ویژگیهای جمعیتی آفریقای جنوبی
آفریقای جنوبی بهعنوان یکی از متنوعترین جوامع انسانی جهان، ترکیبی پیچیده از قومیتها، زبانها، ادیان و ساختارهای اجتماعی را در خود جای داده است؛ بهگونهای که این کشور در ادبیات سیاسی و فرهنگی معاصر به «ملت رنگینکمان» شهرت یافته است[۱][۲]. این تنوع نهتنها بازتابی از تاریخ استعمار، مهاجرت و مقاومت است، بلکه در شاخصهای جمعیتی، الگوهای سکونت و حتی سیاستگذاریهای توسعهای نیز اثرگذار است. دادههای رسمی نشان میدهد که در سال ۲۰۲۲، جمعیت کشور به بیش از ۶۲ میلیون نفر رسیده و نرخ رشد سالانه آن حدود ۱.۸٪ بوده است[۳].
ترکیب قومی و نژادی
پیوند=https://dmelal.ir/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pi_91.jpg|بندانگشتی|کودکان آفریقای جنوبی در قاب فرهنگ قابل بازیابی از https://promptbase.com/prompt/adorable-babies-around-the-world-2 بر اساس نتایج سرشماری ۲۰۲۲، سیاهپوستان آفریقایی با سهم ۸۱.۴٪ همچنان بزرگترین گروه جمعیتی کشور هستند. پس از آن، رنگینپوستان با ۸.۲٪، سفیدپوستان با ۷.۳٪ و آسیاییها/هندیها با ۲.۷٪ قرار دارند[۴].
روندهای دو دهه اخیر نشان میدهد که سهم جمعیت سفیدپوست از ۱۱٪ در ۱۹۹۶ به ۷.۳٪ در ۲۰۲۲ کاهش یافته، در حالی که سهم سیاهپوستان اندکی افزایش یافته است[۵]. این تغییرات بخشی ناشی از مهاجرت معکوس سفیدپوستان و بخشی نتیجه نرخ باروری بالاتر در میان گروههای سیاهپوست است.
زبانهای رسمی و پراکندگی زبانی
قانون اساسی آفریقای جنوبی ۱۲ زبان رسمی را به رسمیت میشناسد که در سال ۲۰۲۳ زبان اشاره آفریقای جنوبی بهعنوان دوازدهمین زبان رسمی تصویب شد[۶]. زبان زولو با ۲۴٪، پرگویشترین زبان مادری است و پس از آن خوسا با ۱۶٪ و آفریکانس با ۱۳٪ قرار دارند. انگلیسی، هرچند زبان مادری کمتر از ۱۰٪ جمعیت است، اما نقش غالب در آموزش عالی، رسانه و تجارت دارد[۷]. پراکندگی زبانی با جغرافیای قومی همپوشانی دارد؛ برای مثال، آفریکانس در کیپ غربی و بخشهایی از شمال کشور غالب است، در حالی که خوسا در کیپ شرقی و زولو در کوازولو ناتال تمرکز دارد.
تنوع دینی و فرهنگی
آفریقای جنوبی کشوری چنددینی است که بیش از ۶۰٪ مردم آن پیرو شاخههای مختلف مسیحیت هستند. اسلام حدود ۱.۵٪ جمعیت را تشکیل میدهد و عمدتاً در کیپ غربی و کوازولو ناتال متمرکز است. هندوئیسم، آیینهای بومی آفریقایی، یهودیت، بودیسم و باورهای غیردینی نیز در مقیاس کوچکتر حضور دارند[۸][۹]. سیاست رسمی آموزش و مذهب، بر «مدل تعاملی» تأکید دارد که ضمن احترام به تنوع دینی، از سلطه یک دین خاص جلوگیری میکند[۱۰].
