، جاده قدیمی از کنار شهر کوچک بالاباغ در ۲۵ کیلومتری جنوب غربی جلال‌آباد در نزدیکی سرخ‌رود عبور می‌کرد و بالاباغ شهر مهم این مسیر بود. با تغییر مسیر جاده در ۱۹۲۴، بالاباغ از جاده دور افتاد و رونق خود را از دست داد و به منطقه‌ای روستایی تبدیل شد و شهر جدید جلال‌آباد درکنار جاده جدید رو به توسعه گذارد و تجار و صنعتگران مستقر در بالاباغ به [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]] هجرت کردند. ابتدا حکام مغول جلال‌آباد را ایجاد کردند. [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]] تا زمان تغییر مسیر جاده رونقی نداشت؛ ولی با احداث جاده از کنار شهر، اعتبار و رونق فراوان یافت.		جاده [[کابل]]- پیشاور، که قدیمی‌ترین راه تجارتی این منطقه محسوب می‌شود، از [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]] عبور می‌کند [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]] شهری جدید است. تا قبل از احداث راه جدید، جاده قدیمی از کنار شهر کوچک بالاباغ در ۲۵ کیلومتری جنوب غربی جلال‌آباد در نزدیکی سرخ‌رود عبور می‌کرد و بالاباغ شهر مهم این مسیر بود. با تغییر مسیر جاده در ۱۹۲۴، بالاباغ از جاده دور افتاد و رونق خود را از دست داد و به منطقه‌ای روستایی تبدیل شد و شهر جدید جلال‌آباد درکنار جاده جدید رو به توسعه گذارد و تجار و صنعتگران مستقر در بالاباغ به [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]] هجرت کردند. ابتدا حکام مغول جلال‌آباد را ایجاد کردند. [[شهر جلال آباد\|جلال‌آباد]] تا زمان تغییر مسیر جاده رونقی نداشت؛ ولی با احداث جاده از کنار شهر، اعتبار و رونق فراوان یافت.

خط ۶۵۶:		خط ۶۵۶:
	کاپیسا در دوره کوشانی، مدتی مرکز و پایتخت این سلسله و در عصر تمدن یونان و بودائی، مرکز فعالیت آن بود.		کاپیسا در دوره کوشانی، مدتی مرکز و پایتخت این سلسله و در عصر تمدن یونان و بودائی، مرکز فعالیت آن بود.

	=== [[شهرستان‌های مهم ولایات افغانستان\|شهرستان‌های (ولسوالی‌های) مهم ولایات افغانستان]] ===		==== [[شهرستان‌های مهم ولایات افغانستان\|شهرستان‌های (ولسوالی‌های) مهم ولایات افغانستان]] ====
	'''کابل:''' بگرامی، [[کابل]]، استالف، شکر دره، پغمان، قره باغ، کلکان، میر بچه‌کرت، چهاردهی، ده سبز، چار آسیاب، خاک جبار، سروبی، فرزه، موسایی ،(Musai) گلدره،کوهدامن.		'''کابل:''' بگرامی، [[کابل]]، استالف، شکر دره، پغمان، قره باغ، کلکان، میر بچه‌کرت، چهاردهی، ده سبز، چار آسیاب، خاک جبار، سروبی، فرزه، موسایی ،(Musai) گلدره،کوهدامن.

خط ۷۲۹:		خط ۷۲۹:

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
			<references />
			[[رده:مناطق و شهرهای مهم]]

Samiei: /* شهرستان‌های (ولسوالی‌های) مهم ولایات افغانستان */

2024-08-08T01:24:27Z

شهرستان‌های (ولسوالی‌های) مهم ولایات افغانستان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۱:۲۴
خط ۶۵۵:		خط ۶۵۵:
	=====[[شهر کاپیسا\|کاپیسا]]=====		=====[[شهر کاپیسا\|کاپیسا]]=====
	کاپیسا در دوره کوشانی، مدتی مرکز و پایتخت این سلسله و در عصر تمدن یونان و بودائی، مرکز فعالیت آن بود.		کاپیسا در دوره کوشانی، مدتی مرکز و پایتخت این سلسله و در عصر تمدن یونان و بودائی، مرکز فعالیت آن بود.
	===~~='''~~[[شهرستان‌های مهم ولایات افغانستان\|شهرستان‌های (ولسوالی‌های) مهم ولایات افغانستان]]~~'''=~~===
			=== [[شهرستان‌های مهم ولایات افغانستان\|شهرستان‌های (ولسوالی‌های) مهم ولایات افغانستان]] ===
	'''کابل:''' بگرامی، [[کابل]]، استالف، شکر دره، پغمان، قره باغ، کلکان، میر بچه‌کرت، چهاردهی، ده سبز، چار آسیاب، خاک جبار، سروبی، فرزه، موسایی ،(Musai) گلدره،کوهدامن.		'''کابل:''' بگرامی، [[کابل]]، استالف، شکر دره، پغمان، قره باغ، کلکان، میر بچه‌کرت، چهاردهی، ده سبز، چار آسیاب، خاک جبار، سروبی، فرزه، موسایی ،(Musai) گلدره،کوهدامن.

خط ۷۲۲:		خط ۷۲۳:
	'''نورستان:''' باندول، مندول، نورستان، گدوال.		'''نورستان:''' باندول، مندول، نورستان، گدوال.

