گرجستان در یک نگاه
گرجستان سرزمینی است که به جهت ویژگیهای جغرافیایی و سوقالجیشی خاص، محل آمد و شدهای اقوام و ملل گوناگون و ملتقای فرهنگها و مدنیتهای متفاوت و گاه متضاد بوده است. از جمله این ویژگی های را می توان از قرار داشتن در میان تمدنها بزرگ تاریخ یعنی ایران باستان و روم باستان، ایران جدید، عثمانی و روسیه تزار نام برد که نقش ایران به خصوص در بخش شرقی گرجستان بیش از سایر تمدنها ست و ملت گرجی از دستاوردهای مادی و معنوی همه این اقوام بهره گرفته و در یک فرآیند ترکیبی میراثی ماندگار و افتخار آمیز از فرهنگ و تمدن ملی و قومی خود به گنجینه تمدن بشری بیفزاید. این ویژگی گرجستان در عصر حاضر نیز همچنان ادامه داشته و در این مجموعه سعی گشته است تا وجههای گوناگون این مردم و جامعه تا در صورت امکان به مخاطبان ارجمند ارائه گردد تا از این جستار بتوانیم فرهنگ و تاریخ غنی این مرز و بوم را شناخته و از بهره بجوییم.
جغرافیای طبیعی گرجستان
گرجستان با مساحت حدود ۶۹٬۷۰۰ کیلومتر مربع در غرب قفقاز واقع شدهاست. این کشور از شمال با روسیه، از شرق با آذربایجان، از جنوب با ارمنستان و ترکیه همسایه است و مرز غربی آن ۳۱۵ کیلومتر ساحل دریای سیاه را شامل میشود. موقعیت جغرافیایی آن بین دریای سیاه و دریای خزر، باعث شده تا نقش مهمی در ترانزیت منطقه ایفا کند[۱].
ناهمواری های طبیعی گرجستان
بیش از ۸۰٪ قلمرو گرجستان را کوهستانها و تپهها تشکیل میدهند. کشور به طور کلی از نظر توپوگرافی به سه بخش بزرگ تقسیم میشود: رشتهکوه قفقاز بزرگ در شمال، فلاتهای جنوبی (قفقاز کوچک) و رشتهکوههای بینابینی که این دو را از هم جدا میکنند. این ناهمواریها منجر به ایجاد اکوسیستمها و اقلیمهای متنوع شده است.
ارتفاعات گرجستان
کوهها: بلندترین قلل گرجستان در رشتهکوه قفقاز بزرگ قرار دارند که مرز طبیعی شمالی کشور را شکل میدهند. از جمله مهمترین قلهها میتوان به شخارا (۵۲۰۱ متر)، جانگا (۵۰۵۹ متر) و قازبگی (۵۰۴۷ متر) اشاره کرد. قفقاز کوچک نیز در جنوب کشور واقع است.
آتشفشانها: در مناطق جنوبی به ویژه در فلات جاواختی و مسختی، آتشفشانهای خاموش متعددی وجود دارد که مناظر و دریاچههای آتشفشانی متعددی را تشکیل دادهاند. این مناطق بخشی از کمربند آتشفشانی قفقاز هستند.
یخچال های طبیعی گرجستان
در ارتفاعات بالای رشتهکوه قفقاز بزرگ (معمولاً بالاتر از ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ متر)، صدها یخچال طبیعی وجود دارد. بزرگترین یخچالها مانند لکزیری و تویبری در حوضه رودخانه اینگوری متمرکز هستند. این یخچالها منبع اصلی تغذیه بسیاری از رودخانههای مهم و پرآب گرجستان محسوب میشوند[۲].
آب و هوای گرجستان
آبوهوای گرجستان به دلیل توپوگرافی پیچیده و قرارگیری بین دریای سیاه و کوههای بلند، بسیار متنوع است. نواحی غربی (کولخیس) اقلیمی مرطوب جنبمداری با زمستانهای ملایم و بارش فراوان (گاهی تا ۲۵۰۰ میلیمتر در سال) دارد. در مقابل، نواحی شرقی اقلیم خشکتر و قارهای با زمستانهای سردتر و تابستانهای گرمتر دارد. همچنین تغییرات ارتفاعی باعث ایجاد کمربندهای آبوهوایی متعدد (از جنبمداری تا آلپی) شده است[۳][۴].
