رسانهها و وسائل ارتباط جمعی تونس: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «'''رسانه''' رادیوی ملی تونس در سال ۱۹۳۶ میلادی آغاز به کار کرد و مرحوم پرفسور عثمان کعاک، که از سال ۱۹۳۸ تا ۱۹۴۳ رئیس آن بود، در آشنایی تونسیها با موسیقی ایرانی نقش مؤثری داشت. امروزه، در تونس۲۶ مرکز رادیویی دولتی و خصوصی وجود دارد. رادیوی ملی...» ایجاد کرد) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
خط ۱: | خط ۱: | ||
'''رسانه''' | '''رسانه''' | ||
رادیوی ملی [[تونس]] در سال ۱۹۳۶ میلادی آغاز به کار کرد و مرحوم پرفسور عثمان کعاک، که از سال ۱۹۳۸ تا ۱۹۴۳ رئیس آن بود، در آشنایی تونسیها با موسیقی ایرانی نقش مؤثری داشت. امروزه، در تونس۲۶ مرکز رادیویی دولتی و خصوصی وجود دارد. رادیوی ملی تونس، رادیو قفصه، رادیو کاف، رادیو منستیر، رادیو صفاقس، رادیو تطاوین، رادیو بینالمللی تونس، رادیو جوان و رادیو فرهنگ از رادیوهای دولتی هستند. رادیوی دولتی تونس به زبانهای عربی، فرانسه و ایتالیایی برنامههای خود را پخش میکند و در شهرهای تونس و قفصه و صفاقس ایستگاه دارد. نخستین رادیوی خصوصی تونس نیز در سال ۲۰۰۳ میلادی راهاندازی شد. رادیو قرآن تونس با نام «إذاعة الزیتونة للقرآن الکریم» و با شعار «من القلب الي القلب» در سال ۱۳۸۶ شمسی برابر با ۲۰۰۷ میلادی راهاندازی شد.گفتنی | رادیوی ملی [[تونس]] در سال ۱۹۳۶ میلادی آغاز به کار کرد و مرحوم پرفسور عثمان کعاک، که از سال ۱۹۳۸ تا ۱۹۴۳ رئیس آن بود، در آشنایی تونسیها با موسیقی ایرانی نقش مؤثری داشت. امروزه، در تونس۲۶ مرکز رادیویی دولتی و خصوصی وجود دارد. رادیوی ملی تونس، رادیو قفصه، رادیو کاف، رادیو منستیر، رادیو صفاقس، رادیو تطاوین، رادیو بینالمللی تونس، رادیو جوان و رادیو فرهنگ از رادیوهای دولتی هستند. رادیوی دولتی تونس به زبانهای عربی، فرانسه و ایتالیایی برنامههای خود را پخش میکند و در شهرهای تونس و قفصه و صفاقس ایستگاه دارد. نخستین رادیوی خصوصی تونس نیز در سال ۲۰۰۳ میلادی راهاندازی شد. رادیو قرآن تونس با نام «إذاعة الزیتونة للقرآن الکریم» و با شعار «من القلب الي القلب» در سال ۱۳۸۶ شمسی برابر با ۲۰۰۷ میلادی راهاندازی شد.گفتنی است که مدیریت رسانههای شنیداری و دیداری تونس بر عهده «شورای عالی ارتباطات» این کشور است. | ||
است که مدیریت رسانههای شنیداری و دیداری تونس بر عهده «شورای عالی ارتباطات» این کشور است. | |||
=== '''[[تلویزیون در تونس]]''' === | |||
تماشای تلویزیون در جامعه تونس بسیار رواج دارد. هنوز هم بسیاری از مردم ترجیح میدهند در خانهها و قهوهخانهها به تماشای تلویزیون، بهخصوص برنامههای ورزشی بنشینند. تلویزیون ملی تونس در سال ۱۹۶۶ میلادی و مؤسسه رادیو و تلویزیون تونس نیز در سال ۱۹۹۷ میلادی راهاندازی شده است.کانال تلویزیونی به زبان فرانسه نیز از سال ۱۹۸۳ راهاندازی شد. نخستین شبکه تلویزیونی خصوصی تونس در سال ۲۰۰۵ میلادی مجوز فعالیت خود را گرفت. شبکههای تلویزیونی حنبعل (۲۰۰۵م) و نسمة (۲۰۰۷م) از مهمترین شبکههای تلویزیونی خصوصی تونس هستند که با حمایتهای برخی از کشورهای اروپایی راهاندازی شدهاند. پس از انقلاب تونس درخواست مجوز برای راهاندازی شبکههای تلویزیونی افزایش یافت و شبکههایی مانند الزیتونة و تونس الجنوبیة به جمع رسانههای تونس پیوست. استفاده از ماهواره در تونس آزاد است و شبکههای عربی، مانند الجزیره و العربیه و کانالهای فرانسوی مخاطبان بسیاری در تونس دارند. | تماشای تلویزیون در جامعه تونس بسیار رواج دارد. هنوز هم بسیاری از مردم ترجیح میدهند در خانهها و قهوهخانهها به تماشای تلویزیون، بهخصوص برنامههای ورزشی بنشینند. تلویزیون ملی تونس در سال ۱۹۶۶ میلادی و مؤسسه رادیو و تلویزیون تونس نیز در سال ۱۹۹۷ میلادی راهاندازی شده است.