http://dmelal.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 2026-05-27T02:05:03Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 http://dmelal.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=84190&oldid=prev 2026-01-30T20:11:11Z

<p></p> <a href="http://dmelal.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;diff=84190&amp;oldid=84189">نمایش تغییرات</a>

Hamidian http://dmelal.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=84189&oldid=prev 2026-01-30T20:05:15Z

<p></p> <a href="http://dmelal.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;diff=84189&amp;oldid=84188">نمایش تغییرات</a>

Hamidian http://dmelal.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=84188&oldid=prev 2026-01-30T19:52:12Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جامعه [[عربستان سعودی|عربستان]] از دیرباز بر پايه روابط قبيله‌اي استوار بوده و دو عامل مذهب و تعصب و علقه نيرومند قبيله‌‌ای، ساختار اجتماعي و فرهنگ كلی آن را شكل داده است؛ از اين رو، گرچه اين سرزمين در دوره خلافت سه خليفه نخستين مسلمین، مركز جهان اسلام بود، اما به دليل وجود قبيله‌های فراوان و آداب و رسوم مختلف، تمدن اسلامی در اين سرزمين، رشد و بالندگی و پويايی ديگر كشورهای اسلامی را نيافت. پس از پايتخت قرار گرفتن كوفه در زمان امام علي عليه السلام، با انتقال مركز خلافت به شام توسط امويان و پايتخت قرار گرفتن بغداد توسط عباسيان، از اهميت نخستين عربستان كاسته شد و بار ديگر فرهنگ ملوك‌الطوايفی در آن حاكم گرديد. پس از فراز و نشيب‌هاي بسيار، عليرغم روی آوردن اكثر مردم اين كشور به شهرنشينی، هنوز آثار نظام قبيله‌ای در فرهنگ اجتماعي عربستان به روشنی مشهود است و دين نيز به عنوان عنصری بسيار قوی دارای نقش و تأثير می باشد&lt;ref&gt;علی محمدی (1389)، درسنامه شناخت عربستان،  تهران: مشعر، ص 40 .&lt;/ref&gt;. ضمن اینکه در عرصه دینی نیز قرائت و جهت گیری وهابی از دین اهل سنت در عربستان غلبه یافته و وجهه ایدئولوژیک خاصی به خود گرفته است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جامعه [[عربستان سعودی|عربستان]] از دیرباز بر پايه روابط قبيله‌اي استوار بوده و دو عامل مذهب و تعصب و علقه نيرومند قبيله‌‌ای، ساختار اجتماعي و فرهنگ كلی آن را شكل داده است؛ از اين رو، گرچه اين سرزمين در دوره خلافت سه خليفه نخستين مسلمین، مركز جهان اسلام بود، اما به دليل وجود قبيله‌های فراوان و آداب و رسوم مختلف، تمدن اسلامی در اين سرزمين، رشد و بالندگی و پويايی ديگر كشورهای اسلامی را نيافت. پس از پايتخت قرار گرفتن كوفه در زمان امام علي عليه السلام، با انتقال مركز خلافت به شام توسط امويان و پايتخت قرار گرفتن بغداد توسط عباسيان، از اهميت نخستين عربستان كاسته شد و بار ديگر فرهنگ ملوك‌الطوايفی در آن حاكم گرديد. پس از فراز و نشيب‌هاي بسيار، عليرغم روی آوردن اكثر مردم اين كشور به شهرنشينی، هنوز آثار نظام قبيله‌ای در فرهنگ اجتماعي عربستان به روشنی مشهود است و دين نيز به عنوان عنصری بسيار قوی دارای نقش و تأثير می باشد&lt;ref&gt;علی محمدی (1389)، درسنامه شناخت عربستان،  تهران: مشعر، ص 40 .&lt;/ref&gt;. ضمن اینکه در عرصه دینی نیز قرائت و جهت گیری وهابی از دین اهل سنت در عربستان غلبه یافته و وجهه ایدئولوژیک خاصی به خود گرفته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قرارداد اجتماعی مبتنی بر اقتصادی نفتی در عربستان نیز به ابتنای اقتصاد عربستان بر درآمدهای نفتی باز می‌گردد. کشف نفت، عربستان سعودی را به یک دولت رانتی کلاسیک تبدیل کرد. دولت به جای آنکه درآمد خود را از طریق مالیات بر شهروندان مولد تأمین کند، به توزیع‌کننده اصلی ثروت حاصل از فروش نفت تبدیل شد. این وضعیت، یک قرارداد اجتماعی نانوشته را به وجود آورد که بر اساس آن خاندان حاکم در ازای وفاداری سیاسی و عدم مشارکت مردم در قدرت، مزایای رفاهی سخاوتمندانه، اشتغال