دریاچه های گرجستان
گرجستان دارای تعداد نسبتاً کمی دریاچه طبیعی است. مهمترین دریاچههای طبیعی در مناطق مرتفع یافت میشوند. بزرگترین دریاچه طبیعی آن پاراوانی در فلات جاواختی است. دریاچههای معروف دیگر عبارتند از: ریتسا (در آبخازیا، معروف به زیبایی خیرهکننده)، تاباتسقوری و کلی. همچنین دریاچههای مصنوعی یا مخازن سدهای بزرگی مانند مخزن تفلیس نیز وجود دارند[۵].
سواحل گرجستان
سواحل گرجستان با طول ۳۱۵ کیلومتر در امتداد دریای سیاه کشیده شده است. این خط ساحلی از دهانه رودخانه پسو تا دماغه گونیو امتداد دارد. این سواحل میزبان بنادر مهمی مانند باتومی و پوتی، شهرهای توریستی و استراحتگاهی (مانند گاگرا، سوخومی سابق) و مناطق اقتصادی ویژه است. اقلیم نیمهگرمسیری و دسترسی به دریا، این منطقه را به یکی از قطبهای گردشگری و اقتصادی کشور تبدیل کرده است[۶].
شهرهای مهم گرجستان
گرجستان دارای 13 شهر، 37 شهرک، 61 مرکز روستایی و 450 روستا است. شهرهای مهم آن عبارتند از: تفلیس، کوتائیسی، روستاوی، گوری، پوتی، باتومی، سوخومی، متسختا، چیاتورا، تقیبول ی، زوگدیدی، تسقالتوبو، تقوارچلی، گاگرا و تلاوی.
بنادر گرجستان
بندر باتومی، پایتخت جمهوری خودمختار آجاریا، یک بندر مهم نفتی و توریستی در دریای سیاه است که با پالایشگاه، صنایع متنوع، مراکز علمی و اقلیم گرم و مرطوب خود نقش اقتصادی و گردشگری کلیدی دارد. بندر پوتی، با پیشینه تاریخی کهن به نام فازیس، امروزه یکی از بنادر اصلی ترانزیت کالا در دریای سیاه است و با صادرات سنگ منگنز و کالاهای دیگر، در طرحهای توسعه به عنوان نقطه پایانی کریدور ترانزیتی آسیا-اروپا اهمیت فزایندهای یافته است[۷].
جغرافیای انسانی گرجستان
جغرافیای انسانی گرجستان با چالشهای عمده کاهش، پیری و تمرکز نامتوازن جمعیت مشخص میشود، بهطوریکه جمعیت حدود ۳٫۷ میلیون نفری آن با نرخ رشد نزدیک به صفر (۰٫۱٪) به دلیل نرخ باروری پایین، مهاجرت گسترده جوانان و افزایش امید به زندگی در حال کاهش است، سهم سالمندان به حدود ۲۵٪ و کودکان به تنها ۱۶٪ رسیده، بیش از ۳۵٪ جمعیت در پایتخت تفلیس متمرکز شدهاند و حدود ۵۹٪ ساکن مناطق شهری هستند، ترکیب قومی عمدتاً گرجی (۸۶٪) است و این وضعیت چالشهایی مانند کمبود نیروی کار، فشار بر نظامهای اجتماعی و نابرابری منطقهای را ایجاد کرده است[۸].
تاریخ گرجستان
منطقه گرجستان از دوران پارینهسنگی مسکونی بوده و در هزارههای پیش از میلاد، قبایل گرجی در قالب پادشاهیهایی مانند کولخیس و کارتلی (ایبریا) شکل گرفتند. این پادشاهیها درگیر جنگهای متعدد با امپراتوریهای روم، ایران ساسانی، بیزانس و بعدها اعراب، مغولان و عثمانیها شدند. در قرون وسطی، گرجستان تحت حکومت داوید کوروپالات و ملکه تامار یکپارچه و قدرتمند شد، اما پس از حمله مغولان در قرن ۱۳ رو به افول گذاشت. در نهایت، به دلیل تهدیدهای ایران و عثمانی، پادشاهی کارتلی-کاختی در سال ۱۸۰۱ به امپراتوری روسیه ملحق شد و تحت اداره تزاری قرار گرفت.
