http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82پیشینه تصوف در عراق - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-27T05:36:07Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.0http://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=73312&oldid=prevSamiei در ۲۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۰۱2025-05-21T23:01:19Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تصوف اسلامی در مفهوم خاص آن مکتبی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باطنگراست </del>که از صدر اسلام به تدریج نضج یافته و از قرن دوم به مکتبی قدرتمند و گسترده در دنیای اسلام تبدیل شد. سده های دوم تا چهارم هجری دوره پیدایش و بالندگی مکتب تصوف بغداد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> به </del>عنوان برجسته ترین مکتب تصوف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در عراق </del>بوده است. مکتب بغداد بر موافق بودن اقوال مشایخ با ظاهر و باطن شریعت تاکید اساسی داشت. برخی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش قراول </del>این مکتب را معروف کرخی و سری سقطی می دانند. در حقیقت ریشه اصلی تصوف بغداد را باید در آموزه های معروف کرخی جست، اما اوج درخشش این مکتب در زمان سری سقطی، جنید و حلاج بود و تقریبا بعد از عهد شبلی و جنید تب و تاب تصوف در بغداد فرونشست. هر چند جلودار تصوف بغداد معروف کرخی است، اما نماینده تمام عیار و شیخ اعظم و شناسنامه آن جنید بغدادی است<ref>حسین شهبازی، تصوف اسلامی در شرق و غرب دنیای اسلام، ادیان نیوز، (24/1/1398)، قابل بازیابی از: https://adyannews.com</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تصوف در عراق|</ins>تصوف اسلامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در مفهوم خاص آن مکتبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باطن گراست </ins>که از صدر اسلام به تدریج نضج یافته و از قرن دوم به مکتبی قدرتمند و گسترده در دنیای اسلام تبدیل شد. سده های دوم تا چهارم هجری دوره پیدایش و بالندگی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تصوف در عراق|</ins>مکتب تصوف بغداد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] به </ins>عنوان برجسته ترین مکتب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تصوف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در عراق]] </ins>بوده است. مکتب بغداد بر موافق بودن اقوال مشایخ با ظاهر و باطن شریعت تاکید اساسی داشت. برخی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیشقراول </ins>این مکتب را معروف کرخی و سری سقطی می دانند. در حقیقت ریشه اصلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تصوف در عراق|</ins>تصوف<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بغداد را باید در آموزه های معروف کرخی جست، اما اوج درخشش این مکتب در زمان سری سقطی، جنید و حلاج بود و تقریبا بعد از عهد شبلی و جنید تب و تاب تصوف در بغداد فرونشست. هر چند جلودار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تصوف در عراق|</ins>تصوف بغداد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>معروف کرخی است، اما نماینده تمام عیار و شیخ اعظم و شناسنامه آن جنید بغدادی است<ref>حسین شهبازی، تصوف اسلامی در شرق و غرب دنیای اسلام، ادیان نیوز، (24/1/1398)، قابل بازیابی از: https://adyannews.com</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تصوف بغداد که بر اساس آموزه های جنيد بغدادی بر محور تصوفی عابدانه و شريعت محور شکل گرفته بود، با ظهور حکومت های ترک از قرن چهارم ق به بعد که وضع اجتماعی جوامع اسلامی را تغيير دادند، حمايت شد و سلطه ترکان سلجوقی از ٥٩٠ - ٥١١ق بر بغداد موجب تقويت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصوف گرديد. از نيمه قرن ششم ق به بعد از ميان خلفای عباسی نيز المستنجد (٥٥٥ -٥٦٦ق)، المستضيئ (٥٦٦ -٥٧٥ق)، الناصر(٥٧٥ -٦٢٢ق)، المستنصر( ٦٢٢ -٦٤٠ق) و المستعصم ( ٦٤٠ -٦٥٦ق) از حاميان جدی آن شدند و تصوف با ويژگي های منحصر به فرد در بغداد اين دوره که کانون منازعات فرقه ای بود، ريشه دواند و با اقبال خاص و عام مواجه شد<ref>پریسا قربان نژاد، پریسا (1399)، "بانيان و مشايخ رباط هاي بغداد و تاثير آنها در جريان تصوف (قرن ٦ و ٧ ه. ق)"، '''''مجله پژوهش های تاريخی ايران و اسلام،''''' شماره ٢٧، پاييز و زمستان، ص 206.