http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%B3%D9%86%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 2026-05-27T15:11:49Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%B3%D9%86%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=73089&oldid=prev 2025-05-19T16:02:29Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهل سنت عراق شامل دو بخش اصلی عربهای سنی و کردهای سنی است. با این حال از آنجایی که هویت قومی در کردها قویتر است در تبیین وضعیت اهل سنت در عراق عمدتا بر عربهای سنی تمرکز می‌شود. عرب‌های سنی از زمان فتوحات اسلامی نقش مهمی در ساختار سیاسی و مذهبی عراق ایفا کرده‌اند. پس از فتح عراق توسط مسلمانان، این سرزمین به یکی از مراکز مهم تمدن اسلامی تبدیل شد. خلافت عباسی (قرن هشتم تا سیزدهم میلادی) با مرکزیت بغداد، به‌عنوان اوج قدرت اهل سنت در جهان اسلام شناخته می‌شود. در این دوره، علما، فقها، قضات و صاحب‌نظران سنی در حوزه‌های مختلف فقه، کلام و علوم اسلامی نقش برجسته‌ای ایفا کردند. مذاهب چهارگانه فقهی اهل سنت (حنفی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شافعی، </del>مالکی و حنبلی) در عراق گسترش یافتند و مکتب حنفی در مراکز حکومتی غلبه داشت&lt;ref name=":0"&gt;عبد الرحمن الرواشدی (2014)، "العرب السنه فی العراق: تاریخهم، واقعهم  و مستقبلهم"، '''''مجله البیان'''''، ص 13-30.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اهل سنت در عراق|</ins>اهل سنت عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شامل دو بخش اصلی عربهای سنی و کردهای سنی است. با این حال از آنجایی که هویت قومی در کردها قویتر است در تبیین وضعیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اهل سنت در عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>عمدتا بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اهل سنت در عراق|</ins>عربهای سنی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تمرکز می‌شود. عرب‌های سنی از زمان فتوحات اسلامی نقش مهمی در ساختار سیاسی و مذهبی عراق ایفا کرده‌اند. پس از فتح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>توسط مسلمانان، این سرزمین به یکی از مراکز مهم تمدن اسلامی تبدیل شد. خلافت عباسی (قرن هشتم تا سیزدهم میلادی) با مرکزیت بغداد، به‌عنوان اوج قدرت اهل سنت در جهان اسلام شناخته می‌شود. در این دوره، علما، فقها، قضات و صاحب‌نظران سنی در حوزه‌های مختلف فقه، کلام و علوم اسلامی نقش برجسته‌ای ایفا کردند. مذاهب چهارگانه فقهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اهل سنت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در عراق|اهل سنت]] </ins>(حنفی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%D8%A7%D9%81%D8%B9%DB%8C شافعی]، </ins>مالکی و حنبلی) در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گسترش یافتند و مکتب حنفی در مراکز حکومتی غلبه داشت&lt;ref name=":0"&gt;عبد الرحمن الرواشدی (2014)، "العرب السنه فی العراق: تاریخهم، واقعهم  و مستقبلهم"، '''''مجله البیان'''''، ص 13-30.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلجوقیان، </del>ایوبیان و عباسیان متأخر ساختار خلافت به‌ویژه در بغداد، همچنان از حضور فعال علما و طبقات اجتماعی سنی بهره می‌برد و نهادهای دینی، مدارس، و وقف‌های اسلامی در عراق سنی‌نشین توسعه پیدا کردند. با گسترش امپراتوری عثمانی، عراق به‌عنوان بخشی از ایالت‌های این حکومت قرار گرفت. مذهب رسمی دولت عثمانی، سنی حنفی بود، که جایگاه اهل سنت عراق را در ساختار سیاسی و دینی تقویت کرد. در این دوره، سنی‌ها در مناصب قضایی، نظامی و اداری نفوذ قابل‌توجهی داشتند. بسیاری از عشایر عرب سنی در مناطق غربی و شمالی عراق (الانبار، موصل، تکریت، دیالی) حضور داشتند و با ساختار حکومت همکاری می‌کردند. بعد از