http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86پیشینه آموزش افغانستان - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-28T04:13:16Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.0http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=56064&oldid=prevShekvati: /* نیز نگاه کنید به */2024-08-05T20:23:20Z<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۲۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مکتبخانهها معمولا در منازل مسکونی، حسینیهها، مساجد و تکایا در دو نوبت صبح و عصر تحتنظر روحانیون تشکیل میشد. معاش روحانی یا معلم توسط مردم با کمکهای خیریه و مردمی مانند خمس و زکات تأمین میشد. روحانیون نقش برتر در تعلیموتربیت کودکان داشتند. از زمانی که [[مدارس افغانستان|مدارس]] به سبک جدید در [[کابل]] و شهرهای بزرگ راهاندازی شد بازهم در شهرهای کوچک و مناطق دورافتاده، مکتبخانهها عهدهدار آموزش محصلان بودند، حتی در زمان [[طالبان]] که مدارس دولتی کمتر وجود داشت مکتبخانهها فعالیت میکردند. در مناطق دورافتاده روستایی، هنوز هم تعدادی از خانوادهها، مکتب و مدرسه دینی را به مدارس دولتی و جدید ترجیح میدهند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مکتبخانهها معمولا در منازل مسکونی، حسینیهها، مساجد و تکایا در دو نوبت صبح و عصر تحتنظر روحانیون تشکیل میشد. معاش روحانی یا معلم توسط مردم با کمکهای خیریه و مردمی مانند خمس و زکات تأمین میشد. روحانیون نقش برتر در تعلیموتربیت کودکان داشتند. از زمانی که [[مدارس افغانستان|مدارس]] به سبک جدید در [[کابل]] و شهرهای بزرگ راهاندازی شد بازهم در شهرهای کوچک و مناطق دورافتاده، مکتبخانهها عهدهدار آموزش محصلان بودند، حتی در زمان [[طالبان]] که مدارس دولتی کمتر وجود داشت مکتبخانهها فعالیت میکردند. در مناطق دورافتاده روستایی، هنوز هم تعدادی از خانوادهها، مکتب و مدرسه دینی را به مدارس دولتی و جدید ترجیح میدهند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مدارس افغانستان|مدارس]] علوم دینی و حوزههای علمیه یک مرحله بالاتر از مکتبخانهها و بالاترین نهاد آموزشی بودند و در جایگاه دانشگاه فعالیت میکردند و کسانیکه وارد آن میشدند میتوانستند تا مراحل عالی تحصیلکنند. این مدارس هنوز هم وجود دارند و کسانیکه خواهان فراگیری علوم دینی و قرآنی هستند وارد آن میشوند.<ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ افغانستان. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی، </del>ص 262-263.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مدارس افغانستان|مدارس]] علوم دینی و حوزههای علمیه یک مرحله بالاتر از مکتبخانهها و بالاترین نهاد آموزشی بودند و در جایگاه دانشگاه فعالیت میکردند و کسانیکه وارد آن میشدند میتوانستند تا مراحل عالی تحصیلکنند. این مدارس هنوز هم وجود دارند و کسانیکه خواهان فراگیری علوم دینی و قرآنی هستند وارد آن میشوند.<ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ افغانستان. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ </ins>موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی]، </ins>ص 262-263.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پیشینه آموزش کانادا]]؛ [[پیشینه آموزش روسیه]]؛ </ins>[[پیشینه آموزش تونس]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛ [[پیشینه آموزش ژاپن]]؛ [[پیشینه آموزش کوبا]]؛ [[پیشینه آموزش لبنان]]؛ [[پیشینه آموزش مصر]]؛ [[پیشینه ی آموزش در چین باستان]]؛ </ins>[[پیشینه آموزش سنگال]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛ [[پیشینه آموزش فرانسه]]؛ [[پیشینه آموزش آرژانتین]]؛ [[پیشینه آموزش و پرورش در مالی]]؛ [[پیشینه آموزش ساحل عاج]]؛ [[پیشینه آموزش زیمبابوه]]؛ </ins>[[پیشینه آموزش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تایلند</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛ </ins>[[پیشینه آموزش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسپانیا</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛ </ins>[[پیشینه آموزش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیرالئون</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛ </ins>[[پیشینه