نوآوری ها و تجارب عراق در زمینه علم و تحقیقات
ایجاد پارکهای علم و فناوری مشترک و توسعه مراکز رشد فناوری از جمله در همکاری با کشورهایی مانند ایران از تلاشها و تجارب عراق در حوزه علم و تحقیقات است. در این راستا برگزاری رویدادهای علمی مشترک از جمله برگزاری دومین هفته علم ایران و عراق با حضور مقامات عالیرتبه دو کشور و با هدف گسترش همکاریهای علمی، پژوهشی و فناوری، از تاریخ ۲۸ دی تا ۳۰ دی ماه ۱۴۰۳ (۱۸ تا ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵) در دانشگاه الزهرا در شهر مقدس کربلا قابل اشاره است. تأسیس خانههای نوآوری و فناوری در سلیمانیه عراق، تاسی خانه نوآوری و فناوری ایرانساخت (IHIT) با حضور هیأتی از شرکتهای دانشبنیان و خلاق ایرانی به منظور توسعه همکاریهای علمی مشترک نیز از جمله تجارب و تلاشهای جدید دولت عراق در این زمینه است.
روند تولید علمی در عراق روندی رو به بهبود محسوب میشود، اما با چالشهایی نیز مواجه است. بررسیهای آماری نشان میدهد که تعداد مقالات علمی منتشر شده توسط پژوهشگران عراقی از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۶ رشد چشمگیری داشته است. در سال ۱۹۹۶، عراق کمتر از ۴۰۰ مقاله علمی در پایگاه Scopus منتشر کرده بود، در حالی که در سال ۲۰۱۶، این رقم به بیش از ۲۰۰۰ مقاله رسید. نرخ رشد تولید علمی عراق در این دوره ۲۷ برابر شده است، که بالاتر از کشورهای همسایه مانند عربستان سعودی و اردن است. با وجود افزایش تعداد مقالات، کیفیت بسیاری از پژوهشهای عراقی همچنان پایین است. میزان ارجاع به مقالات عراقی کم است، به این معنی که پژوهشهای انجام شده تأثیرگذاری بالایی در جامعه علمی جهانی ندارند. برخی از مقالات در مجلات نامعتبر و کماعتبار منتشر شدهاند که به رشد واقعی علمی کمکی نمیکنند. همچنین به دلیل عدم آموزش مناسب پژوهشگران، بسیاری از دانشمندان عراقی در دام مجلات تقلبی و انتفاعی گرفتار شدهاند[۱].
در طول دو دهه اخیر اقدامات مختلفی برای بهبود وضعیت تحقیقات علمی در عراق انجام شده است که از جمله میتوان به افزایش همکاریهای بینالمللی دانشگاهها و مراکز پژوهشی عراق، راهاندازی پایگاههای داده علمی، افزایش تعداد دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی و ایجاد پارکهای علمی و مراکز نوآوری برای حمایت از پروژههای تحقیقاتی و استارتاپهای علمی و همچنین در نظر گرفتن برنامههای تشویقی برای اساتید و پژوهشگران اشاره کرد. چالشهای اصلی تحقیق و پژوهش در عراق نیز عبارتند از:
- کمبود بودجه و حمایت مالی؛
- نبود زیرساختهای پژوهشی مناسب و ضعف در فراهم ساختن تجهیزات مدرن برای پژوهشگران؛
- فرار مغزها و مهاجرت نخبگان؛
- مشکلات اداری و بوروکراسی؛
- عدم فرهنگسازی مناسب برای اهمیت تحقیق علمی در جامعه و
- نبود سیستمهای حمایت از پژوهشگران و متخصصان اطلاعات[۲].
نیز نگاه کنید به
علم و تحقیقات در عراق؛ حوزه های شاخص پژوهش و تحقیقات عراق؛ پارکها و مراکز شاخص تحقیقاتی در عراق؛ سیاست ها، قوانین، مقررات و برنامه های عراق در زمینه علم و تحقیقات
کتابشناسی
- ↑ البهادلی، علی محمد باقر(2018)، البحث العلمی فی العراق: الواقع ومقترحات التطوير، بغداد: مركز البيان للدراسات والتخطيط، ص. 4-5.
- ↑ ادى عباس قنبر و اناء شاكر عباس(2019). دور و أهمية البحث العلمی فی خلق المعرفة الجديده وتأثيره في تطوير القدرات المعرفية أخصائی المعلومات والمكتبات والعاملين فيها، المجلة العراقية لدراسات المعلومات والتوثيق، مج (2)، ع(1)، حزیران، ص 73-83.
نویسنده مقاله
علی اکبر اسدی
عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و اجتماعی