گسترده در بخش دولتی و معافیت از مالیات را به شهروندان ارائه می‌دادند. در واقع، دولت با تزریق رانت نفتی، رضایت و سکوت جامعه را می‌خرید. این سیستم پیامدهای اجتماعی عمیقی داشت. وابستگی شدید به دولت، مانع از شکل‌گیری یک جامعه مدنی مستقل و یک بخش خصوصی قدرتمند و رقابتی شد. دو برابر شهروندان سعودی در بخش دولتی در مقایسه با بخش خصوصی شاغل هستند. همچنین، یک طبقه جدید از تجار و پیمانکاران ظهور کرد که ثروت و موفقیتشان نه بر اساس نوآوری، بلکه بر مبنای نزدیکی به خاندان سلطنتی و دسترسی به قراردادهای دولتی بود. این قرارداد اجتماعی برای دهه‌ها ثبات و آرامش نسبی را برای پادشاهی به ارمغان آورد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[2]  </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قرارداد اجتماعی مبتنی بر اقتصادی نفتی در عربستان نیز به ابتنای اقتصاد عربستان بر درآمدهای نفتی باز می‌گردد. کشف نفت، عربستان سعودی را به یک دولت رانتی کلاسیک تبدیل کرد. دولت به جای آنکه درآمد خود را از طریق مالیات بر شهروندان مولد تأمین کند، به توزیع‌کننده اصلی ثروت حاصل از فروش نفت تبدیل شد. این وضعیت، یک قرارداد اجتماعی نانوشته را به وجود آورد که بر اساس آن خاندان حاکم در ازای وفاداری سیاسی و عدم مشارکت مردم در قدرت، مزایای رفاهی سخاوتمندانه، اشتغال گسترده در بخش دولتی و معافیت از مالیات را به شهروندان ارائه می‌دادند. در واقع، دولت با تزریق رانت نفتی، رضایت و سکوت جامعه را می‌خرید. این سیستم پیامدهای اجتماعی عمیقی داشت. وابستگی شدید به دولت، مانع از شکل‌گیری یک جامعه مدنی مستقل و یک بخش خصوصی قدرتمند و رقابتی شد. دو برابر شهروندان سعودی در بخش دولتی در مقایسه با بخش خصوصی شاغل هستند. همچنین، یک طبقه جدید از تجار و پیمانکاران ظهور کرد که ثروت و موفقیتشان نه بر اساس نوآوری، بلکه بر مبنای نزدیکی به خاندان سلطنتی و دسترسی به قراردادهای دولتی بود. این قرارداد اجتماعی برای دهه‌ها ثبات و آرامش نسبی را برای پادشاهی به ارمغان آورد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;Jane Kinninmont (2017), Vision 2030 and Saudi Arabia’s Social Contract Austerity and Transformation, Chatham House, Research Paper, Middle East and North Africa Programme, July 2017, pp</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">17-25. Available for https://www.chathamhouse.org/sites/default/files/publications/research/2017-07-20-vision-2030-saudi-kinninmont.pdf&lt;/ref&gt;.  </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== هنجارها و ناهنجاریهای اجتماعی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== هنجارها و ناهنجاریهای اجتماعی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زندگی روزمره در عربستان سعودی تحت حاکمیت مجموعه‌ای از قوانین اجتماعی محافظه‌کارانه قرار دارد که ریشه در سنت‌های اسلامی و قبیله‌ای دارند. این هنجارها شامل تفکیک جنسیتی در فضاهای عمومی (مانند بخش‌های خانوادگی در رستوران‌ها)، ممنوعیت مصرف الکل و قمار، وضعیت مشخص پوشش (مانند عبایه برای زنان) و رفتار (مانند استفاده از دست راست برای احوالپرسی و تعارف) است. احترام به دین در فضای عمومی یک هنجار قوی است و فروشگاه‌ها و کسب‌وکارها در اوقات نماز برای مدت کوتاهی تعطیل می‌شوند. خانواده همچنان به عنوان هسته اصلی جامعه سعودی با پیوندها و تعهدات قوی شناخته می‌شود. با این حال، ساختارهای سنتی در حال تغییر هستند. مجتمع‌های خانوادگی گسترده که زمانی رایج بودند، به دلیل شهرنشینی و هزینه‌های بالا، به یک امر لوکس تبدیل شده‌اند و این امر به تضعیف پیوندهای خویشاوندی منجر شده است. در این میان، نفوذ گسترده رسانه‌های اجتماعی در حال تغییر عمیق روابط اجتماعی است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[3]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زندگی روزمره در عربستان سعودی تحت حاکمیت مجموعه‌ای از قوانین