تجربیات و نوآوری‌های اردن در زیست بوم فضای مجازی و هوش مصنوعی

زیست بوم فضای مجازی و هوش مصنوعی اردن، تجربیات و نوآوری‌های قابل توجهی را ایجاد کرده است که ظرفیت کشور اردن را برای انطباق با فناوری و پیاده سازی فناوری های نوین، علی‌رغم محدودیت‌های منابع رایج در اقتصادهای کوچک در حال توسعه، نشان می‌دهد.

دولت الکترونیک و خدمات دیجیتال

اردن در اجرای دولت الکترونیکی پیشگام منطقه‌ای بوده است و پلتفرم سند دسترسی یکپارچه به خدمات دولتی را فراهم می‌کند. شهروندان می‌توانند از طریق کانال‌های دیجیتالی به خدماتی از جمله اسناد وضعیت مدنی، ثبت وسایل نقلیه، مجوز کسب و کار و گواهینامه‌های مختلف دسترسی داشته باشند و نیاز به مراجعه حضوری به ادارات دولتی را کاهش دهند. این پلتفرم اصول طراحی کاربر محور را به نمایش می‌گذارد و به ضریب های پذیرش قابل توجهی، به ویژه در بین شهروندان جوان‌تر و باسواد دیجیتالی، دست یافته است. پاسخ دولت به همه‌گیری کووید-۱۹، باعث شد که تحول دیجیتالی در کشور تسریع شود و این مسئله باعث استقرار سریع پلتفرم‌هایی برای نظارت بر سلامت، مجوز سفر و ثبت نام واکسیناسیون در کشور شد. پلتفرم ‫امان.جو(Aman.jo) که در طول همه‌گیری کووید 19 راه‌اندازی شد و ظرفیت دولت را برای توسعه و استقرار سریع راهکارهای دیجیتالی برای مدیریت بحران را به تصویر کشیده است. این تجربیات نشان دهنده تلاش‌های اخیر دولت برای ارتقای قابلیت‌ها و انعطاف‌پذیری دیجیتالی دولت است.

فناوری اطلاعات و ارتباطات و موفقیت در صادرات

بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات( آی.سی.تی) اردن در صادرات خدمات و  ارائه راهکارها به بازارهای منطقه‌ای به موفقیت، دست یافته است. شرکت‌هایی از جمله موضوع، یک پلتفرم محتوای زبان عربی، پایگاه کاربری قابل توجهی را در سراسر جهان عرب ایجاد کرده‌اند. تاتام گیمز(Tamatem Games)، با تمرکز بر بازی‌های موبایلی به زبان عربی، عناوین موفقی از بازی های موبایلی را منتشر کرده است که با ترجیحات فرهنگی عربی سازگار شده‌اند و میلیون‌ها بار دانلود شده‌اند. این سرمایه‌گذاری‌ها نشان می‌دهد که کارآفرینان اردنی می‌توانند کسب‌وکارهای دیجیتالی مقیاس‌پذیر را برای خدمت به بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی ایجاد کنند.

برون‌سپاری فرآیندهای تجاری(بی.پی.اُ.)(Business process outsourcing (BPO))، به عنوان یک خدمت صادراتی مهم ظهور کرده است. اردن قراردادهایی را از شرکت‌های بین‌المللی جذب کرده که به دنبال پشتیبانی مشتریان به زبان عربی، پردازش داده‌ها و خدمات فنی هستند. ترکیب نیروی کار ماهر و چند زبانه، هزینه‌های رقابتی و زیرساخت‌های قابل اعتماد، اردن را به عنوان یک مقصد جذاب برای برون‌سپاری فرآیندهای تجاری معرفی کرده است.

فین‌تک و پرداخت‌های دیجیتال

بخش مالی اردن شاهد نوآوری در پرداخت‌های دیجیتالی و راه‌حل‌های فین‌تک بوده است. خدمات کیف پول موبایلی، از جمله  کلیک(CliQ) - یک سیستم پرداخت فوری که انتقال بین بانکی از طریق شماره موبایل را امکان‌پذیر می‌کند- به طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار گرفته و تراکنش‌های بدون پول نقد و شمول مالی را تسهیل کرده است.

بانک مرکزی اردن(The Central Bank of Jordan) رویکردی پیشرو در تنظیم مقررات فین‌تک اتخاذ کرده و یک محیط آزمایشی نظارتی ایجاد کرده است که به شرکت‌ها اجازه می‌دهد محصولات مالی نوآورانه را در شرایط کنترل‌شده قبل از عرضه کامل به بازار آزمایش کنند. پلتفرم‌های وام‌دهی دیجیتالی برای ارائه دسترسی اعتباری جایگزین برای افراد و کسب‌وکارهای کوچکی که به طور سنتی توسط بانک‌های متعارف خدمات کافی دریافت نمی‌کنند، ظهور کرده‌اند. این پلتفرم‌ها از تجزیه و تحلیل داده‌ها و روش‌های نمره‌دهی اعتباری جایگزین برای ارزیابی اعتبار و تصمیم‌گیری در مورد وام‌دهی استفاده می‌کنند و در عین مدیریت ریسک، دسترسی مالی را گسترش می‌دهند.

