تجربیات و نوآوری‌های لبنان

علی‌رغم چالش‌های بزرگ، زیست بوم فضای مجازی و هوش مصنوعی لبنان، نوآوری‌های قابل توجهی داشته و انعطاف‌پذیری خوبی را در زمینه کارآفرینی و کاربردهای خلاقانه فناوری، از خود نشان داده است.

1.دستاوردهای زیست بوم استارتاپی

استارتاپ‌های فناوری لبنانی به موفقیت‌های چشمگیری در بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی دست یافته‌اند. شرکت‌هایی مانند آنگامی(استریم موسیقی)(Anghami (music streaming))، اینستاباگ (ابزارهای توسعه‌دهنده)(Instabug (developer tools)) و سیز (بازار خودرو)(Seez (automotive marketplace))،سرمایه‌گذاری بین‌المللی قابل توجهی را به دست آورده و در چندین کشور گسترش یافته‌اند. این داستان‌های موفقیت، استعداد کارآفرینی و توانایی‌های فناوری لبنان را علی‌رغم محدودیت‌های زیرساختی و مالی نشان می‌دهد.

زیست بوم استارتاپی لبنان سازگاری قابل توجهی با شرایط بحرانی از خود نشان داده است، به طوری که کارآفرینان راه حل هایی را برای رفع نیازهای فوری مانند هماهنگی تبادل ارز، تدارکات تحویل در طول قرنطینه و پلتفرم های تامین مالی جمعی را برای کمک های بشردوستانه توسعه داده اند. این نوآوری بحران محور، کاربردهای عملی با تأثیر اجتماعی قابل توجهی را تولید کرده است.

2. نوآوری‌های فین‌تک

خودکار سازی بخش بانکداری سنتی لبنان، فضایی را برای نوآوری در زمینه فناوری مالی (فین‌تک) در لبنان ایجاد کرد. استارت‌آپ‌ها در لبنان، سیستم‌های پرداخت جایگزین، پلتفرم‌های انتقال الکترونیکی پول و راهکارهای ارزهای دیجیتال را توسعه دادند تا شهروندان لبنانی بتوانند محدودیت‌های بانکی را کنار گذاشته و راحتی خرید خود را حفظ کنند.

اپلیکیشن‌های پرداخت موبایلی در مقابل پرداخت های نقدی رواج یافت. این پلتفرم‌ها تراکنش‌های الکترونیکی را برای بازرگانان و مصرف‌کنندگانی که به خدمات بانکی سنتی دسترسی نداشتند را امکان‌پذیر ساخت و نشان داد که چگونه نیاز، نوآوری را در محیط‌های با امکانات مالی محدود به پیشرفت و توسعه سوق می‌دهد.

3. ابتکارات دولت الکترونیکی

با وجود پیشرفت محدود، برخی از خدمات دولت الکترونیکی به موفقیت چشمگیری دست یافته‌اند. درخواست آنلاین گذرنامه، زمان صدور آن را کاهش و مراحل اداری خشک و زمانبر را به حداقل رسانده و تجربه شهروندان را بهبود بخشیده است. سیستم‌های ثبت الکترونیکی کسب‌وکار، رویه‌های کارآفرینی را در کشورساده‌تر کرده‌اند.

وزارت آموزش و پرورش به منظور رفع بحران تعطیلی مدارس به دلیل کووید-۱۹، سامانه های آموزش و یادگیری دیجیتالی را توسعه داد و ظرفیت خود را برای انطباق با ابزارهای دیجیتالی در شرایط اضطراری و بحرانی نشان داد. این سامانه ها در شرایط بحرانی دیگری هم به ارائه خدمات آموزشی پرداختند و دستورالعمل ها و رویه‌هایی را برای ادغام فناوری در آموزش مدارس ایجاد کردند.

