گرجستان در یک نگاه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[گرجستان]] | [[پرونده:گرجستان.webp|بندانگشتی|گرجستان برگرفته از سایت ویرگول قابل بازیابی از https://virgool.io/@AsemanSepid/%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-uqdd6ioe0ycb]] | ||
[[گرجستان]] سرزمینی است که به جهت ویژگیهای جغرافیایی و سوقالجیشی خاص، محل آمد و شدهای اقوام و ملل گوناگون و ملتقای فرهنگها و مدنیتهای متفاوت و گاه متضاد بوده است. از جمله این ویژگی های را می توان از قرار داشتن در میان تمدنها بزرگ تاریخ یعنی ایران باستان و روم باستان، ایران جدید، عثمانی و روسیه تزار نام برد که نقش ایران به خصوص در بخش شرقی گرجستان بیش از سایر تمدنها ست و ملت گرجی از دستاوردهای مادی و معنوی همه این اقوام بهره گرفته و در یک فرآیند ترکیبی میراثی ماندگار و افتخار آمیز از فرهنگ و تمدن ملی و قومی خود به گنجینه تمدن بشری بیفزاید. این ویژگی گرجستان در عصر حاضر نیز همچنان ادامه داشته و در این مجموعه سعی گشته است تا وجههای گوناگون این مردم و جامعه تا در صورت امکان به مخاطبان ارجمند ارائه گردد تا از این جستار بتوانیم فرهنگ و تاریخ غنی این مرز و بوم را شناخته و از بهره بجوییم. | |||
گرجستان | === [[جغرافیای طبیعی گرجستان]] === | ||
[[گرجستان]] با مساحت حدود ۶۹٬۷۰۰ کیلومتر مربع در غرب قفقاز واقع شدهاست. این کشور از شمال با [[روسیه]]، از شرق با آذربایجان، از جنوب با ارمنستان و [[ترکیه]] همسایه است و مرز غربی آن ۳۱۵ کیلومتر ساحل دریای سیاه را شامل میشود. موقعیت جغرافیایی آن بین دریای سیاه و دریای خزر، باعث شده تا نقش مهمی در ترانزیت منطقه ایفا کند<ref>امیراحمدیان، بهرام (1377). جغرافیای [https://dmelal.ir/%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 گرجستان]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، ص91.</ref>. | |||
=== [[ناهمواری های طبیعی گرجستان]] === | |||
بیش از ۸۰٪ قلمرو گرجستان را کوهستانها و تپهها تشکیل میدهند. کشور به طور کلی از نظر توپوگرافی به سه بخش بزرگ تقسیم میشود: رشتهکوه قفقاز بزرگ در شمال، فلاتهای جنوبی (قفقاز کوچک) و رشتهکوههای بینابینی که این دو را از هم جدا میکنند. این ناهمواریها منجر به ایجاد اکوسیستمها و اقلیمهای متنوع شده است. | |||
=== [[ارتفاعات گرجستان]] === | |||
کوهها: بلندترین قلل گرجستان در رشتهکوه قفقاز بزرگ قرار دارند که مرز طبیعی شمالی کشور را شکل میدهند. از جمله مهمترین قلهها میتوان به شخارا (۵۲۰۱ متر)، جانگا (۵۰۵۹ متر) و قازبگی (۵۰۴۷ متر) اشاره کرد. قفقاز کوچک نیز در جنوب کشور واقع است. | |||
آتشفشانها: در مناطق جنوبی به ویژه در فلات جاواختی و مسختی، آتشفشانهای خاموش متعددی وجود دارد که مناظر و دریاچههای آتشفشانی متعددی را تشکیل دادهاند. این مناطق بخشی از کمربند آتشفشانی قفقاز هستند. | |||
[[گرجستان]] | === [[یخچال های طبیعی گرجستان]] === | ||
