<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>http://dmelal.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86</id>
	<title>پیام آوران آیین مانوی به سرزمین چین - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="http://dmelal.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-27T02:42:44Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.0</generator>
	<entry>
		<id>http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=82536&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mahdi در ‏۲۶ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۵</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=82536&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-11-26T13:25:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۶ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۵&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:100.jpg|بندانگشتی|آیین مانوی در چین]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:100.jpg|بندانگشتی|آیین مانوی در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;چین&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]، قابل بازیابی از: https://en.wikipedia.org/wiki/Chinese_Manichaeism&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]]، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ادامه­ ی &lt;/del&gt;حیات، به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرزمین­ های &lt;/del&gt;پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرزمین ­های &lt;/del&gt;آسیای میانه و سپس &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;منطقه­ ی &lt;/del&gt;اویغور نشین غرب [[چین]] بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به [[چین]] وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت [[چین]] اقدام به ساخت محل نیایش مانوی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کردند،&lt;/del&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;-Bai, Shouyi,(2007). An outline History of China, foreign languages Press, Beijing.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ولی این آشنایی می ­تواند بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]]، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ادامه‌ی &lt;/ins&gt;حیات، به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرزمین­‌های &lt;/ins&gt;پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرزمین‌های &lt;/ins&gt;آسیای میانه و سپس &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;منطقه­‌ی &lt;/ins&gt;اویغور نشین غرب [[چین]] بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به [[چین]] وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت [[چین]] اقدام به ساخت محل نیایش مانوی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کردند. ولی این آشنایی می­ تواند بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد.&lt;/ins&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;-Bai, Shouyi,(2007). An outline History of China, foreign languages Press, Beijing.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ویژگی ­های &lt;/del&gt;[[آیین مانوی در چین|آیین مانی]] اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اندیشه ­های &lt;/del&gt;دینی موجود در این کشور از جمله [[آیین بودا|آیین بودایی]] تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی [[آیین مانوی در چین|آیین مانی]] در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حرکت­ های &lt;/del&gt;ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانوی ­ها &lt;/del&gt;و به آتش کشیده شدن &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کتاب ­ها &lt;/del&gt;و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شورش ­های &lt;/del&gt;دهقانی در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دوره­ های &lt;/del&gt;مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیانگذاران [[سلسله مینگ]] حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;گذشته ­ی &lt;/del&gt;خود باز گردد. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] در جهان، در خارج از شهر چوانجو (Quanzhuo) در شرق [[چین]] و در استان فوجیان(Fujian) قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی [https://www.unesco.org/en یونسکو]، صحت انتساب آن به [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] مورد تأیید قرار گرفته است.&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی علی محمد (1384). شهر تاریخی چوانجو (زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ویژگی‌های &lt;/ins&gt;[[آیین مانوی در چین|آیین مانی]] اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اندیشه‌های &lt;/ins&gt;دینی موجود در این کشور از جمله [[آیین بودا|آیین بودایی]] تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی [[آیین مانوی در چین|آیین مانی]] در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حرکت­‌های &lt;/ins&gt;ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانوی‌ها &lt;/ins&gt;و به آتش کشیده شدن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کتاب‌ها &lt;/ins&gt;و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شورش‌های &lt;/ins&gt;دهقانی در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دوره­‌های &lt;/ins&gt;مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیانگذاران [[سلسله &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مینگ|سلسله‌ی &lt;/ins&gt;مینگ]] حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;گذشته‌ی &lt;/ins&gt;خود باز گردد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; در دهه­ های &lt;/del&gt;اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نحوه­ ی &lt;/del&gt;ورود و گسترش [[آیین مانوی در چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]]، تأثیر متقابل [[آیین مانوی در چین|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیین ­های &lt;/del&gt;مانوی]] و [[آیین بودا|بودایی]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چینی، &lt;/del&gt;تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;منطقه­ ی &lt;/del&gt;تورفان، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رابطه ­ی [[آیین مانوی در چین|مانوی ­ها]] &lt;/del&gt;با قوم «هوی­هو(Huihu)» (یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;چین&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;)، و... صورت گرفته و به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;­صورت &lt;/del&gt;کتاب و مقاله منتشر شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اج[[مالی]] پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار «مبادلات فرهنگی و همکاری­‌های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی، علی محمد (1392).جامعه و فرهنگ [[چین]]. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد سوم&lt;/del&gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] در جهان، در خارج از شهر چوانجو (Quanzhuo) در شرق [[چین]] و در استان فوجیان (Fujian) قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی یونسکو، صحت انتساب آن به [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] مورد تأیید قرار گرفته است.&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی علی محمد (1384). شهر تاریخی چوانجو (زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در دهه­‌های &lt;/ins&gt;اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نحوه‌ی &lt;/ins&gt;ورود و گسترش [[آیین مانوی در چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]]، تأثیر متقابل [[آیین مانوی در چین|&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیین‌های &lt;/ins&gt;مانوی]] و [[آیین بودا|بودایی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چینی&lt;/ins&gt;]]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;، &lt;/ins&gt;تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;منطقه­‌ی &lt;/ins&gt;تورفان، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رابطه‌ی مانوی‌ها &lt;/ins&gt;با قوم «هوی­هو(Huihu)» (یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال چین)، و... صورت گرفته و به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صورت &lt;/ins&gt;کتاب و مقاله منتشر شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اج[[مالی]] پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار «مبادلات فرهنگی و همکاری­‌های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== نیز نگاه کنید به ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== نیز نگاه کنید به ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[روابط دینی و مذهبی ایران و چین]]؛ [[آیین مانوی