ایران‌شناسی در مراکز علمی و دانشگاهی یمن: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۰۵

ایران‌شناسی به عنوان یک رشته علمی در مراکز دانشگاهی و پژوهشی یمن سابقه چندان طولانی ندارد، اما در سال‌های اخیر با توجه به گسترش روابط فرهنگی و علمی میان دو کشور، شاهد رشد و توسعه این حوزه مطالعاتی در یمن هستیم. پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، روابط دو کشور وارد مرحله جدیدی شد. به ویژه شیعیان زیدی یمن که از نظر مذهبی قرابت بیشتری با ایران داشتند، تحت تأثیر انقلاب ایران قرار گرفتند^[۱]. این مسئله زمینه‌ساز توجه بیشتر به مطالعات ایران‌شناسی در یمن شد.

مراکز دانشگاهی

1.دانشگاه صنعا

دانشگاه صنعا به عنوان قدیمی‌ترین و معتبرترین دانشگاه یمن، نقش مهمی در گسترش مطالعات ایران‌شناسی در این کشور داشته است. بخش زبان و ادبیات فارسی دانشکده زبان‌های این دانشگاه از مراکز اصلی آموزش زبان فارسی و مطالعات ایران‌شناسی در یمن محسوب می‌شود ^[۲]. بر اساس اطلاعات موجود، به نظر می‌رسد که دانشگاه صنعا در یمن بیشترین اهمیت را به ایران‌شناسی می‌دهد. دلایل این امر عبارتند از:

دانشگاه صنعا به عنوان یکی از معتبرترین دانشگاه‌های یمن، نقش مهمی در گسترش مطالعات ایران‌شناسی داشته است^[۳]؛
بخش زبان و ادبیات فارسی دانشکده زبان‌های دانشگاه صنعا از مراکز اصلی آموزش زبان فارسی و مطالعات ایران‌شناسی در یمن محسوب می‌شود^[۳]؛
دانشکده زبان‌های دانشگاه صنعا برنامه کارشناسی در رشته زبان فارسی ارائه می‌دهد که احتمالاً شامل دروسی در زمینه ایران‌شناسی نیز می‌شود؛
سفیر ایران در یمن، مرتضی عابدین، اخیراً بخش‌های زبان و ادبیات فارسی را در دانشگاه‌های صنعا و ذمار افتتاح کرده است^[۴].

2.دانشگاه علم و صنعت

دانشگاه علم و صنعت یمن نیز در سال‌های اخیر توجه ویژه‌ای به گسترش رشته‌های مرتبط با ایران‌شناسی داشته است. این دانشگاه دوره‌ها و برنامه‌هایی را در زمینه‌های مختلف مرتبط با مطالعات ایران ارائه می‌دهد^[۵].

3.دانشگاه الایمان

دانشگاه الایمان به عنوان یکی از دانشگاه‌های خصوصی معتبر یمن، در زمینه مطالعات اسلامی و شرق‌شناسی فعالیت دارد. این دانشگاه نیز برنامه‌هایی در حوزه ایران‌شناسی و زبان فارسی ارائه می‌کند^[۵].

4.دانشگاه ذمار

سفیر ایران بخش زبان و ادبیات فارسی را در این دانشگاه نیز افتتاح کرده است^[۴].

دلایل عدم تحقیقات ایران شناسی در دانشگاه های یمن

بر اساس اطلاعات موجود، به نظر می‌رسد که تحقیقات ایران‌شناسی در دانشگاه‌های یمن به صورت جدی و گسترده انجام نمی‌شود. دلایل این امر عبارتند از:

1. وضعیت سیاسی و جنگ داخلی

بحران سیاسی و جنگ داخلی در یمن تأثیر منفی بر فعالیت‌های علمی و دانشگاهی داشته است^[۶]. این شرایط باعث شده بسیاری از دانشگاهیان یمنی کشور را ترک کنند و فرصت‌های تحقیقاتی محدود شود.

2. مداخله گروه‌های سیاسی

گزارش‌ها حاکی از آن است که حوثی‌ها برنامه درسی جدیدی را در دانشگاه صنعا معرفی کرده‌اند که بیشتر بر ترویج ایدئولوژی خاص تمرکز دارد تا تحقیقات علمی^[۷].