	طی دو، سه دهه اخیر، بر تعداد ولایات و شهرستان‌ها افزوده شده و جابه‌جایی‌های زیادی صورت گرفته است و به علت تغییر استان، تعدادی از شهرستان‌ها جابه‌جا شده‌اند. به‌این‌علت انتخابات شورای شهر و روستا نیز تاکنون ۲۰۱۲، برگزار نشده است، افزایش تعداد ولسوالی‌ها سبب شده است که بسیاری از آنها محدوده دقیقی نداشته باشند و انتخابات را با مشکل مواجه سازند.<ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ افغانستان. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]، ص 420-437.</ref>		طی دو، سه دهه اخیر، بر تعداد ولایات و شهرستان‌ها افزوده شده و جابه‌جایی‌های زیادی صورت گرفته است و به علت تغییر استان، تعدادی از شهرستان‌ها جابه‌جا شده‌اند. به‌این‌علت انتخابات شورای شهر و روستا نیز تاکنون ۲۰۱۲، برگزار نشده است، افزایش تعداد ولسوالی‌ها سبب شده است که بسیاری از آنها محدوده دقیقی نداشته باشند و انتخابات را با مشکل مواجه سازند.<ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ [[افغانستان]]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]، ص 420-437.</ref>

			== نیز نگاه کنید به ==
			[[سیاست و حکومت افغانستان]]؛ [[شهرهای پایتخت افغانستان]]؛ [[شهرستان‌های مهم ولایات افغانستان]]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-04-05T15:30:51Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۳۰
خط ۶۰۸:		خط ۶۰۸:
	شهر [[هرات]] در دره [[هریرود]] و در قسمت انتهایی [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|کوه‌های هندوکش]] واقع شده است و از شهرهای قدیمی بوده و در اوستا هرویو نامیده شده است؛ اسکندر در ۳۳۰ قبل از میلاد، این شهر را تجدید بنا کرد. [[هرات]] بر اثر تهاجمات گسترده تاریخی، بارها زیر سم اسبان و شمشیر مهاجمان ویران و دوباره بازسازی شده است. این شهر یکی از مراکز مهم تولید غلات، میوه، قالی و کالاهای پشمی بوده و به‌علاوه در گذشته، بر سر راه ابریشم نیز قرار داشته و از رونق فراوانی برخوردار بوده است.		شهر [[هرات]] در دره [[هریرود]] و در قسمت انتهایی [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|کوه‌های هندوکش]] واقع شده است و از شهرهای قدیمی بوده و در اوستا هرویو نامیده شده است؛ اسکندر در ۳۳۰ قبل از میلاد، این شهر را تجدید بنا کرد. [[هرات]] بر اثر تهاجمات گسترده تاریخی، بارها زیر سم اسبان و شمشیر مهاجمان ویران و دوباره بازسازی شده است. این شهر یکی از مراکز مهم تولید غلات، میوه، قالی و کالاهای پشمی بوده و به‌علاوه در گذشته، بر سر راه ابریشم نیز قرار داشته و از رونق فراوانی برخوردار بوده است.

	[[هرات]] در زمان تیموریان، هرات مدتی پایتخت این سلسله شد و اهمیت فراوانی یافت. در زمان حکومت شاهرخ و سلطان حسین بایقرا بازسازی‌های زیادی در آن صورت گرفت و بناهای مختلفی در آن احداث شد. پس از سقوط سلسله تیموری، [[هرات]] مدتی توسط ازبکان تصرف شد؛ ولی با سرکوب ازبکان توسط سلسله صفویه، این شهر به تصرف صفویان درآمد و پس از سقوط سلسله افشاریه در ایران، به تصرف خانواده درانی درآمد و در سال ۱۸۷۵، براساس معاهده پاریس از ایران جدا شد.		[[هرات]] در زمان تیموریان، هرات مدتی پایتخت این سلسله شد و اهمیت فراوانی یافت. در زمان حکومت شاهرخ و سلطان حسین بایقرا بازسازی‌های زیادی در آن صورت گرفت و بناهای مختلفی در آن احداث شد. پس از سقوط سلسله تیموری، [[هرات]] مدتی توسط ازبکان تصرف شد؛ ولی با سرکوب ازبکان توسط سلسله صفویه، این شهر به تصرف صفویان درآمد و پس از سقوط سلسله افشاریه در ایران، به تصرف خانواده درانی درآمد و در سال ۱۸۷۵، براساس معاهده [[پاریس]] از ایران جدا شد.

	بازسازی [[هرات]] در زمان [[امان‌الله خان]] از حدود سال ۱۹۲۵ آغاز شد؛ اما سرعت آن کند بود. با احداث گمرکات اسلام قلعه (با ایران) و تورغندی (با ترکمنستان) [[هرات]] اهمیت فراوانی یافت و روزبه‌روز بر رونق و اعتبارش افزوده شد. هرات علاوه بر پیشرفت‌های فرهنگی و اجتماعی، از مراکز مهم اقتصادی و تجاری [[افغانستان]] هم محسوب می‌شود و بخش عمده‌ای از کالاهای وارداتی و صادراتی افغانستان از طریق آن صورت می‌گیرد.		بازسازی [[هرات]] در زمان [[امان‌الله خان]] از حدود سال ۱۹۲۵ آغاز شد؛ اما سرعت آن کند بود. با احداث گمرکات اسلام قلعه (با ایران) و تورغندی (با ترکمنستان) [[هرات]] اهمیت فراوانی یافت و روزبه‌روز بر رونق و اعتبارش افزوده شد. هرات علاوه بر پیشرفت‌های فرهنگی و اجتماعی، از مراکز مهم اقتصادی و تجاری [[افغانستان]] هم محسوب می‌شود و بخش عمده‌ای از کالاهای وارداتی و صادراتی افغانستان از طریق آن صورت می‌گیرد.