کانال تلویزیونی به زبان فرانسه نیز از سال ۱۹۸۳ راهاندازی شد. نخستین شبکه تلویزیونی خصوصی تونس در سال ۲۰۰۵ میلادی مجوز فعالیت خود را گرفت. شبکههای تلویزیونی حنبعل (۲۰۰۵م) و نسمة (۲۰۰۷م) از مهمترین شبکههای تلویزیونی خصوصی تونس هستند که با حمایتهای برخی از کشورهای اروپایی راهاندازی شدهاند. پس از انقلاب تونس درخواست مجوز برای راهاندازی شبکههای تلویزیونی افزایش یافت و شبکههایی مانند الزیتونة و تونس الجنوبیة به جمع رسانههای تونس پیوست. استفاده از ماهواره در تونس آزاد است و شبکههای عربی، مانند الجزیره و العربیه و کانالهای فرانسوی مخاطبان بسیاری در تونس دارند. | ||
''' | === '''[[اینترنت در تونس]]''' === | ||
تونس از نظر جایگاه استفاده از اینترنت در جهان عرب کشوری پیشتاز است و بیش از چهار میلیون کاربر دارد.۲ استفاده از فیسبوک ۱. المجلس الأعلي للإتصال. ۲ نشانی اینترنتی: www.ati.tn و یوتوب در میان جوانان بسیار رایج است. تاپ نت، گلوبال نت، اورنج G۳ و مخابرات تونس مهمترین شرکتهای اینترنتی فعال در تونس هستند.گفتنی است که اینترنت از مهمترین ابزارهای مجازی بود که نقش مهمی در اطلاعرسانی به مردم تونس هنگام وقوع انقلاب داشت و یکی از عوامل تحقق پیروزی انقلاب کرامت بود. | |||
تونس از نظر جایگاه استفاده از اینترنت در جهان عرب کشوری پیشتاز است و بیش از چهار میلیون کاربر دارد.۲ استفاده از فیسبوک ۱. المجلس الأعلي للإتصال. | |||
۲ نشانی اینترنتی: www.ati.tn | |||
و یوتوب در میان جوانان بسیار رایج است. تاپ نت، گلوبال نت، اورنج G۳ و مخابرات تونس مهمترین شرکتهای اینترنتی فعال در تونس هستند.گفتنی است که اینترنت از مهمترین ابزارهای مجازی بود که نقش مهمی در اطلاعرسانی به مردم تونس هنگام وقوع انقلاب داشت و یکی از عوامل تحقق پیروزی انقلاب کرامت بود. | |||
=== '''[[خبرگزاری ها و سازمانهای رسانه ای در تونس]]''' === | |||
«تونس إفریقیا» مهمترین خبرگزاری تونس است که در سال ۱۹۶۱ میلادی تأسیس شده است و در حال حاضر، بهطور روزانه بیش از ۲۵۰ خبر را به زبانهایی مانند عربی، فرانسه و انگلیسی مخابره میکند. این سازمان بیش از سیصد کارمند دارد که بیشتر دارای حرفه روزنامهنگاری هستند. «الوکالة التونسیه للاتصال الخارجی» (۱۹۹۰م) و «المرکز الافریقی لتدریب الصحفیین و الاتصالیین» از دیگر مراکز خبری فعال تونس است. بسیاری از خبرگزاریهای بینالمللی دنیا در تونس فعال و دفتر نمایندگی دارند. | «تونس إفریقیا» مهمترین خبرگزاری تونس است که در سال ۱۹۶۱ میلادی تأسیس شده است و در حال حاضر، بهطور روزانه بیش از ۲۵۰ خبر را به زبانهایی مانند عربی، فرانسه و انگلیسی مخابره میکند. این سازمان بیش از سیصد کارمند دارد که بیشتر دارای حرفه روزنامهنگاری هستند. «الوکالة التونسیه للاتصال الخارجی» (۱۹۹۰م) و «المرکز الافریقی لتدریب الصحفیین و الاتصالیین» از دیگر مراکز خبری فعال تونس است. بسیاری از خبرگزاریهای بینالمللی دنیا در تونس فعال و دفتر نمایندگی دارند. | ||