اجتماعی محافظه‌کارانه قرار دارد که ریشه در سنت‌های اسلامی و قبیله‌ای دارند. این هنجارها شامل تفکیک جنسیتی در فضاهای عمومی (مانند بخش‌های خانوادگی در رستوران‌ها)، ممنوعیت مصرف الکل و قمار، وضعیت مشخص پوشش (مانند عبایه برای زنان) و رفتار (مانند استفاده از دست راست برای احوالپرسی و تعارف) است. احترام به دین در فضای عمومی یک هنجار قوی است و فروشگاه‌ها و کسب‌وکارها در اوقات نماز برای مدت کوتاهی تعطیل می‌شوند. خانواده همچنان به عنوان هسته اصلی جامعه سعودی با پیوندها و تعهدات قوی شناخته می‌شود. با این حال، ساختارهای سنتی در حال تغییر هستند. مجتمع‌های خانوادگی گسترده که زمانی رایج بودند، به دلیل شهرنشینی و هزینه‌های بالا، به یک امر لوکس تبدیل شده‌اند و این امر به تضعیف پیوندهای خویشاوندی منجر شده است. در این میان، نفوذ گسترده رسانه‌های اجتماعی در حال تغییر عمیق روابط اجتماعی است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;Will Todman (2019), Is Saudi Arabia Undergoing a Social Revolution?, December 10, 2019, Available for https://www.csis.org/analysis/saudi-arabia-undergoing-social-revolution&lt;/ref&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جامعه عربستان با وجود ظاهر محافظه‌کارانه، با مجموعه‌ای از ناهنجاری‌ها و جرائم اجتماعی مواجه است که برخی از آن‌ها در سال‌های اخیر تشدید شده‌اند. رفتارهای ناهنجار ترافیکی و رانندگی نمایشی در میان پسران جوان یکی از ناهنجارهایی شایع است که پیامدهای سلبی و خطرات خود را در پی دارد. قاچاق و مصرف مواد مخدر به یک معضل جدی در عربستان تبدیل شده و این کشور به یکی از بزرگترین بازارهای مصرف مواد مخدر در خاورمیانه، به ویژه برای قرص‌های آمفتامین معروف به کپتاگون، تبدیل شده است. قاچاق انسان نیز یک نگرانی جدی است. کارگران خارجی تحت نظام کفالت به شدت در برابر کار اجباری، استثمار جنسی و سایر اشکال سوءاستفاده آسیب‌پذیر هستند. همچنین، گزارش‌هایی از وجود حلقه‌های گدایی سازمان‌یافته با استفاده از زنان و کودکان وجود دارد. در این میان  مشکلات و جرائم اخلاقی مختلف نیز با گسترش استفاده از فضای مجازی در حال افزایش است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[4] </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جامعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عربستان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سعودی|عربستان]] </ins>با وجود ظاهر محافظه‌کارانه، با مجموعه‌ای از ناهنجاری‌ها و جرائم اجتماعی مواجه است که برخی از آن‌ها در سال‌های اخیر تشدید شده‌اند. رفتارهای ناهنجار ترافیکی و رانندگی نمایشی در میان پسران جوان یکی از ناهنجارهایی شایع است که پیامدهای سلبی و خطرات خود را در پی دارد. قاچاق و مصرف مواد مخدر به یک معضل جدی در عربستان تبدیل شده و این کشور به یکی از بزرگترین بازارهای مصرف مواد مخدر در خاورمیانه، به ویژه برای قرص‌های آمفتامین معروف به کپتاگون، تبدیل شده است. قاچاق انسان نیز یک نگرانی جدی است. کارگران خارجی تحت نظام کفالت به شدت در برابر کار اجباری، استثمار جنسی و سایر اشکال سوءاستفاده آسیب‌پذیر هستند. همچنین، گزارش‌هایی از وجود حلقه‌های گدایی سازمان‌یافته با استفاده از زنان و کودکان وجود دارد. در این میان  مشکلات و جرائم اخلاقی مختلف نیز با گسترش استفاده از فضای مجازی در حال افزایش است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;Abdullah al-Otaibi and Pascal Ménoret (2010), 5 Rebels without a Cause?: A Politics of Deviance in Saudi Arabia, Available for https://academic.oup.com/book/7504/chapter&amp;#x20;abstract/152432328?redirectedFrom=fulltext&amp;login=false#no-access-message&lt;/ref&gt;</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== آسیب ها وچالش‌های کلان اجتماعی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== آسیب ها وچالش‌های کلان