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-02-27T05:16:45Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۱۶
خط ۵۹۲:		خط ۵۹۲:
	[[کابل]] شهری خوش آب‌وهواست؛ رودی به همین نام در درون آن جریان دارد. دره‌های پر آب غوربند و پنجشیر در دو سوی آن قرار گرفته و آب آنها وارد رود [[کابل]] می‌شود. پغمان و پنجشیر از مناطق ییلاقی و تفرجگاهی زیبا در نزدیکی [[کابل]] است.		[[کابل]] شهری خوش آب‌وهواست؛ رودی به همین نام در درون آن جریان دارد. دره‌های پر آب غوربند و پنجشیر در دو سوی آن قرار گرفته و آب آنها وارد رود [[کابل]] می‌شود. پغمان و پنجشیر از مناطق ییلاقی و تفرجگاهی زیبا در نزدیکی [[کابل]] است.

	شهر کهنه در جنوب [[رود کابل]] است و بالاحصار و مکان‌های تاریخی در آن قرار دارد، سلاطین درانی و شاهزادگان آنها معمولا در بالاحصار اقامت می‌کردند؛ قسمت ~~شمالی~~ رود [[کابل]] جدید است و پارک‌ها، کاخ سلطنتی و مکان‌های دیپلماتیک در آن واقع شده است، شهر شیرپور، که شیرعلی خان آن را بنا کرد، در بخش شمالی رود [[کابل]] واقع است. منطقه‌های مسکونی کوهستان و کوهدامن در شمال [[کابل]] واقع‌اند. خیرخانه، محمدشاه مینه، نادرشاه مینه، وزیر اکبر خان مینه و خوشحال خان مینه از بخش‌های معروف شهر [[کابل]] است، شهر به دو قسمت جدید و قدیم تقسیم شده است.		شهر کهنه در جنوب [[رود کابل]] است و بالاحصار و مکان‌های تاریخی در آن قرار دارد، سلاطین درانی و شاهزادگان آنها معمولا در بالاحصار اقامت می‌کردند؛ قسمت ش[[مالی]] رود [[کابل]] جدید است و پارک‌ها، کاخ سلطنتی و مکان‌های دیپلماتیک در آن واقع شده است، شهر شیرپور، که شیرعلی خان آن را بنا کرد، در بخش شمالی رود [[کابل]] واقع است. منطقه‌های مسکونی کوهستان و کوهدامن در شمال [[کابل]] واقع‌اند. خیرخانه، محمدشاه مینه، نادرشاه مینه، وزیر اکبر خان مینه و خوشحال خان مینه از بخش‌های معروف شهر [[کابل]] است، شهر به دو قسمت جدید و قدیم تقسیم شده است.

	در [[کابل]] اقوام مختلف [[افغانستان]]، به‌ویژه [[گروه های قومی تاجیک افغانستان\|تاجیک‌ها]] و [[گروه های قومی هزاره‌ افغانستان\|هزاره‌ها]] و بعد تا حدی [[گروه‌های قومی پشتون افغانستان\|پشتون‌ها]] ساکن‌اند. از سایر اقوام نیز در این شهر سکونت دارند، مذاهب مختلف نیز درکنار هم زندگی می‌کنند. شیعیان در همه جای [[کابل]] حضور دارند؛ ولی در ده مزنگ، کارته پنج، کوته سنگی و برخی جاهای دیگر بیشترند.		در [[کابل]] اقوام مختلف [[افغانستان]]، به‌ویژه [[گروه های قومی تاجیک افغانستان\|تاجیک‌ها]] و [[گروه های قومی هزاره‌ افغانستان\|هزاره‌ها]] و بعد تا حدی [[گروه‌های قومی پشتون افغانستان\|پشتون‌ها]] ساکن‌اند. از سایر اقوام نیز در این شهر سکونت دارند، مذاهب مختلف نیز درکنار هم زندگی می‌کنند. شیعیان در همه جای [[کابل]] حضور دارند؛ ولی در ده مزنگ، کارته پنج، کوته سنگی و برخی جاهای دیگر بیشترند.

