آداب و رسوم کشور مالی: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «آداب و رسوم کشور مالی مجموعهای از داستانها، باورها، ارزشها، آیینها، سنتها و قوانین عرفی و اخلاقی است که تقریباً تمام محدودۀ اجتماعی این کشور را در برمیگیرد و مردم قبایل مختلف تأکید خاصی بر حفظ آداب و رسوم خود دارند که نسلبهنسل به...» ایجاد کرد) |
جز (The LinkTitles extension automatically added links to existing pages (https://github.com/bovender/LinkTitles).) |
||
خط ۱: | خط ۱: | ||
آداب و رسوم کشور مالی مجموعهای از داستانها، باورها، ارزشها، آیینها، سنتها و قوانین عرفی و اخلاقی است که تقریباً تمام محدودۀ اجتماعی این کشور را در برمیگیرد و مردم قبایل مختلف تأکید خاصی بر حفظ آداب و رسوم خود دارند که نسلبهنسل به آنها منتقل شده است. آداب و رسوم این کشور به دو مجموعۀ عمومی و اسلامی تقسیم میشود: | آداب و رسوم کشور [[مالی]] مجموعهای از داستانها، باورها، ارزشها، آیینها، سنتها و قوانین عرفی و اخلاقی است که تقریباً تمام محدودۀ اجتماعی این کشور را در برمیگیرد و مردم قبایل مختلف تأکید خاصی بر حفظ آداب و رسوم خود دارند که نسلبهنسل به آنها منتقل شده است. آداب و رسوم این کشور به دو مجموعۀ عمومی و اسلامی تقسیم میشود: | ||
'''1-6-3 سنتهای عمومی''' | '''1-6-3 سنتهای عمومی''' |
نسخهٔ ۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۳۱
آداب و رسوم کشور مالی مجموعهای از داستانها، باورها، ارزشها، آیینها، سنتها و قوانین عرفی و اخلاقی است که تقریباً تمام محدودۀ اجتماعی این کشور را در برمیگیرد و مردم قبایل مختلف تأکید خاصی بر حفظ آداب و رسوم خود دارند که نسلبهنسل به آنها منتقل شده است. آداب و رسوم این کشور به دو مجموعۀ عمومی و اسلامی تقسیم میشود:
1-6-3 سنتهای عمومی
سنتهای عمومی مردم مالی شامل تمامی اصول و قواعد زندگی فردی، اجتماعی و مجموعۀ درهم تنیدهای از موضوعات و امور مختلف است که گاه هالهای از خرافات هم آن را احاطه کرده است. مردم مالی به رعایت سنتهای عمومی خود تأکید میکنند و خود را ملزم به رعایت و اجرای این سنت ها ، حتی اگر در مواردی ناقض قوانین اسلامی باشد، میدانند. مهمترین سنتهای عمومی مالی– صرف نظر از تعلق افراد به قبایل و گروههای قومی مختلف– عبارتند از:
1-1-6-3 اعتقاد به ارواح درگذشتگان
یکی از سنتهای مردم این کشور، که با وجود اعتقاد عمیق قبایل متعدّد مالی به دین اسلام و تبعیت از اصول و تعالیم اسلامی، هنوز جایگاه خود را حفظ کرده است، اعتقاد به نقش ارواح در زندگی عامۀ مردم است. اعتقاد به ارواح و تقدیس روح درگذشتگان، یکی از شاخصههای اصلی آیینهای بومی و سنتی مالی و بخشی از فرهنگ شفاهی است که در تمام قبایل و گروههای قومی کشور وجود دارد. این شاخصه، علیرغم تشرّف اقوام و قبایل مختلف به دین اسلام، همچنان بهصورت یکی از سنتهای اساسی مردم این سرزمین حفظ شده و حتی در تعالیم اسلامی آنان نیز رسوخ کرده است. امروزه ، در اجرای مراسم و مناسبتهای قومی و سنتی، توسل به ارواح درگذشتگان و تلاش برای جلب نظر مساعد آنان، بهویژه در بین مسلمانان، از اهمّیت بسیاری برخوردار است. در این مراسم از ارواح که به انواع مختلف تقسیم شدهاند، درخواست و طلب حمایت، برکت، رحمت، دور کردن نحوست و شومی و ... میشود (www.culturecrossing.net).