3. محدودیت منابع

دانشگاه‌های یمن با کمبود منابع مالی و زیرساختی مواجه هستند که انجام تحقیقات جدی را دشوار می‌سازد^[۶].

4. عدم استقلال علمی

به نظر می‌رسد برخی برنامه‌های آموزشی و پژوهشی تحت تأثیر اهداف سیاسی گروه‌های مختلف قرار دارند^[۷]. با این حال، برخی تلاش‌ها برای گسترش مطالعات ایران‌شناسی در یمن صورت گرفته است. اما این تلاش‌ها بیشتر جنبه سیاسی و ایدئولوژیک دارند تا تحقیقات علمی و آکادمیک. در مجموع، شرایط فعلی یمن اجازه انجام تحقیقات جدی و مستقل ایران‌شناسی را در دانشگاه‌های این کشور نمی‌دهد. هم‌چنین براساس اطلاعات موجود، به نظر نمی‌رسد که دانشگاه‌های یمن تحت کنترل حوثی‌ها تحقیقات جدی و مستقلی در زمینه ایران‌شناسی انجام دهند. در عوض، شواهد نشان می‌دهد که حوثی‌ها از نظام آموزشی برای ترویج ایدئولوژی خود و تبلیغ به نفع ایران استفاده می‌کنند:

حوثی‌ها برنامه درسی جدیدی را در دانشگاه صنعا معرفی کرده‌اند که بیشتر بر ترویج ایدئولوژی خاص تمرکز دارد تا تحقیقات علمی^[۷]؛
دوره اجباری جدیدی به نام «نبرد با دشمن اسرائیلی» در دانشگاه‌های تحت کنترل حوثی‌ها ارائه می‌شود که به جای بررسی علمی، به تبلیغ علیه اسرائیل و متحدانش می‌پردازد^[۸]؛
این دوره‌ها توسط مبارزان و رهبران نظامی بدون صلاحیت‌های دانشگاهی تدریس می‌شوند^[۸]؛
محتوای این دوره‌ها شامل تفسیرهای گزینشی از قرآن و سخنرانی‌های رهبران حوثی است، نه مطالعات علمی درباره ایران^[۸]؛
برخی دانشجویان گزارش داده‌اند که این دوره‌ها به جای آموزش واقعی، به تبلیغ ایدئولوژی شیعه و توهین به اهل سنت می‌پردازند^[۹]؛
ایران مراکز فرهنگی و مدارس ادبیات فارسی جدیدی در مناطق تحت کنترل حوثی‌ها ایجاد کرده، اما این تلاش‌ها بیشتر جنبه سیاسی و ایدئولوژیک دارند تا تحقیقات علمی^[۷].

در مجموع، به نظر می‌رسد که فعالیت‌های مرتبط با ایران در دانشگاه‌های تحت کنترل حوثی‌ها بیشتر در راستای اهداف سیاسی و ایدئولوژیک است تا انجام تحقیقات علمی و مستقل در زمینه ایران‌شناسی.

حوزه‌های مطالعاتی

مطالعات ایران‌شناسی در مراکز علمی یمن عمدتاً بر محورهای زیر متمرکز است:

زبان و ادبیات فارسی

آموزش زبان فارسی و مطالعه ادبیات کلاسیک و معاصر ایران از مهم‌ترین حوزه‌های ایران‌شناسی در یمن است. دانشگاه صنعا پیشگام این حوزه مطالعاتی بوده و دوره‌های مختلفی در سطوح کارشناسی و تحصیلات تکمیلی ارائه می‌دهد^[۲].

تاریخ و تمدن ایران

مطالعه تاریخ ایران از دوران باستان تا معاصر و بررسی جنبه‌های مختلف تمدن ایرانی از دیگر محورهای مورد توجه پژوهشگران یمنی است. تأثیر متقابل فرهنگ و تمدن ایران و یمن در طول تاریخ از موضوعات مورد علاقه محققان است^[۱۰].

