سیاست ها، قوانین، و برنامه های کلان در ارتباط با کودکان در عراق

در عراق قوانین، توافقات و مقررات متعددی در خصوص کودکان تدوین شده است که در زیر به اصلی­ ترین آنها اشاره می­ کنیم.

قانون اساسی عراق

ماده 29  قانون اساسی عراق  تصریح می­ کند

"استفاده اقتصادی از کودکان به هر شکلی ممنوع است و دولت تدابیر لازم برای محافظت از آن‌ها را اتخاذ می‌کند".

همچنین در ماده 30 آمده است که

"دولت برای فرد و خانواده – به‌ویژه برای کودک و زن – تامین اجتماعی و بهداشتی و نیازهای اساسی زندگی در یک زندگی آزاد و شرافتمندانه را تضمین می‌کند، که درآمد مناسب و مسکن مناسب را برای آن‌ها فراهم می‌آورد".

قانون کار شماره 71 سال 1987

بر اساس این قانون برای مقابله با مشکل کار کودکان، لازم است اقدامات پیشگیرانه و درمانی انجام شود که مسئولیت آن بر عهده چندین نهاد است، از جمله دولت، سازمان‌های جامعه مدنی، اتحادیه‌های کارگری و کارفرمایان. تصویب توافق‌نامه‌ها و توصیه‌های بین‌المللی مربوط به کار کودکان توسط دولت عراق، قوانین بین‌المللی را به قدرتی محلی تبدیل می‌کند که توسط مقامات قضائی نظارت و اجرا می‌شود. در قانون کار عراق، که شماره 71 سال 1987 است، در مواد 90، 91، 92، 93، 94، 95، 96 و 97، اشاره شده است که ماده 90 به تعریف کودکان (افرادی که کمتر از 18 سال دارند) پرداخته و در ماده 90 بند دوم، اشاره دارد به ممنوعیت کار کودکان در مشاغل خطرناک.

قانون مجازات عراق شماره 111 سال 1969

این قانون مجازات‌هایی را برای کسانی که کودکان را در انجام کارهایی که تهدیدی برای آن‌ها است، به کار می‌گیرند، اعمال می‌کند. ماده 399 این قانون بیان می‌کند که هر کسی که کودکی زیر 18 سال را به کارهایی چون فحشا یا فساد وادار کند، باید مجازات شود.

توافق‌نامه‌های بین‌المللی

عراق یکی از کشورهای پیشرو در پذیرش توافق‌نامه‌های بین‌المللی مربوط به حقوق کودک است. این کشور در سال 1994 به پیمان‌نامه حقوق کودک پیوست که بر شناسایی حقوق کودک و محافظت از آن‌ها در برابر استثمار اقتصادی تاکید دارد. علاوه بر این، عراق عضو دو توافق‌نامه مهم دیگر، یعنی توافق‌نامه "بدترین اشکال کار کودکان" (توافق‌نامه شماره 182) و "توافق‌نامه حداقل سن کار" (توافق‌نامه شماره 138) است. قانون کار عراق شماره 71 سال 1987: ماده 90 این قانون، کار کودکان زیر 18 سال را در مشاغل زیر ممنوع می‌کند:

• کارهایی که به دلیل طبیعت یا شرایط انجام آن‌ها مضر به سلامت یا ایمنی کودکان باشد؛
• کار در شرایط سخت مانند کار در محیط‌های زیرزمینی یا در ارتفاعات خطرناک؛
• کار با ابزار، تجهیزات یا ماشین‌آلات خطرناک که نیاز به حمل بارهای سنگین دارند؛
• کار در محیط‌های غیر بهداشتی که خطرات واقعی برای کودکان دارند؛
• کارهایی که شامل شرایط کاری طولانی یا شبانه است که در آن‌ها کودک به دلایل غیر موجه در محل کار حبس می‌شود.

ماده 91 این قانون به ممنوعیت "بدترین اشکال کار کودکان" می‌پردازد که عبارتند از:

• هر نوع برده‌داری یا رفتار مشابه، مانند فروش یا خرید کودکان برای فحشا یا تولید فیلم‌های مستهجن؛
• استخدام کودکان در فعالیت‌های غیرقانونی مانند تولید و تجارت مواد مخدر؛
• کارهایی که به دلیل شرایط انجام آن‌ها برای سلامت یا اخلاق کودکان مضر است.

قانون کار عراق همچنین به وضوح شرایط کار برای کودکان را تعیین می‌کند و حداقل سن برای کار در عراق را 15 سال تعیین می‌کند. این قانون تاکید دارد که کار کودکان زیر 18 سال در مشاغلی که ممکن است به سلامت یا ایمنی آن‌ها آسیب برساند، ممنوع است.

سیاست‌های حفاظت از کودکان در عراق

این سیاستها به چندین حوزه کلیدی تقسیم می‌شود که از طریق اقدامات قانونی، اجرایی، و حمایتی دنبال می‌شود که در اینجا به مهمترین آنها اشاره می­ شود.

از جمله اصول کلی سیاست حفاظت از کودکان در عراق شامل محوریت خانواده و عدم تبعیض است. تأکید بر نقش اصلی خانواده در حمایت از کودکان بدین معنی است که در مواردی که خانواده قادر به ارائه حمایت مناسب نیست، دولت و نهادهای دیگر باید مداخله کنند. در عدم تبعیض نیز تضمین حقوق کودکان بدون در نظر گرفتن جنسیت، مذهب، قومیت، یا وضعیت اجتماعی مطرح است. از جمله اولویت‌های سیاست‌گذاری در عراق در حوزه کودکان نیز عبارتند از:

• حفاظت از کودکان در برابر خشونت؛
• کاهش کار کودکان و؛
• مقابله با ازدواج زودهنگام.

حمایت از کودکان آسیب‌دیده نیز بخش مهمی از سیاست های عراق در حوزه کودکان است. در این راستا ارائه خدمات بهداشتی، روان‌شناختی، و آموزشی به کودکان آسیب‌دیده از جنگ‌ها، آوارگی، و خشونت‌های اجتماعی  و توسعه مراکز اصلاح و بازپروری برای کودکان درگیر با قانون و کودکان خیابانی مهم تلقی می­شوند. موضوع مهم دیگر افزایش همکاری و نظارت در خصوص حمایت از کودکان است. لذا ایجاد هماهنگی میان نهادهای دولتی، سازمان‌های بین‌المللی و جامعه مدنی برای حمایت از کودکان  و استفاده از داده‌ها و تحقیقات برای پایش وضعیت کودکان و طراحی برنامه‌های حمایتی مناسب در این راستا قرار می­ گیرد. سیاست‌های حفاظت از کودکان در عراق، بر پایه اصول بین‌المللی و قوانین ملی استوار است و هدف آن بهبود وضعیت زندگی کودکان و حمایت از حقوق آنان است. با این حال، اجرای موثر این سیاست‌ها نیازمند همکاری بیشتر، تأمین منابع، و ارتقای آگاهی عمومی است.

نیز نگاه کنید به

کودکان در عراق؛ حقوق کودکان در عراق؛ رویدادهای شاخص مرتبط با حوزه کودکان در عراق؛ طرح های کلان، نوآوری ها و تجارب عراق در خصوص حمایت از کودکان

نویسنده مقاله

علی اکبر اسدی