خط ۳۳: | خط ۱۸: | ||
۱، نشانی اینترنتی: www.tap.info.tn | ۱، نشانی اینترنتی: www.tap.info.tn | ||
انتشار داده نمیشد؛ تا اینکه سه روزنامه عربی به نامهای الحاضرة، زهرة و سبیل رشاد پا به عرصه وجود گذاشت. روزنامه الحاضرة، نخستین نشریه اصلاحطلبان تونس بود که در سال ۱۸۸۸ میلادی به همت علی بوشوشه راهاندازی شد و روزنامه زهره را در سال ۱۸۸۹ میلادی عبدالرحمن صنادلی به راه انداخت و عبدالعزیز ثعالبی نیز در سال ۱۹۰۱ میلادی سبیل رشاد را منتشر کرد.نشریه صدای تونس را در سال ۱۹۲۹ میلادی، برخی از جوانان تونس، که بورقیبه نیز عضوی از آنان بود، راهاندازی کردند و توانست در مدت زمان کوتاهی مخاطبان بسیاری پیدا کند. از دیگر روزنامهها و نشریات تونسی پیش از استقلال این کشور میتوان به النهضة، الزمان، الندیم، الزهو، الوزیر و المنیر اشاره کرد. در این دوران مجلات و نشریات دیگر کشورها، مانند نشریه مصری السیاسة در تونس توزیع میشد (شنتاوی، بیتا: ۶/۱۰۲). تا سال ۱۹۸۷ میلادی تعداد ۱۴۳ روزنامه، مجله و نشریه در تونس وجود داشت که در سال ۲۰۰۷ میلادی به عدد ۲۶۶ رسید. نزدیک به ۴۵۰ نشریه و روزنامه خارجی در سال ۱۹۸۷ میلادی در تونس توزیع میشد که این رقم در سال ۲۰۱۰ میلادی بالغبر ۱۱۱۱ عدد شد. مهمترین روزنامههای تونس از این قرارند: | |||
انتشار داده نمیشد؛ تا اینکه سه روزنامه عربی به نامهای الحاضرة، زهرة و سبیل رشاد پا به عرصه وجود گذاشت. | |||
روزنامه الحاضرة، نخستین نشریه اصلاحطلبان تونس بود که در سال ۱۸۸۸ میلادی به همت علی بوشوشه راهاندازی شد و روزنامه زهره را در سال ۱۸۸۹ میلادی عبدالرحمن صنادلی به راه انداخت و عبدالعزیز ثعالبی نیز در سال ۱۹۰۱ میلادی سبیل رشاد را منتشر کرد.نشریه صدای تونس را در سال ۱۹۲۹ میلادی، برخی از جوانان تونس، که بورقیبه نیز عضوی از آنان بود، راهاندازی کردند و توانست در مدت زمان کوتاهی مخاطبان بسیاری پیدا کند. | |||
از دیگر روزنامهها و نشریات تونسی پیش از استقلال این کشور میتوان به النهضة، الزمان، الندیم، الزهو، الوزیر و المنیر اشاره کرد. در این دوران مجلات و نشریات دیگر کشورها، مانند نشریه مصری السیاسة در تونس توزیع میشد (شنتاوی، بیتا: ۶/۱۰۲). تا سال ۱۹۸۷ میلادی تعداد ۱۴۳ روزنامه، مجله و نشریه در تونس وجود داشت که در سال ۲۰۰۷ میلادی به عدد ۲۶۶ رسید. نزدیک به ۴۵۰ نشریه و روزنامه خارجی در سال ۱۹۸۷ میلادی در تونس توزیع میشد که این رقم در سال ۲۰۱۰ میلادی بالغبر ۱۱۱۱ عدد شد. مهمترین روزنامههای تونس از این قرارند: | |||
روزنامه الصباح. این روزنامه را، که به دو زبان عربی و فرانسه (le temps) منتشر میشود، در سال ۱۹۵۱ میلادی، حبیب شیخ روحه تأسیس کرد. | روزنامه الصباح. این روزنامه را، که به دو زبان عربی و فرانسه (le temps) منتشر میشود، در سال ۱۹۵۱ میلادی، حبیب شیخ روحه تأسیس کرد. | ||
۱، نشانی اینترنتی: www.assabah.com.tn | ۱، نشانی اینترنتی: www.assabah.com.tn | ||