مطالعات سیاسی و روابط بین‌الملل

با توجه به اهمیت ژئوپلیتیک ایران در منطقه، مطالعه سیاست خارجی و روابط بین‌المللی ایران نیز مورد توجه مراکز پژوهشی یمن قرار دارد. تحلیل روابط ایران و یمن و نقش ایران در تحولات منطقه از جمله موضوعات مورد بررسی است^[۱۱].

مطالعات اسلامی و تشیع

با توجه به حضور قابل توجه شیعیان زیدی در یمن، مطالعات مربوط به تشیع و تاریخ اسلام در ایران نیز از حوزه‌های مورد علاقه پژوهشگران یمنی است. مقایسه تطبیقی مذهب زیدی و تشیع دوازده امامی از موضوعات مورد بررسی است^[۱۲].

چالش‌ها و موانع

علی‌رغم رشد مطالعات ایران‌شناسی در یمن، این حوزه با چالش‌ها و موانعی نیز مواجه است:

1.مشکلات سیاسی و امنیتی

بحران سیاسی و جنگ داخلی در یمن در سال‌های اخیر تأثیر منفی بر فعالیت‌های علمی و دانشگاهی داشته است. این مسئله روند توسعه مطالعات ایران‌شناسی را نیز کند کرده است^[۲].

2.محدودیت‌های مالی و زیرساختی

کمبود منابع مالی و ضعف زیرساخت‌های آموزشی و پژوهشی از دیگر موانع گسترش مطالعات ایران‌شناسی در یمن است. این مسئله به ویژه در تأمین منابع علمی و کتب مرجع مشهود است^[۲].

3.کمبود اساتید متخصص

محدودیت در تعداد اساتید متخصص در حوزه ایران‌شناسی از دیگر چالش‌های پیش روی این رشته در یمن است. اکثر اساتید این حوزه در خارج از یمن تحصیل کرده‌اند و نیاز به تربیت نیروهای متخصص بومی احساس می‌شود^[۱۳].

همکاری‌های علمی ایران و یمن

در سال‌های اخیر همکاری‌های علمی میان ایران و یمن در حوزه ایران‌شناسی گسترش یافته است. برخی از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری عبارتند از:

1.تبادل استاد و دانشجو

تبادل استاد و دانشجو میان دانشگاه‌های ایران و یمن از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری است. دانشگاه‌های ایران سالانه تعدادی بورسیه تحصیلی به دانشجویان یمنی اختصاص می‌دهند^[۱۴].

2. برگزاری دوره‌های آموزشی

برگزاری دوره‌های کوتاه‌مدت آموزش زبان فارسی و ایران‌شناسی توسط مراکز ایرانی در یمن از دیگر زمینه‌های همکاری است. بنیاد سعدی نقش مهمی در این زمینه ایفا می‌کند^[۱۳].

3.همکاری‌های پژوهشی

انجام طرح‌های پژوهشی مشترک میان محققان ایرانی و یمنی در حوزه‌های مختلف ایران‌شناسی از دیگر زمینه‌های همکاری است. برگزاری همایش‌ها و نشست‌های علمی مشترک نیز به تقویت این همکاری‌ها کمک کرده است^[۱۴].

چشم‌انداز آینده

با توجه به روند رو به رشد مطالعات ایران‌شناسی در یمن و گسترش همکاری‌های علمی میان دو کشور، می‌توان چشم‌انداز مثبتی برای آینده این حوزه مطالعاتی متصور بود. برخی از مهم‌ترین محورهای توسعه آتی عبارتند از:

تأسیس رشته‌های تخصصی ایران‌شناسی در مقاطع تحصیلات تکمیلی؛
گسترش پژوهش‌های بین‌رشته‌ای با محوریت مطالعات ایران؛
تقویت همکاری‌های علمی و پژوهشی میان مراکز دانشگاهی دو کشور؛
بهره‌گیری از فناوری‌های نوین آموزشی برای گسترش آموزش مجازی؛
تأسیس مراکز تخصصی ایران‌شناسی در دانشگاه‌های یمن.

در مجموع می‌توان گفت ایران‌شناسی در یمن علی‌رغم چالش‌های موجود، از ظرفیت‌های قابل توجهی برای رشد و توسعه برخوردار است. تقویت همکاری‌های علمی میان دو کشور و رفع موانع موجود می‌تواند به شکوفایی بیشتر این حوزه مطالعاتی در یمن کمک کند.

