ایرانیان مقیم عراق

ایرانیان عراق‌نشین که در ادبیات عربی با نام: "إيرانيو العراق" یا "عجم العراق" شناخته می‌شود، به کسانی گفته می‌شود که از نژاد و تبار ایرانی در کشور عراق جای پذیرفته و در آن کشور زندگی کرده و هم‌اکنون بخشی از ترکیب جمعیتی این کشور بازشناخته می‌شوند. شمار آنان در دوره‌ی کنونی، چشم‌گیر بوده و بخش برجسته‌ای ‌از ایشان، میان دوره‌ی ریاست احمد حسن البکر تا ریاست صدام حسین، از عراق بیرون شده و با نام معاودین (برگرداندگان) به ایران بازگردانده شدند. رویکردی که در پی خیزآب ناسیونالیسم عربی در عراق انجام پذیرفت.

دیرینه کوچ ایرانیان به عراق

ایرانیان از دیرباز و سده‌های پیش از زایش، همانند روزگار هخامنشیان، میان‌رودان را بخشی از پهنه‌ی زیر نفوذ خود نگاه داشته بودند. اشکانیان و سپس ساسانیان همواره تیسفون و میان‌رودان را جزو بخش‌های مهم پادشاهی خود می‌دانستند و در برابر رومیان از آن پاسداری می‌کردند. در روزگار پس از اسلام نیز ایرانیان نسبت به این سرزمین، دیدگاه اثرگذار داشتند و هم در دوره‌ی عباسیان و سپس آل‌بویه نیز ایرانیان پیوند کاملی با عراق داشتند.

در روزگار صفوی به ویژه دوران پادشاهی شاه عباس یکم، عراق جزو سرزمین‌های پادشاهی صفوی بود و بازرگانان ایرانی دادوستدهای بازرگانی فراوانی با عراق داشتند و برخی از ایشان بار اقامت در عراق انداخته بودند. شاهوردی خان کلهر در روزگار صفوی، بغداد را گشود و ایل کلهر، باشنده و مهترِ بغداد گردید. کُردهای فیلی از دیرباز در عراق بودند و بنا به گزارش عین‌السلطنه در سال ۱۳۰۲ خورشیدی در بغداد شش هزار کرد فیلی سرگرم کار بودند که اگر یک روز کار نمی‌کردند کارهای روزمره‌ی بغداد آشفته می‌شد.

نیز نگاه کنید به