روزنامه الصحافة. این روزنامه در سال ۱۹۸۹ میلادی راهاندازی شده است و به زبان فرانسه نیز با عنوان «lapresse» چاپ میشود و دارای تیراژی بیش از ۵۰ هزار نسخه در روز است. روزنامه الشروق. این روزنامه را صلاحالدین عامری در سال ۱۹۸۷ میلادی راهاندازی کرد و پایگاه مردمی خوبی در تونس دارد.۲ روزنامه الصریح. این روزنامه را صالح حاجه در سال ۱۹۹۶ میلادی تأسیس کرد و از پرفروشترین روزنامههای تونس است. روزنامههای لوتام، لوکوتودیین و لورونوفو نیز از مهمترین روزنامههایی هستند که به زبان فرانسه در تونس منتشر میشوند. | روزنامه الصحافة. این روزنامه در سال ۱۹۸۹ میلادی راهاندازی شده است و به زبان فرانسه نیز با عنوان «lapresse» چاپ میشود و دارای تیراژی بیش از ۵۰ هزار نسخه در روز است. روزنامه الشروق. این روزنامه را صلاحالدین عامری در سال ۱۹۸۷ میلادی راهاندازی کرد و پایگاه مردمی خوبی در تونس دارد.۲ روزنامه الصریح. این روزنامه را صالح حاجه در سال ۱۹۹۶ میلادی تأسیس کرد و از پرفروشترین روزنامههای تونس است. روزنامههای لوتام، لوکوتودیین و لورونوفو نیز از مهمترین روزنامههایی هستند که به زبان فرانسه در تونس منتشر میشوند. | ||
خط ۵۶: | خط ۳۰: | ||
انوار، اخبار، اعلان، حدث و صباحالخیر از برجستهترین هفتهنامهها و مجلات تونس است، از قدیمیترین مجلات تونس میتوان به نشریاتی، مانند المجلة التاریخیة للدراسات العثمانیة (۱۹۹۰م)، المجلة التاریخیة المغاربیة (۱۹۷۴م)، المجلة للارشیف و التوثیق و المعلومات (۱۹۹۷م)، الحقائق، الملاحظ، لاکونومیست و بوریفسیون توریسم اشاره کرد. روح الحداثه نیز مجلهای علمی است که در سال ۲۰۱۲ راهاندازی شده است. | انوار، اخبار، اعلان، حدث و صباحالخیر از برجستهترین هفتهنامهها و مجلات تونس است، از قدیمیترین مجلات تونس میتوان به نشریاتی، مانند المجلة التاریخیة للدراسات العثمانیة (۱۹۹۰م)، المجلة التاریخیة المغاربیة (۱۹۷۴م)، المجلة للارشیف و التوثیق و المعلومات (۱۹۹۷م)، الحقائق، الملاحظ، لاکونومیست و بوریفسیون توریسم اشاره کرد. روح الحداثه نیز مجلهای علمی است که در سال ۲۰۱۲ راهاندازی شده است. | ||
تاریخ تولد نشریات فکاهی و طنز معاصر تونس نیز بین سالهای ۱۹۰۶ تا ۱۹۱۱ بوده است، «ترویح النفوس» با مدیریت احمد عزوز خیاری، که در ۱ نوامبر ۱۹۰۶ میلادی راهاندازی شد، نخستین نشریه | تاریخ تولد نشریات فکاهی و طنز معاصر تونس نیز بین سالهای ۱۹۰۶ تا ۱۹۱۱ بوده است، «ترویح النفوس» با مدیریت احمد عزوز خیاری، که در ۱ نوامبر ۱۹۰۶ میلادی راهاندازی شد، نخستین نشریه طنز نقدگونه تونس است؛ پس از آن، نشریات طنز دیگری مانند ۱، نشانی اینترنتی: www.essahafa.info.tn ۲، نشانی اینترنتی: www.alchourouk.com المزعج (۱۹۰۶ م) ابوقشه (۱۹۰۸ م)، جحا (۱۹۰۹م)، المضحک، ولدالبلاد، ابوخلف، جحجوح (۱۹۱۰م)، الممثل (۱۹۲۲م)، المنجنیق (۱۹۲۳م)، السرور (۱۹۳۶م)، زهوالبال (۱۹۳۶م)، البوق (۱۹۳۶ م)، الصاعقة (۱۹۳۶ م)، الرقیب (۱۹۴۸ م)، الستار (۱۹۶۰م) و کل شی بالمکشوف (۱۹۷۸م) به ظهور رسیدند. نشریه ابوقشه را که نام کامل آن «ابوقشة جریدة کشکولیة هزلیة جدیة، حساسة الشعور، تجسم اللب في قالب القشور» بود، فردی به نام شیخ هاشمی مکی (۱۸۸۱-۱۹۴۲م) راهاندازی کرد و نشریه المضحک نیز نخستین نشریه طنزی بودکه همراه با تصویر چاپ شد و در عنوان طنزنامه «الصاعقة» نیز این عبارت آمده بود: «الصاعقة تضحک علی الباطل کل اسبوع»، یعنی «الصاعقه هر هفته بر باطل میخندد» (بیتالحکمه، ۱۲۹:۱۹۹۵). از طنزپردازان معروف تونس میتوان از شخصیتهایی مانند حسین جزیری (۱۸۹۸-۱۹۷۴م)، حاج عثمان غربی (۱۸۷۰-۱۹۴۳ م)، محمد بیرم تونسی (۱۸۹۳ -۱۹۶۰ م)، علی دوعاجی (۱۹۰۹ -۱۹۴۹ م) ، محمد بنحنفیه و حمادی جزیری نام برد. | ||