منابع:

1-

2-

3-

4-

5-

6-

7-

8-

9-

10 -

11-

12-

13-

14-

↑ بلومی، ع. (1401). نابودساز یمن: درس‌هایی که آشوب در شبه‌جزیره‌ی عربستان برای جهان دارد (م. براتی، مترجم). تهران: انتشارات سروش.
↑ ^۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ ^۲٫۳ عبید، ی. (1399، آذر 29). تجربه‌های کرونایی آموزش فارسی در دنیا. خبرگزاری ایسنا، قابل بازیابی از https://B2n.ir/r93916
↑ ^۳٫۰ ^۳٫۱ یونیورسیتی ورلدنیوز (2023. 7 آوریل)، قابل بازیابی از https://B2n.ir/r03753
↑ ^۴٫۰ ^۴٫۱ انستیتو خاورمیانه (2017. 27 ژانویه)، قابل بازیابی از https://B2n.ir/e11133
↑ ^۵٫۰ ^۵٫۱ استادیاب. (1388). فهرست دانشگاه های برتر یمن به ترتیب رتبه جهانی، قابل بازیابی از https://B2n.ir/d21551
↑ ^۶٫۰ ^۶٫۱ رسانا. مؤسسه بین‌المللی مطالعات ایران، قابل بازیابی از https://B2n.ir/g39530
↑ ^۷٫۰ ^۷٫۱ ^۷٫۲ ^۷٫۳ انستیتو خاورمیانه (2018. 1 مارس)، قابل بازیابی از https://B2n.ir/j81321
↑ ^۸٫۰ ^۸٫۱ ^۸٫۲ محمد سایرز(2025),Themedialine، قابل بازیابی از https://B2n.ir/d16579
↑ محمدعلی(2018)، arabnews، قابل بازیابی از https://B2n.ir/m12322
↑ حسینی‌بیان، س. م. (1402). تاثیر تمدن ایرانیان بر نفوذ و گسترش اسلام در یمن. قم: انتشارات صدف‌یاب، قابل بازیابی از https://B2n.ir/r94626
↑ نازی، ا. (1401). اهداف سیاست خارجی عربستان سعودی در یمن و بحرین. تهران: اندیشکده‌ی صنایع نرم، قابل بازیابی از https://B2n.ir/r94626
↑ رحیمی، ع.، و طاهری، ز. (1403). نقش ایرانیان در گسترش تشیع در یمن. تاریخ اسلام، 97، 103-118.
↑ ^۱۳٫۰ ^۱۳٫۱ کاظمی، م. (1399، آذر 29). تجربه‌های کرونایی آموزش فارسی در دنیا. خبرگزاری ایسنا، قابل بازیابی از https://B2n.ir/r93916
↑ ^۱۴٫۰ ^۱۴٫۱ داداش‌پور، ه. (1401، خرداد 22). آمادگی ایران برای همکاری علمی و جذب دانشجو از یمن. خبرگزاری تسنیم، قابل بازیابی از https://B2n.ir/z62478

[1] بلومی، ع. (1401). نابودساز یمن: درس‌هایی که آشوب در شبه‌جزیره‌ی عربستان برای جهان دارد (م. براتی، مترجم). تهران: انتشارات سروش.

[:6-2] ۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ ^۲٫۳ عبید، ی. (1399، آذر 29). تجربه‌های کرونایی آموزش فارسی در دنیا. خبرگزاری ایسنا، قابل بازیابی از https://B2n.ir/r93916

[:0-3] ۳٫۰ ^۳٫۱ یونیورسیتی ورلدنیوز (2023. 7 آوریل)، قابل بازیابی از https://B2n.ir/r03753

[:1-4] ۴٫۰ ^۴٫۱ انستیتو خاورمیانه (2017. 27 ژانویه)، قابل بازیابی از https://B2n.ir/e11133

[:2-5] ۵٫۰ ^۵٫۱ استادیاب. (1388). فهرست دانشگاه های برتر یمن به ترتیب رتبه جهانی، قابل بازیابی از https://B2n.ir/d21551