در ارتفاعات بالای رشتهکوه قفقاز بزرگ (معمولاً بالاتر از ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ متر)، صدها یخچال طبیعی وجود دارد. بزرگترین یخچالها مانند لکزیری و تویبری در حوضه رودخانه اینگوری متمرکز هستند. این یخچالها منبع اصلی تغذیه بسیاری از رودخانههای مهم و پرآب گرجستان محسوب میشوند<ref>عنایتالله، رضا (1372). جمهوری [https://dmelal.ir/%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 گرجستان]. مجله مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، شماره 4، ص19.</ref>. | |||
=== [[آب و هوای گرجستان]] === | |||
[[آب و هوای گرجستان|آبوهوای گرجستان]] به دلیل توپوگرافی پیچیده و قرارگیری بین دریای سیاه و کوههای بلند، بسیار متنوع است. نواحی غربی (کولخیس) اقلیمی مرطوب جنبمداری با زمستانهای ملایم و بارش فراوان (گاهی تا ۲۵۰۰ میلیمتر در سال) دارد. در مقابل، نواحی شرقی اقلیم خشکتر و قارهای با زمستانهای سردتر و تابستانهای گرمتر دارد. همچنین تغییرات ارتفاعی باعث ایجاد کمربندهای آبوهوایی متعدد (از جنبمداری تا آلپی) شده است<ref>امیراحمدیان، بهرام (1383). [https://dmelal.ir/%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 گرجستان] در گذر تاریخ، تهران: [https://shirazeh.org/ نشر و پژوهش شیرازه]، ص19.</ref><ref>راهنمای کشورهای مستقل مشترکالمنافع و جمهوریهای بالتیک (1374). تهران: طرح، تهیه و نشر از گیتاشناسی، ص17.</ref>. | |||
=== [[دریاچه های گرجستان]] === | |||
گرجستان دارای تعداد نسبتاً کمی دریاچه طبیعی است. مهمترین دریاچههای طبیعی در مناطق مرتفع یافت میشوند. بزرگترین دریاچه طبیعی آن پاراوانی در فلات جاواختی است. دریاچههای معروف دیگر عبارتند از: ریتسا (در آبخازیا، معروف به زیبایی خیرهکننده)، تاباتسقوری و کلی. همچنین دریاچههای مصنوعی یا مخازن سدهای بزرگی مانند مخزن تفلیس نیز وجود دارند<ref>امیراحمدیان، بهرام (1377). جغرافیای [https://dmelal.ir/%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 گرجستان]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بینالمللی الهدی]، ص26.</ref>. | |||
=== [[سواحل گرجستان]] === | |||
سواحل گرجستان با طول ۳۱۵ کیلومتر در امتداد دریای سیاه کشیده شده است. این خط ساحلی از دهانه رودخانه پسو تا دماغه گونیو امتداد دارد. این سواحل میزبان بنادر مهمی مانند باتومی و پوتی، شهرهای توریستی و استراحتگاهی (مانند گاگرا، سوخومی سابق) و مناطق اقتصادی ویژه است. اقلیم نیمهگرمسیری و دسترسی به دریا، این منطقه را به یکی از قطبهای گردشگری و اقتصادی کشور تبدیل کرده است<ref>امیراحمدیان، بهرام (1377). جغرافیای [https://dmelal.ir/%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 گرجستان]. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بینالمللی الهدی]، ص56.</ref>. | |||
=== [[شهرهای مهم گرجستان]] === | |||
گرجستان دارای 13 شهر، 37 شهرک، 61 مرکز روستایی و 450 روستا است. شهرهای مهم آن عبارتند از: [[تفلیس]]، کوتائیسی، روستاوی، گوری، پوتی، باتومی، سوخومی، متسختا، چیاتورا، تقیبول ی، زوگدیدی، تسقالتوبو، تقوارچلی، گاگرا و تلاوی. | |||
=== [[بنادر گرجستان]] === | |||