آموزش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قطر</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>[[پیشینه آموزش تونس]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>[[پیشینه آموزش سنگال]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>[[پیشینه آموزش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصر</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>[[پیشینه آموزش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسیه</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>[[پیشینه آموزش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کانادا</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>[[پیشینه آموزش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوبا</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td></tr>
</table>Shekvatihttp://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=13757&oldid=prevShekvati در ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۸2024-01-01T10:58:27Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آموزش و تعلیموتربیت سابقهای دیرین در [[افغانستان]] دارد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلخ، </del>بامیان، هرات و سایر شهرهای بزرگ در این سرزمین مهمترین کانونهای درسی و آموزشی در مقاطع مختلف تاریخ بودهاند. سابقه تمدنهای زرتشتی، یونان و باختری، یونان و بودائی، دوران اسلامی و عصر تیموری از جمله دورههای درخشان تعلیموتربیت در این کشور است. در دوران قبل از اسلام مواد آموزشی بر مبنای آیین رایج، مانند زرتشتی و بودائی بود؛ ولی پس از اسلام متون و مواد آموزشی اسلامی جای آن را گرفت. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آموزش و تعلیموتربیت سابقهای دیرین در [[افغانستان]] دارد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بلخ]]، </ins>بامیان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>هرات<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و سایر شهرهای بزرگ در این سرزمین مهمترین کانونهای درسی و آموزشی در مقاطع مختلف تاریخ بودهاند. سابقه تمدنهای زرتشتی، یونان و باختری، یونان و بودائی، دوران اسلامی و عصر تیموری از جمله دورههای درخشان تعلیموتربیت در این کشور است. در دوران قبل از اسلام مواد آموزشی بر مبنای آیین رایج، مانند زرتشتی و بودائی بود؛ ولی پس از اسلام متون و مواد آموزشی اسلامی جای آن را گرفت. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تعلیموتربیت در گذشته، عمدتا از طریق مکتبخانهها صورت میگرفت و دانشآموزان به فراگیری علوم دینی میپرداختند. مکتبخانهها قدیمیترین پایگاه و نهاد آموزشوپرورش در افغانستان و بیشتر ممالک اسلامی بود. از طریق همین مکتبخانهها بود که دانشمندان بزرگی در افغانستان و جهان اسلام بپا خاستند؛ هرچند امروز از مکتبخانههای گذشته، خبر زیادی در دست نیست و مدارس به سبک جدید جای آن را گرفته است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تعلیموتربیت در گذشته، عمدتا از طریق مکتبخانهها صورت میگرفت و دانشآموزان به فراگیری علوم دینی میپرداختند. مکتبخانهها قدیمیترین پایگاه و نهاد آموزشوپرورش در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>افغانستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و بیشتر ممالک اسلامی بود. از طریق همین مکتبخانهها بود که دانشمندان بزرگی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>افغانستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و جهان اسلام بپا خاستند؛ هرچند امروز از مکتبخانههای گذشته، خبر زیادی در دست نیست و مدارس به سبک جدید جای آن را گرفته است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شاگردان در مکتبخانهها با مقدمات علوم دینی آشنا میشدند. آنها ابتدا خواندن، نوشتن و خوشنویسی میآموختند و سپس به فراگیری علوم دینی و سایر علوم رایج میپرداختند. مواد درسی مکتبخانهها روخوانی کتب مهم فارسی، قرائت قرآن مجید، فراگیری احکام دینی و فقهی و ادبیات فارسی و عربی بود. پس از فراگیری این مقدمات، محصلانی که استعداد، علاقه و آمادگی بیشتری داشتند وارد مدارس عالیتر علوم دینی و مدارس علمیه میشدند. در