فناوری آموزشی

مؤسسات آموزشی رویکردهای یادگیری مبتنی بر فناوری را اتخاذ کرده‌اند و دانشگاه‌ها سیستم‌های مدیریت یادگیری، دوره‌های آنلاین و منابع دیجیتالی را پیاده‌سازی کرده‌اند. تغییرات آموزشی ناشی از همه‌گیری کووید 19 به سمت یادگیری از راه دور، پذیرش این فناوری را تسریع کرد و هم فرصت‌ها و هم چالش‌ها را در ارائه آموزش دیجیتالی/ الکترونیکی را نیز آشکار کرد. استارت‌آپ‌های بسیاری، راه‌حل‌های فناوری آموزشی که به نیازهای بازار محلی پرداخته اند را توسعه داده‌اند. از جمله این استارآپ ها می توان به پلتفرم‌های یادگیری زبان عربی، ابزارهای آمادگی آزمون و سیستم‌های مدیریت مدرسه، اشاره کرد.

بنیاد ملکه رانیا برای آموزش و توسعه(The Queen Rania Foundation for Education and Development)، از نوآوری های آموزشی حمایت کرده و از ابتکاراتی که از فناوری برای بهبود نتایج یادگیری، توسعه حرفه‌ای معلمان و عدالت آموزشی استفاده می‌کنند، پشتیبانی می‌کند. برنامه‌ها بر ادغام متفکرانه فناوری در آموزش متمرکز بوده‌اند، به جای فقط دنبال کردن پذیرش فناوری به خاطر خود فناوری، متمرکز بوده اند.

ابتکارات شهر هوشمند

تلاش‌هایی برای پیاده‌سازی راه‌حل‌های شهر هوشمند در امان و سایر مراکز شهری انجام شده است که بر مدیریت ترافیک، مدیریت پسماند، بهره‌وری انرژی و ارائه خدمات عمومی متمرکز است. در حالی که تحول جامع شهر هوشمند همچنان در اردن آرمانی و در سطح آرزو است، پروژه‌های آزمایشی در اردن در حال انجام است تا امکان‌پذیری این کار را بررسی و تجربیات یادگیری را پیاده سازی کند. دولت اردن، مشارکت با فروشندگان بین‌المللی فناوری، دسترسی به پلتفرم‌ها و تخصص‌ها در زمینه طراحی و معماری شهر هوشمند را فراهم کرده است، اگرچه تأمین مالی پایدار و عملیات بلندمدت آن همچنان یک چالش‌ اساسی دولت است.

نوآوری در مراقبت‌های بهداشتی

ارائه‌دهندگان مراقبت‌های بهداشتی، پلتفرم‌های پزشکی از راه دور، پرونده‌های الکترونیکی سلامت و ابزارهای تشخیصی مبتنی بر هوش مصنوعی را پیاده‌سازی کرده‌اند. مرکز سرطان ملک حسین(The King Hussein Cancer Center) در خط مقدم پذیرش فناوری‌های پیشرفته پزشکی، از جمله کاربردهای هوش مصنوعی برای تشخیص سرطان و برنامه‌ریزی درمان بوده است. همه‌گیری کووید 19، پذیرش پزشکی از راه دور را تسریع کرد و تعدیلات نظارتی مشاوره‌های از راه دور و نسخه‌های الکترونیکی را امکان‌پذیر کرد. در حالی که نوآوری در سلامت دیجیتالی در اردن می تواند امیدوارکننده باشد، چالش‌هایی از جمله قابلیت همکاری، حریم خصوصی داده‌ها و دسترسی عادلانه نیازمند توجه مستمر است.

نیز نگاه کنید به

تجارب و نوآوری های قطر در زیست بوم فضای مجازی و هوش مصنوعی؛ تجارب و نوآوری های کویت در زیست بوم فضای مجازی و هوش مصنوعی؛ تجارب و نوآوری‌های عربستان سعودی در زیست بوم فضای مجازی؛ تجربیات و نوآوری‌های ترکیه در زیست بوم فضای مجازی؛ تجربیات و نوآوری‌های سوریه در زیست بوم فضای مجازی و هوش مصنوعی؛ تجربیات و نوآوری‌های عمان در زیست بوم فضای مجازی؛ تجربیات و نوآوری‌های یمن در زیست بوم فضای مجازی و هوش مصنوعی؛ تجارب و نوآوری های بحرین در زیست بوم فضای مجازی و هوش مصنوعی

نویسنده مقاله

میترا صمیعی

دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علامه طباطبائی