در چین]]؛ [[آیین بودا]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== کتابشناسی ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[روابط دینی و مذهبی ایران &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چین]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== منبع اصلی ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/del&gt;[[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیین مانوی در &lt;/del&gt;چین]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;sub&amp;gt;&amp;lt;big&amp;gt;سابقی، علی محمد(1392). جامعه &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فرهنگ &lt;/ins&gt;[[چین]]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. تهران: &lt;/ins&gt;[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین الملی الهدی&lt;/ins&gt;]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&amp;lt;/big&amp;gt;&amp;lt;/sub&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/del&gt;[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[آیین بودا]&lt;/del&gt;]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کتابشناسی &lt;/del&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نویسنده مقاله &lt;/ins&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;علی محمد سابقی&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:روابط فرهنگی]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mahdi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=21736&amp;oldid=prev</id>
		<title>127.0.0.1: The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=21736&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-02-27T05:41:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۷ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۴۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l4&quot;&gt;خط ۴:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از ویژگی ­های [[آیین مانوی در چین|آیین مانی]] اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با اندیشه ­های دینی موجود در این کشور از جمله [[آیین بودا|آیین بودایی]] تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی [[آیین مانوی در چین|آیین مانی]] در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج حرکت­ های ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک مانوی ­ها و به آتش کشیده شدن کتاب ­ها و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از شورش ­های دهقانی در دوره­ های مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیانگذاران [[سلسله مینگ]] حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه گذشته ­ی خود باز گردد. امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] در جهان، در خارج از شهر چوانجو (Quanzhuo) در شرق [[چین]] و در استان فوجیان(Fujian) قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی [https://www.unesco.org/en یونسکو]، صحت انتساب آن به [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] مورد تأیید قرار گرفته است.&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی علی محمد (1384). شهر تاریخی چوانجو (زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از ویژگی ­های [[آیین مانوی در چین|آیین مانی]] اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با اندیشه ­های دینی موجود در این کشور از جمله [[آیین بودا|آیین بودایی]] تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی [[آیین مانوی در چین|آیین مانی]] در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج حرکت­ های ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک مانوی ­ها و به آتش کشیده شدن کتاب ­ها و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از شورش ­های دهقانی در دوره­ های مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیانگذاران [[سلسله مینگ]] حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه گذشته ­ی خود باز گردد. امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] در جهان، در خارج از شهر چوانجو (Quanzhuo) در شرق [[چین]] و در استان فوجیان(Fujian) قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی [https://www.unesco.org/en یونسکو]، صحت انتساب آن به [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]] مورد تأیید قرار گرفته است.&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی علی محمد (1384). شهر تاریخی چوانجو (زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش [[آیین مانوی در چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]]، تأثیر متقابل [[آیین مانوی در چین|آیین ­های مانوی]] و [[آیین بودا|بودایی]] چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی [[آیین مانوی در چین|مانوی ­ها]] با قوم «هوی­هو(Huihu)» (یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال [[چین]])، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اجمالی &lt;/del&gt;پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار «مبادلات فرهنگی و همکاری­‌های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی، علی محمد (1392).جامعه و فرهنگ [[چین]]. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد سوم.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش [[آیین مانوی در چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]]، تأثیر متقابل [[آیین مانوی در چین|آیین ­های مانوی]] و [[آیین بودا|بودایی]] چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی [[آیین مانوی در چین|مانوی ­ها]] با قوم «هوی­هو(Huihu)» (یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال [[چین]])، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اج[[مالی]] &lt;/ins&gt;پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار «مبادلات فرهنگی و همکاری­‌های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی، علی محمد (1392).جامعه و فرهنگ [[چین]]. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد سوم.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== نیز نگاه کنید به ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== نیز نگاه کنید به ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>127.0.0.1</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=14676&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samiei در ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۵۴</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=14676&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-01-10T20:54:59Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۵۴&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:100.jpg|بندانگشتی|آیین مانوی در چین]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:100.jpg|بندانگشتی|آیین مانوی در چین]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیین مانوی که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]]، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای ادامه­ ی حیات، به سرزمین­ های پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق سرزمین ­های آسیای میانه و سپس منطقه­ ی اویغور نشین غرب [[چین]] بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به [[چین]] وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت [[چین]] اقدام به ساخت محل نیایش مانوی کردند،&amp;lt;ref&amp;gt;-Bai, Shouyi,(2007). An outline History of China, foreign languages Press, Beijing.&amp;lt;/ref&amp;gt; ولی این آشنایی می ­تواند بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;آیین مانوی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در چین|آیین مانوی]] &lt;/ins&gt;که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]]، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای ادامه­ ی حیات، به سرزمین­ های پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق سرزمین ­های آسیای میانه و سپس منطقه­ ی اویغور نشین غرب [[چین]] بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به [[چین]] وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت [[چین]] اقدام به ساخت محل نیایش مانوی کردند،&amp;lt;ref&amp;gt;-Bai, Shouyi,(2007). An outline History of China, foreign languages Press, Beijing.