[:3-6] ۶٫۰ ^۶٫۱ رسانا. مؤسسه بین‌المللی مطالعات ایران، قابل بازیابی از https://B2n.ir/g39530

[:4-7] ۷٫۰ ^۷٫۱ ^۷٫۲ ^۷٫۳ انستیتو خاورمیانه (2018. 1 مارس)، قابل بازیابی از https://B2n.ir/j81321

[:5-8] ۸٫۰ ^۸٫۱ ^۸٫۲ محمد سایرز(2025),Themedialine، قابل بازیابی از https://B2n.ir/d16579

[9] محمدعلی(2018)، arabnews، قابل بازیابی از https://B2n.ir/m12322

[10] حسینی‌بیان، س. م. (1402). تاثیر تمدن ایرانیان بر نفوذ و گسترش اسلام در یمن. قم: انتشارات صدف‌یاب، قابل بازیابی از https://B2n.ir/r94626

[11] نازی، ا. (1401). اهداف سیاست خارجی عربستان سعودی در یمن و بحرین. تهران: اندیشکده‌ی صنایع نرم، قابل بازیابی از https://B2n.ir/r94626

[12] رحیمی، ع.، و طاهری، ز. (1403). نقش ایرانیان در گسترش تشیع در یمن. تاریخ اسلام، 97، 103-118.

[:7-13] ۱۳٫۰ ^۱۳٫۱ کاظمی، م. (1399، آذر 29). تجربه‌های کرونایی آموزش فارسی در دنیا. خبرگزاری ایسنا، قابل بازیابی از https://B2n.ir/r93916

[:8-14] ۱۴٫۰ ^۱۴٫۱ داداش‌پور، ه. (1401، خرداد 22). آمادگی ایران برای همکاری علمی و جذب دانشجو از یمن. خبرگزاری تسنیم، قابل بازیابی از https://B2n.ir/z62478