بندر باتومی، پایتخت جمهوری خودمختار آجاریا، یک بندر مهم نفتی و توریستی در دریای سیاه است که با پالایشگاه، صنایع متنوع، مراکز علمی و اقلیم گرم و مرطوب خود نقش اقتصادی و گردشگری کلیدی دارد. بندر پوتی، با پیشینه تاریخی کهن به نام فازیس، امروزه یکی از بنادر اصلی ترانزیت کالا در دریای سیاه است و با صادرات سنگ منگنز و کالاهای دیگر، در طرحهای توسعه به عنوان نقطه پایانی کریدور ترانزیتی آسیا-اروپا اهمیت فزایندهای یافته است<ref>بنیاد مطالعات قفقاز (۱۳۹۲). جامعه و فرهنگ گرجستان. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص38-40.</ref>. | |||
=== [[جغرافیای انسانی گرجستان]] === | |||
جغرافیای انسانی گرجستان با چالشهای عمده کاهش، پیری و تمرکز نامتوازن جمعیت مشخص میشود، بهطوریکه جمعیت حدود ۳٫۷ میلیون نفری آن با نرخ رشد نزدیک به صفر (۰٫۱٪) به دلیل نرخ باروری پایین، مهاجرت گسترده جوانان و افزایش امید به زندگی در حال کاهش است، سهم سالمندان به حدود ۲۵٪ و کودکان به تنها ۱۶٪ رسیده، بیش از ۳۵٪ جمعیت در پایتخت تفلیس متمرکز شدهاند و حدود ۵۹٪ ساکن مناطق شهری هستند، ترکیب قومی عمدتاً گرجی (۸۶٪) است و این وضعیت چالشهایی مانند کمبود نیروی کار، فشار بر نظامهای اجتماعی و نابرابری منطقهای را ایجاد کرده است. | |||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
[[چین در یک نگاه]]؛ [[روسیه در یک نگاه]]؛ [[کانادا در یک نگاه]]؛ [[کوبا در یک نگاه]]؛ [[تونس در یک نگاه]]؛ [[مصر در یک نگاه]]؛ [[لبنان در یک نگاه]]؛ [[ژاپن در یک نگاه]]؛ [[سنگال در یک نگاه]]؛ [[تایلند در یک نگاه]]؛ [[آرژانتین در یک نگاه]]؛ [[فرانسه در یک نگاه]]؛ [[اسپانیا در یک نگاه]]؛ [[مالی در یک نگاه]]؛ [[ساحل عاج در یک نگاه]]، [[سودان در یک نگاه]]؛ [[اردن در یک نگاه]]؛ [[قطر در یک نگاه]]؛ [[سیرالئون در یک نگاه]]؛ [[اتیوپی در یک نگاه]]؛ [[سوریه در یک نگاه]]؛ [[اوکراین در یک نگاه]] | [[چین در یک نگاه]]؛ [[روسیه در یک نگاه]]؛ [[کانادا در یک نگاه]]؛ [[کوبا در یک نگاه]]؛ [[تونس در یک نگاه]]؛ [[مصر در یک نگاه]]؛ [[لبنان در یک نگاه]]؛ [[ژاپن در یک نگاه]]؛ [[سنگال در یک نگاه]]؛ [[تایلند در یک نگاه]]؛ [[آرژانتین در یک نگاه]]؛ [[فرانسه در یک نگاه]]؛ [[اسپانیا در یک نگاه]]؛ [[مالی در یک نگاه]]؛ [[ساحل عاج در یک نگاه]]، [[سودان در یک نگاه]]؛ [[اردن در یک نگاه]]؛ [[قطر در یک نگاه]]؛ [[سیرالئون در یک نگاه]]؛ [[اتیوپی در یک نگاه]]؛ [[سوریه در یک نگاه]]؛ [[اوکراین در یک نگاه]] | ||
نسخهٔ ۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۰۵

گرجستان سرزمینی است که به جهت ویژگیهای جغرافیایی و سوقالجیشی خاص، محل آمد و شدهای اقوام و ملل گوناگون و ملتقای فرهنگها و مدنیتهای متفاوت و گاه متضاد بوده است. از جمله این ویژگی های را می توان از قرار داشتن در میان تمدنها بزرگ تاریخ یعنی ایران باستان و روم باستان، ایران جدید، عثمانی و روسیه تزار نام برد که نقش ایران به خصوص در بخش شرقی گرجستان بیش از سایر تمدنها ست و ملت گرجی از دستاوردهای مادی و معنوی همه این اقوام بهره گرفته و در یک فرآیند ترکیبی میراثی ماندگار و افتخار آمیز از فرهنگ و تمدن ملی و قومی خود به گنجینه تمدن بشری بیفزاید. این ویژگی گرجستان در عصر حاضر نیز همچنان ادامه داشته و در این مجموعه سعی گشته است تا وجههای گوناگون این مردم و جامعه تا در صورت امکان به مخاطبان ارجمند ارائه گردد تا از این جستار بتوانیم فرهنگ و تاریخ غنی این مرز و بوم را شناخته و از بهره بجوییم.