نظام سلطنتی فئودالی در گرجستان
مسیحیت در حدود سال ۳۳۰ میلادی، در دوران پادشاه میریان سوم و به دست نینوی مقدس، به عنوان دین رسمی پادشاهی ایبریا (گرجستان شرقی) پذیرفته شد. این رویداد سرنوشتساز، گرجستان را از حوزه نفوذ فرهنگی و مذهبی ایران زردشتی جدا کرد و آن را به جهان مسیحی اورتودوکس پیوند داد. مسیحی شدن، تأثیری ژرف و پایدار بر تمامی عرصههای زندگی، فرهنگ، هنر و هویت ملی گرجیها گذاشت و آنان را بهعنوان سنگر مسیحیت در مرزهای شرقی جهان مسیحیت تثبیت کرد. لازم به ذکر است که پیش از این، برخی نواحی غربی گرجستان نیز از طریق مبلغان ساحل دریای سیاه با مسیحیت آشنا شده بودند[۹].
تاریخ جدید و سیر تحول حکومت
پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه، گرجستان در سال ۱۹۱۸ استقلال یافت، اما در سال ۱۹۲۱ توسط ارتش سرخ اشغال و به یک جمهوری شوروی ضمیمه شد. با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، گرجستان در آوریل ۱۹۹۱ مجدداً اعلام استقلال کرد. سالهای نخست استقلال با بیثباتی سیاسی، جنگ داخلی و درگیری در مناطق آبخازیا و اوستیای جنوبی همراه بود. ادوارد شواردنادزه از سال ۱۹۹۲ رهبری کشور را برعهده گرفت، اما حکومت او با مشکلات اقتصادی و فساد روبرو شد. در نوامبر ۲۰۰۳، انقلاب صلحآمیز «رز» به ریاست جمهوری شواردنادزه پایان داد و میخائیل ساآکاشویلی، با سیاست نزدیکی به غرب و عضویت در ناتو، به قدرت رسید. تنش با روسیه بر سر مناطق جداییطلب در نهایت به جنگ پنجروزه آگوست ۲۰۰۸ منجر شد که با پیروزی روسیه و استقلال دو منطقه آبخازیا و اوستیای جنوبی پایان یافت. از آن پس، گرجستان همچنان مسیر ادغام با ساختارهای اروپایی-اطلساتی را دنبال میکند[۱۰].
روابط تاریخی گرجستان و ایران
روابط تاریخی ایران و گرجستان از دیرباز با پیوندهای فرهنگی و تنشهای سیاسی همراه بوده است. این سرزمین در دورههایی همچون هخامنشیان تحت نفوذ ایران قرار داشت و تأثیرات زبانی و فرهنگی فارسی در گرجستان مشهود است. در دوران صفویه، بهویژه در زمان شاه عباس اول، منازعاتی بین دو طرف درگرفت که از جمله به شورش حکمرانان محلی گرجی و لشکرکشیهای تنبیهی ایران منجر شد. این درگیریها گاه با کشتار و اسارت گسترده مردم گرجی همراه بود. روابط در سدههای بعد نیز در بستر رقابت ایران با عثمانی و سپس روسیه تزاری تداوم یافت[۱۱].
چشم انداز درگیری گرجستان و روسیه
درگیری اخیر گرجستان و روسیه ریشه در تنشهای دیرینه دارد که شامل تلاش گرجستان برای حفظ تمامیت ارضی خود در مقابل مناطق جداییطلب آبخازیا و اوستیای جنوبی (که از سوی روسیه حمایت میشوند)، خواست گرجستان برای پیوستن به ناتو، و حضور تاریخی پایگاههای نظامی روسیه در خاک گرجستان میشود. رئیسجمهور ساکاشویلی با حمایت غرب، با هدف حل این بنبست و احیای حاکمیت ملی، ممکن است با برآورد نادرست از موازنه قوا و واکنش بینالمللی، اقدام نظامی را انتخاب کرده باشد که به درگیری مستقیم با روسیه و شکست گرجستان انجامید.