&amp;lt;/ref&amp;gt; ولی این آشنایی می ­تواند بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از ویژگی ­های &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیین مانی (&lt;/del&gt;[[آیین مانوی در چین]]&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;) &lt;/del&gt;اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با اندیشه ­های دینی موجود در این کشور از جمله &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیین بودایی (&lt;/del&gt;[[آیین بودا]]&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;) &lt;/del&gt;تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی آیین مانی در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج حرکت­ های ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک مانوی ­ها و به آتش کشیده شدن کتاب ­ها و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه آیین مانوی پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از شورش ­های دهقانی در دوره­ های مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیانگذاران [[سلسله مینگ]] حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه گذشته ­ی خود باز گردد. امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از آیین مانوی در جهان، در خارج از شهر چوانجو (Quanzhuo) در شرق [[چین]] و در استان فوجیان(Fujian) قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی [https://www.unesco.org/en یونسکو]، صحت انتساب آن به آیین مانوی مورد تأیید قرار گرفته است.&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی علی محمد (1384). شهر تاریخی چوانجو (زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از ویژگی ­های [[آیین مانوی در چین&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|آیین مانی&lt;/ins&gt;]] اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با اندیشه ­های دینی موجود در این کشور از جمله [[آیین بودا&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|آیین بودایی&lt;/ins&gt;]] تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[آیین مانوی در چین|&lt;/ins&gt;آیین مانی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج حرکت­ های ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک مانوی ­ها و به آتش کشیده شدن کتاب ­ها و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[آیین مانوی در چین|&lt;/ins&gt;آیین مانوی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از شورش ­های دهقانی در دوره­ های مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیانگذاران [[سلسله مینگ]] حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه گذشته ­ی خود باز گردد. امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[آیین مانوی در چین|&lt;/ins&gt;آیین مانوی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در جهان، در خارج از شهر چوانجو (Quanzhuo) در شرق [[چین]] و در استان فوجیان(Fujian) قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی [https://www.unesco.org/en یونسکو]، صحت انتساب آن به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;آیین مانوی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در چین|آیین مانوی]] &lt;/ins&gt;مورد تأیید قرار گرفته است.&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی علی محمد (1384). شهر تاریخی چوانجو (زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش آیین مانوی در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانوی، &lt;/del&gt;تأثیر متقابل آیین ­های مانوی و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بودایی (&lt;/del&gt;[[آیین بودا]]&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;) &lt;/del&gt;چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی مانوی ­ها با قوم «هوی­هو(Huihu)» (یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال [[چین]])، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اجمالی پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار «مبادلات فرهنگی و همکاری­‌های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی، علی محمد (1392). &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«جامعه &lt;/del&gt;و فرهنگ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چین»، &lt;/del&gt;تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد سوم.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;آیین مانوی در چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[آیین مانوی در چین|&lt;/ins&gt;آیین &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانوی]]، &lt;/ins&gt;تأثیر متقابل &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[آیین مانوی در چین|&lt;/ins&gt;آیین ­های مانوی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و [[آیین بودا&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|بودایی&lt;/ins&gt;]] چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[آیین مانوی در چین|&lt;/ins&gt;مانوی ­ها&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;با قوم «هوی­هو(Huihu)» (یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال [[چین]])، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اجمالی پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار «مبادلات فرهنگی و همکاری­‌های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی، علی محمد (1392).&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جامعه &lt;/ins&gt;و فرهنگ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[چین]]. &lt;/ins&gt;تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد سوم.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== نیز نگاه کنید به ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== نیز نگاه کنید به ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[روابط دینی و مذهبی ایران و چین]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[آیین مانوی در چین]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[آیین مانوی در چین]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[آیین بودا]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== کتابشناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== کتابشناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samiei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=14458&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mahdi در ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۱۹</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=14458&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-01-08T17:19:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۱۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:100.jpg|بندانگشتی|آیین مانوی در چین]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:100.jpg|بندانگشتی|آیین مانوی در چین]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیین مانوی که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]]، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای ادامه­ ی حیات، به سرزمین­ های پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق سرزمین ­های آسیای میانه و سپس منطقه­ ی اویغور نشین غرب [[چین]] بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به [[چین]] وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت [[چین]] اقدام به ساخت محل نیایش مانوی کردند، &amp;lt;ref&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;gt;&amp;lt;small&lt;/del&gt;&amp;gt;-Bai, Shouyi,(2007). &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&lt;/del&gt;An outline History of China&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&lt;/del&gt;, foreign languages Press, Beijing.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;/del&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;ولی این آشنایی می ­تواند بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیین مانوی که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]]، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای ادامه­ ی حیات، به سرزمین­ های پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق سرزمین ­های آسیای میانه و سپس منطقه­ ی اویغور نشین غرب [[چین]] بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به [[چین]] وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت [[چین]] اقدام به ساخت محل نیایش مانوی کردند،&amp;lt;ref&amp;gt;-Bai, Shouyi,(2007). An outline History of China, foreign languages Press, Beijing.