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 ==== 1.دانشگاه صنعا ====
-دانشگاه صنعا به عنوان قدیمی‌ترین و معتبرترین دانشگاه یمن، نقش مهمی در گسترش مطالعات ایران‌شناسی در این کشور داشته است. بخش زبان و ادبیات فارسی دانشکده زبان‌های این دانشگاه از مراکز اصلی آموزش زبان فارسی و مطالعات ایران‌شناسی در یمن محسوب می‌شود <ref>عبید، ی. (1399، آذر 29). تجربه‌های کرونایی آموزش فارسی در دنیا. خبرگزاری ایسنا، قابل بازیابی از <nowiki>https://B2n.ir/r93916</nowiki></ref>. بر اساس اطلاعات موجود، به نظر می‌رسد که دانشگاه صنعا در یمن بیشترین اهمیت را به ایران‌شناسی می‌دهد. دلایل این امر عبارتند از:
+دانشگاه صنعا به عنوان قدیمی‌ترین و معتبرترین دانشگاه یمن، نقش مهمی در گسترش مطالعات ایران‌شناسی در این کشور داشته است. بخش زبان و ادبیات فارسی دانشکده زبان‌های این دانشگاه از مراکز اصلی آموزش زبان فارسی و مطالعات ایران‌شناسی در یمن محسوب می‌شود <ref name=":6">عبید، ی. (1399، آذر 29). تجربه‌های کرونایی آموزش فارسی در دنیا. خبرگزاری ایسنا، قابل بازیابی از <nowiki>https://B2n.ir/r93916</nowiki></ref>. بر اساس اطلاعات موجود، به نظر می‌رسد که دانشگاه صنعا در یمن بیشترین اهمیت را به ایران‌شناسی می‌دهد. دلایل این امر عبارتند از:
 # دانشگاه صنعا به عنوان یکی از معتبرترین دانشگاه‌های یمن، نقش مهمی در گسترش مطالعات ایران‌شناسی داشته است<ref name=":0">یونیورسیتی ورلدنیوز (2023. 7 آوریل)، قابل بازیابی از <nowiki>https://B2n.ir/r03753</nowiki></ref>؛
@@ خط ۴۷: / خط ۴۷: @@
 مطالعات ایران‌شناسی در مراکز علمی یمن عمدتاً بر محورهای زیر متمرکز است:
--2 زبان و ادبیات فارسی
+==== زبان و ادبیات فارسی ====
+آموزش زبان فارسی و مطالعه ادبیات کلاسیک و معاصر ایران از مهم‌ترین حوزه‌های ایران‌شناسی در یمن است. دانشگاه صنعا پیشگام این حوزه مطالعاتی بوده و دوره‌های مختلفی در سطوح کارشناسی و تحصیلات تکمیلی ارائه می‌دهد<ref name=":6" />.
-آموزش زبان فارسی و مطالعه ادبیات کلاسیک و معاصر ایران از مهم‌ترین حوزه‌های ایران‌شناسی در یمن است. دانشگاه صنعا پیشگام این حوزه مطالعاتی بوده و دوره‌های مختلفی در سطوح کارشناسی و تحصیلات تکمیلی ارائه می‌دهد (عبید، 1399).
+==== تاریخ و تمدن ایران ====
+مطالعه تاریخ ایران از دوران باستان تا معاصر و بررسی جنبه‌های مختلف تمدن ایرانی از دیگر محورهای مورد توجه پژوهشگران یمنی است. تأثیر متقابل فرهنگ و تمدن ایران و یمن در طول تاریخ از موضوعات مورد علاقه محققان است<ref>حسینی‌بیان، س. م. (1402). تاثیر تمدن ایرانیان بر نفوذ و گسترش اسلام در یمن. قم: انتشارات صدف‌یاب، قابل بازیابی از <nowiki>https://B2n.ir/r94626</nowiki></ref>.
--2 تاریخ و تمدن ایران
+==== مطالعات سیاسی و روابط بین‌الملل ====
+با توجه به اهمیت ژئوپلیتیک ایران در منطقه، مطالعه سیاست خارجی و روابط بین‌المللی ایران نیز مورد توجه مراکز پژوهشی یمن قرار دارد. تحلیل روابط ایران و یمن و نقش ایران در تحولات منطقه از جمله موضوعات مورد بررسی است<ref>نازی، ا. (1401). اهداف سیاست خارجی عربستان سعودی در یمن و بحرین. تهران: اندیشکده‌ی صنایع نرم، قابل بازیابی از <nowiki>https://B2n.ir/r94626</nowiki></ref>.
-مطالعه تاریخ ایران از دوران باستان تا معاصر و بررسی جنبه‌های مختلف تمدن ایرانی از دیگر محورهای مورد توجه پژوهشگران یمنی است. تأثیر متقابل فرهنگ و تمدن ایران و یمن در طول تاریخ از موضوعات مورد علاقه محققان است (حسینی‌بیان، 1402).