اعتقاد به ارواح، در بین مسلمانان سرسخت و پرشوری همچون طوارق، که از نظر اعتقادات اسلامی متدیّنترین اقوام مالی بهشمار میآیند، هنوز هم رایج است و آنان در برخی مراسم اسلامی، آداب آن را به کار میبرند که البته با سنتهای روحپرستی چندان تفاوتی ندارد.[5] دیگر اقوام مسلمان این کشور نیز، علیرغم اعتقاد به موازین اسلامی، همچنان به بزرگداشت ارواح میپردازند و این سنت در بین بامباراها و فولانیها هم بهچشم میخورد. از اینرو، ميان اسلام و سنتهای مبتنی بر تقدیس ارواح، در بخشهای مختلف کشور مالی، نوعی همزیستی مسالمتآمیز به وجود آمده و بومیان این سرزمین، با وجود پذیرش کامل دین اسلام، برخی از سنتهای دیرینۀ خود را به اعتقادات دینی اضافه کردهاند.
2-1-6-3 اعتقاد به توتمها
از دیگر سنتهای رایج و فراگیر مردم قبایل مختلف مالی، که ریشه در آیینهای بومی آنها دارد، اعتقاد عمومی به قدرت جادویی حیوانات در قالب توتم است. در واقع اقوام و گروههای قومی مالی کلیۀ حیوانات را دارای نیروهای نهفتۀ خوب و بد میدانند که در زندگی روزمرۀ انسان تأثیر میگذارند. هر قبیله با انتخاب حیوانی بهعنوان توتم خود، از نیروی او برای حفاظت از قبیله بهره میگیرد. شیر، پلنگ، بوفالو، اسب آبی، کفتار، سمور آبی، میمون و مورچهخوار، برخی از توتمهای قبایل مالی بهشمار میآیند. حیواناتی که توتم قبیلهای محسوب میشوند، همواره مورد احترام قبیلهاند و تصویر آنها بر روی ماسکها و مجسمههای ساخت هنرمندان قبیله جای دارد. (www.culturecrossing.net)
3-1-6-3 مهماننوازي
یکی از سنتهای مهم مردم کشور مالی مهماننوازی فوقالعاده و علاقۀ وافر آنها به حضور مهمان است. احترام به مهمان، بخشی از فرهنگ شفاهی است و پس از ورود دین اسلام به این سرزمین نیز، جايگاه رفيع تري پيدا كرده است. مردم مالیایی ورود مهمان به منازل خود را برکت و رحمت پروردگار میدانند و در بسیاری از موارد، برخی از روستایيان با مهاجرت از روستا به شهر– که عمدتاً برای یافتن شغلی مناسب صورت میگیرد- مدت زیادی بدون ناشکیبایی صاحبان خانه از وجود آنها، در منازل خويشاوندان خود اقامت میکنند. میهمان عضوی از خانواده میزبان است و درآمد اندك خانواده بین آنها هم تقسیم میشود. خصلت مهماننوازی مردم مالی اعم از مسلمانان و غیرمسلمانان در سراسر غرب آفریقا شهرت دارد. این امر بارها مورد تشویق رهبران جوامع اسلامی این کشور نيز قرار گرفته و ائمۀ جمعه و جماعات شهرها و روستاهای مالی همواره مسلمانان را در این مورد تشویق میکنند[6]. یکی از شاخصترین جلوههای مهماننوازی مالیاییها، پذیرایی از مهمانان در شهرها و روستاهای مالی با چای سبز است. چای سبز به همراه برگهای نعنا، نوشیدنی بسیار خوش طعمی است که با شکر فراوان، در فنجانهای کوچک به مهمانان تعارف میشود. دم کردن و تهیۀ این چای مخصوص، که گاهی تا نیم ساعت طول میکشد و نحوۀ ریختن آن از قوری در فنجانها، تشریفات خاصی دارد که برای میزبان و مهمانان توأم با لذت و شادی است.[7] جالب اینجاست که ابنبطوطه نیز در سال 1352م و در هنگام سفر به کشور مالی، به مهماننوازی مردم آن سرزمین اشاره کرده و آنان را مردمی مهماننواز خوانده است. (موجد، 1364: 124-125)
4-1-6-3 جایگاه خاص سالخوردگان:
یکی از سنتهای اصیل و ماندگار کشور مالی، رعایت جایگاه خاص سالمندان و حفظ حرمت و احترام فوقالعاده به آنهاست که از کودکی به فرزندان آموخته و منتقل میشود که سالخوردگان، بزرگ قوم و قبیله هستند. در ضربالمثلهای این کشور نیز به رعایت مقام کهنسالان تأکید شده و یکی از ضربالمثلهای مشهور بامبارا «آنچه که پیر نشسته میبیند، جوان ایستاده نمیبیند»، هم تأییدی بر این مطلب است. سالخوردگان نه فقط در خانواده خود که در سطح جامعه نیز از احترام زیادی برخوردارند و بسیاری از اختلافات درونگروهی قبایل را در شهر و روستا کهنسالان حل و فصل میکنند. جایگاه ریشسفیدان و سالخوردگان این کشور بهاندازهای اهمّیت دارد که حتی در دولت مالی نهاد قانونی موسوم به «میانجی» وجود دارد و فردی که در مقام مشاور رئیسجمهور قرار میگیرد و با حکم وی به این مقام منصوب میشود، عهدهدار حل و فصل اختلافات مهم بین دولت و مردم است و در صورتی که مشکلات بزرگی بین دولت و گروههای مردمی پدید آید، بهصورت مسالمتآمیز حل و فصل مینماید (احمدی: 294).