اجتماعی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عربستان سعودی در عرصه اجتماعی با آسیبها و چالشهای متعددی مواجه است که از وضعیت بحرانی جمعیت جوان و وضعیت پیچیده زنان تا وابستگی جدی به نیروی کار واقعی و آسیبهای دیگر را در برمی‌گیرد. این آسیبها برغم اینکه مورد توجه دولت عربستان قرار دارد، اما تداوم آن می‌تواند بر ثبات و بهبود شاخصهای کلان این کشور اثرگذار باشد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عربستان سعودی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در عرصه اجتماعی با آسیبها و چالشهای متعددی مواجه است که از وضعیت بحرانی جمعیت جوان و وضعیت پیچیده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>زنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در عربستان سعودی|زنان]] </ins>تا وابستگی جدی به نیروی کار واقعی و آسیبهای دیگر را در برمی‌گیرد. این آسیبها برغم اینکه مورد توجه دولت عربستان قرار دارد، اما تداوم آن می‌تواند بر ثبات و بهبود شاخصهای کلان این کشور اثرگذار باشد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== چالش های جوانان ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== چالش های جوانان ====</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عربستان سعودی دارای یکی از جوان‌ترین جمعیت‌های جهان است. حدود نیمی از جمعیت این کشور زیر 24 سال و دو سوم آن‌ها زیر 35 سال سن دارند. این نسل به طور فزاینده‌ای تحصیل‌کرده است؛ به طوری که 58 درصد از جوانان بیکار دارای مدرک دانشگاهی هستند. این ساختار جمعیتی، هم بزرگترین فرصت و هم بزرگترین تهدید برای آینده کشور است.  بحران اصلی، بیکاری گسترده در میان این جمعیت جوان است. با وجود آمارهای رسمی، برآوردهای غیررسمی نرخ بیکاری جوانان را تا 20 درصد تخمین می‌زنند و این نرخ برای زنان جوان حتی بالاتر است. بخش دولتی که به طور سنتی بزرگترین کارفرما بود، دیگر ظرفیت جذب این نیروی کار عظیم را ندارد و بخش خصوصی نیز به طور تاریخی به نیروی کار ارزان‌تر خارجی متکی بوده است. این وضعیت، یک گروه بزرگ از جوانان تحصیل‌کرده، آشنا با رسانه‌های جهانی و سرخورده را ایجاد کرده است که آرزوهای بزرگی دارند اما با فرصت‌های محدودی روبرو هستند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </del>[5]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عربستان سعودی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دارای یکی از جوان‌ترین جمعیت‌های جهان است. حدود نیمی از جمعیت این کشور زیر 24 سال و دو سوم آن‌ها زیر 35 سال سن دارند. این نسل به طور فزاینده‌ای تحصیل‌کرده است؛ به طوری که 58 درصد از جوانان بیکار دارای مدرک دانشگاهی هستند. این ساختار جمعیتی، هم بزرگترین فرصت و هم بزرگترین تهدید برای آینده کشور است.  بحران اصلی، بیکاری گسترده در میان این جمعیت جوان است. با وجود آمارهای رسمی، برآوردهای غیررسمی نرخ بیکاری جوانان را تا 20 درصد تخمین می‌زنند و این نرخ برای زنان جوان حتی بالاتر است. بخش دولتی که به طور سنتی بزرگترین کارفرما بود، دیگر ظرفیت جذب این نیروی کار عظیم را ندارد و بخش خصوصی نیز به طور تاریخی به نیروی کار ارزان‌تر خارجی متکی بوده است. این وضعیت، یک گروه بزرگ از جوانان تحصیل‌کرده، آشنا با رسانه‌های جهانی و سرخورده را ایجاد کرده است که آرزوهای بزرگی دارند اما با فرصت‌های محدودی روبرو هستند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;</ins>[5]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Adam Yefet (2015), The Influence of Religious Institutions on the Domestic and Foreign Policies of the Kingdom of Saudi Arabia, Available for https://www.iar-gwu.org/print-archive/khr7amq5jc83svz4yy20m4vxkcp6yx&lt;/ref&gt;. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عربستان سعودی در حال پیشبرد برنامه چشم انداز 2030 به خصوص با هدف پرداختن به تقاضاهای جمعیت جوان است. اما جمعیت جوان هم هدف اصلی و هم بزرگترین ریسک چشم‌انداز ۲۰۳۰ است. کل این پروژه یک قمار پرخطر بر سر توانایی دولت برای جذب این نسل از طریق لیبرالیسم اجتماعی و وعده‌های اقتصادی است. اصلاحات اجتماعی این برنامه، مانند کنسرت‌ها، سینماها و گردشگری، به صراحت برای پاسخ به سلایق و خواسته‌های جمعیت جوان طراحی شده‌اند. این برنامه تلاشی برای جلب وفاداری آن‌ها و ایجاد یک قرارداد اجتماعی جدید محسوب می‌شود. اهداف اقتصادی چشم‌انداز ۲۰۳۰ نیز کاملاً به موفقیت در انتقال این جمعیت جوان و تحصیل‌کرده از وابستگی به دولت به بهره‌وری در بخش خصوصی بستگی دارد. با این حال، اگر ابرپروژه‌ها نتوانند مشاغل باکیفیت کافی برای سعودی‌ها ایجاد کنند و تحول اقتصادی متوقف شود، دولت با جمعیت عظیمی از جوانان تحصیل‌کرده، بیکار و سرخورده مواجه خواهد شد. این گروه، که توسط رسانه‌های اجتماعی به هم متصل و در معرض ایده‌های جهانی قرار دارند، انتظاراتشان با وعده‌های چشم‌انداز ۲۰۳۰ بالا رفته است و شکست این وعده‌ها می‌تواند به ناآرامی‌های اجتماعی منجر شود.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[6]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عربستان سعودی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در حال پیشبرد برنامه چشم انداز 2030 به خصوص با هدف پرداختن به تقاضاهای جمعیت جوان است. اما جمعیت جوان هم هدف اصلی و هم بزرگترین ریسک چشم‌انداز ۲۰۳۰ است. کل این پروژه یک قمار پرخطر بر سر توانایی دولت برای جذب این نسل از طریق لیبرالیسم اجتماعی و وعده‌های اقتصادی است. اصلاحات اجتماعی این برنامه، مانند کنسرت‌ها، سینماها و گردشگری، به صراحت برای پاسخ به سلایق و خواسته‌های جمعیت جوان طراحی شده‌اند. این برنامه تلاشی برای جلب وفاداری آن‌ها و ایجاد یک قرارداد اجتماعی جدید محسوب می‌شود. اهداف اقتصادی چشم‌انداز ۲۰۳۰ نیز کاملاً به موفقیت در انتقال این جمعیت جوان و تحصیل‌کرده از وابستگی به دولت به بهره‌وری در بخش خصوصی بستگی دارد. با این حال، اگر ابرپروژه‌ها نتوانند مشاغل باکیفیت کافی برای سعودی‌ها ایجاد کنند و تحول اقتصادی متوقف شود، دولت با جمعیت عظیمی از جوانان تحصیل‌کرده، بیکار و سرخورده مواجه خواهد شد. این گروه، که توسط رسانه‌های اجتماعی به هم متصل و در معرض ایده‌های جهانی قرار دارند، انتظاراتشان با وعده‌های چشم‌انداز ۲۰۳۰ بالا رفته است و شکست این وعده‌ها می‌تواند به ناآرامی‌های اجتماعی منجر شود<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;Alex Schulte (2025), Saudi Vision 2030: Saudi Arabia’s Transformation Program Explained (2025 Update), Available for https://www.centuroglobal.com/article/saudi-arabia-vision-2030&lt;nowiki/&gt;/&lt;/ref&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== چالش های زنان ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== چالش های زنان ====</div></td></tr> </table>

Hamidian http://dmelal.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=84187&oldid=prev 2026-01-30T19:47:03Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">خط ۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساختار اجتماعی در عربستان در طول دهه های گذشته بر اساس سه رکن اصلی و بنیادین قرار گرفته است که عبارتند از: چهارچوبها و اصول قبیله‌ای، مبانی و جهت گیری های دینی و ایدئولوژیک و قرارداد اجتماعی ضمنی با دولت برای بهره‌گیری از مزایای اقتصاد رانتی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساختار اجتماعی در عربستان در طول دهه های گذشته بر اساس سه رکن اصلی و بنیادین قرار گرفته است که عبارتند از: چهارچوبها و اصول قبیله‌ای، مبانی و جهت گیری های دینی و ایدئولوژیک و قرارداد اجتماعی ضمنی با دولت برای بهره‌گیری از مزایای اقتصاد رانتی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جامعه عربستان از دیرباز بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاية </del>روابط قبيله‌اي استوار