جامعه و نظام اجتماعی گرجستان
گرجستان در دوران شوروی با استانداردهای بالای بهداشتی و درمانی (از جمله بیشترین سرانه پزشک) و سیستم تأمین اجتماعی گسترده و یارانهای، یکی از ثروتمندترین جمهوریها بود؛ اما پس از استقلال، جنگهای داخلی و بحرانهای اقتصادی در اواخر دهه ۱۹۸۰ و دهه ۱۹۹۰ سبب فروپاشی این سیستمها، قطعیهای مکرر، کمبود مواد غذایی و سقوط شدید سطح زندگی شد، بهطوریکه در سال ۱۹۹۳ به عنوان یک کشور در حال توسعه شناخته شد، هرچند تا سال ۲۰۰۷ سرانه پزشک همچنان بالا باقی مانده بود.
بهداشت و سلامت گرجستان
پس از استقلال و بحران دهه ۱۹۹۰، سیستم بهداشت خصوصیسازی شد. خدمات پزشکی از ۱۹۹۵ مبتنی بر پرداخت بیمار است. شاخصها در ۲۰۰۷ بهبود نسبی نشان میداد، اما با چالشهایی مانند نرخ پایین زاد و ولد و هزینههای درمانی بالا مواجه بود.
زنان در گرجستان
قوانین برابری و حمایت ویژه وجود دارد، اما نگرشهای سنتی و تقسیم نابرابر کار خانگی مانع اجرای کامل آن میشود. زنان در مشاغلی مانند پزشکی و آموزش حضور پررنگ دارند، اما با موانع پیشرفت شغلی و مسئولیت دوگانه مواجهند.
آسیب شناسی اجتماعی در گرجستان
گرجستان با چالشهای پیچیدهای از جمله تنشهای قومی و جداییطلبی در آبخازیا و اوستیای جنوبی، مهاجرت گسترده، مشکلات زیستمحیطی مانند جنگلزدایی، و افزایش مصرف و قاچاق مواد مخدر روبرو است. این مسائل ریشه در فروپاشی شوروی و ضعف مدیریت دارد.
ورزش در گرجستان
گرجستان با مرکزیت انستیتوی پژوهشی تربیت بدنی، فعالیت گستردهای در ورزش دارد که نزدیک به یک میلیون نفر در آن مشارکت میکنند. این کشور همزمان هم از ورزشهای سنتی مانند کشتی چیداوبا و چوگان سوارکی پشتیبانی میکند و هم در رشتههای بینالمللی مانند فوتبال و شطرنج موفق است.
وضعیت اقتصادی و معیشتی در گرجستان
گرجستان پس از استقلال از شوروی با چالشهای شدید اقتصادی مانند جنگ داخلی، کاهش شدید تولید و تورم بالا مواجه شد. با اجرای اصلاحات ساختاری و گذار به اقتصاد بازار آزاد، به ویژه از دهه ۲۰۰۰، رشد اقتصادی قابل توجهی (مانند رشد ۱۲ درصدی تولید ناخالص داخلی در ۲۰۰۷) تجربه کرد. این کشور با اتکا به بخش خدمات (۶۵٪ از تولید ناخالص داخلی)، جهانگردی، سرمایهگذاری خارجی و تبدیل شدن به کریدور ترانزیت، و همچنین خصوصیسازی گسترده و اصلاحات مالیاتی، توانست وضعیت خود را بهبود بخشد. با این حال، چالشهایی مانند بیکاری، درآمد سرانه نسبتاً پایین، وابستگی به واردات گاز، تنشهای سیاسی با روسیه و بدهی خارجی رو به رشد همچنان پابرجاست.