استقلال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق، </del>در دوره پادشاهی با وجود اکثریت شیعه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشور، </del>سنی‌ها در ساختار دولت و ارتش نقشی محوری داشتند. از جمله دلایل این برتری شامل سابقه ارتباط با دولت عثمانی، سواد و آموزش رسمی در میان نخبگان سنی و گرایش پادشاهان هاشمی به مذهب سنی بود. با به‌قدرت رسیدن حزب بعث و به‌ویژه صدام حسین، نخبگان عرب سنی در رأس ساختارهای نظامی، امنیتی و اطلاعاتی قرار گرفتند. اگرچه حزب بعث ایدئولوژی سکولار و پان‌عربی داشت، اما در عمل تکیه زیادی بر قبایل سنی عرب، به‌ویژه در منطقه تکریت (زادگاه صدام) داشت&lt;ref name=":0" /&gt;. اما به رغم این مساله یکی دیگر از واقعیتهای مربوط به حکومتهایی مانند رژیم بعث سرکوب شخصیتها و رهبران سنی ناهمسو از سوی حکومت بوده است. به عنوان نمونه در دوره حکومت صدام حسین، وی مهمترین مردان سیاسى اهل تسنن را از حزب و دولت حذف کرد. از این جمله عبارت بودند از: عدنان خیرالله، ژنرال مقتدر حردان تکریتى، شفیق کمالى، عبدالکریم شیخلى، شاذل طاقه، عبدالکریم مصطفى نصرت و بسیارى دیگر&lt;ref&gt;سلیمان دعویسرا، رنج 30 ساله تسنن عراق: پرونده سرکوب هاى دیکتاتور بغداد در مناطق غیرشیعى، قابل بازیابی از: https://library.tebyan.net/fa/Viewer/Text/83807/0&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%86 </ins>دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلجوقیان]، </ins>ایوبیان و عباسیان متأخر ساختار خلافت به‌ویژه در بغداد، همچنان از حضور فعال علما و طبقات اجتماعی سنی بهره می‌برد و نهادهای دینی، مدارس، و وقف‌های اسلامی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در [[اهل سنت </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق|</ins>عراق سنی‌نشین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>توسعه پیدا کردند. با گسترش امپراتوری عثمانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به‌عنوان بخشی از ایالت‌های این حکومت قرار گرفت. مذهب رسمی دولت عثمانی، سنی حنفی بود، که جایگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اهل سنت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در </ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اهل سنت عراق]] </ins>را در ساختار سیاسی و دینی تقویت کرد. در این دوره، سنی‌ها در مناصب قضایی، نظامی و اداری نفوذ قابل‌توجهی داشتند. بسیاری از عشایر عرب سنی در مناطق غربی و شمالی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(الانبار، موصل، تکریت، دیالی) حضور داشتند و با ساختار حکومت همکاری می‌کردند. بعد از استقلال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عراق]]، </ins>در دوره پادشاهی با وجود اکثریت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مکتب اهل بیت و پیروان آن در عراق|</ins>شیعه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشور]]، </ins>سنی‌ها در ساختار دولت و ارتش نقشی محوری داشتند. از جمله دلایل این برتری شامل سابقه ارتباط با دولت عثمانی، سواد و آموزش رسمی در میان نخبگان سنی و گرایش پادشاهان هاشمی به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اهل سنت در عراق|</ins>مذهب سنی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بود. با به‌قدرت رسیدن حزب بعث و به‌ویژه صدام حسین، نخبگان عرب سنی در رأس ساختارهای نظامی، امنیتی و اطلاعاتی قرار گرفتند. اگرچه حزب بعث ایدئولوژی سکولار و پان‌عربی داشت، اما در عمل تکیه زیادی بر قبایل سنی عرب، به‌ویژه در منطقه تکریت (زادگاه صدام) داشت&lt;ref name=":0" /&gt;. اما به رغم این مساله یکی دیگر از واقعیتهای مربوط به حکومتهایی مانند رژیم بعث سرکوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رهبران و عالمان اهل سنت در عراق|</ins>شخصیتها و رهبران