بوده و دو عامل مذهب و تعصب و علقه نيرومند قبيله‌‌ای، ساختار اجتماعي و فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلي </del>آن را شكل داده است؛ از اين رو، گرچه اين سرزمين در دوره خلافت سه خليفه نخستين مسلمین، مركز جهان اسلام بود، اما به دليل وجود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قبيله‌هاي </del>فراوان و آداب و رسوم مختلف، تمدن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي </del>در اين سرزمين، رشد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بالندگي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پويايي </del>ديگر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشورهاي اسلامي </del>را نيافت. پس از پايتخت قرار گرفتن كوفه در زمان امام علي عليه السلام، با انتقال مركز خلافت به شام توسط امويان و پايتخت قرار گرفتن بغداد توسط عباسيان، از اهميت نخستين عربستان كاسته شد و بار ديگر فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملوك‌الطوايفي </del>در آن حاكم گرديد. پس از فراز و نشيب‌هاي بسيار، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علي‌رغم روي </del>آوردن اكثر مردم اين كشور به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرنشيني، </del>هنوز آثار نظام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قبيله‌اي </del>در فرهنگ اجتماعي عربستان به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روشني </del>مشهود است و دين نيز به عنوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنصري </del>بسيار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قوي داراي </del>نقش و تأثير <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌باشد</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[1] </del>ضمن اینکه در عرصه دینی نیز قرائت و جهت گیری وهابی از دین اهل سنت در عربستان غلبه یافته و وجهه ایدئولوژیک خاصی به خود گرفته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جامعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عربستان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سعودی|عربستان]] </ins>از دیرباز بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پايه </ins>روابط قبيله‌اي استوار بوده و دو عامل مذهب و تعصب و علقه نيرومند قبيله‌‌ای، ساختار اجتماعي و فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلی </ins>آن را شكل داده است؛ از اين رو، گرچه اين سرزمين در دوره خلافت سه خليفه نخستين مسلمین، مركز جهان اسلام بود، اما به دليل وجود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قبيله‌های </ins>فراوان و آداب و رسوم مختلف، تمدن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی </ins>در اين سرزمين، رشد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بالندگی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پويايی </ins>ديگر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشورهای اسلامی </ins>را نيافت. پس از پايتخت قرار گرفتن كوفه در زمان امام علي عليه السلام، با انتقال مركز خلافت به شام توسط امويان و پايتخت قرار گرفتن بغداد توسط عباسيان، از اهميت نخستين عربستان كاسته شد و بار ديگر فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملوك‌الطوايفی </ins>در آن حاكم گرديد. پس از فراز و نشيب‌هاي بسيار، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عليرغم روی </ins>آوردن اكثر مردم اين كشور به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرنشينی، </ins>هنوز آثار نظام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قبيله‌ای </ins>در فرهنگ اجتماعي عربستان به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روشنی </ins>مشهود است و دين نيز به عنوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنصری </ins>بسيار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قوی دارای </ins>نقش و تأثير <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می باشد&lt;ref&gt;علی محمدی (1389)، درسنامه شناخت عربستان،  تهران: مشعر، ص 40 .