</ref>. </del>تصوف در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوران عباسیان بهویژه در بغداد رشد کرد و خانقاهها و مراکز صوفیانه حمایت میشدند. حمایت خلفا از صوفیان معروفی مانند جنید بغدادی و عبدالقادر گیلانی باعث گسترش تصوف شد. همچنین امپراتوری عثمانی از بسیاری از طریقتهای صوفیانه، مانند قادریه و نقشبندیه، حمایت کرد و به گسترش فعالیتهای آنان کمک کرد. خانقاهها در این دوران تحت نظارت حکومت قرار داشتند. در دوران معاصر سیاستهای حکومتی نسبت به تصوف متفاوت بوده است؛ در دوران پادشاهی، تصوف با آزادی بیشتری عمل میکرد. اما در دوره بعث با وجود رویکرد سکولار، طریقتهای صوفیانه تحت نظارت شدید بودند. پس از سقوط صدام حسین و استقرار دولت جدید، تصوف بهعنوان بخشی از تنوع دینی </del>عراق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورد پذیرش قرار گرفت. اما با رشد گروههای افراطی مانند داعش، </del>تصوف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و خانقاهها هدف حملاتی قرار گرفتند</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تصوف در عراق|</ins>تصوف بغداد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که بر اساس آموزه های جنيد بغدادی بر محور تصوفی عابدانه و شريعت محور شکل گرفته بود، با ظهور حکومت های ترک از قرن چهارم ق به بعد که وضع اجتماعی جوامع اسلامی را تغيير دادند، حمايت شد و سلطه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%86 </ins>ترکان سلجوقی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>از ٥٩٠ - ٥١١ق بر بغداد موجب تقويت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تصوف در عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</ins>تصوف<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] گرديد</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید </del>به</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از نيمه قرن ششم ق </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعد از ميان خلفای عباسی نيز المستنجد (٥٥٥ -٥٦٦ق)، المستضيئ (٥٦٦ -٥٧٥ق)، الناصر(٥٧٥ -٦٢٢ق)، المستنصر( ٦٢٢ -٦٤٠ق) و المستعصم ( ٦٤٠ -٦٥٦ق) از حاميان جدی آن شدند و [[تصوف در عراق|تصوف]] با ويژگی های منحصر به فرد در بغداد اين دوره که کانون منازعات فرقه ای بود، ريشه دواند و با اقبال خاص و عام مواجه شد<ref>پریسا قربان نژاد، پریسا (1399)، "بانيان و مشايخ رباط های بغداد و تاثير آنها در جريان تصوف (قرن ٦ و ٧ ه. ق)"، '''''مجله پژوهش های تاريخی ايران و اسلام،''''' شماره ٢٧، پاييز و زمستان، ص 206.</ref>. [[تصوف در عراق|تصوف]] در دوران عباسیان بهویژه در بغداد رشد کرد و خانقاهها و مراکز [https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%88%D9%81%DB%8C%D9%87 صوفیانه] حمایت میشدند. حمایت خلفا از [https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%88%D9%81%DB%8C%D9%87 صوفیان] معروفی مانند جنید بغدادی و عبدالقادر گیلانی باعث گسترش تصوف شد. همچنین امپراتوری عثمانی از بسیاری از طریقتهای [https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%88%D9%81%DB%8C%D9%87 صوفیانه]، مانند قادریه و نقشبندیه، حمایت کرد و به گسترش فعالیتهای آنان کمک کرد. خانقاهها در این دوران تحت نظارت حکومت قرار داشتند. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتابشناسی</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دوران معاصر سیاستهای حکومتی نسبت به [[تصوف در عراق|تصوف]] متفاوت بوده است؛ در دوران پادشاهی، [[تصوف در عراق|تصوف]] با آزادی بیشتری عمل میکرد. اما در دوره بعث با وجود رویکرد سکولار، طریقتهای [https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%88%D9%81%DB%8C%D9%87 صوفیانه] تحت نظارت شدید بودند. پس از سقوط صدام حسین و استقرار دولت جدید، [[تصوف در عراق|تصوف]] بهعنوان بخشی از تنوع دینی عراق مورد پذیرش قرار گرفت. اما با رشد گروههای افراطی مانند داعش، [[تصوف در عراق|تصوف]] و خانقاهها هدف حملاتی قرار گرفتند.