۱، نشانی اینترنتی: www.essahafa.info.tn ۲، نشانی اینترنتی: www.alchourouk.com | |||
المزعج (۱۹۰۶ م) ابوقشه (۱۹۰۸ م)، جحا (۱۹۰۹م)، المضحک، ولدالبلاد، ابوخلف، جحجوح (۱۹۱۰م)، الممثل (۱۹۲۲م)، المنجنیق (۱۹۲۳م)، السرور (۱۹۳۶م)، زهوالبال (۱۹۳۶م)، البوق (۱۹۳۶ م)، الصاعقة (۱۹۳۶ م)، الرقیب (۱۹۴۸ م)، الستار (۱۹۶۰م) و کل شی بالمکشوف (۱۹۷۸م) به ظهور رسیدند. نشریه ابوقشه را که نام کامل آن «ابوقشة جریدة کشکولیة هزلیة جدیة، حساسة الشعور، تجسم اللب في قالب القشور» بود، فردی به نام شیخ هاشمی مکی (۱۸۸۱-۱۹۴۲م) راهاندازی کرد و نشریه المضحک نیز نخستین نشریه طنزی بودکه همراه با تصویر چاپ شد و در عنوان طنزنامه «الصاعقة» نیز این عبارت آمده بود: «الصاعقة تضحک علی الباطل کل اسبوع»، یعنی «الصاعقه هر هفته بر باطل میخندد» (بیتالحکمه، ۱۲۹:۱۹۹۵). | |||
از طنزپردازان معروف تونس میتوان از شخصیتهایی مانند حسین جزیری (۱۸۹۸-۱۹۷۴م)، حاج عثمان غربی (۱۸۷۰-۱۹۴۳ م)، محمد بیرم تونسی (۱۸۹۳ -۱۹۶۰ م)، علی دوعاجی (۱۹۰۹ -۱۹۴۹ م) ، محمد بنحنفیه و حمادی جزیری نام برد. | |||
'''بخش۷. کتاب''' | '''بخش۷. کتاب''' | ||
صنعت جلد کتاب از طریق قبطیها وارد تونس شد و در زمان اغلبیان بود که طومارها بهصورت کتابهای صفحهصفحه و جلدشده درآمدند (کعاک، ۱۳۸۷ : ۱۹۶)، نخستین چاپخانه سنگی با حروف عربی در قرن نوزدهم و در دوران حکومت حسینی وارد تونس شد. خیرالدین تونسی با استفاده از متخصصان مصری و لبنانی نخستین کتاب را در تونس با عنوان «مجموعة قوانین | صنعت جلد کتاب از طریق قبطیها وارد تونس شد و در زمان اغلبیان بود که طومارها بهصورت کتابهای صفحهصفحه و جلدشده درآمدند (کعاک، ۱۳۸۷ : ۱۹۶)، نخستین چاپخانه سنگی با حروف عربی در قرن نوزدهم و در دوران حکومت حسینی وارد تونس شد. خیرالدین تونسی با استفاده از متخصصان مصری و لبنانی نخستین کتاب را در تونس با عنوان «مجموعة قوانین تونسیة» در سال ۱۲۷۷ قمری به چاپ رساند. چاپ و تجارت کتاب در تونس از سال ۱۸۷۵ میلادی تاکنون با نظارت حکومت انجام میشود. واردات اقلام فرهنگی، مانند کتاب، مجله، فیلم و کاست به تونس بسیار است. ورود کتاب به تونس تا سال ۱۹۸۹ میلادی ممنوع بود و در این سال ورود کتاب با مجوز وزارت کشور آزاد شد. در دوران حکومت زینالعابدین بن علی ورود کتاب به کشور ممنوع بود و هر کتابی پس از انجام نظارت از سوی سیستم امنیتی وارد این کشور میشد. امروزه، بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ عنوان کتاب بهطور سالانه در تونس به چاپ میرسد. آمار کتابهایی که در سال ۲۰۰۸ میلادی با حمایت وزارت فرهنگ چاپ شده ۹۴۲ عنوان بوده است. اتحادیه نویسندگان تونس که در سال ۱۹۷۱ میلادی تأسیس شد و اکنون بیش از هزار عضو دارد، مهمترین مرکز تجمع وگردهمایی نویسندگان کتاب است، تلاشهایی جهت صادرات کتاب تونسی انجام میشود؛ اما چندان چشمگیر نیست. | ||
تونسیة» در سال ۱۲۷۷ قمری به چاپ رساند. چاپ و تجارت کتاب در تونس از سال ۱۸۷۵ میلادی تاکنون با نظارت حکومت انجام میشود. | |||
واردات اقلام فرهنگی، مانند کتاب، مجله، فیلم و کاست به تونس بسیار است. ورود کتاب به تونس تا سال ۱۹۸۹ میلادی ممنوع بود و در این سال ورود کتاب با مجوز وزارت کشور آزاد شد. در دوران حکومت زینالعابدین بن علی ورود کتاب به کشور ممنوع بود و هر کتابی پس از انجام نظارت از سوی سیستم امنیتی وارد این کشور میشد. | |||