شاخص های اقتصادی در گرجستان
پس از استقلال گرجستان در ۱۹۹۱، واحد پول ملی این کشور (لاری) در سال ۱۹۹۵ جایگزین روبل و کوپن شد. اقتصاد در دهه ۱۹۹۰ با تورم بسیار بالا (تا ۱۳.۸٪ در ۱۹۹۶)، کسری بودجه فزاینده (تا ۳۳.۸٪ از تولید ناخالص داخلی در ۱۹۹۳) و کاهش شدید تولید ناخالص داخلی روبرو بود. از دهه ۲۰۰۰ و با اجرای اصلاحات ساختاری مانند سادهسازی نظام مالیاتی (کاهش انواع مالیات از ۲۱ به ۸ و تعیین نرخ ثابت ۱۲٪ مالیات بر درآمد) و کنترل عرضه پول، تورم مهار شد (تا ۴٪ در ۲۰۰۶) و رشد اقتصادی و درآمد سرانه افزایش یافت (از ۷۲۰ دلار در ۲۰۰۲ به ۱۷۶۰ دلار در ۲۰۰۶). با این حال، این کشور با چالشهایی مانند کاهش سرمایهگذاری خارجی در جریان بحران مالی ۲۰۰۹، بدهی خارجی فزاینده (۲.۹ میلیارد دلار معادل ۲۶٪ از تولید ناخالص داخلی در ۲۰۰۹) و سیستم بانکی که عمدتاً تحت کنترل دولت بود، مواجه باقی ماند.
سیاست و حکومت گرجستان
در نظام سیاسی گرجستان، رئیس جمهور به عنوان رئیس قوه مجریه برای یک دوره پنج ساله به طور مستقیم انتخاب میشود و وظایفی چون انتصاب کابینه (با تایید پارلمان)، عزل و نصب سفرا و هدایت سیاست خارجی را بر عهده دارد. قوه مقننه متشکل از پارلمانی ۲۳۵ نفره است که برای چهار سال انتخاب میشوند. تاریخ سیاسی اخیر گرجستان با تحولاتی همچون استعفای ادوارد شواردنادزه پس از انقلاب رز در ۲۰۰۳ و ریاست جمهوری میخاییل ساآکاشویلی (که در انتخابات ۲۰۰۴ و ۲۰۰۸ پیروز شد) و همچنین تسلط حزب حاکم «جنبش وحدت ملی» در پارلمان پس از انتخابات ۲۰۰۸ شکل گرفته است.
نظام فرهنگی گرجستان
گرجستان با موقعیت استراتژیک خود در تقاطع اروپا و آسیا و در مرز دریای سیاه و خزر، از دیرباز محل تلاقی و تلفیق فرهنگهای شرقی و غربی بوده است. هویت ملی گرجی ریشه در تمدن کهن «کورا ارس» دارد و از سه شاخه قومی اصلی کارت، مگرل و اسوان تشکیل شده که به ترتیب پایهگذار دو فرهنگ و پادشاهی تاریخی «ایبریایی» در شرق و «کولخی» در غرب کشور بودند. اگرچه این سرزمین در طول تاریخ صحنه تاختوتاز و رقابت قدرتهای بزرگ بوده، گرجیها با حفظ اصالت فرهنگی خود، عناصر فرهنگهای یونان باستان، روم، بیزانس، ایران و روسیه را جذب و تلفیق کردهاند. آنان در دوران شوروی نیز در مقابل سیاست روسیسازی مقاومت کردند و امروز گرایش فرهنگی و سیاسی خود را بیشتر به سمت اروپا حفظ میکنند.
ادیان در گرجستان
گرجستان با تاریخی طولانی از تنوع مذهبی، در قرن چهارم میلادی به مسیحیت گروید و امروزه حدود ۸۲٪ جمعیت آن را ارتدکسهای گرجی تشکیل میدهند. اسلام نیز از سده هفتم میلادی با فتوحات اعراب وارد شد و تفلیس برای قرنها به عنوان شهری اسلامی باقی ماند؛ در حال حاضر حدود ۱۰٪ جمعیت (عمدتاً در آجاریا و آبخازیا) مسلمان هستند که به دو شاخه سنی و شیعه (بیشتر آذریتبار) تقسیم میشوند و مراسم مذهبی خود را آزادانه برگزار میکنند. اقلیتهای کوچکتری مانند ارتدکسهای روسی و ارمنی، کاتولیکها و یهودیان (که جمعیت آنان به دلیل مهاجرت کاهش یافته) نیز در این کشور زندگی میکنند و به طور کلی پیروان ادیان مختلف در طول تاریخ و تاکنون عمدتاً مسالمتآمیز در کنار یکدیگر زیستهاند.