نسبت جنسیتی و ساختار سنی
در سال ۲۰۲۴، زنان ۵۱٪ و مردان ۴۹٪ جمعیت را تشکیل میدادند[۱۱]. نسبت جنسیتی ملی حدود ۹۸ مرد به ازای هر ۱۰۰ زن است، اما در استانهایی مانند خاوتنگ و کیپ غربی بهدلیل مهاجرتهای کاری، این نسبت بهطور محسوسی تغییر میکند. میانگین سنی جمعیت در سال ۲۰۲۲ برابر با ۲۸ سال بوده است؛ این رقم برای سفیدپوستان ۴۵ سال و برای سیاهپوستان ۲۷ سال گزارش شده است[۱۲]. حدود ۲۸٪ جمعیت زیر ۱۵ سال و ۹.۷٪ بالای ۶۰ سال سن دارند که نشاندهنده آغاز روند سالخوردگی جمعیت است.
جدول شماره 2. شاخصهای کلیدی ویژگیهای جمعیتی (۲۰۲۲)
| شاخص | مقدار |
| جمعیت کل | ۶۲,۰۲۷,۵۰۲ نفر |
| سهم زنان (%) | ۵۱ |
| سهم مردان (%) | ۴۹ |
| بزرگترین گروه قومی | سیاهپوستان (Black Africans) – ۸۱.۴٪ |
| پرگویشترین زبان | زولو (Zulu) – ۲۴٪ |
| میانگین سنی (سال) | ۲۸ |
| جمعیت زیر ۱۵ سال (%) | ۲۸ |
| جمعیت بالای ۶۰ سال (%) | ۹.۷ |
| دین غالب | مسیحیت (Christianity) – ≈۶۰٪ |
جمعبندی
ویژگیهای جمعیتی آفریقای جنوبی، بازتابی از تاریخ پیچیده و پویاییهای معاصر این کشور است. تنوع قومی، زبانی و دینی، در کنار تغییرات ساختار سنی و نسبت جنسیتی، نهتنها چالشهایی در حوزه سیاستگذاری اجتماعی و اقتصادی ایجاد میکند، بلکه فرصتهایی برای توسعه مبتنی بر تنوع و همزیستی نیز فراهم میآورد.
- ↑ Statistics South Africa. (2023). South Africa demographic and health survey 2022: Key indicators report. Statistics South Africa, Available for https://www.statssa.gov.za/?s=demographic+and+health+survey
- ↑ Mandela, N. (1996). Long walk to freedom: The autobiography of Nelson Mandela. Little, Brown and Company, Available for https://www.nelsonmandela.org/content/page/long-walk-to-freedom
- ↑ Statistics South Africa. (2022a). Population estimates 2022. Statistics South Africa, Available for https://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022022.pdf
- ↑ Statistics South Africa. (2023a). Census 2022: Demographic profile. Statistics South Africa, Available for https://census.statssa.gov.za
- ↑ Statistics South Africa. (2023b). Population group distribution trends 1996–2022. Statistics South Africa, Available for https://www.statssa.gov.za
- ↑ Government Communication and Information System. (2023). South African Sign Language recognition report. Government of South Africa, Available for https://www.gcis.gov.za
- ↑ Statistics South Africa. (2022b). Language and communication statistics 2022. Statistics South Africa, Available forhttps://www.statssa.gov.za
- ↑ Statistics South Africa. (2016). Community survey 2016: Religious affiliation. Statistics South Africa, Available forhttps://www.statssa.gov.za/?p=7721
- ↑ Government of South Africa.(2023). Religious diversity policies. Government of South Africa, Available for https://www.gov.za
- ↑ Department of Education. (2003). Education statistics in South Africa at a glance 2003. Department of Education, Republic of South Africa Available for https://www.education.gov.za/Portals/0/Documents/Reports/Education%20Statistics2003.pdf
- ↑ Statistics South Africa. (2024a). Mid-year population estimates 2024 (Statistical Release P0302). Statistics South Africa, Available for https://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022024.pdf
- ↑ Statistics South Africa. (2023c). Age and sex distribution report 2023. Statistics South Africa, Available for https://www.statssa.gov.za