امروزه، بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ عنوان کتاب بهطور سالانه در تونس به چاپ میرسد. آمار کتابهایی که در سال ۲۰۰۸ میلادی با حمایت وزارت فرهنگ چاپ شده ۹۴۲ عنوان بوده است. اتحادیه نویسندگان تونس که در سال ۱۹۷۱ میلادی تأسیس شد و اکنون بیش از هزار عضو دارد، مهمترین مرکز تجمع وگردهمایی نویسندگان کتاب است، تلاشهایی جهت صادرات کتاب تونسی انجام میشود؛ اما چندان چشمگیر نیست | |||
از جمله ناشران مشهور تونسی که خود را در رقابتی با بازار نشر فرانسه مقایسه میکنند و از دستگاههای چاپ روز اروپایی بهرهمندند، میتوان از الشرکه التونسیه للتوزیع، الدار التونسیه للنشر، الدارالعربیه للکتاب، دارالیمامه للنشر و التوزیع و دار کلیلهودمنه یاد کرد. |
نسخهٔ ۱۸ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۴۷
رسانه
رادیوی ملی تونس در سال ۱۹۳۶ میلادی آغاز به کار کرد و مرحوم پرفسور عثمان کعاک، که از سال ۱۹۳۸ تا ۱۹۴۳ رئیس آن بود، در آشنایی تونسیها با موسیقی ایرانی نقش مؤثری داشت. امروزه، در تونس۲۶ مرکز رادیویی دولتی و خصوصی وجود دارد. رادیوی ملی تونس، رادیو قفصه، رادیو کاف، رادیو منستیر، رادیو صفاقس، رادیو تطاوین، رادیو بینالمللی تونس، رادیو جوان و رادیو فرهنگ از رادیوهای دولتی هستند. رادیوی دولتی تونس به زبانهای عربی، فرانسه و ایتالیایی برنامههای خود را پخش میکند و در شهرهای تونس و قفصه و صفاقس ایستگاه دارد. نخستین رادیوی خصوصی تونس نیز در سال ۲۰۰۳ میلادی راهاندازی شد. رادیو قرآن تونس با نام «إذاعة الزیتونة للقرآن الکریم» و با شعار «من القلب الي القلب» در سال ۱۳۸۶ شمسی برابر با ۲۰۰۷ میلادی راهاندازی شد.گفتنی است که مدیریت رسانههای شنیداری و دیداری تونس بر عهده «شورای عالی ارتباطات» این کشور است.
تلویزیون در تونس
تماشای تلویزیون در جامعه تونس بسیار رواج دارد. هنوز هم بسیاری از مردم ترجیح میدهند در خانهها و قهوهخانهها به تماشای تلویزیون، بهخصوص برنامههای ورزشی بنشینند. تلویزیون ملی تونس در سال ۱۹۶۶ میلادی و مؤسسه رادیو و تلویزیون تونس نیز در سال ۱۹۹۷ میلادی راهاندازی شده است.کانال تلویزیونی به زبان فرانسه نیز از سال ۱۹۸۳ راهاندازی شد. نخستین شبکه تلویزیونی خصوصی تونس در سال ۲۰۰۵ میلادی مجوز فعالیت خود را گرفت. شبکههای تلویزیونی حنبعل (۲۰۰۵م) و نسمة (۲۰۰۷م) از مهمترین شبکههای تلویزیونی خصوصی تونس هستند که با حمایتهای برخی از کشورهای اروپایی راهاندازی شدهاند. پس از انقلاب تونس درخواست مجوز برای راهاندازی شبکههای تلویزیونی افزایش یافت و شبکههایی مانند الزیتونة و تونس الجنوبیة به جمع رسانههای تونس پیوست. استفاده از ماهواره در تونس آزاد است و شبکههای عربی، مانند الجزیره و العربیه و کانالهای فرانسوی مخاطبان بسیاری در تونس دارند.
اینترنت در تونس
تونس از نظر جایگاه استفاده از اینترنت در جهان عرب کشوری پیشتاز است و بیش از چهار میلیون کاربر دارد.۲ استفاده از فیسبوک ۱. المجلس الأعلي للإتصال. ۲ نشانی اینترنتی: www.ati.tn و یوتوب در میان جوانان بسیار رایج است. تاپ نت، گلوبال نت، اورنج G۳ و مخابرات تونس مهمترین شرکتهای اینترنتی فعال در تونس هستند.گفتنی است که اینترنت از مهمترین ابزارهای مجازی بود که نقش مهمی در اطلاعرسانی به مردم تونس هنگام وقوع انقلاب داشت و یکی از عوامل تحقق پیروزی انقلاب کرامت بود.