127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

2024-02-25T01:31:02Z

The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۱:۳۱
خط ۶۰۴:		خط ۶۰۴:
	۴- آلودگی شدید هوا؛ هوای [[کابل]] به علت تردد تعداد زیاد وسایل نقلیه دودزا و سایر عوامل، دچار آلودگی شدید شده و جریان هوا به علت ارتفاعات زیاد، کند است. هوا هرروزه آلوده‌تر نیز می‌شود و تابه‌حال چاره‌ای برای آن اندیشیده نشده است؛ ۵- کمبود امکانات شهری، مانند برق، وسایل نقلیه عمومی.		۴- آلودگی شدید هوا؛ هوای [[کابل]] به علت تردد تعداد زیاد وسایل نقلیه دودزا و سایر عوامل، دچار آلودگی شدید شده و جریان هوا به علت ارتفاعات زیاد، کند است. هوا هرروزه آلوده‌تر نیز می‌شود و تابه‌حال چاره‌ای برای آن اندیشیده نشده است؛ ۵- کمبود امکانات شهری، مانند برق، وسایل نقلیه عمومی.
	====[[شهرهای پایتخت افغانستان\|شهرهای پایتخت]]====		====[[شهرهای پایتخت افغانستان\|شهرهای پایتخت]]====
	شهرهایی که در [[افغانستان]] مدتی پایتخت سلسله‌ها بوده‌اند، عبارت‌اند از: [[هرات]] (در زمان تیموریان)، [[قندهار]] (در زمان حکومت احمدشاه درانی)، [[شهر غزنی\|غزنی]] (در زمان سلسله غزنویان)، فیروزکوه (در زمان غوریان)، [[بلخ]] (در مقاطع زیادی از تاریخ از جمله در زمان هیاطله و مدتی در زمان کوشانیان)، [[شهر کاپیسا\|کاپیسا]] در ناحیه بگرام (در زمان کوشانی‌ها)، [[شهر بامیان\|بامیان]] (مدتی پایتخت شعبه‌ای از سلاطین غوری)، [[مزار شریف]] (مدتی پایتخت شیرعلی خان در زمان فرار او از [[کابل]] و مدتی هم پایتخت [[دولت اسلامی افغانستان]] به رهبری ربانی)، [[کابل]] (پایتخت فعلی و مدتی هم پایتخت بابر).		شهرهایی که در [[افغانستان]] مدتی پایتخت سلسله‌ها بوده‌اند، عبارت‌اند از: [[هرات]] (در زمان تیموریان)، [[قندهار]] (در زمان حکومت احمدشاه درانی)، [[شهر غزنی\|غزنی]] (در زمان سلسله غزنویان)، [[فیروزکوه]] (در زمان غوریان)، [[بلخ]] (در مقاطع زیادی از تاریخ از جمله در زمان هیاطله و مدتی در زمان کوشانیان)، [[شهر کاپیسا\|کاپیسا]] در ناحیه بگرام (در زمان کوشانی‌ها)، [[شهر بامیان\|بامیان]] (مدتی پایتخت شعبه‌ای از سلاطین غوری)، [[مزار شریف]] (مدتی پایتخت شیرعلی خان در زمان فرار او از [[کابل]] و مدتی هم پایتخت [[دولت اسلامی افغانستان]] به رهبری ربانی)، [[کابل]] (پایتخت فعلی و مدتی هم پایتخت بابر).
	=====[[هرات]]=====		=====[[هرات]]=====
	شهر [[هرات]] در دره [[هریرود]] و در قسمت انتهایی [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|کوه‌های هندوکش]] واقع شده است و از شهرهای قدیمی بوده و در اوستا هرویو نامیده شده است؛ اسکندر در ۳۳۰ قبل از میلاد، این شهر را تجدید بنا کرد. [[هرات]] بر اثر تهاجمات گسترده تاریخی، بارها زیر سم اسبان و شمشیر مهاجمان ویران و دوباره بازسازی شده است. این شهر یکی از مراکز مهم تولید غلات، میوه، قالی و کالاهای پشمی بوده و به‌علاوه در گذشته، بر سر راه ابریشم نیز قرار داشته و از رونق فراوانی برخوردار بوده است.		شهر [[هرات]] در دره [[هریرود]] و در قسمت انتهایی [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|کوه‌های هندوکش]] واقع شده است و از شهرهای قدیمی بوده و در اوستا هرویو نامیده شده است؛ اسکندر در ۳۳۰ قبل از میلاد، این شهر را تجدید بنا کرد. [[هرات]] بر اثر تهاجمات گسترده تاریخی، بارها زیر سم اسبان و شمشیر مهاجمان ویران و دوباره بازسازی شده است. این شهر یکی از مراکز مهم تولید غلات، میوه، قالی و کالاهای پشمی بوده و به‌علاوه در گذشته، بر سر راه ابریشم نیز قرار داشته و از رونق فراوانی برخوردار بوده است.

Shekvati: /* کتابشناسی */

2024-02-23T08:46:34Z

کتابشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۴۶
خط ۱:		خط ۱:
	اسامی ولایات، مساحت، جمعیت ساکن در هر کیلومترمربع و مراکز آنها براساس تخمین‌های سال ۲۰۰۹ به این شرح است:<ref>The Europa. world year Book ~~(2010)~~. P. 519</ref>		اسامی ولایات، مساحت، جمعیت ساکن در هر کیلومترمربع و مراکز آنها براساس تخمین‌های سال ۲۰۰۹ به این شرح است:<ref>The Europa (2010). world year Book. P 519