4. صنایع خلاق و محتوای دیجیتال

جامعه خلاق لبنان از پلتفرم‌های دیجیتال برای دستیابی به دامنه بین‌المللی بهره برده است. موسیقی‌دانان، فیلمسازان، طراحان و هنرمندان لبنانی از رسانه‌های اجتماعی، پلتفرم‌های پخش آنلاین و تجارت الکترونیکی برای دسترسی به مخاطبان و بازارهای جهانی استفاده می‌کنند. این اقتصاد خلاق دیجیتالی به یک منبع مهم درآمد ارزی و نفوذ فرهنگی تبدیل شده است.

سازندگان محتوای لبنانی به دنبال‌کنندگان قابل توجهی در رسانه‌های اجتماعی دست یافته‌اند، به طوری که چندین نفر از آن‌ها در بین پرطرفدارترین اکانت های رسانه ای در جهان عرب قرار دارند. این اینفلوئنسرها با تولید محتوا، مشارکت با برندها و محصولات دیجیتال، کسب‌وکارهایی را ایجاد کرده‌اند که پتانسیل اقتصادی اقتصاد توجه را نشان می‌دهد.

5. فعالیت دیجیتال جامعه مدنی

سازمان‌های جامعه مدنی لبنان به طور موثری از ابزارهای دیجیتالی برای حمایت، سازماندهی و کمپین‌های آگاهی‌رسانی استفاده کرده‌اند. در جریان اعتراضات اکتبر ۲۰۱۹، فعالان از راهبردهای پیچیده رسانه‌های اجتماعی، ارتباطات رمزگذاری‌شده و پلتفرم‌های اطلاعاتی جمع‌سپاری‌شده برای هماهنگی تظاهرات و مستندسازی واکنش‌های دولت استفاده کردند.

سازمان‌های حقوق دیجیتال، کارهای مهمی در زمینه مستندسازی نظارت، دفاع از حریم خصوصی و حمایت از آزادی اینترنتی انجام داده‌اند. این تلاش‌ها باعث افزایش آگاهی در مورد امنیت دیجیتالی در بین روزنامه‌نگاران، فعالان و جمعیت‌های آسیب‌پذیر شد و به ایجاد یک جامعه مدنی آگاه‌تر و مقاوم‌تر کمک کرد.

6. فناوری آموزش

آموزگاران و کارآفرینان لبنانی راهکارهای مختلف فناوری آموزشی را برای رفع نیازهای محلی توسعه دادندو برنامه‌های یادگیری زبان عربی، برنامه‌های درسی تخصصی برای دانشجویان لبنانی در خارج از کشور، و پلتفرم‌هایی که داوطلبان دیاسپورا را با دانشجویان محلی مرتبط می‌کنند، نوآوری متناسب با این زمینه را نشان می‌دهد.

دانشگاه‌ها قابلیت‌های یادگیری آنلاین و ترکیبی را گسترش دادند و برخی از مؤسسات سیستم‌های مدیریت یادگیری پیچیده و ابزارهای ارزیابی دیجیتالی را توسعه دادند. این انطباق‌ها دسترسی را برای دانشجویان در مناطق دورافتاده و کسانی که در طول بحران‌ها تحت تأثیر چالش‌های نقل و مکان و مهاجرت قرار داشتند، بهبود بخشید.

7. تحولات فناوری سلامت

ارائه‌دهندگان خدمات بهداشتی و درمانی، پلتفرم‌های پزشکی از راه دور، پرونده‌های الکترونیکی سلامت و سیستم‌های مدیریت نوبت‌دهی را مورد آزمایش قرار دادند. در حالی که میزان پذیرش هنوز محدود است، این ابتکارات پتانسیل بهبود دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی و کارایی در سیستم بهداشتی پراکنده لبنان را نشان می دهد.

استارت‌آپ‌ها، برنامه‌هایی را توسعه دادند که به چالش‌های خاص مراقبت‌های بهداشتی مانند ردیابی دارو، مدیریت بیماری‌های مزمن و حمایت از سلامت روان می‌پردازند. بحران اقتصادی و همه‌گیری، علاقه به راهکارهای سلامت دیجیتال را تسریع کرد، اگرچه مقیاس‌بندی همچنان با موانع نظارتی و مالی محدود می‌شود.

نویسنده مقاله

میترا صمیعی

دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علامه طباطبائی