خبرگزاری ها و سازمانهای رسانه ای در تونس
«تونس إفریقیا» مهمترین خبرگزاری تونس است که در سال ۱۹۶۱ میلادی تأسیس شده است و در حال حاضر، بهطور روزانه بیش از ۲۵۰ خبر را به زبانهایی مانند عربی، فرانسه و انگلیسی مخابره میکند. این سازمان بیش از سیصد کارمند دارد که بیشتر دارای حرفه روزنامهنگاری هستند. «الوکالة التونسیه للاتصال الخارجی» (۱۹۹۰م) و «المرکز الافریقی لتدریب الصحفیین و الاتصالیین» از دیگر مراکز خبری فعال تونس است. بسیاری از خبرگزاریهای بینالمللی دنیا در تونس فعال و دفتر نمایندگی دارند.
بخش۵. روزنامه
نخستین روزنامه تونس موسوم به «الرائد التونسی» در ژوئیه سال ۱۸۶۰ میلادی منتشر شد که دستگاه چاپ آن از فرانسه خریداری شده بود و در همان زمان، فردی انگلیسی دو مجله به زبان عربی و ایتالیایی برای تبلیغ تونس در خارج و تمجید از حکومت و فعالیتهای آن راهاندازی کرده بود (عبدالسلام، ۸:۱۹۸۷). انتشار روزنامه در تونس از سال ۱۸۸۳ تا ۱۸۸۸ رسمی بود، اما اجازه
۱، نشانی اینترنتی: www.tap.info.tn
انتشار داده نمیشد؛ تا اینکه سه روزنامه عربی به نامهای الحاضرة، زهرة و سبیل رشاد پا به عرصه وجود گذاشت. روزنامه الحاضرة، نخستین نشریه اصلاحطلبان تونس بود که در سال ۱۸۸۸ میلادی به همت علی بوشوشه راهاندازی شد و روزنامه زهره را در سال ۱۸۸۹ میلادی عبدالرحمن صنادلی به راه انداخت و عبدالعزیز ثعالبی نیز در سال ۱۹۰۱ میلادی سبیل رشاد را منتشر کرد.نشریه صدای تونس را در سال ۱۹۲۹ میلادی، برخی از جوانان تونس، که بورقیبه نیز عضوی از آنان بود، راهاندازی کردند و توانست در مدت زمان کوتاهی مخاطبان بسیاری پیدا کند. از دیگر روزنامهها و نشریات تونسی پیش از استقلال این کشور میتوان به النهضة، الزمان، الندیم، الزهو، الوزیر و المنیر اشاره کرد. در این دوران مجلات و نشریات دیگر کشورها، مانند نشریه مصری السیاسة در تونس توزیع میشد (شنتاوی، بیتا: ۶/۱۰۲). تا سال ۱۹۸۷ میلادی تعداد ۱۴۳ روزنامه، مجله و نشریه در تونس وجود داشت که در سال ۲۰۰۷ میلادی به عدد ۲۶۶ رسید. نزدیک به ۴۵۰ نشریه و روزنامه خارجی در سال ۱۹۸۷ میلادی در تونس توزیع میشد که این رقم در سال ۲۰۱۰ میلادی بالغبر ۱۱۱۱ عدد شد. مهمترین روزنامههای تونس از این قرارند:
روزنامه الصباح. این روزنامه را، که به دو زبان عربی و فرانسه (le temps) منتشر میشود، در سال ۱۹۵۱ میلادی، حبیب شیخ روحه تأسیس کرد.
۱، نشانی اینترنتی: www.assabah.com.tn
روزنامه الصحافة. این روزنامه در سال ۱۹۸۹ میلادی راهاندازی شده است و به زبان فرانسه نیز با عنوان «lapresse» چاپ میشود و دارای تیراژی بیش از ۵۰ هزار نسخه در روز است. روزنامه الشروق. این روزنامه را صلاحالدین عامری در سال ۱۹۸۷ میلادی راهاندازی کرد و پایگاه مردمی خوبی در تونس دارد.۲ روزنامه الصریح. این روزنامه را صالح حاجه در سال ۱۹۹۶ میلادی تأسیس کرد و از پرفروشترین روزنامههای تونس است. روزنامههای لوتام، لوکوتودیین و لورونوفو نیز از مهمترین روزنامههایی هستند که به زبان فرانسه در تونس منتشر میشوند.
بخش۶. مجله
انوار، اخبار، اعلان، حدث و صباحالخیر از برجستهترین هفتهنامهها و مجلات تونس است، از قدیمیترین مجلات تونس میتوان به نشریاتی، مانند المجلة التاریخیة للدراسات العثمانیة (۱۹۹۰م)، المجلة التاریخیة المغاربیة (۱۹۷۴م)، المجلة للارشیف و التوثیق و المعلومات (۱۹۹۷م)، الحقائق، الملاحظ، لاکونومیست و بوریفسیون توریسم اشاره کرد. روح الحداثه نیز مجلهای علمی است که در سال ۲۰۱۲ راهاندازی شده است.