			</ref>
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|مرکز ولایات		\|مرکز ولایات
خط ۶۱۰:		خط ۶۱۲:
	بازسازی [[هرات]] در زمان [[امان‌الله خان]] از حدود سال ۱۹۲۵ آغاز شد؛ اما سرعت آن کند بود. با احداث گمرکات اسلام قلعه (با ایران) و تورغندی (با ترکمنستان) [[هرات]] اهمیت فراوانی یافت و روزبه‌روز بر رونق و اعتبارش افزوده شد. هرات علاوه بر پیشرفت‌های فرهنگی و اجتماعی، از مراکز مهم اقتصادی و تجاری [[افغانستان]] هم محسوب می‌شود و بخش عمده‌ای از کالاهای وارداتی و صادراتی افغانستان از طریق آن صورت می‌گیرد.		بازسازی [[هرات]] در زمان [[امان‌الله خان]] از حدود سال ۱۹۲۵ آغاز شد؛ اما سرعت آن کند بود. با احداث گمرکات اسلام قلعه (با ایران) و تورغندی (با ترکمنستان) [[هرات]] اهمیت فراوانی یافت و روزبه‌روز بر رونق و اعتبارش افزوده شد. هرات علاوه بر پیشرفت‌های فرهنگی و اجتماعی، از مراکز مهم اقتصادی و تجاری [[افغانستان]] هم محسوب می‌شود و بخش عمده‌ای از کالاهای وارداتی و صادراتی افغانستان از طریق آن صورت می‌گیرد.
	=====[[بلخ]]=====		=====[[بلخ]]=====
	[[بلخ]] یا باکتریای قدیم، از شهرهای مهم افسانه‌ای و تاریخی در مشرق‌زمین و در ردیف شهرهای بزرگ خراسان قدیم مانند مرو، نیشابور و [[هرات]] بوده است و روزگاری ام‌البلاد-مادر شهرها نامیده می‌شد و از شهرهای مهم مسیر ابریشم بود. مؤلفان قرون‌وسطی در ارزیابی شهر [[بلخ]]، از آن با نام‌های افتخارآمیزی چون ام البلاد، قبه الاسلام، جنت‌الارض، خیرالتراب یاد کرده‌اند. محمد صالح، از مورخان و نویسندگان قرن شانزده، یکی از نام‌های فوق‌الذکر را شرح داده است. بنا به‌گفته او، بلخ را به‌خاطر این ام‌البلادگفته‌اند که پیش از شهرهای دیگر جهان به وجود آمده و در زمان رونق و شکوفایی این شهر تاریخی، هیچ شهر دیگری در جهان مانند آن نبوده است. [[بلخ]] باغ‌های بزرگی داردکه مانند آن در شهرهای دیگر وجود نداشت؛ براساس‌این، آن را جنت روی زمین یا جنت خراسان می‌گفتند. در بخش جنوبی شهر درختان میوه، خربزه و غلات کشت می‌شد. و چون زمین زراعتی آن مناطق حاصلخیز بود، براساس‌این، آن را خیرالتراب نامیده‌اند.<ref>~~مختارف~~ (۱۳۸۱). ص ۷.</ref>		[[بلخ]] یا باکتریای قدیم، از شهرهای مهم افسانه‌ای و تاریخی در مشرق‌زمین و در ردیف شهرهای بزرگ خراسان قدیم مانند مرو، نیشابور و [[هرات]] بوده است و روزگاری ام‌البلاد-مادر شهرها نامیده می‌شد و از شهرهای مهم مسیر ابریشم بود. مؤلفان قرون‌وسطی در ارزیابی شهر [[بلخ]]، از آن با نام‌های افتخارآمیزی چون ام البلاد، قبه الاسلام، جنت‌الارض، خیرالتراب یاد کرده‌اند. محمد صالح، از مورخان و نویسندگان قرن شانزده، یکی از نام‌های فوق‌الذکر را شرح داده است. بنا به‌گفته او، بلخ را به‌خاطر این ام‌البلادگفته‌اند که پیش از شهرهای دیگر جهان به وجود آمده و در زمان رونق و شکوفایی این شهر تاریخی، هیچ شهر دیگری در جهان مانند آن نبوده است. [[بلخ]] باغ‌های بزرگی داردکه مانند آن در شهرهای دیگر وجود نداشت؛ براساس‌این، آن را جنت روی زمین یا جنت خراسان می‌گفتند. در بخش جنوبی شهر درختان میوه، خربزه و غلات کشت می‌شد. و چون زمین زراعتی آن مناطق حاصلخیز بود، براساس‌این، آن را خیرالتراب نامیده‌اند.<ref>مختارف، احرار (۱۳۸۱). تاریخ عمومی شهر بلخ در قرون وسطی به اهتمام علیرضا خداقلی پور. تهران: [https://mfa.ir/portal/viewpage/14736/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه]، ص ۷.</ref>