سنی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ناهمسو از سوی حکومت بوده است. به عنوان نمونه در دوره حکومت صدام حسین، وی مهمترین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رهبران و عالمان اهل سنت در عراق|</ins>مردان سیاسى اهل تسنن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را از حزب و دولت حذف کرد. از این جمله عبارت بودند از: عدنان خیرالله، ژنرال مقتدر حردان تکریتى، شفیق کمالى، عبدالکریم شیخلى، شاذل طاقه، عبدالکریم مصطفى نصرت و بسیارى دیگر&lt;ref&gt;سلیمان دعویسرا، رنج 30 ساله تسنن عراق: پرونده سرکوب هاى دیکتاتور بغداد در مناطق غیرشیعى، قابل بازیابی از: https://library.tebyan.net/fa/Viewer/Text/83807/0&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با تغییر نظام بعث در سال 2003 و شگل‌گیری روند سیاسی دموکراتیک در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق، </del>سنی‌ها در وضعیت متفاوتی قرار گرفتند. اهل سنت در دوره جدید گزینه‌های سیاسی متعددی را در پیش رو داشته‌اند و در دوره‌های مختلف با توجه به فضای سیاسی و امنیتی حاکم، رویکردهای سیاسی متفاوتی را اتخاذ کرده‌اند. معارضه و مخالفت با روند سیاسی و مشارکت در ساختار قدرت و تمایل به نوعی از خودگردانی محلی مانند ایجاد اقلیم از جمله این رویکردهاست&lt;ref&gt;محمدزمان راستگو و دیگران(1397)،"گزینه‌های سیاسی اهل سنت در عراق: از معارضه تا اقلیم سنی"، '''''فصلنامه پژوهشهای راهبردی سیاست'''''، 7(25) تابستان، ص 327.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با تغییر نظام بعث در سال 2003 و شگل‌گیری روند سیاسی دموکراتیک در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عراق]]، </ins>سنی‌ها در وضعیت متفاوتی قرار گرفتند. اهل سنت در دوره جدید گزینه‌های سیاسی متعددی را در پیش رو داشته‌اند و در دوره‌های مختلف با توجه به فضای سیاسی و امنیتی حاکم، رویکردهای سیاسی متفاوتی را اتخاذ کرده‌اند. معارضه و مخالفت با روند سیاسی و مشارکت در ساختار قدرت و تمایل به نوعی از خودگردانی محلی مانند ایجاد اقلیم از جمله این رویکردهاست&lt;ref&gt;محمدزمان راستگو و دیگران(1397)،"گزینه‌های سیاسی اهل سنت در عراق: از معارضه تا اقلیم سنی"، '''''فصلنامه پژوهشهای راهبردی سیاست'''''، 7(25) تابستان، ص 327.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیز نگاه کنید به</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>نیز نگاه کنید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اهل سنت در عراق]]؛ [[جمعیت و پراکندگی اهل سنت در عراق]]؛ [[رهبران و عالمان اهل سنت در عراق]]؛ [[جریان های شاخص اهل سنت عراق]]؛[[نهادهای اهل سنت در عراق]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتابشناسی</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>کتابشناسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی اکبر اسدی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اهل سنت]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:پیشینه اهل سنت]]</ins></div></td></tr> </table>

Samiei http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%B3%D9%86%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=73088&oldid=prev 2025-05-19T15:55:51Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «اهل سنت عراق شامل دو بخش اصلی عربهای سنی و کردهای سنی است. با این حال از آنجایی که هویت قومی در کردها قویتر است در تبیین وضعیت اهل سنت در عراق عمدتا بر عربهای سنی تمرکز می‌شود. عرب‌های سنی از زمان فتوحات اسلامی نقش مهمی در ساختار سیاسی و مذهبی ع...