&amp;lt;/ref&amp;gt; ولی این آشنایی می ­تواند بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از ویژگی ­های آیین مانی(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;←&lt;/del&gt;[[آیین مانوی در چین]]) اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با اندیشه ­های دینی موجود در این کشور از جمله آیین بودایی(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;←&lt;/del&gt;[[آیین بودا]]) تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی آیین مانی در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج حرکت­ های ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک مانوی ­ها و به آتش کشیده شدن کتاب ­ها و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه آیین مانوی پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از شورش ­های دهقانی در دوره­ های مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیانگذاران [[سلسله مینگ]] حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه گذشته ­ی خود باز گردد. امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از آیین مانوی در جهان، در خارج از شهر چوانجو(Quanzhuo) در شرق [[چین]] و در استان فوجیان(Fujian) قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی [https://www.unesco.org/en یونسکو]، صحت انتساب آن به آیین مانوی مورد تأیید قرار گرفته است. &amp;lt;ref&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;gt;&amp;lt;small&lt;/del&gt;&amp;gt;سابقی علی محمد&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;(1384). شهر تاریخی چوانجو(زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;/del&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از ویژگی ­های آیین مانی ([[آیین مانوی در چین]]) اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با اندیشه ­های دینی موجود در این کشور از جمله آیین بودایی ([[آیین بودا]]) تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی آیین مانی در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج حرکت­ های ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک مانوی ­ها و به آتش کشیده شدن کتاب ­ها و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه آیین مانوی پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از شورش ­های دهقانی در دوره­ های مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیانگذاران [[سلسله مینگ]] حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه گذشته ­ی خود باز گردد. امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از آیین مانوی در جهان، در خارج از شهر چوانجو (Quanzhuo) در شرق [[چین]] و در استان فوجیان(Fujian) قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی [https://www.unesco.org/en یونسکو]، صحت انتساب آن به آیین مانوی مورد تأیید قرار گرفته است.&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی علی محمد (1384). شهر تاریخی چوانجو (زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش آیین مانوی در [[چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین مانوی، تأثیر متقابل آیین ­های مانوی و بودایی(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;←&lt;/del&gt;[[آیین بودا]]) چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی مانوی ­ها با قوم «هوی­هو(Huihu)»(یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال [[چین]])، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است. &amp;lt;ref&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;small&amp;gt;-&lt;/del&gt;فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اجمالی پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سمینار«مبادلات &lt;/del&gt;فرهنگی و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;همکاری­های &lt;/del&gt;استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;/del&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;gt;&amp;lt;small&lt;/del&gt;&amp;gt;سابقی، علی محمد&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. &lt;/del&gt;(1392). &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&quot;جامعه &lt;/del&gt;و فرهنگ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چین&quot;. &lt;/del&gt;تهران : موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اول&lt;/del&gt;.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;/del&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش آیین مانوی در [[چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین مانوی، تأثیر متقابل آیین ­های مانوی و بودایی ([[آیین بودا]]) چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی مانوی ­ها با قوم «هوی­هو(Huihu)» (یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال [[چین]])، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اجمالی پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سمینار «مبادلات &lt;/ins&gt;فرهنگی و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;همکاری­‌های &lt;/ins&gt;استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;سابقی، علی محمد (1392). &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«جامعه &lt;/ins&gt;و فرهنگ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چین»، &lt;/ins&gt;تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سوم&lt;/ins&gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نیز نگاه کنید به [[آیین مانوی در چین]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== &lt;/ins&gt;نیز نگاه کنید به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;[[آیین مانوی در چین]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== کتابشناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== کتابشناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mahdi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=3233&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samiei در ‏۷ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۵۴</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=3233&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-11-07T16:54:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۵۴&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot;&gt;خط ۵:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش آیین مانوی در [[چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین مانوی، تأثیر متقابل آیین ­های مانوی و بودایی(←[[آیین بودا]]) چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی مانوی ­ها با قوم «هوی­هو(Huihu)»(یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال [[چین]])، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است. &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اجمالی پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار«مبادلات فرهنگی و همکاری­های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;سابقی، علی محمد. (1392). &amp;quot;جامعه و فرهنگ چین&amp;quot;. تهران : موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد اول.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش آیین مانوی در [[چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین مانوی، تأثیر متقابل آیین ­های مانوی و بودایی(←[[آیین بودا]]) چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی مانوی ­ها با قوم «هوی­هو(Huihu)»(یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال [[چین]])، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است. &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اجمالی پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار«مبادلات فرهنگی و همکاری­های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;سابقی، علی محمد. (1392). &amp;quot;جامعه و فرهنگ چین&amp;quot;. تهران : موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد اول.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نیز نگاه کنید به [[آیین مانوی در چین]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== کتابشناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== کتابشناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samiei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=3231&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samiei در ‏۷ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۵۲</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=3231&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-11-07T16:52:53Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۵۲&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[پرونده:100.jpg|بندانگشتی|آیین مانوی در چین]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیین مانوی که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش [[آیین مانوی در چین|آیین مانوی]]، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای ادامه­ ی حیات، به سرزمین­ های پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق سرزمین ­های آسیای میانه و سپس منطقه­ ی اویغور نشین غرب [[چین]] بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به [[چین]] وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت [[چین]] اقدام به ساخت محل نیایش مانوی کردند، &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-Bai, Shouyi,(2007). &#039;&#039;An outline History of China&#039;&#039;, foreign languages Press, Beijing.