تاریخ تولد نشریات فکاهی و طنز معاصر تونس نیز بین سالهای ۱۹۰۶ تا ۱۹۱۱ بوده است، «ترویح النفوس» با مدیریت احمد عزوز خیاری، که در ۱ نوامبر ۱۹۰۶ میلادی راهاندازی شد، نخستین نشریه طنز نقدگونه تونس است؛ پس از آن، نشریات طنز دیگری مانند ۱، نشانی اینترنتی: www.essahafa.info.tn ۲، نشانی اینترنتی: www.alchourouk.com المزعج (۱۹۰۶ م) ابوقشه (۱۹۰۸ م)، جحا (۱۹۰۹م)، المضحک، ولدالبلاد، ابوخلف، جحجوح (۱۹۱۰م)، الممثل (۱۹۲۲م)، المنجنیق (۱۹۲۳م)، السرور (۱۹۳۶م)، زهوالبال (۱۹۳۶م)، البوق (۱۹۳۶ م)، الصاعقة (۱۹۳۶ م)، الرقیب (۱۹۴۸ م)، الستار (۱۹۶۰م) و کل شی بالمکشوف (۱۹۷۸م) به ظهور رسیدند. نشریه ابوقشه را که نام کامل آن «ابوقشة جریدة کشکولیة هزلیة جدیة، حساسة الشعور، تجسم اللب في قالب القشور» بود، فردی به نام شیخ هاشمی مکی (۱۸۸۱-۱۹۴۲م) راهاندازی کرد و نشریه المضحک نیز نخستین نشریه طنزی بودکه همراه با تصویر چاپ شد و در عنوان طنزنامه «الصاعقة» نیز این عبارت آمده بود: «الصاعقة تضحک علی الباطل کل اسبوع»، یعنی «الصاعقه هر هفته بر باطل میخندد» (بیتالحکمه، ۱۲۹:۱۹۹۵). از طنزپردازان معروف تونس میتوان از شخصیتهایی مانند حسین جزیری (۱۸۹۸-۱۹۷۴م)، حاج عثمان غربی (۱۸۷۰-۱۹۴۳ م)، محمد بیرم تونسی (۱۸۹۳ -۱۹۶۰ م)، علی دوعاجی (۱۹۰۹ -۱۹۴۹ م) ، محمد بنحنفیه و حمادی جزیری نام برد.
بخش۷. کتاب
صنعت جلد کتاب از طریق قبطیها وارد تونس شد و در زمان اغلبیان بود که طومارها بهصورت کتابهای صفحهصفحه و جلدشده درآمدند (کعاک، ۱۳۸۷ : ۱۹۶)، نخستین چاپخانه سنگی با حروف عربی در قرن نوزدهم و در دوران حکومت حسینی وارد تونس شد. خیرالدین تونسی با استفاده از متخصصان مصری و لبنانی نخستین کتاب را در تونس با عنوان «مجموعة قوانین تونسیة» در سال ۱۲۷۷ قمری به چاپ رساند. چاپ و تجارت کتاب در تونس از سال ۱۸۷۵ میلادی تاکنون با نظارت حکومت انجام میشود. واردات اقلام فرهنگی، مانند کتاب، مجله، فیلم و کاست به تونس بسیار است. ورود کتاب به تونس تا سال ۱۹۸۹ میلادی ممنوع بود و در این سال ورود کتاب با مجوز وزارت کشور آزاد شد. در دوران حکومت زینالعابدین بن علی ورود کتاب به کشور ممنوع بود و هر کتابی پس از انجام نظارت از سوی سیستم امنیتی وارد این کشور میشد. امروزه، بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ عنوان کتاب بهطور سالانه در تونس به چاپ میرسد. آمار کتابهایی که در سال ۲۰۰۸ میلادی با حمایت وزارت فرهنگ چاپ شده ۹۴۲ عنوان بوده است. اتحادیه نویسندگان تونس که در سال ۱۹۷۱ میلادی تأسیس شد و اکنون بیش از هزار عضو دارد، مهمترین مرکز تجمع وگردهمایی نویسندگان کتاب است، تلاشهایی جهت صادرات کتاب تونسی انجام میشود؛ اما چندان چشمگیر نیست.
از جمله ناشران مشهور تونسی که خود را در رقابتی با بازار نشر فرانسه مقایسه میکنند و از دستگاههای چاپ روز اروپایی بهرهمندند، میتوان از الشرکه التونسیه للتوزیع، الدار التونسیه للنشر، الدارالعربیه للکتاب، دارالیمامه للنشر و التوزیع و دار کلیلهودمنه یاد کرد.