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>اهل سنت عراق شامل دو بخش اصلی عربهای سنی و کردهای سنی است. با این حال از آنجایی که هویت قومی در کردها قویتر است در تبیین وضعیت اهل سنت در عراق عمدتا بر عربهای سنی تمرکز می‌شود. عرب‌های سنی از زمان فتوحات اسلامی نقش مهمی در ساختار سیاسی و مذهبی عراق ایفا کرده‌اند. پس از فتح عراق توسط مسلمانان، این سرزمین به یکی از مراکز مهم تمدن اسلامی تبدیل شد. خلافت عباسی (قرن هشتم تا سیزدهم میلادی) با مرکزیت بغداد، به‌عنوان اوج قدرت اهل سنت در جهان اسلام شناخته می‌شود. در این دوره، علما، فقها، قضات و صاحب‌نظران سنی در حوزه‌های مختلف فقه، کلام و علوم اسلامی نقش برجسته‌ای ایفا کردند. مذاهب چهارگانه فقهی اهل سنت (حنفی، شافعی، مالکی و حنبلی) در عراق گسترش یافتند و مکتب حنفی در مراکز حکومتی غلبه داشت&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;عبد الرحمن الرواشدی (2014)، &quot;العرب السنه فی العراق: تاریخهم، واقعهم  و مستقبلهم&quot;، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجله البیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ص 13-30.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در دوره سلجوقیان، ایوبیان و عباسیان متأخر ساختار خلافت به‌ویژه در بغداد، همچنان از حضور فعال علما و طبقات اجتماعی سنی بهره می‌برد و نهادهای دینی، مدارس، و وقف‌های اسلامی در عراق سنی‌نشین توسعه پیدا کردند. با گسترش امپراتوری عثمانی، عراق به‌عنوان بخشی از ایالت‌های این حکومت قرار گرفت. مذهب رسمی دولت عثمانی، سنی حنفی بود، که جایگاه اهل سنت عراق را در ساختار سیاسی و دینی تقویت کرد. در این دوره، سنی‌ها در مناصب قضایی، نظامی و اداری نفوذ قابل‌توجهی داشتند. بسیاری از عشایر عرب سنی در مناطق غربی و شمالی عراق (الانبار، موصل، تکریت، دیالی) حضور داشتند و با ساختار حکومت همکاری می‌کردند. بعد از استقلال عراق، در دوره پادشاهی با وجود اکثریت شیعه در کشور، سنی‌ها در ساختار دولت و ارتش نقشی محوری داشتند. از جمله دلایل این برتری شامل سابقه ارتباط با دولت عثمانی، سواد و آموزش رسمی در میان نخبگان سنی و گرایش پادشاهان هاشمی به مذهب سنی بود. با به‌قدرت رسیدن حزب بعث و به‌ویژه صدام حسین، نخبگان عرب سنی در رأس ساختارهای نظامی، امنیتی و اطلاعاتی قرار گرفتند. اگرچه حزب بعث ایدئولوژی سکولار و پان‌عربی داشت، اما در عمل تکیه زیادی بر قبایل سنی عرب، به‌ویژه در منطقه تکریت (زادگاه صدام) داشت&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. اما به رغم این مساله یکی دیگر از واقعیتهای مربوط به حکومتهایی مانند رژیم بعث سرکوب شخصیتها و رهبران سنی ناهمسو از سوی حکومت بوده است. به عنوان نمونه در دوره حکومت صدام حسین، وی مهمترین مردان سیاسى اهل تسنن را از حزب و دولت حذف کرد. از این جمله عبارت بودند از: عدنان خیرالله، ژنرال مقتدر حردان تکریتى، شفیق کمالى، عبدالکریم شیخلى، شاذل طاقه، عبدالکریم مصطفى نصرت و بسیارى دیگر&lt;ref&gt;سلیمان دعویسرا، رنج 30 ساله تسنن عراق: پرونده سرکوب هاى دیکتاتور بغداد در مناطق غیرشیعى، قابل بازیابی از: https://library.tebyan.net/fa/Viewer/Text/83807/0&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> با تغییر نظام بعث در سال 2003 و شگل‌گیری روند سیاسی دموکراتیک در عراق، سنی‌ها در وضعیت متفاوتی قرار گرفتند. اهل سنت در دوره جدید گزینه‌های سیاسی متعددی را در پیش رو داشته‌اند و در دوره‌های مختلف با توجه به فضای سیاسی و امنیتی حاکم، رویکردهای سیاسی متفاوتی را اتخاذ کرده‌اند. معارضه و مخالفت با روند سیاسی و مشارکت در ساختار قدرت و تمایل به نوعی از خودگردانی محلی مانند ایجاد اقلیم از جمله این رویکردهاست&lt;ref&gt;محمدزمان راستگو و دیگران(1397)،&quot;گزینه‌های سیاسی اهل سنت در عراق: از معارضه تا اقلیم سنی&quot;، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فصلنامه پژوهشهای راهبردی سیاست&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، 7(25) تابستان، ص 327.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> نیز نگاه کنید به<br /> <br /> کتابشناسی</div>

Samiei