فرهنگ عمومی گرجستان
فرهنگ گرجستان از دیرباز با دستاوردهای چشمگیر در هنر، معماری و ادبیات همراه بوده است، که نمونههای آن در آثار باستانی مانند قلعهها، زیورآلات طلایی و کلیساهای قرون پنجم و ششم میلادی (مانند جواری و بولنیسی) مشهود است. پس از رسمیت یافتن مسیحیت در قرن چهارم، ادبیات مذهبی (مانند «شهادت شوشانیک») و مراکز علمی مانند مدارس کلیسایی و فرهنگستانهای معتبر گلاتی و ایقالتو در قرون ۱۱ و ۱۲ میلادی شکوفا شدند. اوج این شکوفایی در قرن ۱۲ با خلق شاهکار ادبی «پلنگینهپوش» سروده شوتا روستاولی و فعالیتهای علمی در داخل و خارج از کشور همراه بود که گرجستان را به یکی از کانونهای مهم فرهنگی منطقه تبدیل کرد.
زبان گرجی
از زبانهای قفقازی است و زبان رسمی گرجستان. در دوران شوروی، گرجی تنها زبانی بود که در قانون اساسی یک جمهوری به عنوان زبان دولتی ثبت شد.
خط گرجی
یکی از قدیمیترین خطهای جهان با ۳۳ حرف که از چپ به راست نوشته میشود. از قرن پنجم میلادی مورد استفاده بوده و تلفظ و نوشتار در آن کاملاً مطابقت دارد.
هنر گرجستان
سینما، تئاتر، هنرهای تجسمی و موسیقی گرجستان ریشهای تاریخی و غنی دارند. سینمای گرجستان با آثاری مانند «پدر سرباز» در جشنوارههای بینالمللی موفق بوده است. تئاتر این کشور از قرن نوزدهم با سبک واقعگرا و با تأکید بر نمایشنامههای ملی شکل گرفت و امروزه دهها تئاتر فعال دارد. در هنرهای تجسمی، سنتهای کهنی مانند میناکاری طلا، حکاکی فلزات و سرامیکسازی (به ویژه نوع سیاه دودزده) احیا شده و توسعه یافتهاند. موسیقی گرجستان نیز با پیشینهای باستانی، به ویژه در سرودهای چندصدایی کلیسایی شناخته میشود و از قرن نوزدهم، اپرا و کنسرواتوار جایگاه ویژهای در فرهنگ این کشور پیدا کردهاند.
نظام آموزش، تحقیقات و فناوری گرجستان
نظام آموزشی گرجستان مطابق با استانداردهای اروپایی (فرآیند بولونیا) است و شامل سه بخش عمومی، فنیحرفهای و عالی میشود. دولت اصلاحات گستردهای را از جمله تخصیص سرانه مالی به هر دانشآموز، توزیع لپتاپ، شروع آموزش انگلیسی از سال اول، مدرنسازی کتب درسی و زیرساختهای فناوری (مانند اتصال تمام مدارس به اینترنت)، و افزایش حقوق و آموزش معلمان اجرا کرده است. همچنین، برنامههای ویژهای برای حمایت از اقلیتهای قومی و جذب دانشجویان بینالمللی وجود دارد. در سطح عالی، دانشگاههای معتبری مانند دانشگاه دولتی تفلیس و آكادمی علوم گرجستان فعال هستند و بودجه قابل توجهی به تحقیق و توسعه اختصاص یافته است. با وجود چالشها، این نظام از سوی نهادهای بینالمللی بهعنوان یکی از پیشروترین و کمفسادترین سیستمهای آموزشی منطقه شناخته میشود.