+==== مطالعات اسلامی و تشیع ====
+با توجه به حضور قابل توجه شیعیان زیدی در یمن، مطالعات مربوط به تشیع و تاریخ اسلام در ایران نیز از حوزه‌های مورد علاقه پژوهشگران یمنی است. مقایسه تطبیقی مذهب زیدی و تشیع دوازده امامی از موضوعات مورد بررسی است<ref>رحیمی، ع.، و طاهری، ز. (1403). نقش ایرانیان در گسترش تشیع در یمن. تاریخ اسلام، 97، 103-118.</ref>.
--2 مطالعات سیاسی و روابط بین‌الملل
-با توجه به اهمیت ژئوپلیتیک ایران در منطقه، مطالعه سیاست خارجی و روابط بین‌المللی ایران نیز مورد توجه مراکز پژوهشی یمن قرار دارد. تحلیل روابط ایران و یمن و نقش ایران در تحولات منطقه از جمله موضوعات مورد بررسی است (نازی، 1401).
--2  مطالعات اسلامی و تشیع
-با توجه به حضور قابل توجه شیعیان زیدی در یمن، مطالعات مربوط به تشیع و تاریخ اسلام در ایران نیز از حوزه‌های مورد علاقه پژوهشگران یمنی است. مقایسه تطبیقی مذهب زیدی و تشیع دوازده امامی از موضوعات مورد بررسی است (رحیمی و طاهری، 1403).
-'''3- چالش‌ها و موانع'''
+=== چالش‌ها و موانع ===
 علی‌رغم رشد مطالعات ایران‌شناسی در یمن، این حوزه با چالش‌ها و موانعی نیز مواجه است:
--3 مشکلات سیاسی و امنیتی
+==== 1.مشکلات سیاسی و امنیتی ====
+بحران سیاسی و جنگ داخلی در یمن در سال‌های اخیر تأثیر منفی بر فعالیت‌های علمی و دانشگاهی داشته است. این مسئله روند توسعه مطالعات ایران‌شناسی را نیز کند کرده است<ref name=":6" />.
-بحران سیاسی و جنگ داخلی در یمن در سال‌های اخیر تأثیر منفی بر فعالیت‌های علمی و دانشگاهی داشته است. این مسئله روند توسعه مطالعات ایران‌شناسی را نیز کند کرده است (عبید، 1399).
--3 محدودیت‌های مالی و زیرساختی
-کمبود منابع مالی و ضعف زیرساخت‌های آموزشی و پژوهشی از دیگر موانع گسترش مطالعات ایران‌شناسی در یمن است. این مسئله به ویژه در تأمین منابع علمی و کتب مرجع مشهود است (عبید، 1399).
--3 کمبود اساتید متخصص
-محدودیت در تعداد اساتید متخصص در حوزه ایران‌شناسی از دیگر چالش‌های پیش روی این رشته در یمن است. اکثر اساتید این حوزه در خارج از یمن تحصیل کرده‌اند و نیاز به تربیت نیروهای متخصص بومی احساس می‌شود (کاظمی، 1399).
+==== 2.محدودیت‌های مالی و زیرساختی ====
+کمبود منابع مالی و ضعف زیرساخت‌های آموزشی و پژوهشی از دیگر موانع گسترش مطالعات ایران‌شناسی در یمن است. این مسئله به ویژه در تأمین منابع علمی و کتب مرجع مشهود است<ref name=":6" />.
+==== 3.کمبود اساتید متخصص ====
+محدودیت در تعداد اساتید متخصص در حوزه ایران‌شناسی از دیگر چالش‌های پیش روی این رشته در یمن است. اکثر اساتید این حوزه در خارج از یمن تحصیل کرده‌اند و نیاز به تربیت نیروهای متخصص بومی احساس می‌شود<ref name=":7">کاظمی، م. (1399، آذر 29). تجربه‌های کرونایی آموزش فارسی در دنیا. خبرگزاری ایسنا، قابل بازیابی از <nowiki>https://B2n.ir/r93916</nowiki></ref>.
-'''4- همکاری‌های علمی ایران و یمن'''
+=== همکاری‌های علمی ایران و یمن ===
 در سال‌های اخیر همکاری‌های علمی میان ایران و یمن در حوزه ایران‌شناسی گسترش یافته است. برخی از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری عبارتند از:
--4 تبادل استاد و دانشجو
+==== 1.تبادل استاد و دانشجو ====
+تبادل استاد و دانشجو میان دانشگاه‌های ایران و یمن از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری است. دانشگاه‌های ایران سالانه تعدادی بورسیه تحصیلی به دانشجویان یمنی اختصاص می‌دهند<ref name=":8">داداش‌پور، ه. (1401، خرداد 22). آمادگی ایران برای همکاری علمی و جذب دانشجو از یمن. خبرگزاری تسنیم، قابل بازیابی از <nowiki>https://B2n.ir/z62478</nowiki></ref>.