مکتبخانهها بیشتر پسران درس میخواندند و تعداد </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شاگردان در مکتبخانهها با مقدمات علوم دینی آشنا میشدند. آنها ابتدا خواندن، نوشتن و خوشنویسی میآموختند و سپس به فراگیری علوم دینی و سایر علوم رایج میپرداختند. مواد درسی مکتبخانهها روخوانی کتب مهم فارسی، قرائت قرآن مجید، فراگیری احکام دینی و فقهی و ادبیات فارسی و عربی بود. پس از فراگیری این مقدمات، محصلانی که استعداد، علاقه و آمادگی بیشتری داشتند وارد مدارس عالیتر علوم دینی و مدارس علمیه میشدند. در مکتبخانهها بیشتر پسران درس میخواندند و تعداد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دختران محدود و مربوط به سنین پایین بود.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازآنجاکه دوره مکتبخانهها مربوط به سنین پایین است، آموزشها براساس حدیث شریف العلم في الصغر کالنقش في الحجر (علم در کودکی همانند نقش بر روی سنگ است)، تأثیر عمیقی در آنان بر جای میگذاشت و برای همیشه در ذهن آنان باقی میماند.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکتبخانهها معمولا در منازل مسکونی، حسینیهها، مساجد و تکایا در دو نوبت صبح و عصر تحتنظر روحانیون تشکیل میشد. معاش روحانی یا معلم توسط مردم با کمکهای خیریه و مردمی مانند خمس و زکات تأمین میشد. روحانیون نقش برتر در تعلیموتربیت کودکان داشتند. از زمانی که [[مدارس افغانستان|مدارس]] به سبک جدید در [[کابل]] و شهرهای بزرگ راهاندازی شد بازهم در شهرهای کوچک و مناطق دورافتاده، مکتبخانهها عهدهدار آموزش محصلان بودند، حتی در زمان [[طالبان]] که مدارس دولتی کمتر وجود داشت مکتبخانهها فعالیت میکردند. در مناطق دورافتاده روستایی، هنوز هم تعدادی از خانوادهها، مکتب و مدرسه دینی را به مدارس دولتی و جدید ترجیح میدهند.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دختران محدود </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مربوط به سنین پایین بود</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مدارس افغانستان|مدارس]] علوم دینی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزههای علمیه یک مرحله بالاتر از مکتبخانهها و بالاترین نهاد آموزشی بودند و در جایگاه دانشگاه فعالیت میکردند و کسانیکه وارد آن میشدند میتوانستند تا مراحل عالی تحصیلکنند. این مدارس هنوز هم وجود دارند و کسانیکه خواهان فراگیری علوم دینی و قرآنی هستند وارد آن میشوند.<ref>علی آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ افغانستان. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی، ص 262-263</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازآنجاکه دوره مکتبخانهها مربوط </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنین پایین است، آموزشها براساس حدیث شریف العلم في الصغر کالنقش في الحجر (علم در کودکی همانند نقش بر روی سنگ است)، تأثیر عمیقی در آنان بر جای میگذاشت و برای همیشه در ذهن آنان باقی میماند. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکتبخانهها معمولا در منازل مسکونی، حسینیهها، مساجد و تکایا در دو نوبت صبح و عصر تحتنظر روحانیون تشکیل میشد. معاش روحانی یا معلم توسط مردم با کمکهای خیریه و مردمی مانند خمس و زکات تأمین میشد. روحانیون نقش برتر در تعلیموتربیت کودکان داشتند. از زمانی که مدارس به سبک جدید در کابل و شهرهای بزرگ راهاندازی شد بازهم در شهرهای کوچک و مناطق دورافتاده، مکتبخانهها عهدهدار </del>آموزش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محصلان بودند، حتی در زمان طالبان که مدارس دولتی کمتر وجود داشت مکتبخانهها فعالیت میکردند. در مناطق دورافتاده روستایی، هنوز هم تعدادی از خانوادهها، مکتب و مدرسه دینی را به مدارس دولتی و جدید ترجیح میدهند. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[پیشینه </ins>آموزش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تونس]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[پیشینه آموزش سنگال]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[پیشینه آموزش مصر]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[پیشینه آموزش روسیه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[پیشینه آموزش کانادا]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[پیشینه آموزش کوبا]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدارس علوم دینی و حوزههای علمیه یک مرحله بالاتر از مکتبخانهها و بالاترین نهاد آموزشی بودند و در جایگاه دانشگاه فعالیت میکردند و کسانیکه وارد آن میشدند میتوانستند تا مراحل عالی تحصیلکنند. این مدارس هنوز هم وجود دارند و کسانیکه خواهان فراگیری علوم دینی و قرآنی هستند وارد آن میشوند.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== کتابشناسی ==</ins></div></td></tr>