رسانهها و وسائل ارتباط جمعی گرجستان
در گرجستان، با سابقهای حدود ۱۷۰ سال در حوزه مطبوعات، روزانه بیش از ۱۲۰ عنوان روزنامه (عمدتاً به زبان گرجی) و ۷۵ نشریه دورهای منتشر میشود که از مهمترین آنها میتوان به «جوانان ایبری»، «ملت» و «گرجستان آزاد» اشاره کرد. همچنین پنج شبکه تلویزیونی ملی (مانند Rustavi و Imedi TV) و ایستگاههای رادیویی متنوعی فعال هستند که برنامههایی به زبانهای گرجی، انگلیسی، روسی و زبانهای اقلیتها پخش میکنند. خبرگزاریهای داخلی مانند «آژانس خبری گرجستان» و «ایبریا» و نیز دفتر چندین خبرگزاری بینالمللی در تفلیس حضور دارند.
روابط گرجستان با جمهوری اسلامی ایران
روابط ایران و گرجستان ریشه در تاریخ مشترک و روابط فرهنگی دیرینه دارد که در دورههای مختلف از جمله عصر صفویه اوج گرفته است. پس از استقلال گرجستان، ایران از نخستین کشورهای به رسمیتشناسنده آن بود و همکاریهای اقتصادی، انرژیای (مانند صادرات گاز در بحران ۲۰۰۶) و فرهنگی گستردهای بین دو کشور شکل گرفته است. حجم مبادلات تجاری روندی رو به رشد داشته و توافقنامههای متعددی در زمینههای فرهنگی، آموزشی، مالیاتی و انرژی منعقد شده است. همچنین، زبان و ادبیات فارسی در گرجستان مورد توجه است و مراکز متعددی به ایرانشناسی و آموزش فارسی مشغولاند.
نیز نگاه کنید به
چین در یک نگاه؛ روسیه در یک نگاه؛ کانادا در یک نگاه؛ کوبا در یک نگاه؛ تونس در یک نگاه؛ مصر در یک نگاه؛ لبنان در یک نگاه؛ ژاپن در یک نگاه؛ سنگال در یک نگاه؛ تایلند در یک نگاه؛ آرژانتین در یک نگاه؛ فرانسه در یک نگاه؛ اسپانیا در یک نگاه؛ مالی در یک نگاه؛ ساحل عاج در یک نگاه، سودان در یک نگاه؛ اردن در یک نگاه؛ قطر در یک نگاه؛ سیرالئون در یک نگاه؛ اتیوپی در یک نگاه؛ سوریه در یک نگاه؛ اوکراین در یک نگاه
کتابشناسی
- ↑ امیراحمدیان، بهرام (1377). جغرافیای گرجستان. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بین المللی الهدی، ص91.
- ↑ عنایتالله، رضا (1372). جمهوری گرجستان. مجله مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، شماره 4، ص19.
- ↑ امیراحمدیان، بهرام (1383). گرجستان در گذر تاریخ، تهران: نشر و پژوهش شیرازه، ص19.
- ↑ راهنمای کشورهای مستقل مشترکالمنافع و جمهوریهای بالتیک (1374). تهران: طرح، تهیه و نشر از گیتاشناسی، ص17.
- ↑ امیراحمدیان، بهرام (1377). جغرافیای گرجستان. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بینالمللی الهدی، ص26.
- ↑ امیراحمدیان، بهرام (1377). جغرافیای گرجستان. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بینالمللی الهدی، ص56.
- ↑ بنیاد مطالعات قفقاز (۱۳۹۲). جامعه و فرهنگ گرجستان. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (در دست انتشار)، ص38-40.
- ↑ Circle. (2014). მოსახლეობის 2014 წლის საყოველთაო აღწერის შედეგები - საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური. Geostat.ge, Available for https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/737/mosakhleobis-2014-tslis-saqoveltao-aghtseris-shedegeb
- ↑ امیراحمدیان، بهرام (1383). گرجستان در گذر تاریخ. تهران: نشر و پژوهش شیرازه، ص130.
- ↑ امیراحمدیان، بهرام (1383). گرجستان در گذر تاریخ. تهران: نشر و پژوهش شیرازه، ص95.
- ↑ عنایتالله، رضا (1372). جمهوری گرجستان. مجله مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، شماره 4، ص18.
منبع اصلی
بنياد مطالعات قفقاز(1392). جامعه و فرهنگ گرجستان. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی(در دست انتشار)