-تبادل استاد و دانشجو میان دانشگاه‌های ایران و یمن از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری است. دانشگاه‌های ایران سالانه تعدادی بورسیه تحصیلی به دانشجویان یمنی اختصاص می‌دهند (داداش‌پور، 1401).
--4 برگزاری دوره‌های آموزشی
-برگزاری دوره‌های کوتاه‌مدت آموزش زبان فارسی و ایران‌شناسی توسط مراکز ایرانی در یمن از دیگر زمینه‌های همکاری است. بنیاد سعدی نقش مهمی در این زمینه ایفا می‌کند (کاظمی، 1399).
--4 همکاری‌های پژوهشی
-انجام طرح‌های پژوهشی مشترک میان محققان ایرانی و یمنی در حوزه‌های مختلف ایران‌شناسی از دیگر زمینه‌های همکاری است. برگزاری همایش‌ها و نشست‌های علمی مشترک نیز به تقویت این همکاری‌ها کمک کرده است (داداش‌پور، 1401).
+==== 2. برگزاری دوره‌های آموزشی ====
+برگزاری دوره‌های کوتاه‌مدت آموزش زبان فارسی و ایران‌شناسی توسط مراکز ایرانی در یمن از دیگر زمینه‌های همکاری است. بنیاد سعدی نقش مهمی در این زمینه ایفا می‌کند<ref name=":7" />.
-'''5- چشم‌انداز آینده'''
+==== 3.همکاری‌های پژوهشی ====
+انجام طرح‌های پژوهشی مشترک میان محققان ایرانی و یمنی در حوزه‌های مختلف ایران‌شناسی از دیگر زمینه‌های همکاری است. برگزاری همایش‌ها و نشست‌های علمی مشترک نیز به تقویت این همکاری‌ها کمک کرده است<ref name=":8" />.
+=== چشم‌انداز آینده ===
 با توجه به روند رو به رشد مطالعات ایران‌شناسی در یمن و گسترش همکاری‌های علمی میان دو کشور، می‌توان چشم‌انداز مثبتی برای آینده این حوزه مطالعاتی متصور بود. برخی از مهم‌ترین محورهای توسعه آتی عبارتند از:
-- تأسیس رشته‌های تخصصی ایران‌شناسی در مقاطع تحصیلات تکمیلی
+* تأسیس رشته‌های تخصصی ایران‌شناسی در مقاطع تحصیلات تکمیلی؛
+* گسترش پژوهش‌های بین‌رشته‌ای با محوریت مطالعات ایران؛
-- گسترش پژوهش‌های بین‌رشته‌ای با محوریت مطالعات ایران
+* تقویت همکاری‌های علمی و پژوهشی میان مراکز دانشگاهی دو کشور؛
+* بهره‌گیری از فناوری‌های نوین آموزشی برای گسترش آموزش مجازی؛
-- تقویت همکاری‌های علمی و پژوهشی میان مراکز دانشگاهی دو کشور
+* تأسیس مراکز تخصصی ایران‌شناسی در دانشگاه‌های یمن.
-- بهره‌گیری از فناوری‌های نوین آموزشی برای گسترش آموزش مجازی
-- تأسیس مراکز تخصصی ایران‌شناسی در دانشگاه‌های یمن
 در مجموع می‌توان گفت ایران‌شناسی در یمن علی‌رغم چالش‌های موجود، از ظرفیت‌های قابل توجهی برای رشد و توسعه برخوردار است. تقویت همکاری‌های علمی میان دو کشور و رفع موانع موجود می‌تواند به شکوفایی بیشتر این حوزه مطالعاتی در یمن کمک کند.
@@ خط ۱۲۴: / خط ۱۰۴: @@
 -
-- حسینی‌بیان، س. م. (1402). تاثیر تمدن ایرانیان بر نفوذ و گسترش اسلام در یمن. قم: انتشارات صدف‌یاب.
+-
-<nowiki>https://B2n.ir/r94626</nowiki>
-- داداش‌پور، ه. (1401، خرداد 22). آمادگی ایران برای همکاری علمی و جذب دانشجو از یمن. خبرگزاری تسنیم.
-<nowiki>https://B2n.ir/z62478</nowiki>
-- رحیمی، ع.، و طاهری، ز. (1403). نقش ایرانیان در گسترش تشیع در یمن. تاریخ اسلام، 97، 103-118.
-- کاظمی، م. (1399، آذر 29). تجربه‌های کرونایی آموزش فارسی در دنیا. خبرگزاری ایسنا.
+-
-<nowiki>https://B2n.ir/r93916</nowiki>
+-
-- نازی، ا. (1401). اهداف سیاست خارجی عربستان سعودی در یمن و بحرین. تهران: اندیشکده‌ی صنایع نرم.
+-
-<nowiki>https://B2n.ir/r94626</nowiki>
+-
 -