	شهر [[بلخ]] از رود بلخ (یا باکتروس قدیم) و سایر رودهایی که از دامنه شمالی [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|کوه‌های هندوکش]] جاری می‌شدند، مشروب می‌شد؛ زمانی که رود بلخ به دشت می‌رسید آب آن به ۱۸ نهر یا شاخه تقسیم می‌شد، که به ۱۸ نهر [[بلخ]] موسوم بود، هر نهر به یک منطقه می‌رفت و آن را مشروب می‌ساخت. این نهرها اسامی مختلفی داشتند؛ مانند شاهی، قدر، قزل، رباط، سیاه جود، [[بلخ]]، مشتاق، اصفهان، عبدالله، بهشور، (باه شور)، ازغنداب، آدینه مسجد، قراچه، بوره لیک، کوت، شیخ شارک، فیض‌آباد، علی‌آباد، دشت جود و چمتال. احتمالا نهرهای دیگری هم وجود داشته‌اند که قبلا یا بعدها احداث شد. با احداث این نهرها، مزارع صدها روستا در اطراف [[بلخ]] آبیاری می‌شده است. شهر [[بلخ]] بارها مورد هجوم قرار گرفت و ویران شد؛ ولی دوباره بازسازی شد. آخرین‌بار چنگیز خان آن را پس از ۳۷ شبانه‌روز محاصره و تسخیر کرد و شهر را ویران و ساکنان آن را قلع‌وقمع کرد و پس از آن [[بلخ]] برای همیشه متروک ماند؛ ولی در بیست، سی کیلومتری آن شهر جدیدی به نام [[مزار شریف]] ساخته شد و جای بلخ راگرفت. قبل از چنگیزخان، ترکان غز در ۵۵۰ هجری قمری، [[بلخ]] را غارت کردند و خرابی‌های زیادی به بار آوردند.		شهر [[بلخ]] از رود بلخ (یا باکتروس قدیم) و سایر رودهایی که از دامنه شمالی [[کوه‌های هندوکش افغانستان\|کوه‌های هندوکش]] جاری می‌شدند، مشروب می‌شد؛ زمانی که رود بلخ به دشت می‌رسید آب آن به ۱۸ نهر یا شاخه تقسیم می‌شد، که به ۱۸ نهر [[بلخ]] موسوم بود، هر نهر به یک منطقه می‌رفت و آن را مشروب می‌ساخت. این نهرها اسامی مختلفی داشتند؛ مانند شاهی، قدر، قزل، رباط، سیاه جود، [[بلخ]]، مشتاق، اصفهان، عبدالله، بهشور، (باه شور)، ازغنداب، آدینه مسجد، قراچه، بوره لیک، کوت، شیخ شارک، فیض‌آباد، علی‌آباد، دشت جود و چمتال. احتمالا نهرهای دیگری هم وجود داشته‌اند که قبلا یا بعدها احداث شد. با احداث این نهرها، مزارع صدها روستا در اطراف [[بلخ]] آبیاری می‌شده است. شهر [[بلخ]] بارها مورد هجوم قرار گرفت و ویران شد؛ ولی دوباره بازسازی شد. آخرین‌بار چنگیز خان آن را پس از ۳۷ شبانه‌روز محاصره و تسخیر کرد و شهر را ویران و ساکنان آن را قلع‌وقمع کرد و پس از آن [[بلخ]] برای همیشه متروک ماند؛ ولی در بیست، سی کیلومتری آن شهر جدیدی به نام [[مزار شریف]] ساخته شد و جای بلخ راگرفت. قبل از چنگیزخان، ترکان غز در ۵۵۰ هجری قمری، [[بلخ]] را غارت کردند و خرابی‌های زیادی به بار آوردند.
خط ۶۲۰:		خط ۶۲۲:
	قندهار از شهرهای مهم، حساس و قدیمی است و از لحاظ اهمیت با [[هرات]] قابل قیاس است. قندهار خاستگاه حکومت احمدشاه درانی و پایتخت او و نیز اولین خاستگاه [[طالبان]] و مرکز حکومت این گروه بود، شهر قندهار زیبایی و جذابیت ویژه‌ای دارد و یکی از نقاط مورد توجه جهانگردان است. [[قندهار]] از قدیم در مسیر تجارت شرق و غرب و شمال، جنوب و تجارت ایران و هند قرار داشت. [[قندهار]] بر سر راه ورود به بلوچستان نیز قرار دارد و مبادله کالا بین پاکستان و سایر مناطق [[افغانستان]] و آسیای مرکزی از این شهر عبور می‌کند. اهمیت ولایاتی چون هلمند و زابل نیز به‌خاطر همجواری با [[قندهار]] است، ولایت زابل تا سال ۱۹۶۳ جزء [[قندهار]] بود.		قندهار از شهرهای مهم، حساس و قدیمی است و از لحاظ اهمیت با [[هرات]] قابل قیاس است. قندهار خاستگاه حکومت احمدشاه درانی و پایتخت او و نیز اولین خاستگاه [[طالبان]] و مرکز حکومت این گروه بود، شهر قندهار زیبایی و جذابیت ویژه‌ای دارد و یکی از نقاط مورد توجه جهانگردان است. [[قندهار]] از قدیم در مسیر تجارت شرق و غرب و شمال، جنوب و تجارت ایران و هند قرار داشت. [[قندهار]] بر سر راه ورود به بلوچستان نیز قرار دارد و مبادله کالا بین پاکستان و سایر مناطق [[افغانستان]] و آسیای مرکزی از این شهر عبور می‌کند. اهمیت ولایاتی چون هلمند و زابل نیز به‌خاطر همجواری با [[قندهار]] است، ولایت زابل تا سال ۱۹۶۳ جزء [[قندهار]] بود.

