سیاست‌ها، قوانین، طرح‌های راهبردی و کلان ترکیه در زیست بوم فضای مجازی

سیاست‌ها، قوانین، طرح‌های راهبردی و کلان کشور ترکیه در زیست بوم فضای مجازی و هوش مصنوعی در بخش های، چارچوب قانونی؛ راهبردها و طرح‌های ملی؛ و تحولات و چالش‌های نظارتی بررسی شد.

چارچوب قانونی

چارچوب قانونی حاکم بر فضای سایبری در ترکیه شامل قوانین متعددی است که به مخابرات، ارتباطات الکترونیکی، حفاظت از داده‌ها، جرایم سایبری و مقررات مربوط به محتوا می‌پردازد. قانون ارتباطات الکترونیکی، مبنای مقررات مخابرات را تشکیل می‌دهد، اختیارات سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات را تعیین می‌کند، تعهدات اپراتورها را مشخص می‌کند و چارچوب‌هایی را برای  صدور مجوز، اتصال متقابل و حمایت از مصرف‌کننده تعیین می‌کند.

قانون حفاظت از داده‌های شخصی(The Law on Protection of Personal Data)،که در سال 2016 به تصویب رسید، اصول حفاظت از داده‌ها را مطابق با استانداردهای بین‌المللی از جمله مقررات عمومی حفاظت از داده‌های اتحادیه اروپا را تعیین می‌کند. این قانون حقوقی را برای افراد در مورد اطلاعات شخصی ایجاد می‌کند، تعهداتی را بر عهده کنترل‌کننده‌ها و پردازش‌کننده‌های داده قرار می‌دهد و سازمان حفاظت از داده‌های شخصی(The Personal Data Protection Authority) را به عنوان یک نهاد نظارتی مستقل برای اجرای انطباق با قوانین ایجاد کرده است.

قانون مجازات ترکیه(The Turkish Penal Code) شامل مقرراتی است که اعمال مجرمانه مختلف سایبری از جمله دسترسی غیرمجاز به سیستم‌های اطلاعاتی، دستکاری داده‌ها، ایجاد اختلال در سیستم و تسهیل جرایم سایبری را جرم انگاری می‌کند. قوانین اضافی به دسته‌های خاصی از جرایم سایبری از جمله کلاهبرداری مالی، سرقت هویت و بهره‌برداری آنلاین می‌پردازند. سازمان‌های مجری قانون دارای اختیارات قانونی برای تحقیقات جرایم سایبری از جمله نظارت و جمع‌آوری شواهد دیجیتالی، مشروط به نظارت های قضایی هستند.

قانون رسانه‌های اجتماعی(The Social Media Law) که در سال 2020 به تصویب رسید و متعاقباً اصلاح شد، پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی را که بیش از یک میلیون کاربر روزانه در ترکیه دارند را ملزم می‌کنند تا نهادهای حقوقی ایجاد کنند و نمایندگانی را در ترکیه منصوب کنند، به درخواست‌های حذف محتوا دولت ترکیه در بازه‌های زمانی مشخص پاسخ دهند، داده‌های کاربران را در سرور داخلی کشور ترکیه ذخیره کنند، دسترسی مقامات ترکیه را به داده‌ها تضمین کنند و گزارش‌های انطباق را به مقامات نظارتی ارائه دهند. این قانون شامل مقرراتی برای تحریم‌های اداری از جمله ممنوعیت تبلیغات و محدود کردن پهنای باند برای پلتفرم‌های غیررسمی و تایید شده است.

راهبردها و طرح‌های ملی

راهبرد و برنامه اقدام ملی امنیت سایبری(The National Cyber Security Strategy and Action Plan)، اولویت‌ها و اقداماتی را برای افزایش تاب‌آوری امنیت ملی سایبری تعیین می‌کند. این راهبرد به حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، قابلیت‌های پاسخگویی به حوادث، آگاهی و آموزش امنیت سایبری، همکاری بخش دولتی و خصوصی، همکاری بین‌المللی و توسعه قابلیت‌های امنیت ملی سایبری می‌پردازد. اجرا شامل هماهنگی بین سازمان‌های دولتی، اپراتورهای زیرساخت‌های حیاتی و ذینفعان بخش خصوصی است.

راهبرد ملی هوش مصنوعی(The National Artificial Intelligence Strategy)، که در سال 2021 اعلام شد، دیدگاه ترکیه را برای توسعه و پذیرش هوش مصنوعی بیان می‌کند. این راهبرد حوزه‌های کاربردی اولویت‌دار از جمله مراقبت‌های بهداشتی، آموزش، کشاورزی، تولید و خدمات عمومی را شناسایی می‌کند. اهداف راهبردی شامل ایجاد ظرفیت تحقیقاتی هوش مصنوعی، توسعه استعدادهای هوش مصنوعی از طریق برنامه‌های آموزشی، حمایت از استارت‌آپ‌ها و پذیرش صنعت هوش مصنوعی، ایجاد چارچوب‌های اخلاقی برای توسعه و استقرار مسئولانه هوش مصنوعی و ترویج همکاری بین‌المللی در تحقیقات و حکمرانی هوش مصنوعی است. این راهبرد شامل اقدامات خاصی است که به الزامات زیرساخت هوش مصنوعی، در دسترس بودن داده‌ها برای توسعه هوش مصنوعی، انطباق‌های نظارتی که نوآوری هوش مصنوعی را تسهیل می‌کند و در عین حال از حقوق و ایمنی محافظت می‌کند، و سازوکارهایی برای نظارت بر اجرای راهبرد هوش مصنوعی می‌پردازد.