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;ولی این آشنایی می ­تواند بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیین مانوی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;که &lt;/del&gt;در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ایران، زادگاه مانی &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرزمین پیدایش &lt;/del&gt;آیین &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانوی، مورد سرکوب قرار گرفت، &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانی بنیانگذار &lt;/del&gt;آن در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سال274 پس از میلاد &lt;/del&gt;به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;قتل رسید، برای ادامه­ ی حیات، به سرزمین­ &lt;/del&gt;های &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق سرزمین ­های آسیای میانه &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سپس منطقه­ ی اویغور نشین غرب &lt;/del&gt;[[چین]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بود&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این &lt;/del&gt;آیین &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در سال694 &lt;/del&gt;پس از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;میلاد &lt;/del&gt;به [[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چین&lt;/del&gt;]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وارد شد و پیروان مانی &lt;/del&gt;در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سال768 میلادی رسما &lt;/del&gt;در شهر &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چانگ­اَن پایتخت &lt;/del&gt;[[چین]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اقدام &lt;/del&gt;به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ساخت محل نیایش &lt;/del&gt;مانوی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کردند، &lt;/del&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-Bai, Shouyi,&lt;/del&gt;(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;2007&lt;/del&gt;). &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;An outline History of China&#039;&#039;, foreign languages Press, Beijing&lt;/del&gt;.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;از ویژگی ­های آیین مانی(←[[&lt;/ins&gt;آیین مانوی در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چین]]) اقتباس &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با اندیشه ­های دینی موجود در این کشور از جمله آیین بودایی(←[[&lt;/ins&gt;آیین &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بودا]]) تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی آیین مانی در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مبلغان رسمی &lt;/ins&gt;آن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تبلیغات دینی مؤثری &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;این کشور  &lt;/ins&gt;به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;راه انداختند. با آغاز موج حرکت­ &lt;/ins&gt;های &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ضد خارجی &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ضد ادیان وارداتی در &lt;/ins&gt;[[چین]] &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در سال843 میلادی، غارت مایملک مانوی ­ها و به آتش کشیده شدن کتاب ­ها و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اگرچه &lt;/ins&gt;آیین &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانوی &lt;/ins&gt;پس از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;این واقعه &lt;/ins&gt;به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شکل زیر زمینی باقی ماند و از شورش ­های دهقانی در دوره­ های مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیانگذاران &lt;/ins&gt;[[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سلسله مینگ&lt;/ins&gt;]] &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه گذشته ­ی خود باز گردد. امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از آیین مانوی &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جهان، &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خارج از &lt;/ins&gt;شهر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چوانجو(Quanzhuo) در شرق &lt;/ins&gt;[[چین]] &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;و در استان فوجیان(Fujian) قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی [https://www.unesco.org/en یونسکو]، صحت انتساب آن &lt;/ins&gt;به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیین &lt;/ins&gt;مانوی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مورد تأیید قرار گرفته است. &lt;/ins&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سابقی علی محمد.&lt;/ins&gt;(&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1384&lt;/ins&gt;). &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شهر تاریخی چوانجو(زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی&lt;/ins&gt;.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ولی این آشنایی می­تواند بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد. از ویژگی ­های آیین مانی اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با اندیشه ­های دینی موجود در این کشور از جمله آیین بودایی تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی آیین مانی در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج حرکت­ های ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک مانوی ­ها و به آتش کشیده شدن کتاب ­ها و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه آیین مانوی پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از شورش ­های دهقانی در دوره­ های مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیانگذاران سلسله­ ی مینگ حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه گذشته ­ی خود باز گردد. امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از آیین مانوی در جهان، در خارج از شهر چوانجو(Quanzhuo) در شرق [[چین]] و در استان فوجیان(Fujian) قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی یونسکو، صحت انتساب آن به آیین مانوی مورد تأیید قرار گرفته است. &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;سابقی علی محمد.(1384). شهر تاریخی چوانجو(زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/del&gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش آیین مانوی در [[چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین مانوی، تأثیر متقابل آیین ­های مانوی و بودایی چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی مانوی ­ها با قوم «هوی­هو(Huihu)»(یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال [[چین]])، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است. &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اجمالی پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار«مبادلات فرهنگی و همکاری­های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;سابقی، علی محمد. (1392). &quot;جامعه و فرهنگ چین&quot;. تهران : موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد اول.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش آیین مانوی در [[چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین مانوی، تأثیر متقابل آیین ­های مانوی و بودایی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(←[[آیین بودا]]) &lt;/ins&gt;چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی مانوی ­ها با قوم «هوی­هو(Huihu)»(یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال [[چین]])، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است. &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اجمالی پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار«مبادلات فرهنگی و همکاری­های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;سابقی، علی محمد. (1392). &quot;جامعه و فرهنگ چین&quot;. تهران : موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد اول.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== کتابشناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== کتابشناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samiei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=3228&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samiei در ‏۷ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۱۱</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=3228&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-11-07T14:11:31Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۱۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot;&gt;خط ۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیین مانوی که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش آیین مانوی، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای ادامه­ ی حیات، به سرزمین­ های پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق سرزمین ­های آسیای میانه و سپس منطقه­ ی اویغور نشین غرب [[چین]] بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به [[چین]] وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت [[چین]] اقدام به ساخت محل نیایش مانوی کردند، &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-Bai, Shouyi,(2007). &amp;#039;&amp;#039;An outline History of China&amp;#039;&amp;#039;, foreign languages Press, Beijing.