	گفته شده، لهراسب [[قندهار]] قدیم را ساخته است؛ بنای هرات نیز به او منسوب است، ولی شهر [[قندهار]] بارها ویران و از نو ساخته شده است. در گذشته، نام شهری که در محدودة فعلی [[قندهار]] قرار داشته، آراخوزیا ذکر شده است. در قرن دهم، این ولایت را الرخج (و گاهی الرخذ) می‌نامیدند و به‌ظاهر این کلمه همان نام قدیمی ولایت است که یونانی‌ها به آراخوز یا مبدل کردند... نام [[قندهار]] در تألیفات جغرافی‌نویسان دیده نمی‌شود و مراد جغرافی‌نویسان مزبور از کلمه [[قندهار]]، ولایت قندخوار هندوستان است که در نزدیکی مصب رود کابل واقع است.<ref>~~بارتولد،و~~. جغرافیای تاریخی ایران. ص ۱۰۶.</ref> شهر قدیمی [[قندهار]] در دامنه کوه قیتول بود و موقعیت امنیتی خوبی داشت؛ زیرا از یک سو به سمت کوه متکی متصل بود و بقیه قسمت‌ها توسط برج‌ها و باروهای محکم محافظت می‌شد.		گفته شده، لهراسب [[قندهار]] قدیم را ساخته است؛ بنای هرات نیز به او منسوب است، ولی شهر [[قندهار]] بارها ویران و از نو ساخته شده است. در گذشته، نام شهری که در محدودة فعلی [[قندهار]] قرار داشته، آراخوزیا ذکر شده است. در قرن دهم، این ولایت را الرخج (و گاهی الرخذ) می‌نامیدند و به‌ظاهر این کلمه همان نام قدیمی ولایت است که یونانی‌ها به آراخوز یا مبدل کردند... نام [[قندهار]] در تألیفات جغرافی‌نویسان دیده نمی‌شود و مراد جغرافی‌نویسان مزبور از کلمه [[قندهار]]، ولایت قندخوار هندوستان است که در نزدیکی مصب رود کابل واقع است.<ref>بارتولد، و (1358). جغرافیای تاریخی ایران. ترجمه حمزه سردادور. تهران: [https://toosbook.ir/ انتشارات توس]، ص ۱۰۶.

			</ref> شهر قدیمی [[قندهار]] در دامنه کوه قیتول بود و موقعیت امنیتی خوبی داشت؛ زیرا از یک سو به سمت کوه متکی متصل بود و بقیه قسمت‌ها توسط برج‌ها و باروهای محکم محافظت می‌شد.

			شهر قدیمی [[قندهار]] مشهور به «حسین شاهی» بود. نادرشاه پس از تصرف [[قندهار]]، شهر قدیمی را تخریب و در حوالی آن شهر جدیدی به نام «نادر آباد» تأسیس کرد. احمدشاه درانی در سال ۱۷۶۱، بنای شهر جدیدی را در قندهار آغاز کردکه به نام شهر «احمدشاهی» معروف است، زمین‌هایی که احمدشاه برای احداث شهر جدید در نظر گرفت به الکوزی‌ها و بارکزی‌ها تعلق داشت. آنان از دادن زمین امتناع کردند؛ ازاین‌رو <blockquote>«احمدشاه به پوپلزی‌ها روی آورد و آنان نیز به دلیل رابطه قومی با شاه، به‌طور داوطلب ۶۰۰ جریب زمین در اختیار دولت گذاشتند و در آنجا با نقشه معماران ایرانی و هندی شهر جدیدی به نام احمدشاهی و ملقب به اشرف‌البلاد بنا شد».<ref>فرهنگ، میرمحمد صدیق (1380). افغانستان در پنج قرن اخیر. تهران: انتشارات عرفان، جلد اول، ص ۱۵۳.

	شهر قدیمی [[قندهار]] مشهور به «حسین شاهی» بود. نادرشاه پس از تصرف [[قندهار]]، شهر قدیمی را تخریب و در حوالی آن شهر جدیدی به نام «نادر آباد» تأسیس کرد. احمدشاه درانی در سال ۱۷۶۱، بنای شهر جدیدی را در قندهار آغاز کردکه به نام شهر «احمدشاهی» معروف است، زمین‌هایی که احمدشاه برای احداث شهر جدید در نظر گرفت به الکوزی‌ها و بارکزی‌ها تعلق داشت. آنان از دادن زمین امتناع کردند؛ ازاین‌رو «احمدشاه به پوپلزی‌ها روی آورد و آنان نیز به دلیل رابطه قومی با شاه، به‌طور داوطلب ۶۰۰ جریب زمین در اختیار دولت گذاشتند و در آنجا با نقشه معماران ایرانی و هندی شهر جدیدی به نام احمدشاهی و ملقب به اشرف‌البلاد بنا شد».<ref>~~صدیق فرهنگ، میرمحمد. افغانستان در پنج قرن اخیر. جلد یکم، ص ۱۵۳.~~</~~ref~~> اهالی [[قندهار]] را [[گروه‌های قومی پشتون افغانستان\|پشتون‌ها]] و از آن میان بیشتر درانی‌ها تشکیل می‌دهند؛ علاوه‌براین [[گروه های قومی تاجیک افغانستان\|تاجیک‌ها]]، ایماق‌ها، پارسیان، سیستانیان، بلوچ‌ها، هندوها و گروه‌های قومی دیگر نیز به‌صورت اقلیت در آن سکونت دارند.		</ref> </blockquote>اهالی [[قندهار]] را [[گروه‌های قومی پشتون افغانستان\|پشتون‌ها]] و از آن میان بیشتر درانی‌ها تشکیل می‌دهند؛ علاوه‌براین [[گروه های قومی تاجیک افغانستان\|تاجیک‌ها]]، ایماق‌ها، پارسیان، سیستانیان، بلوچ‌ها، هندوها و گروه‌های قومی دیگر نیز به‌صورت اقلیت در آن سکونت دارند.