جغرافیای طبیعی گرجستان
گرجستان با مساحت حدود ۶۹٬۷۰۰ کیلومتر مربع در غرب قفقاز واقع شدهاست. این کشور از شمال با روسیه، از شرق با آذربایجان، از جنوب با ارمنستان و ترکیه همسایه است و مرز غربی آن ۳۱۵ کیلومتر ساحل دریای سیاه را شامل میشود. موقعیت جغرافیایی آن بین دریای سیاه و دریای خزر، باعث شده تا نقش مهمی در ترانزیت منطقه ایفا کند[۱].
ناهمواری های طبیعی گرجستان
بیش از ۸۰٪ قلمرو گرجستان را کوهستانها و تپهها تشکیل میدهند. کشور به طور کلی از نظر توپوگرافی به سه بخش بزرگ تقسیم میشود: رشتهکوه قفقاز بزرگ در شمال، فلاتهای جنوبی (قفقاز کوچک) و رشتهکوههای بینابینی که این دو را از هم جدا میکنند. این ناهمواریها منجر به ایجاد اکوسیستمها و اقلیمهای متنوع شده است.
ارتفاعات گرجستان
کوهها: بلندترین قلل گرجستان در رشتهکوه قفقاز بزرگ قرار دارند که مرز طبیعی شمالی کشور را شکل میدهند. از جمله مهمترین قلهها میتوان به شخارا (۵۲۰۱ متر)، جانگا (۵۰۵۹ متر) و قازبگی (۵۰۴۷ متر) اشاره کرد. قفقاز کوچک نیز در جنوب کشور واقع است.
آتشفشانها: در مناطق جنوبی به ویژه در فلات جاواختی و مسختی، آتشفشانهای خاموش متعددی وجود دارد که مناظر و دریاچههای آتشفشانی متعددی را تشکیل دادهاند. این مناطق بخشی از کمربند آتشفشانی قفقاز هستند.
یخچال های طبیعی گرجستان
در ارتفاعات بالای رشتهکوه قفقاز بزرگ (معمولاً بالاتر از ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ متر)، صدها یخچال طبیعی وجود دارد. بزرگترین یخچالها مانند لکزیری و تویبری در حوضه رودخانه اینگوری متمرکز هستند. این یخچالها منبع اصلی تغذیه بسیاری از رودخانههای مهم و پرآب گرجستان محسوب میشوند[۲].
آب و هوای گرجستان
آبوهوای گرجستان به دلیل توپوگرافی پیچیده و قرارگیری بین دریای سیاه و کوههای بلند، بسیار متنوع است. نواحی غربی (کولخیس) اقلیمی مرطوب جنبمداری با زمستانهای ملایم و بارش فراوان (گاهی تا ۲۵۰۰ میلیمتر در سال) دارد. در مقابل، نواحی شرقی اقلیم خشکتر و قارهای با زمستانهای سردتر و تابستانهای گرمتر دارد. همچنین تغییرات ارتفاعی باعث ایجاد کمربندهای آبوهوایی متعدد (از جنبمداری تا آلپی) شده است[۳][۴].
دریاچه های گرجستان
گرجستان دارای تعداد نسبتاً کمی دریاچه طبیعی است. مهمترین دریاچههای طبیعی در مناطق مرتفع یافت میشوند. بزرگترین دریاچه طبیعی آن پاراوانی در فلات جاواختی است. دریاچههای معروف دیگر عبارتند از: ریتسا (در آبخازیا، معروف به زیبایی خیرهکننده)، تاباتسقوری و کلی. همچنین دریاچههای مصنوعی یا مخازن سدهای بزرگی مانند مخزن تفلیس نیز وجود دارند[۵].
سواحل گرجستان
سواحل گرجستان با طول ۳۱۵ کیلومتر در امتداد دریای سیاه کشیده شده است. این خط ساحلی از دهانه رودخانه پسو تا دماغه گونیو امتداد دارد. این سواحل میزبان بنادر مهمی مانند باتومی و پوتی، شهرهای توریستی و استراحتگاهی (مانند گاگرا، سوخومی سابق) و مناطق اقتصادی ویژه است. اقلیم نیمهگرمسیری و دسترسی به دریا، این منطقه را به یکی از قطبهای گردشگری و اقتصادی کشور تبدیل کرده است[۶].