راهبرد و برنامه اقدام جامعه اطلاعاتی(The Information Society Strategy and Action Plan)، به اهداف گسترده‌تر تحول دیجیتال ،از جمله افزایش نفوذ و کیفیت پهنای باند، گسترش خدمات دولت الکترونیک، ترویج تجارت الکترونیک و اقتصاد دیجیتال، ارتقای سواد و مهارت‌های دیجیتال و توسعه جایگاه ترکیه در اتصال دیجیتال منطقه‌ای می‌پردازد. این طرح اهداف، نهادهای مسئول و جدول زمانی برای دستیابی به اهداف تحول دیجیتال را نیز تعیین می‌کند.

تحولات و چالش‌های نظارتی

رویکرد نظارتی ترکیه در زمینه فضای مجازی و هوش مصنوعی در پاسخ به تغییرات فناورانه، تحولات بین‌المللی و اولویت‌های داخلی در حال تحول است. تحولات نظارتی در ترکیه به حاکمیت پلتفرم و تعدیل محتوا می‌پردازد و بین اقدامات علیه محتوای غیرقانونی یا غیر اخلاقی و ملاحظات مربوط به آزادی بیان تعادل ایجاد می‌کند. بحث‌ها در مورد دامنه‌های مناسب برای تنظیم محتوا، حمایت‌های دادرسی عادلانه و سازوکارهای تجدیدنظر ادامه دارد. اجرای حفاظت از داده‌ها با توسعه ظرفیت عملیاتی، انجام ممیزی‌ها، بررسی شکایات و اعمال تحریم‌ها برای تخلفات توسط سازمان حفاظت از داده‌های شخصی انجام می شود. توجه نظارتی به طور فزاینده‌ای بر شفافیت الگوریتمی، تصمیم‌گیری خودکار و حاکمیت سیستم هوش مصنوعی متمرکز است، اگرچه مقررات جامع خاص هوش مصنوعی هنوز در دست توسعه است. جریان‌های داده فرامرزی(Cross-border data flows)، چالش‌های نظارتی مداومی را به ویژه در مورد الزامات محلی‌سازی داده‌ها، سازوکارهای انتقال داده‌های بین‌المللی و هماهنگی با چارچوب‌های بین‌المللی حفاظت از داده‌ها را ایجاد می‌کند. ترکیه در گفتگوهای بین‌المللی در مورد حاکمیت داده‌ها شرکت می‌کند و در عین حال اولویت‌های ملی خود را در مورد حاکمیت و امنیت داده‌ها حفظ می‌کند. فناوری‌های نوظهور از جمله هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، بلاک چین و محاسبات کوانتومی چالش‌های نظارتی را ارائه می‌دهند که نیازمند رویکردهای سازگار برای حفاظت از منافع بدون نوآوری هستند. سازمان‌های نظارتی برای توسعه تخصص فنی، تعامل با ذینفعان فناوری و مشارکت در همکاری‌های نظارتی بین‌المللی برای توسعه رویکردهای سیاستی آگاهانه تلاش می‌کنند.

نیز نگاه کنید به

قوانین، سیاست ها و برنامه‌های عراق در حوزه فضای مجازی؛ سیاست‌ها، قوانین و برنامه های راهبردی قطر در زیست بوم فضای مجازی؛ سیاست‌ها، قوانین و برنامه‌های راهبردی و کلان عمان در زیست بوم فضای مجازی؛ سیاست‌ها، قوانین و برنامه‌های راهبردی کانادا در زیست‌بوم فضای مجازی؛ سیاست‌ها، قوانین و برنامه‌های راهبردی کویت در زیست بوم فضای مجازی و هوش مصنوعی؛ سیاست‌ها، قوانین و برنامه‌های راهبردی یمن در زیست بوم فضای مجازی؛ سیاست‌ها، قوانین و طرح‌های کلان و راهبردی سوریه در زیست بوم فضای مجازی و هوش مصنوعی؛ سیاست‌ها، قوانین، برنامه های راهبردی و کلان عربستان سعودی در زیست بوم فضای مجازی؛ سیاست‌ها، قوانین و برنامه‌های راهبردی بحرین در زیست بوم فضای مجازی و هوش مصنوعی

نویسنده مقاله

میترا صمیعی

دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علامه طباطبائی