	[[قندهار]] در دوره صفویان مرز میان ایران و هند و محل منازعه دو کشور بود و چندین بار بین ایران و هند دست‌به‌دست شد.		[[قندهار]] در دوره صفویان مرز میان ایران و هند و محل منازعه دو کشور بود و چندین بار بین ایران و هند دست‌به‌دست شد.
	=====[[شهر غزنی\|غزنی]]=====		=====[[شهر غزنی\|غزنی]]=====
	[[شهر غزنی]] در ۱۲۰ کیلومتری جنوب [[کابل]] قرار دارد و در زمان سلسله غزنوی پایتخت بود و به علت کثرت علما و فضلا در آن و از کمال آبادانی و جمعیت، او را «مدینه ثانی» می‌گفتند.<ref>میرزا، علیقلی ( اعتضاد السلطنه). تاریخ وقایع و سوانح افغانستان. ص ۲۹.</ref> در زمان سلطان محمود و سلطان مسعود غزنوی، [[شهر غزنی]] بسیار آباد، گسترده و باعظمت بود؛ ولی پس از سقوط سلسله غزنوی، توسط سلاطین غوری ویران و به آتش کشیده شد و پس از آن هیچ‌وقت عظمت گذشته را بازنیافت.		[[شهر غزنی]] در ۱۲۰ کیلومتری جنوب [[کابل]] قرار دارد و در زمان سلسله غزنوی پایتخت بود و به علت کثرت علما و فضلا در آن و از کمال آبادانی و جمعیت، او را «مدینه ثانی» می‌گفتند.<ref>میرزا، علیقلی ( اعتضاد السلطنه) (1376). تاریخ وقایع و سوانح افغانستان تصحیح میرهاشم محدث. تهران: [https://amirkabirpub.ir/ انتشارات امیرکبیر]، ص ۲۹.

			</ref> در زمان سلطان محمود و سلطان مسعود غزنوی، [[شهر غزنی]] بسیار آباد، گسترده و باعظمت بود؛ ولی پس از سقوط سلسله غزنوی، توسط سلاطین غوری ویران و به آتش کشیده شد و پس از آن هیچ‌وقت عظمت گذشته را بازنیافت.

	[[شهر غزنی\|غزنی]] بر سر راه بازرگانی میان شبه‌قاره هند و مناطق غربی، شرقی و شمالی قرار داشته و از اهمیت و رونق تجاری بالایی برخوردار بوده است؛ اکنون نیز بر سر راه حلقوی [[افغانستان]] و نیز جاده میان [[کابل]]- [[قندهار]] قرار دارد. از سوی دیگر یکی از مداخل ورود به پاکستان و شبه‌قاره هند، از غزنی و پکتیا و خوست می‌گذرد و یکی از مسیرهای تجاری مهم است.		[[شهر غزنی\|غزنی]] بر سر راه بازرگانی میان شبه‌قاره هند و مناطق غربی، شرقی و شمالی قرار داشته و از اهمیت و رونق تجاری بالایی برخوردار بوده است؛ اکنون نیز بر سر راه حلقوی [[افغانستان]] و نیز جاده میان [[کابل]]- [[قندهار]] قرار دارد. از سوی دیگر یکی از مداخل ورود به پاکستان و شبه‌قاره هند، از غزنی و پکتیا و خوست می‌گذرد و یکی از مسیرهای تجاری مهم است.
خط ۷۱۴:		خط ۷۲۲:
	'''نورستان:''' باندول، مندول، نورستان، گدوال.		'''نورستان:''' باندول، مندول، نورستان، گدوال.

	طی دو، سه دهه اخیر، بر تعداد ولایات و شهرستان‌ها افزوده شده و جابه‌جایی‌های زیادی صورت گرفته است و به علت تغییر استان، تعدادی از شهرستان‌ها جابه‌جا شده‌اند. به‌این‌علت انتخابات شورای شهر و روستا نیز تاکنون ۲۰۱۲، برگزار نشده است، افزایش تعداد ولسوالی‌ها سبب شده است که بسیاری از آنها محدوده دقیقی نداشته باشند و انتخابات را با مشکل مواجه سازند.<ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ افغانستان. تهران:موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی ~~الهدی،~~ ص 420-437.</ref>		طی دو، سه دهه اخیر، بر تعداد ولایات و شهرستان‌ها افزوده شده و جابه‌جایی‌های زیادی صورت گرفته است و به علت تغییر استان، تعدادی از شهرستان‌ها جابه‌جا شده‌اند. به‌این‌علت انتخابات شورای شهر و روستا نیز تاکنون ۲۰۱۲، برگزار نشده است، افزایش تعداد ولسوالی‌ها سبب شده است که بسیاری از آنها محدوده دقیقی نداشته باشند و انتخابات را با مشکل مواجه سازند.<ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ افغانستان. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]، ص 420-437.</ref>

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==

Shekvati در ‏۲ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۳۵

2024-01-02T07:35:58Z

نمایش تغییرات