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صوفیان مصر]]؛ [[تصوف در تونس]]؛ [[تصوف در افغانستان]]؛ [[تصوف در سنگال]]؛ [[تصوف در اسپانیا]]؛ [[تصوف در اردن]]؛ [[تصوف در قطر]]؛ [[تصوف در سوریه]]؛ [[تصوف در بنگلادش]]؛ [[تصوف در تاجیکستان]]؛ [[تصوف در روسیه]]؛ [[تصوف در قزاقستان]]؛ [[جایگاه طریقت های صوفیه در قزاقستان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>کتابشناسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی اکبر اسدی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:پیشینه تصوف]]</ins></div></td></tr>
</table>Samieihttp://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=73311&oldid=prevSamiei: صفحهای تازه حاوی «تصوف اسلامی در مفهوم خاص آن مکتبی باطنگراست که از صدر اسلام به تدریج نضج یافته و از قرن دوم به مکتبی قدرتمند و گسترده در دنیای اسلام تبدیل شد. سده های دوم تا چهارم هجری دوره پیدایش و بالندگی مکتب تصوف بغداد به عنوان برجسته ترین مکتب تصوف در ...» ایجاد کرد2025-05-21T22:52:38Z<p>صفحهای تازه حاوی «تصوف اسلامی در مفهوم خاص آن مکتبی باطنگراست که از صدر اسلام به تدریج نضج یافته و از قرن دوم به مکتبی قدرتمند و گسترده در دنیای اسلام تبدیل شد. سده های دوم تا چهارم هجری دوره پیدایش و بالندگی مکتب تصوف بغداد به عنوان برجسته ترین مکتب تصوف در ...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>تصوف اسلامی در مفهوم خاص آن مکتبی باطنگراست که از صدر اسلام به تدریج نضج یافته و از قرن دوم به مکتبی قدرتمند و گسترده در دنیای اسلام تبدیل شد. سده های دوم تا چهارم هجری دوره پیدایش و بالندگی مکتب تصوف بغداد به عنوان برجسته ترین مکتب تصوف در عراق بوده است. مکتب بغداد بر موافق بودن اقوال مشایخ با ظاهر و باطن شریعت تاکید اساسی داشت. برخی پیش قراول این مکتب را معروف کرخی و سری سقطی می دانند. در حقیقت ریشه اصلی تصوف بغداد را باید در آموزه های معروف کرخی جست، اما اوج درخشش این مکتب در زمان سری سقطی، جنید و حلاج بود و تقریبا بعد از عهد شبلی و جنید تب و تاب تصوف در بغداد فرونشست. هر چند جلودار تصوف بغداد معروف کرخی است، اما نماینده تمام عیار و شیخ اعظم و شناسنامه آن جنید بغدادی است<ref>حسین شهبازی، تصوف اسلامی در شرق و غرب دنیای اسلام، ادیان نیوز، (24/1/1398)، قابل بازیابی از: https://adyannews.com</ref>.<br />
<br />
تصوف بغداد که بر اساس آموزه های جنيد بغدادی بر محور تصوفی عابدانه و شريعت محور شکل گرفته بود، با ظهور حکومت های ترک از قرن چهارم ق به بعد که وضع اجتماعی جوامع اسلامی را تغيير دادند، حمايت شد و سلطه ترکان سلجوقی از ٥٩٠ - ٥١١ق بر بغداد موجب تقويت تصوف گرديد. از نيمه قرن ششم ق به بعد از ميان خلفای عباسی نيز المستنجد (٥٥٥ -٥٦٦ق)، المستضيئ (٥٦٦ -٥٧٥ق)، الناصر(٥٧٥ -٦٢٢ق)، المستنصر( ٦٢٢ -٦٤٠ق) و المستعصم ( ٦٤٠ -٦٥٦ق) از حاميان جدی آن شدند و تصوف با ويژگي های منحصر به فرد در بغداد اين دوره که کانون منازعات فرقه ای بود، ريشه دواند و با اقبال خاص و عام مواجه شد<ref>پریسا قربان نژاد، پریسا (1399)، "بانيان و مشايخ رباط هاي بغداد و تاثير آنها در جريان تصوف (قرن ٦ و ٧ ه. ق)"، '''''مجله پژوهش های تاريخی ايران و اسلام،''''' شماره ٢٧، پاييز و زمستان، ص 206.</ref>. تصوف در دوران عباسیان بهویژه در بغداد رشد کرد و خانقاهها و مراکز صوفیانه حمایت میشدند. حمایت خلفا از صوفیان معروفی مانند جنید بغدادی و عبدالقادر گیلانی باعث گسترش تصوف شد. همچنین امپراتوری عثمانی از بسیاری از طریقتهای صوفیانه، مانند قادریه و نقشبندیه، حمایت کرد و به گسترش فعالیتهای آنان کمک کرد. خانقاهها در این دوران تحت نظارت حکومت قرار داشتند. در دوران معاصر سیاستهای حکومتی نسبت به تصوف متفاوت بوده است؛ در دوران پادشاهی، تصوف با آزادی بیشتری عمل میکرد. اما در دوره بعث با وجود رویکرد سکولار، طریقتهای صوفیانه تحت نظارت شدید بودند. پس از سقوط صدام حسین و استقرار دولت جدید، تصوف بهعنوان بخشی از تنوع دینی عراق مورد پذیرش قرار گرفت. اما با رشد گروههای افراطی مانند داعش، تصوف و خانقاهها هدف حملاتی قرار گرفتند.<br />
<br />
نیز نگاه کنید به<br />
<br />
کتابشناسی</div>Samiei