شهرهای مهم گرجستان
گرجستان دارای 13 شهر، 37 شهرک، 61 مرکز روستایی و 450 روستا است. شهرهای مهم آن عبارتند از: تفلیس، کوتائیسی، روستاوی، گوری، پوتی، باتومی، سوخومی، متسختا، چیاتورا، تقیبول ی، زوگدیدی، تسقالتوبو، تقوارچلی، گاگرا و تلاوی.
بنادر گرجستان
بندر باتومی، پایتخت جمهوری خودمختار آجاریا، یک بندر مهم نفتی و توریستی در دریای سیاه است که با پالایشگاه، صنایع متنوع، مراکز علمی و اقلیم گرم و مرطوب خود نقش اقتصادی و گردشگری کلیدی دارد. بندر پوتی، با پیشینه تاریخی کهن به نام فازیس، امروزه یکی از بنادر اصلی ترانزیت کالا در دریای سیاه است و با صادرات سنگ منگنز و کالاهای دیگر، در طرحهای توسعه به عنوان نقطه پایانی کریدور ترانزیتی آسیا-اروپا اهمیت فزایندهای یافته است[۷].
جغرافیای انسانی گرجستان
جغرافیای انسانی گرجستان با چالشهای عمده کاهش، پیری و تمرکز نامتوازن جمعیت مشخص میشود، بهطوریکه جمعیت حدود ۳٫۷ میلیون نفری آن با نرخ رشد نزدیک به صفر (۰٫۱٪) به دلیل نرخ باروری پایین، مهاجرت گسترده جوانان و افزایش امید به زندگی در حال کاهش است، سهم سالمندان به حدود ۲۵٪ و کودکان به تنها ۱۶٪ رسیده، بیش از ۳۵٪ جمعیت در پایتخت تفلیس متمرکز شدهاند و حدود ۵۹٪ ساکن مناطق شهری هستند، ترکیب قومی عمدتاً گرجی (۸۶٪) است و این وضعیت چالشهایی مانند کمبود نیروی کار، فشار بر نظامهای اجتماعی و نابرابری منطقهای را ایجاد کرده است.
نیز نگاه کنید به
چین در یک نگاه؛ روسیه در یک نگاه؛ کانادا در یک نگاه؛ کوبا در یک نگاه؛ تونس در یک نگاه؛ مصر در یک نگاه؛ لبنان در یک نگاه؛ ژاپن در یک نگاه؛ سنگال در یک نگاه؛ تایلند در یک نگاه؛ آرژانتین در یک نگاه؛ فرانسه در یک نگاه؛ اسپانیا در یک نگاه؛ مالی در یک نگاه؛ ساحل عاج در یک نگاه، سودان در یک نگاه؛ اردن در یک نگاه؛ قطر در یک نگاه؛ سیرالئون در یک نگاه؛ اتیوپی در یک نگاه؛ سوریه در یک نگاه؛ اوکراین در یک نگاه
- ↑ امیراحمدیان، بهرام (1377). جغرافیای گرجستان. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بین المللی الهدی، ص91.
- ↑ عنایتالله، رضا (1372). جمهوری گرجستان. مجله مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، شماره 4، ص19.
- ↑ امیراحمدیان، بهرام (1383). گرجستان در گذر تاریخ، تهران: نشر و پژوهش شیرازه، ص19.
- ↑ راهنمای کشورهای مستقل مشترکالمنافع و جمهوریهای بالتیک (1374). تهران: طرح، تهیه و نشر از گیتاشناسی، ص17.
- ↑ امیراحمدیان، بهرام (1377). جغرافیای گرجستان. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بینالمللی الهدی، ص26.
- ↑ امیراحمدیان، بهرام (1377). جغرافیای گرجستان. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بینالمللی الهدی، ص56.
- ↑ بنیاد مطالعات قفقاز (۱۳۹۲). جامعه و فرهنگ گرجستان. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص38-40.