&lt;/ref&gt;</ins>. ضمن اینکه در عرصه دینی نیز قرائت و جهت گیری وهابی از دین اهل سنت در عربستان غلبه یافته و وجهه ایدئولوژیک خاصی به خود گرفته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قرارداد اجتماعی مبتنی بر اقتصادی نفتی در عربستان نیز به ابتنای اقتصاد عربستان بر درآمدهای نفتی باز می‌گردد. کشف نفت، عربستان سعودی را به یک دولت رانتی کلاسیک تبدیل کرد. دولت به جای آنکه درآمد خود را از طریق مالیات بر شهروندان مولد تأمین کند، به توزیع‌کننده اصلی ثروت حاصل از فروش نفت تبدیل شد. این وضعیت، یک قرارداد اجتماعی نانوشته را به وجود آورد که بر اساس آن خاندان حاکم در ازای وفاداری سیاسی و عدم مشارکت مردم در قدرت، مزایای رفاهی سخاوتمندانه، اشتغال گسترده در بخش دولتی و معافیت از مالیات را به شهروندان ارائه می‌دادند. در واقع، دولت با تزریق رانت نفتی، رضایت و سکوت جامعه را می‌خرید. این سیستم پیامدهای اجتماعی عمیقی داشت. وابستگی شدید به دولت، مانع از شکل‌گیری یک جامعه مدنی مستقل و یک بخش خصوصی قدرتمند و رقابتی شد. دو برابر شهروندان سعودی در بخش دولتی در مقایسه با بخش خصوصی شاغل هستند. همچنین، یک طبقه جدید از تجار و پیمانکاران ظهور کرد که ثروت و موفقیتشان نه بر اساس نوآوری، بلکه بر مبنای نزدیکی به خاندان سلطنتی و دسترسی به قراردادهای دولتی بود. این قرارداد اجتماعی برای دهه‌ها ثبات و آرامش نسبی را برای پادشاهی به ارمغان آورد. [2]   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قرارداد اجتماعی مبتنی بر اقتصادی نفتی در عربستان نیز به ابتنای اقتصاد عربستان بر درآمدهای نفتی باز می‌گردد. کشف نفت، عربستان سعودی را به یک دولت رانتی کلاسیک تبدیل کرد. دولت به جای آنکه درآمد خود را از طریق مالیات بر شهروندان مولد تأمین کند، به توزیع‌کننده اصلی ثروت حاصل از فروش نفت تبدیل شد. این وضعیت، یک قرارداد اجتماعی نانوشته را به وجود آورد که بر اساس آن خاندان حاکم در ازای وفاداری سیاسی و عدم مشارکت مردم در قدرت، مزایای رفاهی سخاوتمندانه، اشتغال گسترده در بخش دولتی و معافیت از مالیات را به شهروندان ارائه می‌دادند. در واقع، دولت با تزریق رانت نفتی، رضایت و سکوت جامعه را می‌خرید. این سیستم پیامدهای اجتماعی عمیقی داشت. وابستگی شدید به دولت، مانع از شکل‌گیری یک جامعه مدنی مستقل و یک بخش خصوصی قدرتمند و رقابتی شد. دو برابر شهروندان سعودی در بخش دولتی در مقایسه با بخش خصوصی شاغل هستند. همچنین، یک طبقه جدید از تجار و پیمانکاران ظهور کرد که ثروت و موفقیتشان نه بر اساس نوآوری، بلکه بر مبنای نزدیکی به خاندان سلطنتی و دسترسی به قراردادهای دولتی بود. این قرارداد اجتماعی برای دهه‌ها ثبات و آرامش نسبی را برای پادشاهی به ارمغان آورد. [2]   </div></td></tr> </table>

Hamidian http://dmelal.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=84186&oldid=prev 2026-01-30T19:43:41Z

<p></p> <a href="http://dmelal.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;diff=84186&amp;oldid=83151">نمایش تغییرات</a>

Hamidian http://dmelal.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=83151&oldid=prev 2025-11-30T22:03:51Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;کلیات نظام و امور اجتماعی در  عربستان&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;                                           علی اکبر اسدی&#039;&#039;&#039; نظام و امور اجتماعی عربستان از یک سو بر اساس برخی نهادها و بنیانهای سنتی و تاریخی قرار گرفته است و از سوی دیگر به دلیل مولفه‌های فرهنگی و اجتماعی ج...» ایجاد کرد</p> <a href="http://dmelal.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;diff=83151">نمایش تغییرات</a>

Setayesh