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیین مانوی که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش آیین مانوی، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای ادامه­ ی حیات، به سرزمین­ های پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق سرزمین ­های آسیای میانه و سپس منطقه­ ی اویغور نشین غرب [[چین]] بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به [[چین]] وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت [[چین]] اقدام به ساخت محل نیایش مانوی کردند، &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-Bai, Shouyi,(2007). &amp;#039;&amp;#039;An outline History of China&amp;#039;&amp;#039;, foreign languages Press, Beijing.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ولی این آشنایی می­تواند بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد. از ویژگی ­های آیین مانی اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با اندیشه ­های دینی موجود در این کشور از جمله آیین بودایی تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی آیین مانی در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج حرکت­ های ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک مانوی ­ها و به آتش کشیده شدن کتاب ­ها و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه آیین مانوی پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از شورش ­های دهقانی در دوره­ های مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیانگذاران سلسله­ ی مینگ حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه گذشته ­ی خود باز گردد. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(همان) &lt;/del&gt;امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از آیین مانوی در جهان، در خارج از شهر چوانجو(Quanzhuo) در شرق [[چین]] و در استان فوجیان(Fujian) قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی یونسکو، صحت انتساب آن به آیین مانوی مورد تأیید قرار گرفته است. &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;سابقی علی محمد.(1384). شهر تاریخی چوانجو(زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش آیین مانوی در [[چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین مانوی، تأثیر متقابل آیین ­های مانوی و بودایی چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی مانوی ­ها با قوم «هوی­هو(Huihu)»(یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال چین)، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است. &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اجمالی پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار«مبادلات فرهنگی و همکاری­های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;سابقی، علی محمد. (1392). &quot;جامعه و فرهنگ چین&quot;. تهران : موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد اول.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ولی این آشنایی می­تواند بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد. از ویژگی ­های آیین مانی اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با اندیشه ­های دینی موجود در این کشور از جمله آیین بودایی تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی آیین مانی در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج حرکت­ های ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک مانوی ­ها و به آتش کشیده شدن کتاب ­ها و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه آیین مانوی پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از شورش ­های دهقانی در دوره­ های مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیانگذاران سلسله­ ی مینگ حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه گذشته ­ی خود باز گردد. امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از آیین مانوی در جهان، در خارج از شهر چوانجو(Quanzhuo) در شرق [[چین]] و در استان فوجیان(Fujian) قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی یونسکو، صحت انتساب آن به آیین مانوی مورد تأیید قرار گرفته است. &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;سابقی علی محمد.(1384). شهر تاریخی چوانجو(زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش آیین مانوی در [[چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین مانوی، تأثیر متقابل آیین ­های مانوی و بودایی چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی مانوی ­ها با قوم «هوی­هو(Huihu)»(یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;چین&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;)، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است. &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اجمالی پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار«مبادلات فرهنگی و همکاری­های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;سابقی، علی محمد. (1392). &quot;جامعه و فرهنگ چین&quot;. تهران : موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد اول.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== کتابشناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== کتابشناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samiei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=3227&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samiei در ‏۷ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۸</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=3227&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-11-07T13:48:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۸&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== پیام آوران آیین مانوی به سرزمین چین ===&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیین مانوی که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش آیین مانوی، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای ادامه­ ی حیات، به سرزمین­ های پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق سرزمین ­های آسیای میانه و سپس منطقه­ ی اویغور نشین غرب [[چین]] بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به [[چین]] وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت [[چین]] اقدام به ساخت محل نیایش مانوی کردند، &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-Bai, Shouyi,(2007). &amp;#039;&amp;#039;An outline History of China&amp;#039;&amp;#039;, foreign languages Press, Beijing.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیین مانوی که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش آیین مانوی، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای ادامه­ ی حیات، به سرزمین­ های پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق سرزمین ­های آسیای میانه و سپس منطقه­ ی اویغور نشین غرب [[چین]] بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به [[چین]] وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت [[چین]] اقدام به ساخت محل نیایش مانوی کردند، &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-Bai, Shouyi,(2007). &amp;#039;&amp;#039;An outline History of China&amp;#039;&amp;#039;, foreign languages Press, Beijing.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samiei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=2413&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mahdi در ‏۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۰</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=2413&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-11-03T09:20:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۰&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== پیام آوران آیین مانوی به سرزمین چین ===&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیین مانوی که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش آیین مانوی، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای ادامه­ ی حیات، به سرزمین­ های پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق سرزمین ­های آسیای میانه و سپس منطقه­ ی اویغور نشین غرب [[چین]] بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به [[چین]] وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت [[چین]] اقدام به ساخت محل نیایش مانوی کردند، &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-Bai, Shouyi,(2007). &#039;&#039;An outline History of China&#039;&#039;, foreign languages Press, Beijing.