5-1-6-3 رقص ماسک
رقص ماسک یکی از قدیمیترین سنتهای قبایل مالی است که معمولاً در مراسم و مناسبتهای مختلف و با تشریفات و سلسله مراتب خاص صورت میگیرد. رقص ماسک هر قبیله، ویژگیهای جذاب و متفاوتي از دیگر قبایل دارد. زیباترین نوع رقص ماسک را دوگونها انجام میدهند که بسیار شگفتآور و مهیج است. رقص ماسک دوگونها را افراد خاص و با ماسکهای چوبی کندهکاری شده- که هریک نمادی از حیواناتی نظیر آفتابپرست، کفتار، پرندگان و... است- اجرا میکنند. رقص ماسک بامباراها با نماد آفتابپرست در سراسر مالی شهرت بسیار دارد. در جریان این رقص، به همراهی موسیقی سنتی مالی، رقصندگان با حرکات بسیار زیبا و جالب خود تلاش میکنند ارواح مردگان را به ترک دهکده و پیوستن به اجداد خود ترغیب نمایند (www.the power of culture .com).
هرچند امروزه انواع مختلف رقص ماسک از حالت سنتی خارج شده و معمولاً در برنامههای ویژه و برای جذب گردشگران خارجی اجرا میشود، با این حال، در قبایل مالی، انواع خاصی از رقص ماسک هنوز وجود دارد که مخفیانه و برای ارتباط با ارواح انجام میشود و فقط افراد معدودی اجازۀ حضور در این مراسم را دارند.
6-1-6-3 مناسبات قبیلگی:
باوجود تنوع قومی- قبیلهای قابل توجّه در کشور مالی، مناسبات بین قبیلگی اقوام مختلف این کشور در سطح مطلوب است و برخلاف دیگر کشورهای منطقۀ غرب آفریقا، بهندرت جنگ و درگیری بین قبایل در این کشور اتفاق میافتد. در واقع هرچند طیّ چند دهۀ گذشته، طوارق کوچنشین مالی همواره با دولت درگیری داشتهاند (این وضعیت هماکنون نیز با شدت ادامه دارد)،با اين حال این جنگها را نباید درگیری قبایل مختلف مالیایی در نظر گرفت.
قبایل کشور مالی که هریک در طول تاریخ بر بخشهایی از این سرزمین بزرگ و بر دیگر اقوام حاکمیت داشتهاند، در مجموع روابط مسالمتآمیزی با یکدیگر دارند و به حدود و حریم استقرار هم احترام میگذارند. رؤسای قبایل مالی همچون دیگر کشورهای آفریقای سیاه از احترام و جایگاه والایی برخوردار و نقش مهمّی در حل و فصل اختلافات درون قبیلگی بر عهده دارند.
شیوۀ دست دادن مردان و زنان هنگام روبرو شدن با یکدیگر، نحوۀ ارتباطات اجتماعی افراد در مهمانیهای شبانه، طریقۀ برگزاری گفتوگوها و جلسات محلی، اهدای هدیه، عروسی، بهخاک سپردن اموات، جشنها و ...، از دیگر سنتهای عمومی جالب و متنوع مردم مالی است (www.culturecrossing.net).