</table>Shekvatihttp://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=7635&oldid=prevShekvati: صفحهای تازه حاوی «آموزش و تعلیموتربیت سابقهای دیرین در افغانستان دارد. بلخ، بامیان، هرات و سایر شهرهای بزرگ در این سرزمین مهمترین کانونهای درسی و آموزشی در مقاطع مختلف تاریخ بودهاند. سابقه تمدنهای زرتشتی، یونان و باختری، یونان و بودائی، دوران اسلام...» ایجاد کرد2023-11-26T18:10:20Z<p>صفحهای تازه حاوی «آموزش و تعلیموتربیت سابقهای دیرین در افغانستان دارد. بلخ، بامیان، هرات و سایر شهرهای بزرگ در این سرزمین مهمترین کانونهای درسی و آموزشی در مقاطع مختلف تاریخ بودهاند. سابقه تمدنهای زرتشتی، یونان و باختری، یونان و بودائی، دوران اسلام...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>آموزش و تعلیموتربیت سابقهای دیرین در [[افغانستان]] دارد. بلخ، بامیان، هرات و سایر شهرهای بزرگ در این سرزمین مهمترین کانونهای درسی و آموزشی در مقاطع مختلف تاریخ بودهاند. سابقه تمدنهای زرتشتی، یونان و باختری، یونان و بودائی، دوران اسلامی و عصر تیموری از جمله دورههای درخشان تعلیموتربیت در این کشور است. در دوران قبل از اسلام مواد آموزشی بر مبنای آیین رایج، مانند زرتشتی و بودائی بود؛ ولی پس از اسلام متون و مواد آموزشی اسلامی جای آن را گرفت. <br />
<br />
تعلیموتربیت در گذشته، عمدتا از طریق مکتبخانهها صورت میگرفت و دانشآموزان به فراگیری علوم دینی میپرداختند. مکتبخانهها قدیمیترین پایگاه و نهاد آموزشوپرورش در افغانستان و بیشتر ممالک اسلامی بود. از طریق همین مکتبخانهها بود که دانشمندان بزرگی در افغانستان و جهان اسلام بپا خاستند؛ هرچند امروز از مکتبخانههای گذشته، خبر زیادی در دست نیست و مدارس به سبک جدید جای آن را گرفته است. <br />
<br />
شاگردان در مکتبخانهها با مقدمات علوم دینی آشنا میشدند. آنها ابتدا خواندن، نوشتن و خوشنویسی میآموختند و سپس به فراگیری علوم دینی و سایر علوم رایج میپرداختند. مواد درسی مکتبخانهها روخوانی کتب مهم فارسی، قرائت قرآن مجید، فراگیری احکام دینی و فقهی و ادبیات فارسی و عربی بود. پس از فراگیری این مقدمات، محصلانی که استعداد، علاقه و آمادگی بیشتری داشتند وارد مدارس عالیتر علوم دینی و مدارس علمیه میشدند. در مکتبخانهها بیشتر پسران درس میخواندند و تعداد <br />
<br />
<br />
<br />
دختران محدود و مربوط به سنین پایین بود. <br />
<br />
ازآنجاکه دوره مکتبخانهها مربوط به سنین پایین است، آموزشها براساس حدیث شریف العلم في الصغر کالنقش في الحجر (علم در کودکی همانند نقش بر روی سنگ است)، تأثیر عمیقی در آنان بر جای میگذاشت و برای همیشه در ذهن آنان باقی میماند. <br />
<br />
مکتبخانهها معمولا در منازل مسکونی، حسینیهها، مساجد و تکایا در دو نوبت صبح و عصر تحتنظر روحانیون تشکیل میشد. معاش روحانی یا معلم توسط مردم با کمکهای خیریه و مردمی مانند خمس و زکات تأمین میشد. روحانیون نقش برتر در تعلیموتربیت کودکان داشتند. از زمانی که مدارس به سبک جدید در کابل و شهرهای بزرگ راهاندازی شد بازهم در شهرهای کوچک و مناطق دورافتاده، مکتبخانهها عهدهدار آموزش محصلان بودند، حتی در زمان طالبان که مدارس دولتی کمتر وجود داشت مکتبخانهها فعالیت میکردند. در مناطق دورافتاده روستایی، هنوز هم تعدادی از خانوادهها، مکتب و مدرسه دینی را به مدارس دولتی و جدید ترجیح میدهند. <br />
<br />
مدارس علوم دینی و حوزههای علمیه یک مرحله بالاتر از مکتبخانهها و بالاترین نهاد آموزشی بودند و در جایگاه دانشگاه فعالیت میکردند و کسانیکه وارد آن میشدند میتوانستند تا مراحل عالی تحصیلکنند. این مدارس هنوز هم وجود دارند و کسانیکه خواهان فراگیری علوم دینی و قرآنی هستند وارد آن میشوند.</div>Shekvati