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== پیام آوران &lt;/del&gt;آیین &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانوی &lt;/del&gt;به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرزمین &lt;/del&gt;چین &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ولی این آشنایی می­تواند بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد. از ویژگی ­های &lt;/ins&gt;آیین &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانی اقتباس و &lt;/ins&gt;به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[&lt;/ins&gt;چین&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] شد نیز خود را با اندیشه ­های دینی موجود در این کشور از جمله &lt;/ins&gt;آیین &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بودایی تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی &lt;/ins&gt;که &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی آیین مانی &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مبلغان رسمی &lt;/ins&gt;آن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تبلیغات دینی مؤثری &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;این کشور  &lt;/ins&gt;به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;راه انداختند. با آغاز موج حرکت­ های ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک مانوی ­ها و &lt;/ins&gt;به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آتش کشیده شدن کتاب ­ها و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اگرچه آیین مانوی پس &lt;/ins&gt;از این &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از شورش ­های دهقانی در دوره­ &lt;/ins&gt;های &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بنیانگذاران سلسله­ &lt;/ins&gt;ی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مینگ حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه گذشته ­ی خود باز گردد. (همان) امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از آیین مانوی در جهان، در خارج از شهر چوانجو(Quanzhuo) در شرق &lt;/ins&gt;[[چین]] و در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;استان فوجیان(Fujian) قرار دارد که &lt;/ins&gt;پس از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;باز دید هیئتی از سوی یونسکو، صحت انتساب آن &lt;/ins&gt;به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیین مانوی مورد تأیید قرار گرفته است. &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;سابقی علی محمد.(1384). شهر تاریخی چوانجو(زیتون) یادگاری از فرهنگ و هنر ایرانی.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه­ ی ورود و گسترش آیین مانوی در &lt;/ins&gt;[[چین]]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین مانوی، تأثیر متقابل آیین ­های مانوی و بودایی چینی، تاریخ &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فرهنگ مانوی &lt;/ins&gt;در [[چین]]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی &lt;/ins&gt;به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دست آمده از منطقه­ ی تورفان، رابطه ­ی &lt;/ins&gt;مانوی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;­ها با قوم «هوی­هو(Huihu)»(یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال چین)، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است. &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;-فنگ، وانگ (12 شهریور 1390). بررسی اجمالی پیرامون روابط فرهنگی چین و ایران، ارایه شده در سمینار«مبادلات فرهنگی و همکاری­های استراتژیک میان چین و ایران» فرهنگستان علوم اجتماعی چین.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;سابقی، علی محمد. (1392). &quot;جامعه و فرهنگ چین&quot;. تهران : موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، جلد اول.&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیین &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانوی &lt;/del&gt;که در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش آیین مانوی، مورد سرکوب قرار گرفت، &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانی بنیانگذار &lt;/del&gt;آن در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سال274 پس از میلاد &lt;/del&gt;به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;قتل رسید، برای ادامه ­ی حیات، &lt;/del&gt;به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرزمین ­های پیرامون ایران روی آورد&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;یکی &lt;/del&gt;از این &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مناطق سرزمین­ &lt;/del&gt;های &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آسیای میانه &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سپس منطقه­ &lt;/del&gt;ی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اویغور نشین غرب &lt;/del&gt;[[چین]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بود. گرچه بر­اساس اسناد &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مدارک چینی، این آیین &lt;/del&gt;در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سال694 &lt;/del&gt;پس از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;میلاد &lt;/del&gt;به [[چین]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وارد شد &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیروان مانی در سال768 میلادی رسما &lt;/del&gt;در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شهر چانگ­اَن پایتخت &lt;/del&gt;[[چین]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اقدام &lt;/del&gt;به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ساخت محل نیایش &lt;/del&gt;مانوی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کردند،&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(Bai Shouyi: 197) &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== کتابشناسی ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ولی این آشنایی می­ تواند بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد. از ویژگی­ های آیین مانی اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد [[چین]] شد نیز خود را با اندیشه­ های دینی موجود در این کشور از جمله آیین بودایی تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد [[چین]] شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی آیین مانی در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج حرکت ­های ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در [[چین]] در سال843 میلادی، غارت مایملک مانوی­ ها و به آتش کشیده شدن کتاب ­ها و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه آیین مانوی پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از شورش ­های دهقانی در دوره ­های مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و بنیان گذاران سلسله ­ی مینگ حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه گذشته­ ی خود باز گردد. (همان) امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از آیین مانوی در جهان، در خارج از شهر چوانجو[1] در شرق [[چین]] و در استان فوجیان[2] قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی یونسکو، صحت انتساب آن به آیین مانوی مورد تأیید قرار گرفته است. (سابقی علی محمد، شهر تاریخی زیتون(چوانجو)، 1384) در دهه­ های اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون نحوه ­ی ورود و گسترش آیین مانوی در [[چین]]، اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین مانوی، تأثیر متقابل آیین­ های مانوی و بودایی چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در [[چین]]، بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از منطقه ­ی تورفان، رابطه ­ی مانوی ­ها با قوم «هوی­هو[3]»(یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال چین)، و... صورت گرفته و به ­صورت کتاب و مقاله منتشر شده است. (وانگ فنگ، 1390)&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;----[1] - Quanzhuo.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[2] - Fujian.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[3] - Huihu.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mahdi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=2004&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mahdi در ‏۲ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۰</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%DA%86%DB%8C%D9%86&amp;diff=2004&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-11-02T08:10:08Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۰&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== پیام آوران آیین مانوی به سرزمین چین ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== پیام آوران آیین مانوی به سرزمین چین ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیین مانوی که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش آیین مانوی، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ادامه­ی &lt;/del&gt;حیات، به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرزمین­های &lt;/del&gt;پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرزمین­های &lt;/del&gt;آسیای میانه و سپس &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;منطقه­ی &lt;/del&gt;اویغور نشین غرب چین بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به چین وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت چین اقدام به ساخت محل نیایش مانوی کردند،&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیین مانوی که در ایران، زادگاه مانی و سرزمین پیدایش آیین مانوی، مورد سرکوب قرار گرفت، و مانی بنیانگذار آن در سال274 پس از میلاد به قتل رسید، برای &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ادامه ­ی &lt;/ins&gt;حیات، به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرزمین ­های &lt;/ins&gt;پیرامون ایران روی آورد. یکی از این مناطق &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سرزمین­ های &lt;/ins&gt;آسیای میانه و سپس &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;منطقه­ ی &lt;/ins&gt;اویغور نشین غرب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;چین&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;بود. گرچه بر­اساس اسناد و مدارک چینی، این آیین در سال694 پس از میلاد به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;چین&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;وارد شد و پیروان مانی در سال768 میلادی رسما در شهر چانگ­اَن پایتخت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;چین&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;اقدام به ساخت محل نیایش مانوی کردند،&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;(Bai Shouyi: 197)  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;(Bai Shouyi: 197)  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ولی این آشنایی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;می­تواند &lt;/del&gt;بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد. از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ویژگی­های &lt;/del&gt;آیین مانی اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد چین شد نیز خود را با &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اندیشه­های &lt;/del&gt;دینی موجود در این کشور از جمله آیین بودایی تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد چین شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی آیین مانی در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حرکت­های &lt;/del&gt;ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در چین در سال843 میلادی، غارت مایملک &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانوی­ها &lt;/del&gt;و به آتش کشیده شدن &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کتاب­ها &lt;/del&gt;و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه آیین مانوی پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شورش­های &lt;/del&gt;دهقانی در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دوره­های &lt;/del&gt;مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بنیانگذاران سلسله­ی &lt;/del&gt;مینگ حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;گذشته­ی &lt;/del&gt;خود باز گردد. (همان) امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از آیین مانوی در جهان، در خارج از شهر چوانجو[1] در شرق چین و در استان فوجیان[2] قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی یونسکو، صحت انتساب آن به آیین مانوی مورد تأیید قرار گرفته است. (سابقی علی محمد، شهر تاریخی زیتون(چوانجو)، 1384) در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دهه­های &lt;/del&gt;اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نحوه­ی &lt;/del&gt;ورود و گسترش آیین مانوی در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چین، &lt;/del&gt;اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین مانوی، تأثیر متقابل &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیین­های &lt;/del&gt;مانوی و بودایی چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چین، &lt;/del&gt;بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;منطقه­ی &lt;/del&gt;تورفان، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رابطه­ی مانوی­ها &lt;/del&gt;با قوم «هوی­هو[3]»(یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال چین)، و... صورت گرفته و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به­صورت &lt;/del&gt;کتاب و مقاله منتشر شده است. (وانگ فنگ، 1390)&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ولی این آشنایی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;می­ تواند &lt;/ins&gt;بسیار زودتر از این تاریخ اتفاق افتاده باشد. از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ویژگی­ های &lt;/ins&gt;آیین مانی اقتباس و به عاریت گرفتن نکاتی از دیگر ادیان بود، لذا وقتی وارد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;چین&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;شد نیز خود را با &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اندیشه­ های &lt;/ins&gt;دینی موجود در این کشور از جمله آیین بودایی تطبیق داد. با این که هیچ­کدام از ادیان پارسی که وارد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;چین&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;شدند، اقدام به تبلیغ رسمی آیین خود نکردند، ولی آیین مانی در این زمینه استثنا بود، زیرا نمایندگان و مبلغان رسمی آن تبلیغات دینی مؤثری در این کشور  به راه انداختند. با آغاز موج &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حرکت ­های &lt;/ins&gt;ضد خارجی و ضد ادیان وارداتی در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;چین&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در سال843 میلادی، غارت مایملک &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مانوی­ ها &lt;/ins&gt;و به آتش کشیده شدن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کتاب ­ها &lt;/ins&gt;و معابد آنان نیز آغاز و تنها در شهر چانگ­اَن70 نفر از مبلغان مانوی کشته شدند. اگرچه آیین مانوی پس از این واقعه به شکل زیر زمینی باقی ماند و از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شورش ­های &lt;/ins&gt;دهقانی در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دوره ­های &lt;/ins&gt;مختلف از جمله در قرن چهاردهم با شورشیان علیه حاکمان مغولی و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بنیان گذاران سلسله ­ی &lt;/ins&gt;مینگ حمایت کرد، ولی پس از سرکوب بزرگ سال843، دیگر نتوانست به شکوه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;گذشته­ ی &lt;/ins&gt;خود باز گردد. (همان) امروزه تنها زیارتگاه باقی مانده از آیین مانوی در جهان، در خارج از شهر چوانجو[1] در شرق &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;چین&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و در استان فوجیان[2] قرار دارد که پس از باز دید هیئتی از سوی یونسکو، صحت انتساب آن به آیین مانوی مورد تأیید قرار گرفته است. (سابقی علی محمد، شهر تاریخی زیتون(چوانجو)، 1384) در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دهه­ های &lt;/ins&gt;اخیر، تحقیقات زیادی پیرامون &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نحوه ­ی &lt;/ins&gt;ورود و گسترش آیین مانوی در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[چین]]، &lt;/ins&gt;اعتقادات و آداب و رسوم و مراسم آیینی آنان، بومی شدن آیین مانوی، تأثیر متقابل &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیین­ های &lt;/ins&gt;مانوی و بودایی چینی، تاریخ و فرهنگ مانوی در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[چین]]، &lt;/ins&gt;بررسی آثار و کشفیات به دست آمده از استان فوجیان، اسناد و نسخ خطی به دست آمده از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;منطقه ­ی &lt;/ins&gt;تورفان، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رابطه ­ی مانوی ­ها &lt;/ins&gt;با قوم «هوی­هو[3]»(یکی از اقوام قدیمی ساکن در شمال چین)، و... صورت گرفته و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به ­صورت &lt;/ins&gt;کتاب و مقاله منتشر شده است. (وانگ فنگ، 1390)&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----[1] - Quanzhuo.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----[1] - Quanzhuo.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mahdi</name></author>
	</entry>
</feed>